A - 14 Sociale Zaken (13) BRIEF bestuurlijke reactie initiatiefvoorstel Een

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 maart 2021 Portefeuille(s) Sociale Zaken, Onderwijs en Zorg Portefeuillehouder(s): Rutger Groot Wassink, Marjolein Moorman en Simone Kukenheim Behandeld door Directie WPI, Jan Feenstra, j.feenstra@amsterdam.nl Onderwerp Bestuurlijke reactie initiatiefvoorstel ‘Een Amsterdamse omscholingsbonus’ van het raadslid Martens (VVD) Datum

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 11 november 2020 heeft raadslid Martens (VVD) het initiatiefvoorstel ‘Een Amsterdamse omscholingsbonus’ ingediend (zie bijlage). Met dit voorstel wordt het college gevraagd om 1. Een omscholingsfonds op te zetten waaruit Amsterdammers aanspraak kunnen maken op een omscholingsbonus van €2500,- voor opleidingen tot de zorg of het onderwijs; 2. Naderende voorwaarden te stellen aan gebruik van deze omscholingsbonus, te weten (I) het succesvol afronden van de opleiding (II) (II) bij succesvolle omscholing minimaal drie jaar werkzaam te zijn in de genoemde sectoren in de gemeente Amsterdam en (III) een minimumleeftijd van 25 jaar; 3. Bij onderwijsinstanties aan te dringen op een hervorming van het programma-aanbod om het zo goed mogelijk te laten aansluiten bij het doel van omscholing, zoals bijvoorbeeld het flexibel en parttime aanbieden van hun diensten; 4. Het nut van omscholing en het gebruik van deze omscholingsbonus te promoten via diverse kanalen en instanties, zoals onderwijsinstanties, het UWV en LinkedIn; 5. Dit omscholingsfonds te dekken conform de financiële voorstellen uit de door de VVD gepresenteerde begroting ‘Met keuzes door de crisis’. Met deze brief bied ik u namens het college de bestuurlijke reactie aan.

Initiatiefvoorstel ‘Een Amsterdamse omscholingsbonus’ De aanleiding en context van het initiatiefvoorstel betreft het feit dat Amsterdam ongekend hard wordt geraakt door de coronacrisis. Geschat wordt dat 34% van de banen in Groot-Amsterdam de komende tijd onder druk staan, waarbij het maar de vraag is of en in welke mate de banen die in deze crisis verloren gaan terugkomen als de economie weer aantrekt. Daarnaast kampt Amsterdam met grote personeelstekorten in de zorg en het onderwijs. Het voorstel van de VVD zet in om Amsterdammers die hun baan (dreigen te) verliezen financieel te ondersteunen bij omscholing naar banen in sectoren die structureel kampen met grote personeelstekorten. Arbeidsmarktexperts aangeven dat het belang van (om)scholing alleen maar blijft toenemen. In het voorstel wordt verder aangegeven dat met het beschikbaar stellen van een omscholingsbonus mensen moeten worden geprikkeld om te kiezen voor een overstap waar de

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 maart 2021 Pagina 2 van 4

tekorten direct impact hebben op de samenleving, zeker nu er een grote behoefte is aan voldoende goed geschoold zorg en onderwijspersoneel. Om de drempel van een (sectorale) overstap te verkleinen, is het voorstel eenmalig een omscholingsbonus van €2.500,- beschikbaar te stellen voor iedereen die zich wil laten omscholen naar een krapteberoep in de zorg en in het onderwijs. Iedere Amsterdammer, werkend of werkzoekend, zou hiervoor in aanmerking moeten komen. De bonus kan worden gebruikt voor het (deels) bekostigen van de opleiding. De bonus zou niet moeten gelden voor krapteberoepen in sectoren waarbij sprake is van een vrije markt situatie, zoals de ICT of techniek. Om voor de omscholingsbonus in aanmerking te komen, worden in het initiatiefvoorstel ook een aantal voorwaarden gesteld, zoals leeftijd, het moment wanneer recht is op de bonus en de dekking. Bestuurlijke reactie Het college waardeert het werk dat de indiener heeft verzet om dit voorstel te schrijven en de betrokkenheid tot dit onderwerp. Het college onderkent het probleem dat geschetst wordt in het initiatiefvoorstel en wil evenals de indiener de drempels wegnemen die de stap naar werk in tekortsectoren belemmeren. Met de betrokken sectoren wordt volop samengewerkt aan het terugdringen van personeelstekorten, onder andere door om- en bijscholing richting onderwijs, zorg en andere tekortsectoren1.

Het college adviseert de raad dit initiatiefvoorstel af te wijzen omdat:  uit deze samenwerking blijkt dat een omscholingsbonus niet doorslaggevend is bij een overstap;  het voorstel een doelgroep betreft waarop het college geen regie kan voeren;  het voorstel een lange en onuitvoerbare doorlooptijd kent;  er geen dekking voor dit voorstel is in de gemeentelijke begroting. Hieronder zal het college het initiatiefvoorstel per beslispunt (5) behandelen en bovenstaande reactie nader motiveren. 1. Een omscholingsfonds op te zetten waaruit Amsterdammers aanspraak kunnen maken op een omscholingsbonus van €2.500,- voor opleidingen tot de zorg of het onderwijs. Het college is voorstander van het inzetten van motiveringsinstrumenten, zoals een bonusregeling, die kunnen bijdragen aan een intersectorale overstap van krimpsectoren naar kraptesectoren. Binnen de Lerarenagenda is geëxperimenteerd met een dergelijke incentive om mensen naar het primair onderwijs toe te leiden. Uit deze ervaringen blijkt dat er voor het primair onderwijs geen gebrek is aan mensen die willen switchen en dat de bonus vooral is verleend aan mensen die al van plan waren de switch te maken. Bij het besluit om een intersectorale overstap te maken moet immers in de basis sprake zijn van een intrinsieke motivatie om aan het werk te gaan in een andere sector en beroep.

Het bleek dat het grootste knelpunt het kunnen bieden van goede begeleiding tijdens het zijinstroomtraject was. Daarvoor zijn nu vanuit het Rijk middelen vrijgekomen. Bij de inzet van een vergelijkbare bonus door de gemeente Rotterdam blijkt nog niet dat de omscholingsbonus doorslaggevend is bij een overstap; door de korte looptijd kan ook nog geen aantoonbaar bewezen effectieve interventie worden vastgesteld.

1

Zie plan Maatschappelijke tekorten, de lerarenagenda en het transferpunt Zorg en Welzijn.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 maart 2021 Pagina 3 van 4

Bij een switch op de arbeidsmarkt gaat het niet altijd om het wegnemen van de drempel van eenmalige uitgaven in het kader van omscholing. Het gaat bijvoorbeeld ook om het overbruggen van een loonkloof tussen de oude en de nieuwe baan en het opvangen van de kosten voor de kinderopvang. Dit houdt in dat een bonus alleen zou werken als het structureel van aard is. Tot slot is de keuze voor het maken van een switch ook afhankelijk van de mate waarin het omscholingsaanbod qua inhoud en planning voldoende aansluit bij de individuele situatie van de persoon die wil overstappen. 2. Nadere voorwaarden te stellen aan gebruik van deze omscholingsbonus, te weten:  het succesvol afronden van de opleiding;  bij succesvolle omscholing minimaal drie jaar werkzaam te zijn in de genoemde sectoren in de gemeente Amsterdam;  een minimumleeftijd van 25 jaar. Het college wijst het voorstel ook af omdat het een aantal onuitvoerbare belemmeringen in de nadere voorwaarden kent. Het betreft een proces van lange adem, want pas na afronding van de omscholing en minimaal drie jaar werkzaam in de tekortsector is er recht op de bonus.

Deze lange doorlooptijd is voor de gemeente (en naar inschatting van het college ook voor het UWV) niet uitvoerbaar omdat zij zowel in relatie tot bemiddeling naar werk als ook het (na enkele jaren) uitbetalen van een bonus alleen over persoonsgegevens van Amsterdamse burgers beschikt als zij onderdeel zijn van het actuele Amsterdamse bijstandsbestand. De regeling is ingericht als een stimuleringsregeling om een (langdurige) overstap te maken. Zoals in voorgaand beslispunt al beargumenteerd, is een omscholingsbonus niet een doorslaggevende factor als het gaat om een overstap naar zorg en onderwijs. Er zijn andere vormen (zoals persoonlijk scholingsbudget, regionaal scholingsfonds met trekkingsrecht) waaronder deze regeling al kan worden ingericht. Vanuit het 3e steunpakket van het Rijk en het daarbij behorende aanvullend sociaal pakket komen naar verwachting hiervoor middelen vrij2. 3. Bij onderwijsinstanties aan te dringen op een hervorming van het programma-aanbod om het zo goed mogelijk te laten aansluiten bij het doel van omscholing, zoals bijvoorbeeld het flexibel en parttime aanbieden van hun diensten.

Op dit punt geeft het college mee dat zij nauw contact onderhoudt met onderwijsinstellingen over het modulaire aanbod voor de groep die zich wil omscholen naar een andere sector, waarbij ook gesproken wordt over flexibele instroommomenten en meer parttime en kortdurende omscholingstrajecten. Eveneens ingezet op meer maatwerk en het realiseren van een flexibel onderwijsaanbod dat aansluit bij de behoefte van zij-instromers en de vraag op de arbeidsmarkt. Daarnaast heeft het college geïnvesteerd in het Transferpunt zorg en welzijn dat door middel van een zorgvuldige intake, passend bij- en omscholing en bemiddeling naar werkgevers, een sluitende loopbaan biedt aan mensen die geïnteresseerd zijn in het werken in deze sector. In het Regionaal Werkcentrum (RWC), een samenwerkingsverband regionale gemeenten, het UWV, werkgevers en andere belangrijke maatschappelijke partners zoals onderwijsinstellingen worden

2

Zie hiervoor ook de ontwikkelingen van het Regionaal Werkcentrum Groot-Amsterdam.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 maart 2021 Pagina 4 van 4

mensen van werk naar werk begeleid. In het derde steun- en herstelpakket vanuit het Rijk zijn ook middelen vrijgemaakt voor om- en bijscholing die via de arbeidsmarktregio’s worden verdeeld en waar ook het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) bij zijn aangesloten. De middelen zullen worden ingezet voor het ontwikkelen van een infrastructuur gericht op het leven lang ontwikkelen met hierin passende en flexibele omscholingsroutes naar kansrijke maatschappelijke sectoren als onderwijs en zorg. 4. Het nut van omscholing en het gebruik van deze omscholingsbonus te promoten via diverse kanalen en instanties, zoals onderwijsinstanties, het UWV en LinkedIn; Zie beantwoording punt 3. Dit is onderdeel van het beleid dat gemeente voert en maakt onderdeel uit van de gesprekken die met onderwijsinstellingen, werkgevers en sociale partners worden gevoerd. 5. Dit omscholingsfonds te dekken conform de financiële voorstellen uit de door de VVD gepresenteerde begroting ‘Met keuzes door de crisis’. Het college heeft alleen toegang tot de gemeentelijke begroting. Een dekking voor dit voorstel uit de VVD gepresenteerde begroting is niet mogelijk. Gezien het bovenstaande ontraadt het college de raad in te stemmen met het initiatiefvoorstel. Wij vertrouwen erop u met het bovenstaande voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken

Bijlage: - Initiatiefvoorstel ‘Een Amsterdamse omscholingsbonus’

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl