A - 15 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (32) 20220104 raadsinformatiebrief

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 januari 2022 Portefeuille Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Egbert de Vries Verkeer en Openbare Ruimte

Onderwerp

Ruimtelijke visie Dijksgracht Oost

Datum Portefeuille(s)

Bijlagen: Collegebesluit 11 jan 2021 / ruimtelijke visie Dijksgracht Oost Geachte leden van de gemeenteraad, Middels deze brief informeer ik u over een aantal ontwikkelingen aan de Dijksgracht Oost. Het gebied ligt aan de zuidzijde van het spooremplacement van ProRail, tussen de Mariniersbrug en Oostenburg. Dit spoortalud bestaat uit een niet toegankelijke groenstrook en een kademuur. Het terrein wordt door dwergvleermuizen gebruikt als foerageergebied en aan de kade liggen sinds jaar en dag een twintigtal bedrijfsvaartuigen, die hoofdzakelijk worden gebruikt voor werkzaamheden aan bruggen en kademuren. Het College van B&W heeft op 11 januari 2022 ingestemd met de ruimtelijke visie voor dit gebied en tevens een voorbereidingskrediet vrijgegeven voor een aantal in 2022 noodzakelijke werkzaamheden om het laatste stukje Oostelijke Eilanden de komende jaren af te kunnen maken. Integrale opgave Aan de Dijksgracht Oost komen meerdere bestuurlijke ambities bij elkaar, die zijn samengevoegd tot een integrale opgave bestaande uit: 1. Aanleg van een fiets- en voetpad tussen de Mariniersbrug en Oostenburg, inclusief hiervoor noodzakelijk onderhoud aan de kademuur, bouwrijp maken en uitvoeren van natuurcompensatie; 2.

Aanleg van een ligplaatsencluster voor 70 bedrijfsvaartuigen, waarvan 40 passagiersvaartuigen en 30 bedrijfsvaartuigen ten behoeve van watergebonden bouwwerkzaamheden in de binnenstad; 3. Aanleg van het openbaar toegankelijke Spoorpark Oostenburg op het spoortalud van ProRail. Aanleg fiets- en voetpad Op Oostenburg worden momenteel circa 1800 woningen, horeca en bedrijvigheid gerealiseerd. Om dit gebied goed te ontsluiten is het van belang een nieuwe langzaam verkeerroute tussen de Mariniersbrug en Oostenburg te realiseren. De fietsroute sluit aan op Dijksgracht West, is een lang gekoesterde wens van het stadsdeel en van de buurt, en realiseert een ontbrekende schakel in het hoofdfietsnetwerk. Het voorziet tevens in een kortere route voor veegwagens van de Stadsreiniging naar de binnenstad. In 2018 heeft stadsdeel Centrum een uitvoeringsbesluit genomen, wat nog niet tot uitvoering is gebracht vanwege de andere gebiedsopgaven. Vooruitlopend op de benodigde werkzaamheden dient het foerageergebied van de beschermde dwergvleermuis gecompenseerd te worden. Hiervoor wordt onder andere groen langs de Kattenburgervaart en Marinierskade meer divers en ecologisch interessant gemaakt en een zogenaamde plas-dras zone in het water aangelegd.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 2 van 4

Aanleg ligplaatsencluster bedrijfsvaartuigen Vanaf 2024 worden nieuwe exploitatievergunningen voor de betaalde passagiersvaart in gebruik genomen. Zowel passagiersvaartuigen als andere bedrijfsvaartuigen kunnen vanaf 2025 alleen een vergunning krijgen als ze uitstootvrij zijn. Om een gelijk speelveld te creëren voor nieuwe toetreders in de passagiersvaart en om medegebruik bij exclusieve op- en afstap locaties te faciliteren, zijn meer ligplaatsen met laadvoorziening nodig. Realisatie van extra ligplaatsen met laadinfra is essentieel voor het nieuwe vergunningenstelsel. Vanaf 2024 zijn er in ieder geval dertien extra ligplaatsen met laadvoorziening nodig. Rond 2030 zijn dat er ca veertig voor de uit te geven exploitatievergunningen. Het sinds jaar en dag gedoogde gebruik van Dijksgracht Oost voor de natte aannemerij dient te worden gecontinueerd voor de enorme herstelopgave van de bruggen en kademuren. Dijksgracht Oost is de meest geschikte locatie voor dit gecombineerde ligplaatscluster: centraal gelegen, ruim van opzet en aan een vaargeul; belangrijk voor een goede logistiek en bedrijfsvoering als ligplaatsencluster voor 70 bedrijfsvaartuigen waarmee de binnenstad ontlast wordt. Aanleg Spoorpark Oostenburg ProRail gaat tussen 2022 en 2028 werkzaamheden aan het spooremplacement Dijksgracht uitvoeren in het kader van het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS).

Door het ontvlechten van de spoorrails en aanleg van een fly-over is het rangeerterrein aan de Dijksgracht Oost straks niet meer nodig, waardoor ruimte ontstaat voor herinrichting van het spoortalud. ProRail realiseert hier in 2028 (omheind) kijkgroen en is bereid om dit gebied (ca. 19.000 m2) onder voorwaarden langjarig aan de gemeente in bruikleen te geven voor aanleg van een openbaar toegankelijk stadspark. Met ProRail zijn hierover sinds 2019 gesprekken gaande. Ruimtelijke visie Voor het gebied heeft het college van B&W op 11 januari 2022 de ruimtelijke visie Dijksgracht Oost vastgesteld, als basis voor het ontwerp bestemmingsplan wat realisatie van het fietspad en het ligplaatsencluster mogelijk maakt. Het College heeft ingestemd met het opstarten van de benodigde ruimtelijke procedure. Komende periode zal het ontwerp bestemmingsplan ter inzage worden gelegd. Na de zomer van 2022 wordt het bestemmingsplan ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad. Participatie De betrokken bewoners en ondernemers zijn in het voorjaar van 2021 in meerdere digitale (klankbord)sessies geïnformeerd en gehoord over de integrale visie.

De belangrijkste opbrengsten uit deze sessies zijn:  De buurt geeft aan dat het zeer gewenst is om aan de Dijksgracht Oost een fiets- en voetpad aan te leggen zodat een goede verbinding ontstaat tussen het Centraal Station en Oostenburg;  De buurt is blij met de komst van een toekomstig Spoorpark Oostenburg, mits deze publiekelijk toegankelijk wordt;  De buurt staat neutraal tegenover de voorgestelde compensatiemaatregelen voor vleermuizen;  Er bestaat weinig draagvlak voor de komst van 70 ligplaatsen, vooral uit angst voor geluidsoverlast van de vaartuigen en de overslagfunctie van de logistieke bouwhub. De ruimtelijke visie is op 7 september 2021 behandeld in de stadsdeelcommissie. Het stadsdeel heeft daarbij een aantal aanbevelingen gedaan, waaronder het uitvoeren van geluidsmetingen, het gecontroleerd en in fases uitrollen van de ligplaatsen en het tegengaan van overslag en overlast door bevoorrading. Ten aanzien van de bezwaren tegen het cluster als zodanig constateert het college dat er helaas geen geschikte alternatieven voor handen zijn. Wel worden er geluidsbeperkende voorwaarden opgenomen in de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 3 van 4

verhuurovereenkomst en/of de gebruiksvergunning en zullen er periodiek geluidsmetingen worden uitgevoerd om vast te stellen of er inderdaad geen sprake is van overlast. Voorts wordt een permanente klankbordgroep ingesteld zodat de omgeving goed betrokken wordt bij alle vervolgstappen. Werkzaamheden 2022 Programma Hoogfrequent Spoor van ProRail heeft van 2022 tot 2028 een omvangrijk werkvak nodig op de Dijksgracht Oost voor grondtransport. Dit werkvak komt zowel over het talud als op het water en neemt (aan de zijde van de VOC-kade) ruim 100 meter van de Dijksgracht Oost in beslag. Als het overslagterrein van PHS eenmaal is ingericht kunnen hier geen andere werkzaamheden worden uitgevoerd. Dit betekent dat alle voorbereidende werkzaamheden voor de integrale opgave van de Dijksgracht Oost (fietspad, kademuur, ondergrondse infra en natuurcompensatie) vóór het vierde kwartaal van 2022 uitgevoerd moeten zijn. Het College van B&W stelt hiervoor een budget van 2,7 miljoen euro beschikbaar. Financiën Op basis van het schetsontwerp van de ruimtelijke visie zijn de kosten van de integrale opgave medio 2021 geraamd op 27 miljoen euro. Om de realisatie in de huidige financiële context van Amsterdam financierbaar te krijgen, zijn versoberingen doorgevoerd. In dit kader zijn verschillende varianten afgewogen, variërend van enkel de aanleg van het fietspad tot helemaal afzien van uitvoering.

Ook is gekeken naar de wijze van financiering, wat geleid heeft tot zowel versobering - uitstel van het besluit over het Spoorpark Oostenburg als kostenbesparing: het op de markt zetten van de aanleg en exploitatie van het ligplaatsencluster. Versobering - Spoorpark Oostenburg Het college kiest ervoor op dit moment geen besluit te nemen over de aanleg van het Spoorpark. Dit houdt in dat het Spoorpark in 2028 door ProRail wordt ingericht als basis kijkgroen in het kader van PHS. Hier zijn voor de gemeente geen kosten aan verbonden. Voor een publiek toegankelijk en volwaardig ingericht park moet de gemeente te zijner tijd een aanvullende investering doen van ca. 3 miljoen euro, exclusief beheer en onderhoudskosten. Uiterlijk in 2026 moet hierover een besluit worden genomen; de realisatie van een volwaardig ingericht, publiek toegankelijk Spoorpark Oostenburg blijft daarmee nog een optie. Bezuiniging - Exploitatie ligplaatsencluster Het College van B&W heeft verder besloten om realisatie, exploitatie en beheer van het ligplaatsencluster door een commerciële partij te laten uitwerken. Royal Haskoning DHV heeft in 2021 een businesscase opgesteld waaruit blijkt dat er een potentieel verdienmodel zit in een gecombineerd ligplaatsencluster voor passagiers- en andere bedrijfsvaartuigen. Uit een marktverkenning blijkt bovendien dat een aantal partijen hierin belangstelling tonen.

Voordelen zijn naast een investeringsbesparing van 5,1 miljoen euro dat de gemeente niet belast wordt met exploitatie en beheer, maar wel de kaders en randvoorwaarden kan scheppen. Wel is het nodig om het terrein en water bouwrijp op te leveren, en om de aanleg van een transformatorstation en van infrastructuur voor verlichting, riool, water en data (telecom) op zich te nemen. Door de versobering van het Spoorpark en het op de markt zetten van het ligplaatsencluster, komen de geraamde kosten voor de integrale opgave aan de Dijksgracht Oost uit op 15,7 miljoen euro. Dit is aanzienlijk lager dan de eerste raming, maar betekent nog steeds een dekkingstekort van 11,9 miljoen euro. Om het geheel tijdig (uiterlijk in 2024) te kunnen realiseren dient deze 11,9 miljoen euro gedekt te worden in de begroting van 2023. Het college wil met dit besluit niet vooruitlopen op de te maken keuzes van de nieuwe coalitie; het is aan de gemeenteraad om hierover eind 2022 een definitief uitvoeringsbesluit te nemen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 4 van 4

De noodzaak om binnen de stad ligplaatsen met laadvoorzieningen voor passagiersvaartuigen en andere bedrijfsvaartuigen te realiseren is groot. Zonder dit ligplaatsencluster komt de herverdeling van bestaande ligplaatsen en de toetreding door nieuwe ondernemers op de passagiersvaart in gevaar. Ook draagt dit ligplaatscluster in sterke mate bij aan de benodigde infrastructuur voor de watergebonden bouwlogistiek, in het bijzonder voor de herstelopgave voor bruggen en kademuren. De vastgestelde ruimtelijke visie Dijksgracht Oost biedt een uitgelezen kans om invulling te geven aan deze ontwikkelingen. Deze stadsbrede opgave kan goed worden gecombineerd met de lokale opgave om de bereikbaarheid en de leefbaarheid van de Oostelijke Eilanden te verbeteren.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl