A - 17 Zorg (35) BRIEF informatie contractering 2021 en verder

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 maart 2021 Zorg Simone Kukenheim Diederick Klein Kranenburg

Onderwerp

Contractering aanvullende voorzieningen Wmo in 2021 en verder

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Op 18 januari 2021 bent u per brief geïnformeerd over het besluit van het college van B en W om de aanbestedingsprocedures voor Aanvullende ondersteuning Wmo en Maatschappelijke Opvang/Beschermd Wonen in te trekken. In de commissievergadering van 18 februari 2021 heeft u naar aanleiding hiervan enkele vragen gesteld. Daarnaast heb ik u zeer recentelijk de door het college gevraagde onafhankelijke evaluatie van het proces en onze bestuurlijke reactie daarop gestuurd. In deze brief zal ik achtereenvolgens antwoord geven op de door u gestelde vragen en u meenemen in de maatregelen die wij nemen naar aanleiding van de uitgevoerde evaluatie. Net als voor u, staan voor mij de belangen van de Amsterdammers die ondersteuning nodig hebben en hun zorgverleners centraal. Dit geldt voor zowel de wijze waarop wij nu de tijdelijke overeenkomsten met zorgverleners verlengen, als ook bij het vormgeven van een nieuwe procedure om te komen tot contractering. De komende maanden houd ik u van de ontwikkelingen in dit proces op de hoogte, zodat u optimaal geïnformeerd blijft. Zorgcontinuïteit in 2021 In de commissie heeft u meerdere vragen gesteld over de zorgcontinuïteit voor cliënten. Zoals hierboven aangegeven staat dit voor mij in de vervolgstappen voorop.

Zorgaanbieders die cliënten ondersteunen in 2021 krijgen een verlenging van hun overbruggingsovereenkomst aangeboden. Deze overeenkomsten lopen in ieder geval tot 31 december 2021. Een Amsterdammer die nu bijvoorbeeld verblijft in een voorziening voor Beschermd Wonen, of gebruik maakt van Dagbesteding of Hulp bij Huishouden, kan hier dus in 2021 op dezelfde wijze bij dezelfde aanbieder van op aan. Voor Ambulante ondersteuning ligt dit anders door de introductie van de buurtteams, waar ik verderop in de brief nader op in zal gaan. Op basis van hun huidige cliëntenaantal hebben zorgaanbieders een voorstel toegestuurd gekregen, en hebben in de eerste twee weken van maart contractgesprekken plaatsgevonden om tot overeenstemming te komen. In deze gesprekken bestaat de mogelijkheid tot maatwerk als de situatie daarom vraagt. Dit speelt

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 maart 2021 Pagina 2 van 6

bijvoorbeeld bij Dagbesteding, waar zorgaanbieders momenteel vaak minder cliënten kunnen ontvangen door corona maar wel de mogelijkheid moeten hebben om in de loop van dit jaar weer te kunnen groeien naar hun oude niveau. Belangrijk onderwerp in deze gesprekken is ook de wijze waarop zorgaanbieders zich gaan verhouden tot de start van de buurtteams per 1 april 2021. Overdracht van cliënten en professionals naar buurtteams – de start van een nieuw stelsel Zoals u weet gaat vanaf 1 april 2021 het sociaal stelsel van Amsterdam veranderen. De introductie van de buurtteams betekent dat Amsterdammers met een ondersteuningsvraag zich vanaf deze datum kunnen melden bij een buurtteam bij hen in de buurt. Een Amsterdammer die zich bij een buurtteam meldt, krijgt direct deskundige begeleiding van een van de professionals die werkzaam zijn bij het buurtteam. Het buurtteam kan in veel gevallen ook zelf het besluit nemen om aanvullende ondersteuning te in te zetten, zoals specialistische begeleiding of Dagbesteding. In andere gevallen maakt het buurtteam heldere samenwerkingsafspraken, bijvoorbeeld met de politie, GGZ, huisarts of Veilig Thuis. Eind maart ontvangt u een brief met de laatste stand van zaken over de buurtteams.

Onderdeel van de invoering van het nieuwe sociale stelsel is dat het grootste deel van de huidige Amsterdammers die gebruik maken van Ambulante ondersteuning (in totaal 80% van het totale aantal cliënten) over gaat naar de buurtteams. De buurtteams hebben hiervoor een subsidie ontvangen. 20% van de cliënten met een meer complex profiel blijven gebruik maken van aanvullende ondersteuning. Dit deel wordt onderdeel van een nieuwe procedure. De verdeling is gebaseerd op een analyse van de samenstelling van het cliëntenbestand van de huidige aanbieders, kenmerken van de huidige doelgroepen en de verhouding zoals we die kunnen zien in andere gemeenten die al langer ervaring hebben met buurtteams. Cliënten en professionals gaan vanuit huidige zorgaanbieders over naar de nieuwe buurtteamorganisatie. Deze transitie kan komend jaar doorgang vinden, doordat in de overbruggingsovereenkomsten expliciete afspraken worden gemaakt met de zorgaanbieders over hun aandeel in de overgang van cliënten in de loop van 2021. De buurtteamorganisaties in oprichting en de gemeente hebben samen met zorgaanbieders Ambulante ondersteuning een afwegingskader ontwikkeld. Dit dient als hulpmiddel om het onderscheid te maken tussen cliënten die kunnen overgaan naar het buurtteam en cliënten die aanvullende ondersteuning nodig blijven hebben.

Zorgaanbieders Ambulante ondersteuning hebben op basis van het afwegingskader in een overdrachtsplan aangegeven welk deel van hun cliënten op zorginhoudelijke gronden over kan naar het buurtteam. Dit overdrachtsplan vormt – in combinatie met het aantal cliënten dat in januari 2021 in zorg is bij de aanbieder – de basis voor de overbruggingsovereenkomst voor Ambulante ondersteuning. Dit betekent dat de inhoudelijke inschatting van de zorgaanbieders over de problematiek van hun cliënten leidend is. Ik zie dat de beweging naar buurtteams door veel organisaties in de stad gedragen wordt: kernpartners Ambulante ondersteuning zijn op eigen initiatief partner geworden in de buurtteams, verschillende kleinere aanbieders geven aan geheel op te gaan in de buurtteams, en veel anderen dragen het merendeel van de cliënten over. Tegelijk besef ik me dat het een grote verandering is. Het is voor sommige aanbieders moeilijk om cliënten over te dragen aan een buurtteam dat zij nog niet kennen, en ook speelt mee dat er nog geen uitkomst is van de inkoopprocedure voor specialistische Aanvullende individuele ondersteuning.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 maart 2021 Pagina 3 van 6

Daarom vindt er in de zomer een evaluatie plaats met individuele zorgaanbieders over de overdracht van het aantal cliënten aan het buurtteam. De planning van overdracht van cliënten en de overgang van professionals is als volgt: Op 1 april 2021 starten de buurtteams hun dienstverlening en vindt de overdacht van cliënten en professionals vanuit zorgaanbieders Ambulante ondersteuning plaats van wie de overbruggingsovereenkomst niet wordt verlengd. Dit zijn veelal de zorgaanbieders die ook geen inschrijving op de aanbesteding voor aanvullende specialistische ondersteuning hadden gedaan. De voorbereiding van dit eerste deel overdracht tussen zorgaanbieders en buurtteams verloopt goed. Op 1 juni 2021 volgt de overdracht van cliënten en professionals vanuit de aanbieders Ambulante ondersteuning die coalitiepartner zijn in de buurtteamorganisaties. Daarmee wordt ook de kennis van complexe problematiek bij de buurtteams verder versterkt. Ook andere aanbieders die al op 1 juni 2021 wíllen overdragen kunnen dat aangeven en bespreken of dit mogelijk is voor de betreffende buurtteams. Op 1 oktober 2021 volgt de overdracht van cliënten en professionals vanuit de overige aanbieders Ambulante ondersteuning. Op 1 januari 2022 volgt het laatste deel, de overdracht van de meest kwetsbare cliënten en bijbehorende professionals van meer gespecialiseerde zorgaanbieders.

Ik ben er van overtuigd dat de start van de buurtteams een belangrijke stap vooruit zijn naar een meer cliëntgericht en minder versnipperd ondersteuningsaanbod in Amsterdam. Het perspectief van Amsterdammers komt centraal te staan doordat zij zich altijd tot een buurtteam bij hen in de buurt kunnen wenden. Maar ik besef mij ook dat er in aanloop naar de start van de buurtteams en in de eerste periode na de start nog vragen kunnen leven onder zorgaanbieders en cliënten. En dat een verandering als deze hobbels kent die niet altijd te vermijden zijn. Ik zal dan ook alles op alles zetten om cliënten niet tussen wal en schip te laten vallen in deze transitieperiode. Hierbij werk ik nauw samen met buurtteams en zorgorganisaties. Tarieven van overbruggingsovereenkomst Naast het bieden van zorgcontinuïteit is het belangrijk dat de verlenging van de overbruggingsovereenkomst past binnen de budgettaire kaders van de gemeentebegroting 2021, maar het moet ook mogelijk maken dat de zorgaanbieders hun rol kunnen gaan spelen in het nieuwe sociaal stelsel. Hierin zijn de tarieven belangrijk. Ik kies ervoor om waar mogelijk de tarieven komend jaar gelijk te laten om zorgaanbieders duidelijkheid en continuïteit te bieden. Dit gaat op voor de tarieven van MO/BW en Dagbesteding: hier verandert de werkwijze voorlopig niet en geven de huidige tarieven nu geen aanleiding voor een aanpassing.

Voor Ambulante ondersteuning en Hulp bij huishouden gelden in de overbruggingsovereenkomsten wel de nieuwe tarieven, zoals die in de leidraad voor de aanbesteding waren opgenomen. Redenen hiervoor zijn dat: Voor Ambulante ondersteuning geldt dat de voorgenomen stelselwijziging waarin de buurtteams hun rol en positie innemen per 1 april 2021 start en er dus (onderdelen van) taken van aanbieders Ambulante ondersteuning verschuiven naar de buurtteams. Omdat

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 maart 2021 Pagina 4 van 6

Ambulante ondersteuning een product wordt met (aan het eind van dit jaar) een kleinere en meer complexe doelgroep, is het nodig hiervoor de nieuwe tarieven te gaan hanteren. Zo kunnen aanbieders passende ondersteuning blijven bieden aan de cliënten die bij hen in begeleiding blijven. De tarieven blijven gemiddeld genomen nagenoeg gelijk. Per aanbieder kunnen de nieuwe tarieven echter wel afwijken van hun oude tarieven, zowel naar boven als naar beneden. Daarmee doen we bij aanbieders voor wie het tarief lager wordt een beroep op bun aanpassingsvermogen en flexibiliteit. Met het invoeren van functiebekostiging voor Ambulante ondersteuning compenseren we aanbieders deels in de vorm van administratieve lastenverlichting: ze hoeven niet meer iedere maand per cliënt een factuur in te dienen. Voor Hulp bij huishouden gelden de nieuwe tarieven om recht te doen aan de ontwikkelingen binnen de CAO. Op deze manier faseren we de gewenste ontwikkelingen in het zorgstelsel en voeren niet alles in één keer door. Daarmee sluiten we beter aan bij het uitgangspunt van “stapsgewijs ontwikkelen” dat geldt bij de voorgenomen vernieuwingen en dat is vastgelegd in het Hoofdlijnenbesluit Buurtteams en het Uitvoeringsbesluit Buurtteams die door uw raad zijn vastgesteld.

Bovendien leidt toepassing van deze uitgangspunten ertoe dat de overbruggingsovereenkomsten binnen de budgettaire kaders van 2021 past. Met deze informatie over de overbruggingsovereenkomsten en de start van de buurtteams hoop ik de vragen die u in de commissie van 18 februari 2021 gesteld hebt beantwoord te hebben. Naar een nieuwe procedure: evaluatie en inhoudelijke herijking Zoals ik aan het begin van deze brief aankondigde, hecht ik er sterk aan u bij de volgende stappen goed te betrekken, en samen met u tot een afweging te komen voor een nieuwe procedure. In februari en maart vond een onafhankelijke evaluatie plaats van de gevoerde aanbestedingsprocedure. Deze evaluatie – inclusief een reactie van het college van B&W – heeft u inmiddels ontvangen. Daarnaast heb ik opdracht gegeven voor een inhoudelijke herijking, als eerste stap om te komen tot nieuwe procedures. Bij beide trajecten zijn zorgaanbieders actief betrokken. Ik neem u graag mee in de laatste ontwikkelingen. In de onafhankelijke evaluatie staan concrete aanbevelingen, die waar mogelijk al ingevoerd zijn. Zo is aan het projectteam een integrale opdracht gegeven, wordt een expliciet bestuurlijk en ambtelijk escalatieproces ingericht en is er directe aansturing van de opdrachtgevend directeur.

In het projectteam hebben senior-adviseurs op het gebied van inkoop zitting, maar ook de gemeentelijke juridische en financiële experts vanuit de tweede lijn – naast zorginhoudelijk experts. Het projectteam bereidt alle besluitvorming met betrekking tot nieuwe procedure voor. Dilemma’s en keuzes die bij een nieuwe procedure spelen, bijvoorbeeld over zorgcontinuïteit of verdelingssystematiek, worden hier in een vroeg stadium gewogen, doordacht en in scenario’s uitgewerkt. Hierbij wordt het inkoop-, juridisch- en financieel aspect meegenomen, net als het zorginhoudelijk aspect. Dit zorgt ervoor dat besluitvorming integraal plaatsvindt op basis van de juiste en volledige informatie, met een scherp oog voor mogelijke risico’s. Dan de herijking. Belangrijk onderdeel van de herijking is om – samen met zorgaanbieders en cliëntvertegenwoordigers – een scherp beeld te krijgen wat per product de meest passende procedure is. Ik heb hiertoe afgelopen weken gesprekken gevoerd met aanbieders van MOBW,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 maart 2021 Pagina 5 van 6

Hulp bij huishouden, Ambulante ondersteuning en Dagbesteding. Uit deze gesprekken, en uit de ambtelijke evaluatie, komen inzichten naar voren die ik u graag ter overweging wil meegeven. In algemene zin blijkt dat zorgaanbieders zich kunnen vinden in de inhoudelijke beweging die de gemeente met de aanbestedingsprocedures voor ogen had: een overzichtelijk veld, een procedure waarin kwaliteit centraal stond en de invoering van buurtteams. Zorgaanbieders geven ook aan dat zij in de voorbereiding op de procedure goed zijn betrokken. Andersom wordt breed gedeeld dat de verdelingssystematiek onvoldoende transparant was. Voor het vervolg geven veel aanbieders mee dat de inschrijving op een procedure een zware belasting vormt voor hun organisatie, in het bijzonder nog bij kleinere organisaties. Hiermee kan de gemeente volgens hen rekening houden door waar mogelijk niet teveel te veranderen, maar ook door de zomermaanden in de planning te ontzien. Specifiek voor Ambulante ondersteuning geldt dat zorgaanbieders graag duidelijkheid krijgen of zij als aanvullende aanbieders (aanvullend op het buurtteam) actief kunnen blijven. Dit is begrijpelijk, omdat veel aanbieders AO – cliënten en professionals – voor een belangrijk deel zullen opgaan in de buurtteams. Dit is een argument om niet te lang te wachten met een nieuwe procedure voor dit product.

Voor aanbieders Dagbesteding geldt ook dat zij graag duidelijkheid krijgen voor een langere periode. Hier speelt ook dat een procedure juist voor kleinere aanbieders de mogelijkheid moet bieden om gegund te worden. Aanbieders Hulp bij huishouden die ik heb gesproken vertelden mij dat zij goed uit de voeten kunnen met een overbruggingsovereenkomst voor de komende periode, en dat in een nieuwe procedure het cliëntperspectief nog meer centraal moet staan. Hiermee doelden zij op de overgang van cliënten van de ene naar de andere aanbieder die het gevolg was van de voorlopige gunning. Ik vind dit een belangrijk punt om mee te nemen in het vervolg, ook omdat het sterk samenhangt met de verdelingssystematiek. In mijn gesprek met de aanbieders MOBW kwam duidelijk naar voren dat verhuizingen van cliënten, of het wisselen van begeleider, onwenselijk is voor de kwetsbare doelgroep die zij begeleiden. Een nieuwe procedure moet daar voor hen meer aandacht voor hebben. Ook gaven de zorgaanbieders mee dat zij nog meer betrokken willen worden in de voorbereiding, zodat gemeente en zorgaanbieders een vooraf gedeeld beeld hebben over de gevolgen van een gekozen procedure. De evaluatie, de herijking en de gesprekken die gevoerd zijn met zorgaanbieders bieden veel inzichten.

Er zijn zwaarwegende argumenten om de tijd te nemen voor een nieuwe procedure, maar er zijn ook redenen om – zeker bij sommige producten – niet te lang te wachten. In het algemeen geldt: hoe meer wijzigingen er moeten plaatsvinden, hoe langer de periode tot een nieuwe procedure is afgerond. Hierbij spelen risico’s omtrent de (on)rechtmatigheid ook een rol. Omdat het over grote bedragen gaat kan dit aanzienlijke gevolgen hebben voor de rechtmatigheid en de goedkeuring van de jaarrekening. Zoals ik u in mijn brief van 17 maart reeds meldde gaat dit, op basis van de Wmo en MOBW inkoopuitgaven uit 2020 en afhankelijk van de datum waarop nieuwe rechtmatige overeenkomsten zijn afgesloten, over een potentiële onrechtmatigheid in dit dossier van maximaal €250 miljoen bij de Jaarrekening 2021. U zal hierover worden geïnformeerd zodat een afgewogen besluit kan worden genomen over de nieuwe procedure(s). Komende tijd zullen de verschillende scenario’s verder uitgewerkt worden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 maart 2021 Pagina 6 van 6

Mijn voorstel is om de volgende bestuurlijke planning te hanteren voor een nieuwe procedure: - April 2021: technische sessie met Commissie ZJS om onze overwegingen ten aanzien van mogelijke vervolgprocessen te bespreken - Mei 2021: collegebesluit strategie per perceel voor de percelen met beperkte wijzigingen inclusief brief naar Commissie ZJS. - Afhankelijk van de gekozen strategie per perceel zal deze aan de gemeenteraad ter besluitvorming worden voorgelegd. Met betrekking tot de planning voor een nieuwe procedure wil ik graag meegeven dat het een reëel scenario is dat de start van de nieuwe contracten voor verschillende voorzieningen in de loop van 2022 zal liggen. Wanneer wij kiezen voor een nieuwe procedure met beperkte wijzigingen is het mogelijk om te starten aan het einde van het voorjaar 2021 en af te ronden eind 2021. Nieuwe contracten kunnen dan in het eerste kwartaal van 2022 ingaan. Dit betekent dan wel een grote belasting voor zorgaanbieders in de komende zomermaanden, omdat zij in die periode hun inschrijving dienen voor te bereiden. Zorgaanbieders hebben aangegeven dat bezwaarlijk te vinden. Wanneer er wezenlijke inhoudelijke wijzigingen in een procedure plaatsvinden dan is de doorlooptijd langer en kunnen nieuwe contracten op zijn vroegst in de loop van 2022 ingaan.

Ten slotte is het – gezien de aanbevelingen in de evaluatie – een reëel scenario om de procedure voor de verschillende voorzieningen niet opnieuw gelijktijdig te laten lopen, maar te faseren. Dat maakt het mogelijk om prioriteiten te stellen en meer maatwerk te leveren. Ik bespreek deze en andere overwegingen graag met u in de technische sessie in april. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder Zorg

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl