A - 12 Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling (47) Gewijzigde bestuurlijke re

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 7 juni 2023 Publieke Gezondheid en Preventie Alexander Scholtes GGD, Steve Lauriks, slauriks@ggd.amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel Pak Gokverslaving aan - zorg voor betere preventie en behandeling van gokverslaving in Amsterdam van de leden Van Pijpen en Yemane

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 13-12-2022 hebben raadsleden Van Pijpen (GroenLinks) en Yemane (GroenLinks) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld Pak Gokverslaving aan - zorg voor betere preventie en behandeling van gokverslaving in Amsterdam. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: 1. In te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel 2. Het college van burgemeester en wethouders te verzoeken om plannen te ontwikkelen en uit te voeren ten behoeve van preventie, signalering en behandeling van gokverslaving en de verantwoordelijkheid voor handhaving in te zetten. Hierbij zijn de volgende punten aan de orde. 1. Ten aanzien van preventie van gokverslaving door: 1.1. In gezamenlijkheid met GGD, ervaringsdeskundigen en het Trimbos instituut een programma (door te) ontwikkelen en uit te voeren waarbij onderwijsinstellingen, buurtteams, sociale basis, jongerenwerk en andere (in)formele organisaties waar mensen uit risicogroepen voor gokverslaving vindbaar zijn, worden betrokken. Dit kan o.a. bestaan uit campagnes, gastlessen en/of bijeenkomsten met ervaringsdeskundigen. 1.2 De mogelijkheden die het instrument CRUKS biedt in te zetten en bekend te maken. 1.3 Bij de programma’s die de gemeente, al dan niet in samenwerking met andere organisaties zoals de OBA, jongerenwerk, uitvoert en waar dat voor de hand ligt (zoals bijv.

mediawijsheid, het kader jongerenwerk) de risico’s van gokken mee te nemen als thema. 2. Ten aanzien van signalering en behandeling van gokverslaving 2.1. Binnen buurtteams te werken aan kennisvermeerdering over gokverslaving: het in kaart brengen én benutten van instrumenten zoals bijvoorbeeld het inzetten van CRUKS door buurtteams en de schuldhulpverlening.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 juni 2023 Pagina 2 van 7

2.2. In samenhang met het preventieprogramma zoals onder het eerste beslispunt vermeld, versterken van kennis en signalering van (risico op) gokverslaving inclusief een duidelijk protocol of stappenplan wat deskundigen en informele hulpverleners kunnen volgen om te verwijzen naar buurtteam, naar organisaties van ervaringsdeskundigen en lotgenotencontact of direct naar de verslavingszorg. 2.3. Een pilot starten waarin de schuldhulpverlening, ervaringsdeskundigen en de verslavingszorg samenwerken, waardoor kennis, snelle signalering en behandeling en een goed werkende keten van opvang en behandeling wordt gerealiseerd en alle aspecten van behandeling van gokverslaving aan de orde komen. 3. Ten aanzien van onderzoek en monitoring: 3.1. Het aantal problematische gokkers in Amsterdam te onderzoeken en in kaart te brengen 3.2. De effectiviteit van de huidige preventiepakketten van aanbieders van kansspelen te toetsen 3.3. Gokverslaving opnemen in het jaarlijkse Gezondheidsonderzoek 4. Ten aanzien van handhaving en vergunningen: 4.1. Onderzoeken van mogelijkheden voor het aan banden leggen van aanlokkelijke etalages, zoals met daarin exorbitant zichtbare speelautomaten en lokkende teksten, kunnen worden gekwalificeerd als gokreclames en derhalve verboden (kunnen) worden. 4.2.

Bij de naleving van de vergunningvereisten conform artikel 3.3.g van de Wet op de Kansspelen regelmatig en bij voorkeur jaarlijks te toetsen en te controleren met bewijs waaruit blijkt dat de beoogd bedrijfsleiders en beheerders beschikken over voldoende kennis en inzicht met betrekking tot het gebruik van speelautomaten en de daaraan verbonden risico’s van gokverslaving. Het jaarlijks vragen van een update van hun activiteiten om gokverslaving tegen te gaan. Het college heeft veel waardering voor het werk dat de indieners hebben verzet om dit voorstel te schrijven en dankt hen voor hun betrokkenheid bij dit onderwerp. De raadsleden zijn al langere tijd bezig dit onderwerp op de agenda te krijgen en met succes. In september 2021 is het raadslid Van Pijpen met een discussienota gekomen, die besproken is in de vergadering van de raadscommissie Zorg, Jeugdzorg en Sport op 23 september 2023. Op 14 december 2021 is er op initiatief van het raadslid een expertmeeting over goksverslaving georganiseerd met onder andere Jellinek, Holland Casino en Trimbos. Op 2 december 2021 heeft de raad een amendement van het raadslid Van Pijpen aangenomen waardoor preventie en behandeling van gokverslaving is opgenomen in de nota volksgezondheid.

Daarbij is opgenomen dat we aandacht aan deze vorm van verslaving besteden en in de komende periode ambities formuleren om weerbaarheid te vergroten, vroegsignalering te realiseren en toegankelijke hulp te ontsluiten. Daar is de GGD, samen met partijen zoals Jellinek, verder mee aan de slag gegaan waardoor veel van de acties die nu in het Initiatiefvoorstel van raadsleden Van Pijpen en Yemane voorgesteld worden, al uitgevoerd worden. Per onderdeel van het voorstel treft u hier onder een reactie van het college aan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 juni 2023 Pagina 3 van 7

2.1. Plannen ontwikkelen en uitvoeren voor preventie, signalering en behandeling van gokverslaving en de verantwoordelijkheid voor handhaving in te zetten. Jellinek biedt hulp aan mensen die hun gokgedrag weer onder controle willen krijgen. De meeste behandelingen zijn gebaseerd op motiverende gespreksvoering en cognitieve gedragstherapie. Wetenschappelijk is aangetoond dat deze methoden effectief zijn. In de afgelopen jaren was het gezondheidspreventief drugsbeleid beperkt tot (illegale) middelen en werd dat uitgevoerd naast een tabaksontmoedigingsbeleid en een alcoholhandhavingsplan. In de komende jaren zet het college in op een bredere benadering van middelenpreventie, een integrale aanpak waarin aandacht is voor de risico’s en schade van het gebruik van verschillende middelen (alcohol, tabak, drugs, gokken, gamen etc.). In het integraal middelenpreventie beleid nemen we gokken, mede door de inzet op dit thema van de raadsleden Yemane en Van Pijpen, structureel mee als één van de middelen. Gokken is naast nicotine, alcohol, en drugs een van de middelen waarop alle inspanningen vanuit het programma zijn gericht om de leeftijd waarop Amsterdammers voor het eerst gebruiken te verhogen en de gezondheidsschade door het gebruik te minimaliseren.

Voor specifieke kwetsbare groepen zetten we gericht in op de signalering en toeleiding naar hulpverlening op het gebied van gokken, bijvoorbeeld bij een groep die in schuldhulpverlening zit. Voorlichting, deskundigheidsbevordering, vroegsignalering, verkleinen van de beschikbaarheid in de omgeving van kwetsbare groepen zijn allemaal inspanningen die we voor onder meer gokken ondernemen in het programma. We nemen daarmee dit punt deels over, omdat we integraal, niet specifiek of onafhankelijk van nicotine, alcohol en drugs, zullen inzetten voor preventie, signalering en behandeling van verslaving. Het brede programmaplan zullen we in Q1 2024 aan u voorleggen. Gezien het bovenstaande adviseert het college dit punt deels over te nemen. Het voorstel van de raadsleden Van Pijpen en Yemane wordt verwerkt in het voornemen dat het college heeft met betrekking tot een integraal programma preventie middelengebruik.

Ten aanzien van preventie van gokverslaving door: 2.1.1. In gezamenlijkheid met gemeentelijke diensten, verslavingszorginstellingen, maatschappelijke organisaties, ervaringsdeskundigen en kennisinstituten een programma (door te) ontwikkelen en uit te voeren. Dit kan o.a. bestaan uit campagnes, gastlessen en/of bijeenkomsten met ervaringsdeskundigen. In het hierboven genoemde programmaplan voor het middelen-preventiebeleid worden alle belanghebbenden nauw betrokken. Zowel in het opstellen van het programmaplan als bij de uitvoering spelen de in het voorstel genoemde organisaties een belangrijk rol. We kijken daarbij naar de meest effectieve inzet van interventies. Specifiek voor gokken zorgen we voor beter inzicht in de aard en omvang van de gokproblematiek in de stad. Met die gegevens kunnen we gericht inzetten op doelgroepen en maatwerk bieden om gezondheidsverschillen tegen te gaan. Dit kan dan mogelijk bestaan uit de door u genoemde interventies.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 juni 2023 Pagina 4 van 7

Voor de groep jeugd is het belangrijk om in te zetten op een integrale onderwijs aanpak binnen de Gezonde School Aanpak. Jellinek en de GGD Amsterdam voeren in Amsterdam de “Helder op school” aanpak uit, die ontwikkeld is door Trimbos en landelijk door alle instellingen voor verslavingszorg/GGD-en wordt uitgevoerd. Hierin zal worden gokken meegenomen. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en als aanmoediging van de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal programma preventie middelengebruik. 2.1.2. De mogelijkheden die het instrument CRUKS biedt in te zetten en bekend te maken. Het Centraal Register Uitsluiting Kanspelen (CRUKS) is een specifieke interventie die in de individuele behandeling van gokproblematiek overwogen kan worden. Deze interventie wordt reeds in bewindvoering regelmatig ingezet en verschillende andere disciplines in de sociale hulpverlening zijn bekend met de mogelijkheden van CRUKS. In de verbetering van toeleiding naar hulpverlening is kennis van het hulpaanbod van belang. De inzet van een specifieke interventie in een specifieke cases is aan de hulpverlener en de Amsterdammer zelf. Deze moeten weten dat de interventie bestaat, maar kiezen zelf voor de meest effectieve interventie voor de problematiek.

Het preventiebeleid van de gemeente is vooral gericht op bekendmaking van preventief aanbod bij een brede groep hulpverleners, instellingen en andere belanghebbenden. In de voorlichting en deskundigheidsbevordering van deze professionals is aandacht voor CRUKS en de mogelijkheden en doelgroepen van deze interventie; en gezien uw oproep, zullen we dit blijven doen. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal programma preventie middelengebruik. 2.1.3. Bij de programma’s die de gemeente uitvoert en waar dat voor de hand ligt de risico’s van gokken mee te nemen als thema. Zie de reactie van het college op punt 2.1. hierboven met betrekking tot de integrale aanpak van middelen-preventie. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadsleden Van Pijpen en Yemane op dit punt over te nemen. Ten aanzien van signalering en behandeling van gokverslaving: 2.2.1. Binnen buurtteams te werken aan kennisvermeerdering over gokverslaving. Jellinek biedt trainingen aan 1e , 2e lijnszorgverleners, maatschappelijke organisaties, buurtteams etc. Er zijn gratis trainingen voor signaleren en begeleiden en een e-learning die gratis te volgen is.

Met betrekking tot de behandeling van problematiek als gevolg van gokken bestaat er een stapsgewijze aanpak waarbij professionals, gokkers en hun naasten (door middel van online/ offlline en telefonische hulplijnen en gespreksmodulen) worden ondersteund en eventueel

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 juni 2023 Pagina 5 van 7

naar juiste zorgzwaarte worden toegeleid. Daarnaast biedt de Jellinek gratis anoniem online te volgen zelfhulp voor gokken. We zullen aan buurtteams vragen of zij bekend zijn met het aanbod en zo niet, wat de beste manier is om het aanbod beter onder de aandacht te brengen. Wij kunnen de buurtteams adviseren, aanraden, ondersteunen en motiveren om aan de slag te gaan met dit thema. Uiteindelijk is het aan het buurtteam om te beslissen of dit voor hen, in hun buurt een belangrijk thema is. Gezien het bovenstaande adviseert het college dit punt deels over te nemen. Het voorstel van de raadsleden Van Pijpen en Yemane wordt verwerkt in het voornemen dat het college heeft met betrekking tot een integraal programma preventie middelengebruik. 2.2.2. In samenhang met het preventieprogramma versterken van kennis en signalering van (risico op) gokverslaving inclusief een duidelijk protocol of om te verwijzen. Zie de antwoorden op de eerdere voorstellen van het initiatiefvoorstel hierover. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en de voornemens dat het college heeft met betrekking tot een integraal programma preventie middelengebruik. 2.2.3.

Een pilot starten waarin de schuldhulpverlening, ervaringsdeskundigen en de verslavingszorg samenwerken, waardoor kennis, snelle signalering en behandeling en een goed werkende keten van opvang en behandeling wordt gerealiseerd en alle aspecten van behandeling van gokverslaving aan de orde komen. Het college onderschrijft het belang van een snelle signalering en behandeling en een goed werkende keten van opvang en behandeling. Dit zal dan ook zeker meegenomen in het nieuwe op te stellen integrale programma preventie middelengebruik. Deze wordt, zoals hierboven ook al genoemd, in Q1 2024 aan u voorgelegd. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal middelen-preventiebeleid. Ten aanzien van onderzoek en monitoring: 3.1. Het aantal problematische gokkers in Amsterdam te onderzoeken en in kaart te brengen De GGD onderzoekt hoe vragen over gokken toegevoegd kunnen worden aan de diverse lokale monitors die we in Amsterdam uitvoeren. In de jongeren-monitor wordt in 2023 voor het eerst een aantal vragen over gokken opgenomen. We zullen dat ook doen voor de Jongvolwassenmonitor en de Amsterdamse Gezondheids Monitor (AGM). Ook hier geldt: gokken wordt structureel één van de middelen die we uitvragen in monitors. Dus wordt structureel opgenomen in alle toekomstige monitors.

Het Antenne-onderzoek van Jellinek en HvA neemt de afgelopen tijd al vragen over gokken mee in het kwantitatieve gedeelte van het onderzoek. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal programma preventie middelengebruik.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 juni 2023 Pagina 6 van 7

3.2. De effectiviteit van de huidige preventiepakketten van aanbieders van kansspelen te toetsen. Het toetsen van de effectiviteit van huidige preventiepakketten van online aanbieders van kansspelen is een landelijke taak, die belegd is bij de Kansspelautoriteit (KSA). Als hierop aanvullende toetsing of maatregelen nodig is, zal dat nader uitwerkt worden in het integraal middelen-preventiebeleid. Gezien het bovenstaande adviseert het college dit punt deels over te nemen. Het voorstel van de raadsleden Van Pijpen en Yemane wordt verwerkt in het voornemen dat het college heeft met betrekking tot een integraal programma preventie middelengebruik. 3.3. Gokverslaving opnemen in het jaarlijkse Gezondheidsonderzoek Zie ook het antwoord bij voorstel 3.1 hierboven. De meeste lokale monitors worden echter niet jaarlijks, maar twee- of vierjaarlijks uitgevoerd. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal programma preventie middelengebruik. Ten aanzien van handhaving en vergunningen: 4.1. Onderzoeken van mogelijkheden voor het aan banden leggen van aanlokkelijke etalages kunnen worden gekwalificeerd als gokreclames en derhalve verboden (kunnen) worden.

Reclame-uitingen, zeker wanneer die gericht zijn op, of (ook) aantrekkelijk zijn voor, jonge of kwetsbare Amsterdammers zijn onwenselijk. Niet alleen etalages maar ook reclame op abri’s en bushokjes geven een signaal of boodschap die volgens het college niet past in de doelen met betrekking tot het realiseren van een gezonde en veilige omgeving voor alle Amsterdammers. Het onderzoeken van de mogelijkheden om lokaal acties te ondernemen om dergelijke boodschappen te kunnen weren, kan een plek krijgen in het programma middelen-preventiebeleid. Hierbij kan ook gekeken worden naar hoe andere grote steden hiermee omgaan en mogelijk met deze steden worden opgetrokken. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadsleden Van Pijpen en Yemane op dit punt over te nemen. 4.2. Bij de naleving van de vergunningvereisten conform artikel 3.3.g van de Wet op de Kansspelen te toetsen en te controleren of bedrijfsleiders en beheerders beschikken over voldoende kennis en inzicht met betrekking tot het gebruik van speelautomaten en de daaraan verbonden risico’s van gokverslaving. Zoals eerder gemeld wordt de online markt door KSA gecontroleerd. De trainingsvereisten bij lokale landbased zijn duidelijk vastgelegd in de vergunningseisen. Het college is van mening dat met maatregelen en interventie reeds is voldaan aan de aanbeveling van raadsleden Van Pijpen en Yemane.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 juni 2023 Pagina 7 van 7

Bestuurlijke reactie Het college onderschrijft het belang van preventie aan gokken gerelateerde schade. Verslaving, in de zin van afhankelijkheid en de diagnosticeerbare stoornis, is één van de mogelijke schadelijke gevolgen maar gokken kan schade veroorzaken op diverse andere sociale, financiële en gezondheidsaspecten. De preventie en behandeling van gokverslaving is een onderdeel van een bredere aanpak van de preventie en behandeling van de schade die gokken kan veroorzaken, bij voorkeur voordat sprake is van een stoornis. De preventie en behandeling van gokverslaving is dan een te smalle insteek. Het college dankt nogmaals de raadsleden Van Pijpen en Yemane voor de aandacht voor de gevolgen van gokverslaving. Het college beschouwt het voorstel als ondersteuning van de huidige inzet die mede het resultaat is van de eerdere initiatieven van de leden, waaronder het opnemen van gokken in de Nota volksgezondheid beleid en de succesvolle conferentie in de OBA over dit thema eerder dit jaar, en als aanmoediging om een tandje bij te zetten. Het college adviseert de raad om met het initiatiefvoorstel in te stemmen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente

Alexander Scholtes Wethouder Publieke Gezondheid en Preventie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl