A - 16 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (40) 210909 PvE BrugZijkanaalH en
Tekst van het document
Beeldend Programma van Eisen Brug over Zijkanaal H en aangelegen fietspaden Onderdeel van de Dam tot Dam route 1
09-09-2021
Colofon Opdrachtgever:
Directie Verkeer en Openbare Ruimte, Gemeente Amsterdam Auteur:
Directie Ruimte en Duurzaamheid, gemeente Amsterdam Versiedatum: 9 september 2021
Inhoud
Hoofdstuk blz. Inleiding 04 Relatie context 06 Hoofdstuk 1 - Landschappelijk inpassing van de route 1.1 Toekomstige route 14 1.2 Visie 18 1.3 Route 22 1.4 Bijzondere plekken 24 1.5 Tranches 26 1.6 De route uiteengezet 28 1.7 De bijzondere plekken uiteengezet 48 1.8 Verlichting 60 1.9 Informatievoorziening 61 Hoofdstuk 2 - De brug over Zijkanaal - H 2.0 Situatie 62 2.1 Randvoorwaarden 66 2.2 Beeldkwaliteit 68 2.3 Geleide werken, wachtplekken en doorvaartbelemmering 74 2.4 Slagboomkasten en cameramasten 76 2.5 Aanvullende informatie 78
3
In het kader van toekomstige stedelijke ontwikkelingen kan de route een ander verloop kennen (dit heeft nog geen nadere status)
Vastgesteld tracé Dam tot Dam route 2012
Vastgestelde Dam tot Dam route 2012
4
Inleiding
Het document wat voor u ligt is het beeldend programma van eisen voor de ontbrekende schakel in een belangrijk fietsnetwerk tussen Amsterdam, Zaanstad en de aangrenzende regio. Deze ontbrekende schakel is onderdeel van de Dam tot Dam fietsroute. In het document zijn de uitgangspunten opgenomen voor de landschappelijke inpassing van de route en de toekomstige brug over Zijkanaal H. Het document vormt de basis voor het uiteindelijke ontwerp van de gehele route vanaf de Toetsenbordweg (Amsterdam) tot aan de Sluispolderweg (Zaanstad). Naast de beschreven uitgangspunten in het kader van de landschappelijke inpassing wordt de toekomstige route ook geduid in relatie tot zijn context. Onder andere de relatie met de regio, de ontwikkelingen in de Achtersluispolder zoals MAAK Zaanstad, Gebiedsontwikkeling ZaanIJ en Zaans Mobiliteitsplan. Aan de zijde van Amsterdam wordt de relatie gelegd met de algemene stadsontwikkeling van Amsterdam, de relatie met de Ontwikkelstrategie HavenStad, Integraal Raamwerk Haven-Stad en het Toetsingskader Noorder IJplas. De getoonde kaart op deze pagina geeft het vastgestelde (2012) tracé van de Dam tot Dam route weer. Deze route kan in het kader van toekomstige stedelijke ontwikkelingen uiteindelijk een ander verloop kennen.
5
Context
De route als belangrijke schakel op regionaal niveau
6
Regionaal fietsnetwerk De Dam tot Dam fietsroute vormt een belangrijke schakel in het netwerk op regionaal niveau. Zowel tussen stad en landschap als tussen stad en stad. Met de toekomstig te realiseren brug die DE verbinding maakt tussen Zaanstad en Amsterdam en daarbij de landschappelijk ingepaste fiets- en voetgangersroute, draagt het bij aan het uitbreiden en versterken van het recreatieve fiets- en voetgangersnetwerk.
In navolging van de vastgestelde Ontwikkelstrategie wordt er momenteel gewerkt aan het Integraal Raamwerk HavenStad. Binnen dit document worden de structuren, routes, strategische plekken en elementen van de Ontwikkelstrategie verder gedefinieerd en vormgegeven. Zo ook het thema fiets- en voetgangersnetwerken. Dit heeft ook zijn weerslag op de toekomstige fiets- en voetgangersroute tussen Amsterdam en Zaandam.
Haven-Stad Binnen de Ontwikkelstrategie van HavenStad is een bijzondere rol weggelegd voor de Noorder IJplas. Het gebied wordt geoormerkt als een van de belangrijke toekomstige stadsparken. Het vormt een cruciale schakel in het netwerk tussen Amsterdam en Zaandam, draagt in de toekomst bij aan de mogelijkheden tot verblijf en sport. Maar niet voor alleen de mens is het een belangrijke schakel en plek, ook in relatie tot de flora en fauna en de ontwikkeling hiervan is het een cruciaal gebied.
De Ontwikkelstrategie Haven-Stad stuurt er op aan dat vanaf 2029 woningbouw in de Cornelis Douwes deelgebieden kan starten.
Relatie regio & Haven-Stad
Kaart Ontwikkelstrategie Haven-Stad
Kaart Ontwikkelstrategie Haven-Stad rondom Noorder IJplas
Kaart toekomstig fietsnetwerk onderdeel van het concept Integraal Raamwerk Haven-Stad 120
7 Integraal Raamwerk Haven-Stad
Fiets- en voetgangersroute in het Diemerpark
8 Gebruik van de route door verschillende doelgroepen
Fiets- en voetgangersroute in het Flevopark
Gebruik van de route door mindervaliden
De stad in ontwikkeling Voor de gemeente Amsterdam en haar inwoners zijn de behoeftes aan groen, bereikbaarheid van groen, recreatie en sport belangrijke opgaven van de afgelopen jaren. In het kader van de in het Coalitieakkoord geschetste stedelijke verdichtingsopgaves en transformatie van bestaande gebieden ten behoeve van woningbouw (zoals neergelegd in Koers 2025) zal de behoefte aan hoogwaardig groen en de nabijheid hiervan alleen maar toenemen. Zo ook voor de recreatie en het gebruik voor sport. Een toekomstig gezonde en aantrekkelijk duurzame stad staat of valt bij bovenstaande behoeftes. Deze stedelijke verdichtingsopgaves en transformaties zijn al ingang gezet, dus in de nabije toekomst (over 2 tot 10 jaar) gaan steeds meer inwoners van Amsterdam en Zaanstad gebruik maken van dit gebied. In het kader van de bovengenoemde ontwikkelingen is het dus van cruciaal belang dat de fiets- en voetgangersroute die in dit document word beschreven op een kwalitatief hoogwaardige en gebruiksvriendelijke manier wordt gerealiseerd met inachtname van het bestaande landschap. Het gaat in dit document niet alleen om de route zelf. Het gaat ook om de inpassing van enkele verblijfsplekken/uitkijkpunten.
Relatie Amsterdam en de parken Amsterdamse parken Binnen de grotere Amsterdamse stadsparken worden de fiets- en voetgangersroutes uitgevoerd met zwart asfalt, zoals bij het Flevopark, Westerpark en Diemerpark. Het asfalt biedt comfort, veiligheid en toegankelijkheid voor vele verschillende doelgroepen zowel in het kader van mobiliteit als bij recreatief gebruik. Dit Beeldend PvE sluit hierop aan zodat de route comfortabel en voor iedereen toegankelijk is. Evenals bij de verschillende parken zijn de fietsers te gast en brom- en snorfietsers niet toegestaan. Het gebied zal aangeduid worden als voetgangersgebied waar fietsers te gast zijn. De brom- en snorfietsers kunnen gebruik maken van de bestaande noordelijke route langs de Noorder IJplas.
Vanuit toekomstig gebruik en duurzaamheid is het proces technisch en fysiek noodzakelijk om voor te sorteren op een goed gedimensioneerde fiets- en voetgangersroute. Op deze manier wordt voorkomen dat de te realiseren route binnen enkele jaren niet meer toereikend is voor het gewenste gebruik. Met als gevolg dat er in latere stadia verbreding dient plaats vinden, zoals die is uitgevoerd bij delen van de Bretten-route.
9
keweg
Thorbec
B
B
dijk aa lH
-w eg
Zee
Zij ka na al H
Zi
jkn
Noo
A8
- en
IJ rder
Noorder IJ Noordplas
Isaac Baarthaven Sluispolderweg
Knooppunt Coenplein Noorder IJ-Park
Achtersluis polder B
S
ijk
erd
Noorder IJ Zuidplas
t
ga
de
n ar
an
stz
Oo
Melkweg
g
erwe
pold
Sluis
A1
0
B
Noordze
ekanaal
tun
ne
l
Co Do rne te uw lis rre es To et se in nb o
en
rd
Me
Co
te
rn
el
is
Co
we
Do
g
uw
es
or
en
we
g
we
g
Tt
.V as
um
g
J
A1 0
tI
He
we
Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJ-plas - 2020-2030 Woonarken in het Zijkanaal H met een openbare oever aan de Noordplas
Recreatieve fietsroute (verhard) aansluitend op omliggende fietsinfrastructuur met fiets- en voetbrug over Zijkanaal H
Grote grazersgebied met afrastering (vrij toegankelijk voor wandelaars en ATBfiets)
Waterplas met verondieping
Recreatieve fietsroute met in gele stippellijn te onderzoeken alternatief
Hoofdentrees
Bestaande fietsroutes (stippellijn: nieuwe voorgestelde route)
Toekomstige verbinding voor Hoogwaardig Openbaar Vervoer tussen Zaanstad en Amsterdam
HOV-buslijn met halte
Publieke openbare plek aan het water met vrij uitzicht
Zoekgebied duurzame energiewininng
Balkon aan het IJ
Ha ve
Natte natuur
nk o
m
C
Ha ve
nk o
m
A
Struinnatuur met paden: stippelijn: struinpad = onverhard doorgtrokken lijn: wandelpad = half verhard
Hoogspanningskabels en stekkerveld
10 Plankaart Ruimtelijke Toetsingskader NIJP
Randvoorwaarden (bron: Toetsingskader NIJP) In de voorgaande jaren is het ruimtelijk Duurzaamheid toetsingskader voor de NIJP vastgelegd in Amsterdam, maar ook de regio, staat voor beleidsdocumenten zoals de Structuurvisie een grote duurzaamheidsopgave. Om een 2040 en het bestemmingsplan Noorder IJplas. alternatief te vinden voor het gebruik van Met het vaststellen van de Ontwikkelstrategie fossiele grondstoffen, wordt gekeken naar Haven-Stad in 2017 is de NIJP als één van de het toepassen van wind- en zonne-energie. twee stadsparken bestempeld. Ook de Noorder IJplas en de omgeving van Het Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJplas de snelwegen is in eerdere beleidstukken maakt door middel van een adaptieve aanpak als zoeklocatie aangewezen voor duurzame een organische ontwikkeling mogelijk van een energiewinning. struingebied dat door weinigen wordt gebruikt naar een meer toegankelijk en herkenbaar Cultureel/maatschappelijk centrum aan de natuurgebied. plas Om de NIJP nu al een buurtfunctie te kunnen Adaptieve aanpak geven voor de omliggende buurten, is het De huidige gebruikers van het gebied wenselijk om een ontmoetingsplek aan genieten van de rust, het groen, het open de plas te maken. De huidige plek van de water om in te zwemmen, varen, vissen of grondbank wordt als meest geschikte locatie duiken.
Met de groei van het aantal inwoners hiervoor beoordeeld; het is al ontsloten, goed in zowel Amsterdam (Noord) als Zaanstad bereikbaar per fiets en openbaar vervoer zal de aandacht voor dit gebied groeien. (bushalte) en is een mooie op het zuiden Om de toekomstige veranderingen in goede gerichte plek aan het water. We denken banen te leiden, stellen we een adaptieve en hiervoor aan een maatschappelijk-culturele geleidelijke aanpassing van het gebied voor. bestemming die activiteiten mogelijk Daarvoor is de huidige kwaliteit (open water maakt als: (natuur)educatie, kunst maken, en struingroen) leidend. klimaatneutraal uitgevoerd of als thema voor een circulaire werkplaats, of gericht op Een aantal ontwikkelingen zijn de komende gezondheid, en gericht op prettig verblijven, jaren van belang. bijvoorbeeld aangevuld met kleinschalige horeca. Verbindingen Een eerste stap als voorbereiding op intensiever gebruik is het maken van meer en betere fiets- en wandelroutes met oog voor het unieke struinkarakter. Fietsroutes zijn zoveel mogelijk rondom het park gesitueerd en aan de zuidzijde van de plas is een nieuwe recreatieve fietsroute (inclusief fietsbrug over Zijkanaal H) voorzien om de IJ-oevers met elkaar te verbinden. Deze route is al in 2012 vastgesteld als te realiseren schakel in de zogenaamde Dam tot Dam fietsroute.
Met de groei van de stedelijke ZaanIJ-regio neemt ook de vraag naar goed openbaar vervoer toe. Om rijkswegen te ontlasten is er al in een eerder stadium gedacht over een ZaanIJ-lijn: een nieuwe metro- of tramverbinding die Zaandam en Amsterdam Noord op een hoogstedelijke manier verbindt. De zuidzijde van de Noorder IJplas is daarmee onderdeel van een verkenning naar deze ZaanIJ-lijn. Dit onderzoek start in 2020.
11
12
1. Waterbeleven
2. Natuur ontwikkeling
3. Route uitbreiding
4. Toegankelijkheid vergroten
Randvoorwaarden (bron: Toetsingskader NIJP) Ruimtelijke uitgangspunten 5. Verblijven versterken Bij de plankaart van het Ruimtelijke De NIJP oefent aantrekkingskracht uit Toetsingskader Noorder IJplas zijn een aantal op de stadsbewoner. Men wil er zonnen, ruimtelijke principes of uitgangspunten van zwemmen, wandelen, fietsen. Behalve het fraai belang. De uitgangspunten geven sturing aan vormgeven van een publieke uitzichtpunten verdere ontwikkelingen en aan hoe initiatieven aan de zuidzijde van de plas, biedt de plek in te passen zijn. van de grondbank aan de noordzijde een logische plek voor een strand en een publieke 1. Water beleven voorziening. Het water van de Noorder IJ-plas is de unieke kwaliteit van het gebied. Vrij zicht op de plas vanaf verschillende plekken langs de oever is waardevol, om te koesteren en te garanderen. De ligging van de Noorder IJplas aan het Noordzeekanaal en het IJ maakt het gebied nog eens extra bijzonder. Met het industriële landschap van de haven aan de overzijde, is de zuidoever een uitgelezen plek om deze weidsheid te beleven. De knik in het Noordzeekanaal op deze plaats biedt zicht tot ver in het IJ naar oostelijke richting, en ver langs het kanaal in westelijke richting. 2. Natuur ontwikkelen Als onderdeel van de Amsterdamse Hoofdgroenstructuur heeft de natuur in dit gebied al een aparte status.
Maar ook hier zijn nog steeds kwaliteitsimpulsen nodig, zoals de verondieping van de plas en het uitbreiden van het struinnatuurgebied. Voor de komende jaren blijft deze kwaliteit belangrijk voor mens en dier. 3. Routing uitbreiden Door nieuwe routes toe te voegen aan het gebied kan de natuur en de fraaie vergezichten beter beleefd worden. Het is vanzelfsprekend dat deze routing niet alleen gericht is op het zo snel mogelijk doorkruisen van het gebied, maar juist om ervan te genieten. 4. Toegankelijkheid vergroten De bekendheid met en toegankelijkheid van het gebied is iets wat nog veel aandacht behoeft. Wie maakt er gebruik van en hoe staat het gebied in verhoudingen tot andere groengebieden? De ligging van de Noorder IJ-plas moet worden verduidelijkt met heldere entrees en comfortabele paden. Zo krijgt het park status in een veranderende stad.
5. Verblijven versterken 13
Dam - Zaanstad
Oostzanerveld
Zijkanaal H Achtersluispolder
Sluispolderweg
Noordzeekanaal
Projectie toekomstige route op bestaande situatie
14
Noorder IJplas
1.1 De toekomstige route tussen Zaanstad en Amsterdam
Oostzaan A8
Gronddepot
De toekomstige route zal aansluiten op de Sluispolderweg via de oever langs de Zaanse kant over de nieuwe brug (Zijkanaal H). Vervolgens aanlanden aan de westzijde van de Noorder IJplas en zijn weg vervolgen richting de zuidelijke kant, parallel aan het Noordzeekanaal. Daarna buigt de route af in noordoostelijke richting en sluit aan op de Meteorenweg. Kruist bovenlangs vervolgens de Coentunnel/A10 en de Meteorenweg sluit aan op de Toetsenbordweg. De route wordt landschappelijk ingepast en langs de route zullen enkele bijzondere plekken worden gerealiseerd. Op deze plekken kan met het landschap, de plek en het uitzicht beleven.
A10
Coentunnel
Me
teo
ren w
eg
Dam - Amsterdam
15
16
Uitzicht op de overzijde van Zijkanaal H richting Zaanstad
Bestaande struinpad over de middendam
Duindoorn
Slechtvalk
Schotse Hooglanders
Vos
De Noorder Ijplas en dus het gebied waar de route aan de zuidelijke zijde doorheen zal lopen heeft een uniek karakter. De stuinnatuur met afwisseling van verschillende soorten flora en fauna gecombineerd met informele struinpaden levert een unieke beleving. De toekomstige route zal in het kader van deze waarden landschappelijk worden ingepast en de ambitie is dat de route ook op het niveau van biodiversiteit een bijdrage levert. Hieronder een greep uit de waargenomen soorten van de aflopen 5 jaar binnen het gebied (bron: Nationale Databank Flora en Fauna).
Watervleermuis
Bestaande natuurwaarden Er komen verschillende vogelsoorten voor zoals de Boomvalk, Bosrietzanger, IJsvogel, Nachtegaal, Tjiftjaf, Zwarte roodstaart en Zwartkop. Dit is nog maar een heel kleine selectie. Tevens komen er konijnen, vossen en egels voor. Maar mogelijk ook wezels en hermelijnen, maar die zijn zeer lastig te zien omdat ze zeer schuw zijn. Het gebied wordt (bron: Stadsecoloog Amsterdam) ook gebruikt als foerageergebied door verschillende vleermuissoorten zoals de watervleermuis en meervleermuis. De rugstreeppad en ringslang komen ook voor in het gebied. Het bestaande water in de Noorder IJplas (zuid- en noordplas) hebben bijzondere waarden in het kader van flora en fauna. Dit komt door de verschillende gradiënten water die aanwezig zijn (zoet en brak water). De Zuidplas staat in directe verbinding met het Noordzeekanaal. Hierdoor kan er zilt water vanaf het Noordzeekanaal in de Zuidplas terecht komen, dit gecombineerd met het zoete water levert brak water op. De Noordplas is een geïsoleerd wateroppervlak en wordt alleen gevoed door hemelwater. Hierdoor is het water hier zoet. Tussen de twee waterplassen bevindt zich een vispassage waardoor verschillende vissen en amfibieën zich kunnen verplaatsen tussen beide wateren.
In het kader van dit project zal er een quickscan worden uitgevoerd om te inventariseren welke verschillende (beschermde) soorten flora en fauna aanwezig zijn. Uiteindelijk biedt de quickscan ook duidelijkheid voor de inpassing van verschillende (toekomstige) verblijfsplekken en uitzichtpunten die aan de route liggen.
Bosrietzanger
Eventueel nieuw groen zoals heesters en bomen worden niet aangeplant in een structuur zoals een laan of rij. Maar sluiten aan bij het struinkarakter, dus in losse groepjes van enkele soorten bij elkaar. De toe te passen soorten die in het kader van de route worden aangeplant zijn inheems. Tevens dient het Handboek Groen (Puccini) geraadpleegd te worden voor nadere uitwerking. 17
1.2 De Visie Noorder plas
De brug
Zij-kanaal H
De Route Zuider plas
Achtersluispolder
De haven Noordzeekanaal Perspectieven op het landschap en water langs de route
18
Bestaande vergezichten over het aangrenzende water
Bijzondere natuurbeleving en unieke perspectieven op stad en land Naast de beschreven natuurlijk waarden in het kader van flora en fauna wordt het gebied ook gekarakteriseerd door zijn zicht op stad en land en beleving van de natuurlijke elementen. De route biedt een beleving en een zicht op Amsterdam, Westpoort, het Noordzeekanaal, Zaanstad, de Achtersluispolder en het landschap van de Noorder IJplas. Met je hoofd in de wind en de zon op je lichaam, het beleven van de weidsheid. Zo’n type natuurgebied/park is niet aanwezig binnen de stedelijke grenzen van Amsterdam en Zaanstad. Naast dit karakter is het ook nog de verbindende schakel tussen beide steden.
Coentunnel
Amsterdam
Naast de specifieke landschappelijke identiteit wordt het gebied ook gekenmerkt door de 3 ‘W’s’: Water, Weidsheid en Wind. Deze genoemde aspecten vormen de basis voor de beleving van de route en aangrenzende bijzondere plekken aan de route. Als men in de nabije toekomst over dit deel van de gerealiseerde Dam tot Dam route fietst, loopt of sport zal men deze bovenstaande kenmerken ervaren. Aangezien deze route een nieuwe toevoeging is op het bestaande worden de bijzondere plekken (verblijfsplekken) langs de route gemarkeerd met een bijzondere boom als visueel accent en als oriëntatiepunt. Dit is ook terug te zien in verbijzondering van de materialisatie bij deze plekken. Op pagina 46 en 47 wordt hier een nadere toelichting over geven.
De haven
In de volgende paragrafen wordt de route nader toegelicht.
NZK
Noorder IJplas
Dam tot Dam route
Principeschets, accenten langs de route, toepassing markante boom en verbijzondering van de verharding
19
1.2 De Visie “De route dient meer te zijn dan alleen een plaveisel wat gebruikers van A naar B brengt.”
1. Enteegebied + recreatieve oever Zijkanaal H
2. Natuurlijke parkzone Noorder IJplas
Kaart met verschillende zones en plekken langs de toekomstige fiets- en voetgangersroute
De toekomstige fiets- en voetgangersroute doorkruist enkele verschillende zones in en rondom de Noorder IJplas. Elk gebied heeft bepaalde specifieke (landschappelijke) kenmerken en verblijfs- en gebruiksfuncties. 1.Entreegebied & recreatieve oever Aan het einde van de Sluispolderweg bevindt zich de entree naar de Noorder IJplas en de recreatieve oever Zijkanaal H. Het entreegebied zal visueel worden gemarkeerd in het kader van leesbaarheid en oriëntatie op de route. Vanaf het begin van de Sluispolderweg kan men het entreegebied en 20 dus ook de route al zien.
De inrichting van de recreatieve oever hangt nauw samen met de ontwikkeling van de Achtersluispolder. In eerste instantie wordt de oever veilig, informeel en als een stoere gedeelde ruimte voor fietsers en voetgangers ingericht. De inrichting is voor nu in tijdelijke vorm. Dit vanwege de toekomstige ontwikkelingen van het gebied. Er worden voor nu in deze zone enkele ‘no regret’-uitgangspunten gehanteerd zoals het opnemen van enkele verblijfsplekken, uitzicht op het water, ecologische voorzieningen in de oeverzone, inpassing van bestaande bomen en het toevoegen van groepen nieuwe bomen. Dit alles in samenhang met de aanlanding van
Dam tot dam fietroute zonering & verblijfs- en gebruiksplekken
Toekomstige aansluiting met TT-Vasumweg
Uitkijkpunten gecombineerd met verblijfsplekken
4. Toekomstige recreatieve oever langs het water inclusief route (géén status)
3. Oostelijke parkzone Noorder IJplas + entreegebied
de brug. Op deze manier kan men genieten van de zon, het landschap, de weidsheid en gebruik maken van de plek tijdens een lunchwandeling. Als in de toekomst het gebied zich verder ontwikkelt, dan kan deze oever mee transformeren met het grotere geheel van de Achtersluispolder (het toekomstige Maakpark). 2. Natuurlijke parkzone Na de route over de brug te hebben genomen komt men aan in de natuurlijke parkzone. In dit gebied loopt de route door het natuurlijke deel van de Noorder IJplas waarbij aansluiting wordt gevonden bij de bestaande struinnatuur.
Door het toevoegen van de toekomstige fietsen voetgangersroute wordt de bereikbaarheid van het gebied vergroot. Door de struinpaden uit te breiden met daaraan gekoppeld nieuwe uitkijkpunten en verblijfsplekken wordt de Noorder IJplas steviger op de kaart gezet en kan men genieten van de weidse uitzichten. 3. Oostelijke parkzone Het derde gebied is de zone die de overgang vormt tussen de natuurlijke parkzone en het bestaande stedelijk gebied van de Noordelijke IJ-oevers. Binnen dit gebied bevindt zich de gebiedsentree van de Noorder IJplas aan het einde van de Meteorenweg 21
1.3 De Route
Brug
Route deel I
Recreatieve oever
Route deel II
Verschillende onderdelen van de totale route
en de aansluiting met de Toetsenbordweg en Meteorenweg. Langs de oever bij het uitkijkpunt kijk je uit over de haven. In de toekomst zijn er mogelijkheden om boven de Coentunnel, grenzend aan het water, een nieuwe recreatieve oever te maken waar men veilig kan zwemmen in de luwte van het Noordzeekanaal (gebied 4). Maar deze heeft nog geen nadere status. De Route De fiets- en voetgangersroute zal verschillende 22 gebieden/zones doorkruisen zoals aangeven
op de voorgaande bladzijde. Dit betekent dat de route binnen bepaalde zones nuances kan krijgen qua vormgeving. Ook voortkomend uit afspraken en adviezen die er in het verleden zijn gemaakt. De route zal aan de hand van bovenstaande kaart met route-onderdelen worden toegelicht in dit beeldend Programma van Eisen. Ten eerste de aansluiting met de Sluispolderweg. Deze overgang wordt samen met Zaanstad nader vormgeven zodat de route veilig aansluit op het gebied waar
De route in onderdelen
Route deel III
Route deel IIB
de recreatieve oever wordt gerealiseerd. Vervolgens loopt de route langs de recreatieve oever, waar, zoals eerder is aangeven, enkele verblijfsplekken worden opgenomen en komt uit bij de aanlanding van de brug. Vanaf hier gaat men de brug over. Op de brug kan men aan weerszijden het unieke karakter van het water en landschap beleven. De brug verbindt letterlijk Zaanstad met Amsterdam maar vormt ook een visuele verbinding. Na de oversteek over het Zijkanaal H komt de brug aan op de westelijke oever van de Noorder IJplas. De aanlanding aan deze zijde
wordt veilig en overzichtelijk vormgeven. Naast deze twee eisen worden er ook enkele verblijfsplekken en ontmoetingsplekken gekoppeld aan dit punt. Zodat de plek ook ruimte biedt voor samenkomst als men wil gaan sporten of een wandeling wil maken. De route vervolgt door de natuurlijke parkzone, stuinnatuurgebied van de Noorder IJplas. Langs deze route komen op verschillende plekken verblijfsplekken/uitzichtpunten. De route wordt landschappelijk ingepast middels ecologische vegetatiestroken, dat de 23 route qua soortenrijkdom ook een bijdrage
1.4 De bijzondere plekken
Entreegebied
Recreatieve plek
Verblijfsplek/uitkijkpunt
Knooppunt van routes
Verschillende bijzondere plekken langs de route
levert. Uiteindelijk komen we terecht bij de Meterorenweg. De overgang tussen deze twee gebieden is een cruciaal punt in de route. Het vormt namelijk ook een entreegebied en zal zodoende ook op een uitnodigende manier moeten worden vorm gegeven. De route loopt verder over de bestaande Meteorenweg en zal hier enkele fietssuggestiestroken krijgen in rood asfalt. Dit in het kader van veiligheid. Momenteel wordt dit deel van de route gebruikt door de beheerders van de Coentunnel. Tevens komt het voor dat 24 vrachtwagens die te hoog zijn voor de tunnel
hier kunnen draaien. Tot slot zal er vanaf de Meteorenweg een aansluiting worden gemaakt met de Toetsenbordweg. Dit deel van de route sluit qua vormgeving aan bij de route door de natuurlijke parkzone. . Bijzondere plekken Los van de route waarbij de landschappelijke beleving en uniciteit van het gebied voorop staan, zijn er nog een aantal bijzondere plekken langs de route.
Verblijfsplekken, uitkijkpunten en entreegebieden
?
Ten eerste zijn dit de twee entreegebieden. Dit worden uitnodigende herkenbare plekken langs de route die de overgangen markeren tussen bepaalde gebieden. Eventueel zijn er kansen om in de toekomst aan deze plekken ook kleinschalige horeca te koppelen zoals een koffietentje. Ten tweede zijn er twee plekken aangeduid als recreatieve plek. De eerste plek is concreet en wordt meegenomen in de uitvoering van dit project. Het gaat om enkele verblijfsplekken aan het water aan de Zaanse zijde. De andere plek is een plek aan het water boven de Coentunnel. Deze heeft
nog geen nadere status en is momenteel meer een idee dan een concreet voorstel. De gemarkeerde verblijfsplekken in de natuurlijke parkzone zijn uitkijkpunten gecombineerd met verblijfselementen. Deze worden ingetogen vormgeven en sluiten aan bij het landschappelijke karakter van die plek. Tot slot zijn er nog enkele knooppunten, dit zijn plekken waar verschillende bestaande routes en paden bij elkaar komen. Deze plekken dienen overzichtelijk en veilig te worden ingericht.
25
1.5 Tranches
2. Brug over Zijkanaal H
1. Enteegebied + recreatieve oever Zijkanaal H
1. Fiets- en voetgangersroute
1. 1. Fiets- en voetgangersroute vanaf Toetsenbordweg tot aan de Sluispolderweg inclusief ecologisch lint aan weerszijden van de route van minimaal 2,5 meter breed. Wat:
Fiets- en voetgangers route wordt minimaal 4,5 meter breed en op enkele plekken verbreedt de route zich ter hoogte van bijzondere/verblijfsplekken langs de route met gebakken hergebruikte klinkers. Inclusief basisinrichting zoals prullenbakken, fietsparkeervoorzieningen, verlichting en bankjes, ecologische stroken langs de route en groen aan de route (pleksgewijze aanplant van nieuwe (fruit- en/of noten-) bomen, heesters, bloemrijke grasmengsels etc.).
2. Verblijfsplekken langs de fiets- en voetgangersroute (zie pagina 46-47). 3. Fiets- en voetgangersbrug Zijkanaal H (zie hoofdstuk 2). 4. Recreatieve oever bij aanlanding brug en Zijkanaal H. Variant 1 Basisinrichting met standaard inrichtingselementen, enkele mogelijkheden om aan het water te zitten en gedeelde groene openbare ruimte. Zie het principe-schetsontwerp op pagina 30-31.
26 Principeprofiel Dam tot Dam fiets- en voetgangersroute
2. Tweede tranche:
1. Realisatie route over de Middendam inclusief enkele verblijfsplekken. (Dit wordt in de toekomst nader uitgewerkt en is momenteel nog niet concreet benoemd als project.)
(Buiten projectscope)
3. Derde tranche:
(Buiten projectscope)
1. Nieuwe recreatieve verbinding boven de Coentunnel 2. Nieuwe recreatieve over waterzijde boven de Coentunnel (rode rechthoek op bovenstaande afbeelding) 3. Nieuwe route vanuit de TT-Vasumweg ( HOV-tracé) 27
1.6 De Route
Brug - Hoofdstuk 2
Route deel I
Recreatieve oever
Route deel II
28
De route uiteengezet
Route deel III
Route deel IIB
29
Route deel I
Locatie aansluiting Sluispolderweg
30 Bestaande situatie Sluispolderweg
Aansluiting Sluispolderweg (buiten scope)
Voorbeeldschets inpassing fietspad Sluispolderweg (Bron: Gemeente Zaanstad)
Voorbeeldprofiel inpassing fietspad Sluispolderweg (Bron: Gemeente Zaanstad)
Het grootste deel van de Sluispolderweg heeft een rijbaan met fietssuggestiestroken: vanuit het noorden houden deze op bij de Bolbaken. Van de Bolbaken tot aan de aansluiting in de bocht van de Sluispolderweg is het aanbrengen van fiets(suggestie)stroken geen wenselijk uitgangspunt. De combinatie met het vrachtverkeer, de aanleg van de Dam tot Dam fietsroute en de transformerende Achtersluispolder vragen om een andere, veilige en toekomstgerichte, oplossing. Er wordt binnen de Achtersluispolder onderzocht of er voor de korte termijn tussen Bolbaken en de aansluiting op de fietsroute een vrijliggend fietspad aan de oostzijde van de rijbaan kan worden gerealiseerd (voor de lange termijn zal een vervolgonderzoek moeten uitwijzen of dit voor de gehele Sluispolderweg kan worden toegepast). De ontwerpeisen en aansluitingen zullen in samenhang met de fietsroute gezamenlijk worden uitgewerkt.
31
Recreatieve oever & entreegebied
Nieuwe entree terrein MC Choppers NL
Recreatieve oever
T P E
C N
Locatie
CO
Inpassing bestaande bomen
Markante boom als visueel oriëntatie punt
Houten zitelement
Te vervangen houten steiger/vlonder
Principe schetsontwerp aanlanding brug en inrichting van de recreatie oever
Referentie materialisatie, combinatie van beton elementen (stelcon zonder staalrand) en gebakken klinkers
32 De oever dient een aantrekkelijke verblijfsplek te worden. Waar men van de omgeving kan genieten.
De talud delen die extensiever worden gebruikt kunnen worden ingezaaid met een bloemenmengsel
Aanlanding brug op taludzone
Zoekruimte NUTS-kast
Te planten nieuwe bomen Profiel B - ‘B
Profiel A - ‘A
Bestaande natuurlijke oever
Rietkraag rondom aanlanding brug
Houten steiger elementen Eco-passages onder de brug + voorzieningen in landhoofd
33 Detailafwerking rand Dam tot Dam route en flauw talud
Steigerelementen langs de waterkant
Recreatieve oever & entreegebied
Principe profiel A - ‘A
Principe profiel B - ‘B
34
Door het realiseren van een nieuwe brug over Zijkanaal H en de aansluiting met de Sluispolderweg ontstaat er een nieuwe gebiedsentree aan Zaanse zijde. Het is een belangrijke toegang en ontsluiting van het gebied.
•
• •
Vandaar dat de toegang tot de route en entree-groen wordt ingericht met enkele verblijfsplekken omdat men hier heerlijk van omgeving en zon kan genieten. Door de kop van het entreegebied te markeren met een markante boom ziet men vanaf begin van de Sluispolder de groene boomtop. Als men dichterbij het entreegebied komt kan men ook het water van het Zijkanaal H ervaren. Vanwege de toekomstige ontwikkelingen wordt het gebied tijdelijk als een gedeelde openbare ruimte vormgeven. Zoals ook op pagina 30 en 31 is weergeven. De vormgeving is simpel, eenduidig en stoer. Wat aansluit bij het bestaande gebied van de Achtersluispolder. Op enkele plekken worden er details met andere materialen zoals gebakken klinkers toegepast. In het kader van ecologie en biodiversiteit worden enkele bestaande bomen geïntegreerd in het maaiveldontwerp. Tevens worden er voorzieningen in het kader van ecologie bij de oeverlijn gerealiseerd zoals stortstenen. Nabij de aanlandig van de brug worden er rietkragen voorzien. De oever dient dus aantrekkelijk te zijn voor de ontwikkeling van flora en fauna. Maar dient hierbij niet het zicht op het water te ontnemen. Ontwerpeis: • De minimale breedte van de gedeelde openbare ruimte is 6 meter. • De overgang tussen het voet- en fietspad en het natuurlijke groene talud wordt gemarkeerd met een ‘schampstrook’ van minimaal 0,5 meter.
• De hoogte tussen het voet- en fietspad en natuurlijk talud wordt opgevangen met een band (zie detail in het profiel) van minimaal 0,25 cm. Zodat deze rand ook kan functioneren als informele zitrand.
• • •
• • • •
•
•
•
• •
Het gebied wordt uitgevoerd in elementverharding. Voorkeur gaat uit naar stelconplaten (zonder metalen rand) met (hergebruikte) bakstenen. De groene oeverzone is minimaal 3,5 meter (vanaf de band tot aan de waterlijn). Het talud tussen de overgang water en de route heeft een minimale helling van 1:3,5. Er worden meerdere verschillende verblijfsplekken gerealiseerd langs het water gecombineerd met groepen bomen. Bomen bestaan uit verschillende soorten en maten (minimale diameter is 18-20 cm). Er is voldoende ruimte gecreëerd om groepen te laten samenkomen voor bijvoorbeeld rondleidingen of sportgerelateerde activiteiten. De steigers langs het water worden uitgevoerd in hout. De steigers sluiten qua hoogte aan op de band zodat de steiger ook toegankelijk is voor mindervaliden. De bestaande steiger (van MC-Choppers) wordt gerenoveerd of vervangen. Bij de entree vanaf de Sluispolderweg wordt een markante solitaire boom geplaatst die de entree markeert. Bij voorkeur een Ulmus ‘Frontier’ (bijzondere plek). Onder de waterspiegel en langs de oeverlijn worden voorzieningen aangebracht voor flora en fauna. Bijvoorbeeld door het toepassen van stortstenen. Het is niet wenselijk dat er langs de recreatieve oever hoge vegetatie tot ontwikkeling komt. Hierdoor blijft het zicht over het water en op het landschap gewaarborgd.
Bij de flanken van de aanlanding van de brug zijn de oevers ondieper, hierdoor kan het riet tot ontwikkeling komen en levert dit beschutting op voor de eco-passage onder de brug Tussen het landhoofd en de oeverlijn onder de brug wordt en eco-passage gerealiseerd. In het landhoofd van de brug worden natuurinclusieve maatregelen opgenomen.
35
Route deel II Route deel IIB
Locatie route deel II
Markering in het kader van sport en beweging langs de route
Aanduiding van afstanden en andere informatie over de route in het kader van sport, recreatie, verblijf en educatie. (referentie Sloterplas)
36
Een route die op verschillende manieren gebruikt kan worden door verschillende gebruikersgroepen. Hardlopers, fietsers, rolschaatsers, wandelaars etc.
Basisprofiel route deel II + IIB - Parkroute
Principe profiel en plattegrond basisinrichting Dam tot Dam route
De fiets- en voetgangersroute door de natuurlijke parkzone wordt uitgevoerd in zwart asfalt. Hierbij wordt aangesloten bij de materialsiatie van andere Amsterdamse stadsparken zoals De Bretten, het Westerpark, Flevopark en het Diemerpark. Op het asfalt worden markeringen aanbracht in het kader van routing, afstandsaanduiding en op specifieke plekken relatie met historie of andere interessante details van de Dam tot Dam route. De breedte van de route is 4,5 meter. Aan de flanken wordt een ecologisch lint gerealiseerd van ca. 2,5 meter breed. In het kader van het gebruik en op advies van beheer zal de binnenste 0,5 à 0,8 meter intensiever worden gemaaid.
Bovenstaande uitgangspunten en onderstaande ontwerpeisen gelden ook voor route deel IIB (Meteorenweg Toetsenbordweg). Ontwerpeis: • De route is minimaal 4.5 meter breed. • De route wordt uitgevoerd in zwart asfalt (Brettenpad). • Afstanden, richtingen en eventuele extra informatie wordt aangeven op het asfalt, zie referentiefoto’s. • De afwerking van de rand van het asfalt dient veilig en kwalitatief hoogwaardig te worden uitgevoerd. • Inrichtingselementen worden geclusterd geplaatst. Er wordt gestreefd naar een eenduidig, samenhangend en rustig beeld. • Aan weerszijden van de route wordt er een ecologisch lint gerealiseerd van minimaal 37 2,5 meter breed.
ca. 5/10 cm
Toepassing verschraalde grond Verschraalde grond t.b.v. ecologisch lint langs de gehele route. Minimale breedte 2,5 meter
Langs de route worden verschillende soorten en maten bomen aangeplant. Dit is aanvullend op het bestaande te behouden bomenbestand. (*In een latere fase zal er een bomen inventarisatie moeten komen om te bekijken wat de huidige kwaliteit en soortenrijkdom is.) Ecologisch lint als bijenlint
Toepassing van kruidachtige grasmengsels
Combinatie met educatie
Afwisseling van soorten groen, bomen, heesters en kruiden
Afwisseling tijdens de seizoenen vanwege de toegepaste soorten beplanting
38
Basisprofiel route deel II + IIB - Parkroute
Fiets- en voetgangersroute zwart asfalt min. 4.5 meter breed
2.5 m 4.5 m 2.5 m
• • •
•
Op advies van de beheerder wordt de binnenste 0,5 - 0,8 meter van het ecologische lint vaker per jaar gemaaid. Het ecologisch lint bestaat uit een mix van meerjarige bloemenmengsels die goed bij elkaar passen. Het ecologische lint wordt uitgevoerd op de verschraalde grond van het cunet. Dit ter bevordering voor de soortenrijkdom en ontwikkeling van flora en fauna. Langs de route worden er bomen en heesters op specifieke plekken aangeplant. Aangeplant groen varieert in soort en afmeting zodat er een afwisselend beeld ontstaat en meer soortenrijkdom aanwezig is. De toe te passen soorten dienen aan te sluiten bij het type struinnatuur waarin de route zich bevindt.
•
Route schept mogelijkheden voor de aanplant van ‘eetbaar’ groen zoals inheemse wilde fruit- en nootsoorten in de vorm van heesters en bomen. Deze dienen wel op een bepaalde afstand van de route aangeplant te worden.
39
Route deel II Route deel IIB
Locatie waar de fiets- en voetgangersroute verbreedt ten behoeve van functionaliteit, veiligheid en comfort.
Ulmus ‘Frontier’ als speciale solitaire boom
Verbreding van de route bij bijzondere plekken met hergebruikte gebakken klinkers
Ruimte om te verzamelen voor activiteiten
Toepassing van zitelementen met een robuust karakter
40
Verbreding van de route bij bijzondere locaties
Solitaire boom (voorkeur iep) als markering van de bijzondere plekken Verbreding van de route bij verblijfsplekken. Waar fietsers, voetgangers, recreanten en sporters even kunnen stoppen, mogelijkheden om je fiets neer te zetten als men naar het uitkijkpunt loopt.
De verbreding wordt uitgevoerd met hergebruikte bakstenen.
Principe plattegrond verbreding langs de Dam tot Dam route.
Langs de route bevinden zich zoals eerder beschreven verschillende uitkijkpunten/ verblijfsplekken. Ter hoogte van deze plekken zal de route zich verbreden. Zoals bovenstaande principeplattegrond weergeeft. De verbreding biedt mogelijkheden om even veilig te stoppen langs de route, je fiets even te stallen of te verzamelen voor een wandeling, hardlooprondje of bootcamp. Het verbrede deel wordt uitgevoerd met hergebruikte gebakken rode klinkers. De reden van het toepassen van hergebruikte materialen komt voort uit duurzaamheid/ circulariteit. Tevens brengt dit flexibiliteit. Mochten er in de toekomst meerdere van dit soort verbredingen wenselijk zijn dan is dit makkelijk en goed uit te voeren.
In ieder geval beter dan opnieuw een stuk asfalt aanbrengen. In de toekomst zijn dit potentiële locaties om een koppeling te maken met informele kleinschalige horeca, educatie-punt of een plek met een andere bijzondere kwaliteit. Ontwerpeis: • Minimale verbreding ten opzichte van de route is ca. 2 meter (per locatie dient dit verder onderzocht te worden). • Mogelijkheden voor het faciliteren van fietsparkeerplekken (zie referentie). • Er worden zitelementen gekoppeld aan de verbrede zones langs het fietspad. • De verbreding wordt uitgevoerd met 41 hergebruikte gebakken rode klinkers.
Route deel III
Het routedeel dat over de Meteorenweg gaat wijkt af qua vormgeving van de rest van de route. Dit heeft te maken met het huidige gebruik van de Meteorenweg. De weg wordt namelijk gebruikt voor het beheer en onderhoud van de A10 en functioneert tevens als calamiteitenroute. Daarom is het noodzakelijk om in het kader van veiligheid en signalering 2 rode fietssuggestiestroken aan te brengen op de bestaande rijbaan.
Locatie
Bestaande situatie Meteorenweg
42 Langs de randen kruidachtige mengsels/ eco-lint
Afwisseling qua groepen beplanting (bomen en heesters)
Basisprofiel route deel III - Meteorenweg
Kruidenrijk bloemenmengsel afgewisseld met bomen.
Kruidenrijk bloemenmengsel afgewisseld met bomen
Principe profiel en plattegrond voorstel fiets- en voetgangersroute over de Meteorenweg
Om het gehele profiel meer parkachtig vorm te geven en aan te laten sluiten bij de beleving dat men onderweg is naar de Noorder IJplas worden er groepen bomen en heesters toegepast. Op deze manier wordt het huidige monotone beeld (foto linker pagina) gevarieerder en levert het een bijdrage wat betreft flora en fauna. Het versterkt de groenstructuur en zorgt voor begeleiding van de route. Zie het principeprofiel op pagina 42 en 43. Tevens worden er aan beide zijden van de route het ecologische lint toegepast. Evenals bij de rest van de Dam tot Dam route. In het kader van overzicht en veiligheid is het wel van belang dat het zicht op de uitrit niet totaal wordt geblokkeerd. Zoals ook is toegelicht bij route deel II.
Ontwerpeis: • Aanbrengen van rode fietssuggestiestroken, minimale breedte 1,8 meter. • Aan weerzijden van de route een ecologisch lint van 2,5 meter. • Toevoegen van gevarieerde soorten en maten van heester en bomen (in groepen). • Toepassing van alleen inheemse beplanting. • Toevoegen van kruidenlaag, bloemrijk grasmengsel of bestaand gras verschralen zodat het aantal soorten per m2 toeneemt. • Aansluiting vinden met de aangrenzende sloot ten zuiden van de Meteorenweg (links op de foto). • Waarborging verkeersveiligheid middels ruimtelijk overzicht, heldere markering en bebording. 43
Profiel 2 - Bestaand profiel Meteorenweg
Kruidenrijk bloemenmengsel afgewisseld met bomen
Eco-lint
Ecologische strook
Profiel 2- Principe profiel toekomstige inrichting van de Meteorenweg met inheemse bomen, 44 heesters en kruidenlaag
Eco-lint
Basisprofiel route deel III - Meteorenweg
Profiel 2
Locaties profiel
Aanplant nieuwe inheemse bomen/ heesters
45
Profiel 3
Profiel 2
Route deel III
Profiel I
Locaties profielen
Profiel I - Bestaande situatie voetpad tussen de Toetsenbordweg en Meteorenweg
46
Profiel I - Toekomstige situatie met nieuwe fiets- en voetgangersroute. Inclusief aankleding met inheemse bomen en heesters.
Basisprofiel route deel III - Meteorenweg op de Coentunnel
Profiel 3 - Bestaand profiel Meteorenweg op het smalste punt, boven de Coentunnel.
Profiel 3 - Toekomstig profiel met 2 rode fietssuggestiestroken op het smalste punt, boven de Coentunnel.
In het kader van de nieuw te realiseren verbinding tussen de Meteorenweg en de Toetsenbordweg wordt hetzelfde profiel gehanteerd als elders langs de Dam tot Dam route. Op deze manier draagt het bij aan de leesbaarheid en herkenning van de Dam tot Dam route. Boven de Coentunnel bevindt zich het smalste deel van de Dam tot Dam route. Hier worden alleen de fietssuggestiestroken aangebracht. 47
1.7 Bijzondere plekken
1.01
1.02d
1.02a
Specifieke bijzondere locaties langs de Dam tot Dam route.
48
1.02b
Langs de Dam tot Dam route worden er verschillende bijzondere plekken ingericht. Dit gaat om verblijfsplekken bij uitkijkpunten langs de route en belangrijke knooppunten. In het voorgaande hoofdstuk zijn hier al enkele van toegelicht. In dit hoofdstuk worden de principes van deze plekken getoond. 1.01
Aanlanding brug zijde Noorder IJplas.
1.02
Uitkijkpunten en verblijfsplekken langs de Dam tot Dam route (a,b,c).
1.02
Uitkijkpunt/verblijfsplek, valt nu buiten dit project en uitgewerkt in overleg met Rijkswaterstaat (d).
1.03
Entreegebied, aansluiting Meteorenweg en Noorder IJplas.
1.03
1.02c
49
1.01
Locatie aanlanding brug en Dam tot Dam route
Langs de randen van de aanlanding kan men het water beleven met eventuele zitelementen.
De plek dient mede als ontmoetingspunt. Toepassing van zitelementen met natuurlijke karakter
Fietsparkeervoorzieningen bij de locatie
Toepassing van gebakken hergebruikte klinkers rondom de zitelementen/verbreding.
50
Toe k
om
stig
Zijkan
aal Hweg
1.01 Aanlanding brug zijde Noorder IJplas
eb
Bestaand keerpunt auto
rug
Middendam
Bijzondere plekken aan het water. Nader te bepalen en uit te werken Principeschets aansluiting Dam tot Dam route op toekomstige brug over Zijkanaal-H
Op deze locatie komen verschillende routes bij elkaar. Dit gaat om de bestaande route/toegangsweg (Zijkanaal H-weg), het bestaande struinpad over de Middendam, de toekomstige Dam tot Dam route en de aanlanding/aansluiting van de brug. Het is van belang dat de aanlanding van de brug en de daarop aansluitende routes overzichtelijk worden vormgeven en de plek ruim wordt gedimensioneerd. Op deze manier wordt de verkeersveiligheid en het overzicht gewaarborgd. Daarnaast dient ook de aanlanding met aandacht vorm te worden geven in het kader van veiligheid. Zodat gebruikers niet zomaar te water kunnen raken. In het kader van ontmoeting vormt deze plek ook een schakel of startpunt van de routes in en rondom het gebied. In het kader daarvan worden er enkele zitelementen en fietsparkeerfaciliteiten opgenomen. De plek wordt gemarkeerd met een solitaire boom, zoals bij de bijzondere plekken. Tevens functioneert de ruimte als een overzichtelijke ‘pleinruimte’ in een natuurlijke omgeving.
Ontwerpeis: • Veilig en overzichtelijk ingericht t.b.v. de verschillende gebruikers. • Aanplant van inheemse solitaire boom om de plek te markeren. • Langs de oevers een open karakter, waarbij de schaal van het water te beleven is. • Ten noorden van de aanlanding van de brug dient er aandacht te zijn voor de privacy van de bestaande woonboot. Dit vereist extra aandacht met betrekking tot de inrichting. Bijvoorbeeld in de vorm van een rietkraag. • Inpassing van zitelement in bestaand groen/bosschage. • De verbreding van de route wordt vormgeven met hergebruikte gebakken klinkers. • De noodzakelijk te kappen beplanting dient te worden hergebruikt als ecologische structuren zoals takkenrillen. • De overgang tussen aanlanding brug en route dient met aandacht te worden vormgeven. • Zorgvuldige landschappelijke inpassing van de noodzakelijke nuts- en transmissiekasten. 51
1.01
1.02d* 1.02a 1.02b
Specifieke bijzondere plekken in de natuurlijke parkzone aangrenzend aan de Dam tot Dam route.
52
Bijzondere plekken natuurlijke parkzone Langs de zuidelijke fiets- en voetgangersroute komen 3 verblijfsplekken waar men kan genieten van het uitzicht over het Noordzeekanaal, de haven en de stad en daarnaast de natuur. De 3 plekken zijn familie van elkaar qua vormgeving. Ze worden vormgeven op een ingetogen en informele manier met natuurlijke materialen. Dit sluit aan bij het bestaande karakter van de struinnatuur. De toegangspaden naar deze plekken worden uitgevoerd in halfverharding.
1.03
1.02c
Door de plekken vorm te geven als familie wordt de eenheid gewaarborgd. De plekken dragen bij aan het verbeteren van de soortenrijkdom binnen het gebied. Het vergroten van de soortenrijkdom gebeurt door middel van het toepassen van verschillende soorten inheemse beplanting. Tevens levert dit een afwisselend beeld op tijdens de seizoenen. De definitieve locaties van de plekken wordt bepaald aan de hand van een ecologisch onderzoek. Zodat er in het kader van de realisatie van de verblijfsplekken geen ecologisch waardevolle plekken of structuren worden aangetast.
53
54
Toepassing van inheemse groepen bomen met verschillende soorten en maten
Waterkant met zicht op het water, de verblijfsplek omgeven door enkele groepen bomen
Toepassing van halfverharde paden en verbreding van de halfverharde paden rondom zit-/uitkijkplekken
Plekken waar men kan genieten van het uitzicht
Toepassing van robuuste zitelementen/zitaanleidingen met van natuurlijke materialen.
Fietsparkeervoorzieningen bij de locatie
Verblijfs- en uitkijkpunten langs de fiets- en voetgangersroute Ontwerpeis: • Bij elke plek zijn minimaal 3 à 4 zitelementen gepositioneerd met de oriëntatie op het water en omliggende landschap. Of 1 groter element zoals op de referentiefoto is getoond. • De oriëntatie van de verblijfsplekken is op het uitzicht richting de haven, het IJ, Noordzeekanaal en de stad. • De zitelementen/aanleidingen worden uitgevoerd in natuurlijke materialen zoals bijvoorbeeld hout. • Fietsparkeervoorzieningen worden geplaatst en sluiten aan bij de vormgeving Toepassing van inheemse noot- en vruchtdragende van de plek. Bijvoorbeeld in hout. boomsoorten • De paden vanaf de geasfalteerde fietsen wandelroute naar de verblijfsplek/ uitkijkplek worden uitgevoerd in halfverharding en zijn minimaal 1,8 meter breed. • Bosschages of andersoortig hout dat gekapt dient te worden vanwege de realisatie kan worden hergebruikt in de vorm van takkenrillen. • Alle toegepaste beplanting bestaat uit inheemse soorten. • Rondom elke verblijfsplek worden enkele groepjes bomen geplaatst. Elk groepje bestaat uit 3 tot 5 bomen met Afwisseling tijdens de seizoenen in relatie tot de toe te onderbeplanting bestaande uit heesters passen beplanting • De groepjes bomen bestaan uit verschillende soorten, afwisselend met noot- en vruchtdragende inheemse (oer) soorten.
• Verblijfsplekken worden landschappelijk ingepast in de bestaande context. Definitieve locaties dienen te worden gecontroleerd op basis van de aanwezige flora en fauna zodat er geen schade ontstaat aan de bestaande natuur. • Bij de verschillende uitkijkpunten/ verblijfsplekken worden geen prullenbakken geplaatst. Dit op advies van de beheerders van stadsdeel Noord. Hergebruik van ‘snoeiafval’ voor het creëren van takkenrillen in het kader van ecologie
55
1.02a
Zijkanaal H
Bestaande struinpaden
Bestaande struinnatuur
Dam tot dam route
Noordzeekanaal
Bestaande struinnatuur
Principeschets verblijfsplek 1.02a langs de Dam tot Dam route
1.02b Bestaande struinnatuur
Bestaande struinnatuur
Noordzeekanaal
56
Principeschets verblijfsplek 1.02b langs de Dam tot Dam route
Dam tot dam route
Verblijfs- en uitkijkpunten langs de fiets- en voetgangersroute
1.02c Bestaande struinnatuur
Dam tot dam route
Noordzeekanaal
Principeschets verblijfsplek 1.02c langs de Dam tot Dam route
Groepjes inheemse bomen inclusief onderbeplanting van heesters
Zitelementen/zitaanleiding van natuurlijke materialen
Toegangspaden, halfverharding
Fietsparkeervoorzieningen
Takkenrillen/ecologische structuur (lichtgroen)
Op deze pagina de principeschetsen van de 3 uitkijkpunten/verblijfsplekken langs de route. Een uitwerking zoals op de voorgaande pagina is beschreven. De getoonde elementen zijn een toevoeging op het bestaande situatie. Dit geldt ook voor het groen. Twee van de plekken worden gemarkeerd met een solitaire inheemse boom ter oriëntatie. .
57
1.03
Locatie entreegebied Meteorenweg - Noorder IJplas
In de toekomst een volwaardig entreegebied zoals bij het Amsterdamse Bos
Ruimte bij de entree om af te spreken/ te verzamelen t.b.v. activiteiten
Fietsparkeervoorzieningen bij de locatie
In de toekomst mogelijkheden tot het combineren met een kleinschalige horeca functie
58
1.03 Entreegebied Park en Meteorenweg
Bestaande struinnatuur
Reservering voor toekomstige kleinschalige horecafunctie
Me
teo
ren
we
g
Dam tot dam route
Ecologisch lint Noordzeekanaal Principeschets entreegebied Meteorenweg - Noorder IJplas
De plek aan het einde van de Meteorenweg richting de Noorder IJplas is tevens een bijzondere plek. Het markeert de overgang tussen twee gebieden. Tevens is het ook een belangrijk schakel in het recreatieve netwerk. Zoals een plek waar men samen kan komen voor een rondje hardlopen of bootcamp. Vandaar dat deze plek ook in het kader van veiligheid ruimer is opgezet dan andere plekken langs de Dam tot Dam route. De inrichtingselementen sluiten aan bij de vormgeving van de uitkijkpunten/ verblijfsplekken. De afwijking toont zich omdat de Dam tot Dam route door deze locatie loopt. Aan weerzijden worden verbredingen opgenomen in het profiel. Deze worden uitgevoerd met de hergebruikte klinkers. De plek wordt ingepast door het toepassen van inheemse bomen en heesters. Hierbij dient er wel voldoende overzicht op de plek zelf gewaarborgd te worden. De solitaire inheems boom schept oriëntatie en functioneert als focuspunt als men over de Meteorenweg fietst.
Ontwerpeis: • Voldoende gebruiksruimte rondom de locatie in het kader van sport, samenkomst en beweging. • Groen karakter wat tot uiting komt door het toepassen van verschillende inheemse beplantingstypen en soorten. • Veilige en overzichtelijke inrichting in het kader van de verschillende gebruikersgroepen (fietsers, wandelaars, sporters etc.). • Toepassen van verschillende zitelementen/ zitaanleidingen. • Faciliteren van verschillende fietsparkeervoorzieningen. • De vormgeving van bovengenoemde elementen sluit aan bij het landschappelijke karakter. • Er wordt 1 uitkijkpunt/verblijfsplek gepositioneerd aan de waterzijde. • Toekomstige reservering voor mogelijke kleinschalige horeca.
59
1.8 Verlichting langs de route Zoals uitvoerig beschreven in dit beeldend PvE gaat de route door een natuurgebied, dat onderdeel is van de hoofdgroenstructuur (HGS). In het kader van de fauna binnen het gebied is het van belang dat de verlichting die langs de route wordt gerealiseerd het gebied niet verstoort wat betreft de ecologie. In het kader van de aanwezige vleermuizen dient de toegepaste verlichting vleermuisvriendelijk te zijn. Er komen geen verlichtingselementen bij de verschillende verblijfsplekken die zijn benoemd op pagina 50 en 51 van dit document. Onderstaande eisen komen uit de notitie van VenOR wat betreft het advies m.b.t. de verlichting langs de route en de brug.
Ontwerpeis: • De verlichtingsklasse voor het gebied is P5 (Egem: 3 Lux /Uh> 0,2, gezichtsherkenning Evmin: 1,0Lx). • De verlichtingsklasse dient zonder een te groot verschil aan te sluiten op de omgeving (bestaande verlichting). • Storende en hinderlijke verblinding en strooilicht dienen vermeden te worden in brede zin (gebruikers fietsroute, fauna, scheepsvaart, omwonenden, en dergelijke). • Verlichting langs een ecologische strook of op bruggen over water dienen middels telemanagementsysteem op afstand dimbaar te zijn. • Toe te passen lichtkleur betreft 2700 – 3000 Kelvin (warmwit). Naast deze eisen is het ook noodzakelijk om de beleidskaders van ‘Puccini Rood’ en ‘Beleidskader Verlichting 2017’ te raadplegen. Op pagina 52 t/m 54 van het Beleidskader Verlichting 2017 wordt uitleg geven over de relatie verlichting en ecologische waarden.
Overzichtkaart toe te passen armaturen wat betreft de verlichting (Bron: Puccini Rood)
60 Uitgangspunten i.r.t. groenstructuren en verlichting (bron: Beleidskader Verlichting 2017)
In het kader van de toekomstige route wordt het gebied nader op de kaart gezet. In relatie tot het toenemende gebruik is het een goede gelegenheid om de informatievoorziening over het gebied ook een impuls te geven. Op deze manier kunnen de verschillende gebruikers van de route kennis krijgen over de Noorder IJplas. Bijvoorbeeld over de historie, de ontwikkeling van het gebied, de natuurwaarde, wat er onder water allemaal leeft en andere bijzondere elementen. Ook de koppeling met educatie voor (basis)scholen vormt een kans.
Educatie op gebied van natuur, vogelkijkhut langs de route
1.9 Informatievoorziening langs de route Ontwerpeis: • De bebording en andere inrichtingselementen dienen aan te sluiten bij de vormgeving van de bestaande informatievoorziening. • De toegepaste informatievoorziening heeft een ingetogen karkater. Het landschap en de natuur zijn leidend. • De informatievoorzieningen is/kan multifunctioneel van aard zijn. Een informatiepaneel kan ook functioneren als tafel of zitelement. • Informatievoorziening kan ook worden opgenomen in de route, zoals bijvoorbeeld op het asfalt. Zie referenties op pagina 34. • De informatievoorziening dient ook weer te geven wat er per gebied is toegestaan en verboden in relatie tot het gebruik van het gebied.
Markering in het kader van ‘wayfinding’ bij de route
61 Bestaande bebording en informatie bij de Noorder IJplas
Informatievoorziening over de historie, natuur en relatie met de stad en het landschap
locatie brug
Inhoud brug in Dam-tot-Dam-route
62
2
Situatie
2.1
Randvoorwaarden
2.2
Beeldkwaliteit Algemeen Brugonderdelen Brug in één geheel Openingstypologie Aanbruggen
Landhoofden Brug en tijdelijke inpassing Zaanse kant Hekwerk en verlichting op de brug Brugnummer en -naam Materialisatie & kleuren 2.3 Geleide werken, wachtplekken en doorvaartbelemmering Geleide werken Wachtplekken Doorvaartbelemmering Kleuren voor deze onderdelen
2
Brug in de Dam-tot-Dam-route
Situatie De langzaamverkeerbrug over Zijkanaal H/ Barndegat is de eerste schakel van de Dam tot Dam fietsroute die Amsterdam en Zaanstad uiteindelijk met elkaar moet verbinden. De brug ligt deels op Zaans en deels op Amsterdams grondgebied. Het verbindt de Zaanse Achtersluispolder met de Amsterdamse Noorder IJplas. De grens tussen de twee grondgebieden ligt nabij het hart van de vaarweg. De brug wordt de verbinder tussen de twee gemeenten. De beide zijden waar de brug op aanlandt zijn heel anders in karakter. De Noorder IJplas is een natuurgebied met wilde beplanting aan de rand van Amsterdam en ligt ingeklemd tussen de A10 en toegang Coentunnel en Zijkanaal H/’t Barndegat. Het is een groot watergebied met ruig ongecontroleerd groen eromheen. De buitenrand kenmerkt zich door grote hoeveelheden riet. De brug komt hier aan het einde van de weg langs Zijkanaal H aan waarlangs veel woonboten liggen. Op dit punt is een speeltuin en is ook een keerlus voor verkeer en vuilniswagens geprojecteerd. In Zijkanaal H liggen meerdere woonboten die bereikbaar zijn via de Zijkanaal H-weg die doodloopt bij het middenpad dat de Noorder IJplas doorsnijdt. In Zijkanaal H ligt ook een stroombreker.
2.4
Slagboomkasten en cameramasten Slagboomkasten Camera- en speakermasten
2.5
Aanvullende informatie Duurzaamheid per onderdeel Innovatie Monument & Archeologie
Aan de kant van Zaanstad bevindt zich de Achtersluispolder: dit is momenteel een industriegebied dat zich gaat transformeren naar woonwerkgebied. De stedelijke opbouw bestaat uit grote kavels met straten met industrieprofiel. Hier bevindt zich ook een jachthaven én het Pakhuis de Vrede. De brug landt aan bij een kavel dat momenteel gebruikt wordt door de Choppersclub, een motorclub. Er zijn meerdere liggingen bestudeerd. De gekozen ligging verbindt met zuidelijke route van Noorder IJplas. De brug ligt iets ten zuiden van het middenpad zodat er genoeg afstand is tussen de brug en woonboten in het Zijkanaal H/ ’t Barndegat. 63
stroombreker
Ch ter op rei pe n rc lub
ACHTERSLUISPOLDER
AS VAAR
WEG
grens bestemmingsp
situatietekening schaal 1-250 1. Het IJ en Zijkanaal H 2. Pakhuis ‘de Vrede’ aan het IJ 3. woonboten aan Zijkanaal H 4. Speeltuin Zijkanaal H-weg 5. Pad in Noorder IJplas met vispassage
64
1
2
plan
NOORDER IJ-PLAS
3
4
pe rc l Ch op
Achtersluispolder
ub
5.
3.
4.
2. Noorder IJplas
1.
5
65
(voor ontwerp maaiveld: zie deel I)
tekening randvoorwaarden schaal 1-50
66
2.1
Randvoorwaarden
Zijkanaal H is een doodlopend kanaal: vaarverkeer op dit kanaal is o.a. voor de woonbootbewoners en het bedrijf Benecke dat een ponton inzet voor werkzaamheden. Voor onderhoud van de woonboten zal er vrije doorvaart moeten zijn. Dit geeft bij elkaar de volgende randvoorwaarden vanuit scheepvaart waar de brug aan moet voldoen: • Brug met te openen deel; • Op afstand te bedienen; • Vrij doorvaartvenster 13,0* x 2,75 + waterniveau (0,20-NAP). • Geldende vaarklasse op Zijkanaal H: • CEMT Klasse I: 35 x 5,05 meter (lxb) – doorvaartbreedte 7,3 meter.
*MARIN heeft op verzoek van de opdrachtgevers een onderzoek gedaan naar de brug en toe te passen doorvaartbreedte: omdat de brug in de bocht van Zijkanaal H ligt: zie bestand 32499_zijkanaal_H. pdf. Hier staat een overzicht in van de hoofdtypen vaartuigen op het kanaal.
De brug is een langzaamverkeersbrug: voor fietsers en voetgangers, met incidenteel onderhoudsvoertuigen. Dit geeft de volgende randvoorwaarden voor landverkeer: • Fietspad twee richting: breedte 4 meter; • Schampstrook van 0,5 meter aan buitenkant fietspad bij leuningzijde; • Voetpad eenzijdig: minimale breedte 1,8 meter; • Dit geeft een totale vrije maat van mininimaal 6,3 meter tussen de leuningen; • Het brugdek wordt zonder hoogteverschillen uitgevoerd: dit maakt het dek vrij en toekomstbestendig indeelbaar; • Hellingspercentage aanbruggen: maximaal 4%.
67
2.2
Beeldkwaliteit
Hoofdpunten voor ontwerp De brug ligt op een heel specifieke plek. Het komt vrij in een grote open (water-)ruimte aan het IJ te liggen, tussen een meer stedelijk gebied (wat nu nog industrieterrein is) en een ruig natuurgebied. Door de ligging wordt het een brug in een open landschappelijke setting. Dit vraagt om een zorgvuldig terughoudend ontwerp dat niet overheerst in de ruimte waarin de brug komt te liggen. De locatie vraagt om een transparante brug: doel is er zoveel mogelijk vrij zicht op Zijkanaal H én vanuit het kanaal naar het IJ. Dit borgt ook dat er zoveel mogelijk vrij zicht op het water moet zijn: dit vraagt om een zorgvuldig ontwerp voor de onderbouw van de brug (pijlers, geleide werken en een zo klein mogelijke machineruimte voor het te openen deel). De brug overheerst niet in het waterlandschap, maar is daar onderdeel van. Dit vormt ook de inzet voor de keuze van de openingstypologie: deze vormt een accent op het te openen deel, maar moet laag blijven.