A - 16 Deelnemingen (incl. AEB) (54) Raadsinformatiebrief AEB

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 1 juni 2023 Deelnemingen AEB, Afval & Duurzaamheid en Financiën Reinier van Dantzig, Zita Pels en Hester van Buren DMC-Deelnemingen, deelnemingen@amsterdam.nl

Onderwerp

Vervolgbesluit AEB

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 23 mei 2023 heeft de ACM besloten de verkoop van AEB aan AVR niet goed te keuren. In de brief van 23 mei 2023 bent u daarover geïnformeerd. Zoals in die brief al staat toegelicht, betreurt het college deze uitkomst. Door het besluit van de ACM ligt nu opnieuw de keuze voor of de gemeente AEB wil behouden of alsnog wil verkopen. Daarmee biedt het ook een nieuwe kans om beter te sturen op de publieke belangen en de duurzaamheidsdoelen. Na intensief overleg en een lastige maar zorgvuldige afweging is het college tot de keuze gekomen om een nieuw verkooptraject voor AEB te starten, exclusief de scheidingsinstallatie die in principe in handen van de gemeente blijft. Het voorgenomen besluit van het college leggen we met bijgaande raadsvoordracht voor wensen en bedenkingen aan uw raad voor. In deze brief lichten we de afweging van het college toe. Voorbereiding vervolgbesluit AEB Voorbereiding op plan B Lopende het ACM-traject werd door de aard van de vragen en tussentijdse berichten geleidelijk duidelijk dat de ACM zorgen had over de marktconcentratie die zou ontstaan door overname van AEB. Dit is voor het college op 25 oktober 2022 reden geweest om zich ook te gaan voorbereiden op plan B, een situatie waarin de overname van AEB niet goedgekeurd zou worden door de ACM.

Het afgelopen half jaar zijn daartoe meerdere scenario’s uitgewerkt, is meerdere keren gesproken in het college, zijn twee vertrouwelijke technische sessies met raadsleden georganiseerd en zijn twee vertrouwelijke besprekingen in de raadscommissie FKD gevoerd. Zorgvuldig en snel besluit In de afgelopen maanden is steeds gewerkt conform de aanbevelingen van de commissieWinter en het rapport van de raadsenquête AEB die kort samengevat als richtlijn meegeven:

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 1 juni 2023 Pagina 2 van 5

Zorgvuldig proces Inzicht in alternatieve oplossingsrichtingen Explicitering publieke belangen Inzicht in financiële consequenties Analyse benodigde kennis en expertise bij gemeente Constructieve dialoog met AEB Betrokkenheid raad

Naast een zorgvuldig besluit is ook een snel besluit nodig. Sinds de verkoop van AEB in december 2021 is bijna anderhalf jaar verstreken tot het besluit van de ACM. Het is belangrijk voor de onderneming AEB en zijn personeel, klanten en andere relaties duidelijkheid te hebben over de toekomst. Dit is mede reden voor het college geweest in afwachting van het ACM-besluit al besluitvorming voor te bereiden over plan B en de verschillende opties ook al vertrouwelijk aan de raadscommissie FKD voor te leggen. Door deze voorbereiding kan het college kort na het ACM-besluit al een vervolgbesluit aan uw raad voorleggen. Voorgenomen besluit toekomst AEB Nieuwe afweging in perspectief sturing op publieke belangen en duurzaamheidsdoelen Sinds het vorige besluit in 2021 staat AEB er als onderneming met een verbeterde operatie weer beter voor. De markt waarin AEB opereert is echter behoorlijk veranderd, met veel beweging in de energieprijzen door de oorlog in Oekraïne. Dit heeft ook effect op het denken over publieke infrastructuur, waarbij er veel zorgvuldiger gekeken wordt naar het eigenaarschap van zaken die voor Nederland essentieel zijn. Ook is er een nieuwe raad en een nieuw college. Na het afketsen van de verkoop zijn dat allemaal redenen om met een open blik alle opties te overwegen.

Het college heeft daarom zes scenario’s laten uitwerken, variërend van publieke scenario’s (integreren in gemeente als directie of behouden als deelneming) tot verkoopscenario’s (onderbrengen bij publieke partij, gedeeltelijke verkoop of volledige verkoop). Elk scenario is daarbij als gelijkwaardig besproken en gewogen. Belangrijk onderdeel van die besprekingen was om te bepalen hoe de met AEB verbonden publieke belangen en duurzaamheidsdoelen zo goed mogelijk geborgd kunnen worden. Het gaat hier om voor Amsterdam essentiële zaken zoals de continuïteit van de afvalverwerking en warmtevoorziening, reductie van de CO2-uitstoot van AEB, de continuïteit van de onderneming, de druk op de gemeentelijke financiën en beheersing van financiële en operationele risico’s bij AEB . Het college heeft gezocht naar een besluit voor de toekomst van AEB waarmee ook wordt bijgedragen aan de duurzaamheidsdoelen: de noodzaak om voor 2030 zoveel mogelijk te doen aan de CO2-uitstoot én om minder afval te verbranden en meer grondstoffen te hergebruiken. Deze noodzaak komt voort uit het feit dat als we nu niet onze verantwoordelijkheid nemen als gemeente in de klimaatcrisis, we te maken zullen krijgen met vergaande consequenties. Ook voor onze geliefde stad en de mensen die hier hun thuis hebben.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juni 2023 Pagina 3 van 5

In de afweging om onze duurzaamheidsambities te halen speelt mee dat het de inzet van de gemeente is zoveel mogelijk de doelen voor 2030 te halen. We moeten het tij nu keren om er voor te zorgen dat we wereldwijd onder de 2 graden opwarming blijven. Bij afweging van alle scenario’s blijkt dat als de gemeente AEB overneemt er niet meer via AEB aan de vermindering van CO2-uitstoot kan worden gedaan dan nu al is ingezet. Daarnaast zorgt de herfinanciering van het bedrijf en de noodzaak tot een grote investering om de CO2-opvang snel in te kunnen voeren mogelijk voor extra druk op de gemeentelijke begroting. Dit geld kan dan niet ingezet worden voor het behalen van de klimaatdoelen op andere terreinen in de stad. Deze essentiële zaken worden daarom als voorwaarde bij de verkoop gesteld, zodat we de gestelde doelen voor AEB voor CO2-reductie kunnen borgen en daarmee ook de bijdrage die AEB levert aan het halen van de klimaatdoelen. Nieuw verkoopproces met extra borging publieke belangen In de afweging tussen scenario’s is het voor het college cruciaal dat de publieke belangen goed en liefst beter dan voorheen geborgd worden. Elk van de zes scenario’s heeft voor- en nadelen. Uiteindelijk kwam het neer op een afweging tussen twee scenario’s.

Enerzijds een publiek scenario van integratie van AEB in de gemeente met daarmee directe sturing op de publieke belangen en duurzaamheidsdoelen, maar ook grotere financiële en operationele risico’s. Anderzijds een scenario van verkoop van AEB exclusief de scheidingsinstallatie met extra waarborgen voor de publieke belangen en duurzaamheidsdoelen. Na grondige bespreking van de voor- en nadelen van elk scenario kiest het college voor het verkoopscenario. Het college is ervan overtuigd dat de met AEB verbonden publieke belangen van afvalverwerking, warmtevoorziening en CO2-reductie na verkoop via contracten en subsidievoorwaarden goed geborgd kunnen blijven en stelt dit dan ook als harde voorwaarde bij de verkoop. De keuze die het college heeft gemaakt is om de scheidingsinstallatie in principe niet mee te verkopen. De scheidingsinstallatie wordt primair gebruikt voor het terugwinnen van waardevolle reststromen uit het huishoudelijk afval van Amsterdam. Door die te behouden kan de gemeente beter invloed uitoefenen op de transitie naar hergebruik van grondstoffen, op de keten achter nascheiding en dus op het behalen van onze doelstellingen met betrekking tot de circulaire economie.

Daarnaast worden de verkoopvoorwaarden en de criteria waarlangs biedingen worden beoordeeld zo geformuleerd dat er meer waarborgen zijn voor de publieke belangen van de gemeente rond afval, warmte en CO2-reductie dan in het vorige verkooptraject. Ook wordt meer waarde gehecht aan het vinden van een partij met lange termijn blik en kennis en kunde op de gebieden waar AEB actief is. Extra investeren op duurzaamheid Het college zet in op de overgang naar een circulaire economie en klimaatbeleid binnen sectoren zoals de gebouwde omgeving, industrie en mobiliteit. De ambitie is een zo hoog mogelijke CO2-reductie en een even stevige inzet op hergebruik van grondstoffen zodat we de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juni 2023 Pagina 4 van 5

doelen in 2030 als stad gaan halen. Daarom zal van de verkoopopbrengst een substantieel bedrag worden ingezet als bijdrage aan deze duurzaamheidsdoelen. AEB heeft al plannen voor de afvang en opslag van CO2 en heeft daar ook een grote subsidie voor gekregen. Aanvullend daarop wil het college extra investeren in het verminderen van de meest vervuilende afvalverbrandingscapaciteit. Op die manier wil het college bijdragen aan het voorkomen van de CO2-uitstoot en het sneller laten krimpen van de afvalberg die we in Nederland en ook wij als Amsterdammers dagelijks produceren. Als onderdeel van de extra inzet op duurzaamheid gaan de wethouders AEB en Afval & Duurzaamheid namens het college een brief aan het kabinet sturen om te vragen om het gebruik van een hoog percentage van gerecyclede grondstoffen verplicht te stellen voor bedrijven en de afvalverbrandingscapaciteit in Nederland in balans te gaan brengen met de omvang van de Nederlandse afvalproductie. Dit is niet oplosbaar in een gemeentelijke context. Wel is het college er van overtuigd dat als de gemeente zich hierop uitspreekt en daarin met gelijkgestemde partners optrekt, dit het Rijk helpt sneller de goede beslissingen te nemen. Bovenstaande inzet wordt het komende jaar in plannen uitgewerkt.

Tegelijkertijd wordt er een plan uitgewerkt voor een extra investering in de verduurzaming van de stad en het stimuleren van een circulaire economie. Op basis van die plannen en de hoogte van de verkoopopbrengst bepalen we de hoogte en vorm van de extra investering op duurzaamheid. Wat voor soort eigenaar is goed voor AEB De gemeente zoekt voor AEB een betrouwbare eigenaar voor de lange termijn. Gegeven het besluit van de ACM zal een bedrijf dat al een grotere Nederlandse afvalverwerker in bezit heeft niet snel in aanmerking komen. Wel kunnen binnenlandse investeerders of pensioenfondsen meedoen aan biedingscombinaties, maar ook bedrijven die al elders in Europa actief zijn in afvalverwerking zijn kansrijk. Voor AEB is het vooral belangrijk dat er een aandeelhouder komt die de onderneming vooruit helpt en begrijpt door de kennis en kunde die ze meebrengt. Maar voor de publieke belangen van de gemeente nog belangrijker is dat er een koper gevonden wordt die het commitment heeft om AEB richting een duurzame toekomst te leiden, waarvan onderdeel is het doorzetten van de geplande investeringen in CO2-afvang en -opslag. Het college is ervan overtuigd dat een dergelijke partij maatschappelijk en financieel gezien het beste bod kan doen op AEB.

De waarde van de onderneming AEB ligt immers in de behoefte waarin het voorziet en daarin wordt een bijdrage aan een duurzame wereld steeds belangrijker. De gemeente zal de kandidaat-kopers vooraf en tijdens het verloop van het verkoopproces grondig screenen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juni 2023 Pagina 5 van 5

Vervolg Wensen en bedenkingen Zoals eerder al in vertrouwelijke brieven over de situatie bij een negatief ACM-besluit is aangekondigd wil het college uw raad actief betrekken bij het vervolgbesluit over de toekomst van AEB. Daarom hebben we eerder al twee keer vertrouwelijk in de raadscommissie FKD over de opties die voorliggen gesproken, zodat de raad nu geïnformeerd wensen en bedenkingen kan uiten. Deze zal het college uiteraard zorgvuldig meewegen in het definitieve besluit. Start en verloop verkoopproces Als er in lijn met de raadsvoordracht een definitief besluit wordt genomen zal een nieuw verkoopproces aanvangen. Dit starten we op het moment dat de voorbereidingen daarvoor gereed zijn, de onderneming er klaar voor is en de marktomstandigheden het toelaten. De raad zal over de start van het verkoopproces per brief worden geïnformeerd. Gedurende het verkoopproces geldt er radiostilte. De raad zal net als in het afgelopen verkooptraject na afloop weer uitgebreid worden geïnformeerd over het verloop en de uitkomst. Ten slotte Het college heeft vertrouwen heeft in de uitkomst van het verkooptraject. Met behoud van de scheidingsinstallatie en aanvullende eisen in het verkooptraject worden de publieke belangen zo goed mogelijk geborgd.

Voor het geval de uitkomst van het verkooptraject niet in voldoende mate aan de vooraf gestelde eisen voldoet bereiden we ook een terugvalscenario voor. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Afval & Duurzaamheid

Hester van Buren Wethouder Financiën

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Zita Pels Wethouder Deelnemingen – AEB