A - 11 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (32) 1. Nota van Uitgangspunten VS

Het Mobiliteitsplan Nieuw-West dat dit jaar wordt geactualiseerd zal hier nader onderzoek naar doen. In dat kader kunnen deze ontwikkelingen in het stadsdeel Nieuw-West in samenhang besproken worden. Op grond van de Wet geluidshinder en het besluit geluidshinder is in het kader van project Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan een akoestisch onderzoek uitgevoerd. Het onderzoek wijst uit dat op twee plaatsen sprake is van een geluidstoename van meer dan 1,5 dB (toename is 2 á 3 dB). Dit wordt met name veroorzaakt door het naar het noorden verschuiven van de noordelijke rijbaan (twee rijstroken) van de Cornelis Lelylaan. Op grond van deze resultaten dienen geluidswerende maatregelen getroffen te worden zoals geluiddempend asfalt, het instellen van een 30 km/u regime bij het station of het nemen van geluidswerende maatregelen in de woningen waar

Pagina 26 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

de overschrijding van de normen is. In het DO zullen op basis van actuele gegevens en wetgeving voorstellen voor maatregelen gedaan worden. Momenteel wordt op de Cornelis Lelylaan overigens regelmatig te hard gereden door gemotoriseerd vervoer. Dit veroorzaakt geluidshinder en andere overlast voor reizigers en voor omwonenden. Doordat de rijbanen worden verlegd en de zuidelijke rijbaan wordt versmald, zal gemotoriseerd vervoer minder hard kunnen rijden. Als gevolg van een lagere snelheid zal de geluidshinder van het gemotoriseerd vervoer afnemen. Daarnaast heeft de lagere snelheid van gemotoriseerd vervoer positieve effecten op de verkeersveiligheid.

4.3.4 Noordelijke fietsenstalling – P&R terrein Ten noorden van de Cornelis Lelylaan bevinden zich een fietsenstalling en het P+R terrein. Dit P+R terrein wordt niet intensief gebruikt en er wordt regelmatig ingebroken in geparkeerde auto’s. Daarnaast dragen de huidige fietsenstallingen op maaiveldniveau niet bij aan logische zichtlijnen. Zo staan er dichte fietskluizen, die het zicht over het water (op de groenstrook bij het Wally Moespad aan de oostzijde) beperken. Het P&R terrein is een barrière voor voetgangers en fietsers die vanuit het noorden naar Station Amsterdam Lelylaan komen. Afgesproken is dat de P&R-functie bij het station komt te vervallen Hierdoor komt er ruimte vrij voor het verleggen van de watergang. Hier komen in ieder geval 900 fietsparkeerplekken op maaiveld. De fietskluizen gaan weg. Aan de westzijde wordt het fietspad doorgetrokken naar de Comeniusstraat en aan de oostzijde wordt de openbare ruimte ook opnieuw ingericht zodat de parkkwaliteit wordt verbeterd en goed aansluit op de wandelroute in het spoorpark ten noorden van de Johan Jongkindstraat.

Over de verdere invulling van het huidige P&R terrein zijn nog geen concrete afspraken gemaakt noch over de bekostiging om die invulling te realiseren. Gedacht wordt in elk geval aan het verder uitbreiden van de capaciteit van de fietsenstallingen. Hierbij blijft de voorwaarde dat de sociale veiligheid in de stationsomgeving verbeterd moet worden; een erg grote open fietsenstalling kan hiermee conflicteren.

Pagina 27 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

5 Uitgangspunten Het belangrijkste uitgangspunt bij de vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan is dat de kern van de gesignaleerde problematiek, een gebrekkige wayfinding en sociale onveiligheid, wordt aangepakt. Dit gebeurt met name door het realiseren van zichtlijnen, waardoor reizigers andere reizigers zien en ook gezien kunnen worden en meer intuïtief hun weg kunnen vinden. Daarnaast kan men zich zo op natuurlijke manier oriënteren op de locaties waar de verschillende modaliteiten zich bevinden. Naast het aanpakken van de problematiek is het van belang dat de OV-knoop ook zijn sterke punten behoud, zoals de snelle overstap. Alle partijen constateren gezamenlijk dat de geconstateerde problematiek alleen kan worden verholpen met een integrale aanpak. Daarnaast is het belangrijk dat de uitstraling van Station Amsterdam Lelylaan aansluit bij het profiel van de transformatie in Ringzone West. Hierbij kan onder andere worden gedacht aan de uitstraling van het net gerealiseerde Westbeat in Podium Lelylaan. Anders gezegd, de afwerking van het vernieuwde Station Amsterdam Lelylaan moet goed aansluiten op de omgeving (dus: van landhoofd-tot-landhoofd ontwerpen). Tenslotte is het van belang om op te merken dat voor de zuidzijde van de stationslocatie een Definitief Ontwerp (DO) openbare ruimte is vastgesteld dat al deels is uitgevoerd.

Omwille van de integrale kwaliteit van deze locatie wordt dit DO als ontwerpkader gehanteerd. Omdat bij de planuitwerking van de vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan blijkt dat afwijkingen van het DO noodzakelijk zijn, is een herziening nodig. Vanuit het oogpunt van ruimtelijke kwaliteit wordt gekozen voor een enkellaagse fietsenstalling aan de zuidzijde van de stationshal. Om hier voldoende stallingsplaatsen te realiseren, valt de fietsenstalling buiten de oorspronkelijk geplande projectgrenzen. Deze uitgangspunten worden in de volgende paragrafen verder uitgewerkt en geconcretiseerd. Het doel bij de formulering van de uitgangspunten is om deze globaal op te stellen en niet in detailniveau uit te werken. Op die manier behoudt het ontwerp (en de uitgangspunten) een adaptief karakter. De uitgangspunten komen voort uit beleidskaders, bestuurlijke doelen en gesprekken met supervisors en andere projectbetrokkenen. De uitgangspunten worden gehanteerd bij het ontwerp van de vernieuwing en zijn richtinggevend voor het vervolgproces. In dit hoofdstuk worden de uitgangspunten eerst voor de het gehele project benoemd. Vervolgens worden de verkeerskundige uitgangspunten besproken en worden de uitgangspunten per onderdeel (‘bouwblok’) en raakvlak toegelicht. In hoofdstuk 5.2 zullen de verkeerskundige uitgangspunten op hoofdlijnen worden toegelicht.

In een bijlage zijn deze vervolgens in groter detailniveau uitgewerkt.

Pagina 28 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

5.1 Algemene uitgangspunten Bij de vernieuwing van de multimodale koop Amsterdam Lelylaan als integraal project gelden de volgende uitgangspunten. 1. Gebruikswaarde en verblijfskwaliteit voor reiziger, omwonenden en overige gebruikers verhogen Bij de vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan moet de gebruikswaarde en verblijfskwaliteit worden verhoogd, zowel voor reizigers als andere gebruikers van het gebied. Immers, uit de probleemanalyse blijkt dat Station Amsterdam Lelylaan wordt gemeden in de avonduren door potentiële reizigers. Daarnaast krijgt het station structureel een erg lage score in de Stationsbelevingsmonitor van NS/ProRail. Om de sociale veiligheid te vergroten wordt gekeken naar toevoeging van functies op het terrein waardoor informeel toezicht op de omgeving ontstaat en verbetering van zichtlijnen in het gebied. 2. Relatie met omliggende ontwikkelingen in het gebied, ontwerp van landhoofd-totlandhoofd Het plangebied van het project ligt in een complexe hoog-stedelijke omgeving, waarin verschillende ontwikkelingen plaatsvinden. Voorkomen dient te worden dat keuzes omtrent de vernieuwing van het station leiden tot programmatische beperkingen in de omliggende gebiedsontwikkelingen.

Hierbij moet vooral worden gedacht aan de reeds vastgestelde beleidskader DO Openbare Ruimte Stationslocatie Lelylaan Zuidzijde, het ontwerp voor de westzijde, het UWP22 en de grondexploitatie voor de stationslocatie. Daarnaast moet worden bezien in hoeverre onderdelen die nu buiten de scope van de vernieuwing vallen, mogelijk op gespannen voet kunnen staan met de omliggende gebiedsontwikkelingen, indien deze bij de scope van de vernieuwing worden betrokken. Partijen onderzoeken in welke mate scope- en demarcatiegrenzen kunnen worden verlegd en welke beleidskaders hiervoor moeten worden herzien. Het uitgangspunt hierbij is dat de verschillende gebiedsontwikkelingen ook integraal (in relatie tot elkaar) worden bezien. 3. Het station is toekomstvast en ingericht om loopstromen te kunnen verwerken Het station is toekomstvast en zodanig ingericht dat de loopstromen conform Vervoerprognose 2030 en 2040 kunnen worden verwerkt. Er is loopstromenonderzoek uitgevoerd voor 2030 en 2040. Uit dit onderzoekt blijkt dat het (huidige) ontwerp zodanig is dat groei van reizigersstromen in de toekomst kan worden uitgevoerd. Het ontwerp is daarmee voldoende ‘robuust’. 4. De vernieuwing heeft een positieve invloed op het omliggende gebied Het is belangrijk dat kwalitatief hoogwaardige omgevingselementen in de omgeving van Station Amsterdam Lelylaan hun waarde blijven behouden.

Hierbij kan worden gedacht aan de lange lijn van de Lelylaan en de groenblauwe structuur uit het AUP23. Ook moet het monument Sloterhof in zijn waarde behouden blijven. Daarnaast moet worden gestreefd naar een groene stationsomgeving. Bomen blijven waar mogelijk behouden of worden binnen het gebied terug geplant. Tenslotte moet de vernieuwing een positieve invloed hebben op andere gebiedsontwikkelingen in de omgeving.

22 23

Herziening Uitwerkingsplan Stationslocatie Lelylaan (UWP) Algemeen Uitbreidingsplan (AUP) Pagina 29 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

5. Behoud van alle bestaande spoordragende constructies (inclusief perrons en fundering) Bij de vernieuwing zullen alle spoordragende constructies op +1 niveau worden behouden. Deze zijn nog van goede kwaliteit en hoeven daarom niet vervangen te worden. Door het behoud van deze constructie wordt tevens ernstige hinder voorkomen, en worden kosten uitgespaard. 6. De vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan maakt een spooruitbreiding niet onmogelijk Aan de westzijde van Station Amsterdam Lelylaan is een reservering van NS/Prorail om het aantal treinsporen uit te breiden van twee naar vier sporen (tracé Sloterdijk – Riekerpolder). Alhoewel hier op korte termijn nog geen verdere plannen voor zijn, moet het ontwerp van de vernieuwing een eventuele spooruitbreiding niet in de weg staan. 7. Een overkoepelend verlichtingsplan voor alle onderdelen van de OV-knoop Er zijn op dit moment veel verschillende lichtarmaturen die verschillen in kleur, gelijkmatigheid en moment waarop ze aan gaan. Dit geldt voor een groot deel van het maaiveld binnen het studiegebied. Door het verschil in gelijkmatigheid ontstaan contrasten die tot donkere plekken leiden. Tevens maakt dit het moeilijk om gezichten en kleuren van objecten waar te nemen. Hierdoor worden onveiligheidsgevoelens versterkt en is het op camerabeelden bijvoorbeeld lastig om signalementen van daders waar te nemen. 8.

Samenhang in materialisatie tussen stationsplein, middeneiland en het P&R terrein Bij de vernieuwing van station Lelylaan zal zoveel mogelijk een samenhang worden gezocht in materialisatie. Idealiter zal hierbij ook afstemming worden gezocht met gebruikte materialen in het invloedsgebied. 9. De ruimte wordt toegankelijk en zo open en overzichtelijk mogelijk ingericht Om overzicht te creëren en de sociale veiligheid te verbeteren, moet het ontwerp zo toegankelijk, open en overzichtelijk mogelijk worden gemaakt (‘ruimtelijk genereus’). Ook moeten oversteekplekken op logische locaties worden gerealiseerd, ook voor mindervalide gebruikers, slechthorenden en slechtzienden. 10. Een betere indeling van de ruimte voor fietsers en voetgangers In de huidige situatie bevindt zich een ‘shared space’ gebied, dat wordt gebruikt door fietsers en voetgangers. DSP-Groep stelt dat de ervaring leert dat in dergelijke gebieden voetgangers vaak het onderspit delven, waardoor er conflicten tussen voetgangers en fietsers kunnen ontstaan. In het vernieuwde Station Amsterdam Lelylaan zal de oostzijde van het gebied (tussen het stationsgebouw en Little Manhattan) voornamelijk geschikt worden gemaakt voor voetgangers. De fietsenstallingen zijn bereikbaar via de westzijde.

Het is belangrijk dat de ruimte rondom de fietsenstalling op dusdanige manier wordt ingericht, dat fietsers komend vanuit het oosten niet via de stoep tussen fietsenstalling en het busstation de route afsnijden. Daarnaast gelden er algemene normen voor de minimale afstand tussen de stationsingang en het fietspad die gerespecteerd zullen worden. 11. Een samenhangend beheerconvenant waarin duidelijke afspraken staan over samenwerking Het huidige beheerconvenant, waarin ieder verantwoordelijk is voor zijn eigen deel, leidt tot een ongewenste versnippering van beheer en onderhoud door verschillende partijen. Zo worden Pagina 30 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

verschillende onderdelen van de stationshal op verschillende momenten schoongemaakt, waardoor duidelijke scheidslijnen tussen ‘schoon’ en ‘vies’ ontstaan. De vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan biedt een goede mogelijkheid om een samenhangend beheerconvenant op te stellen, waarin de samenwerking (of op zijn minst afstemming) tussen partijen kan worden versterkt.

5.2 Verkeerskundige uitgangspunten Naast de algemene uitgangspunten, die tezamen leiden tot integraliteit in het ontwerp, gelden de volgende verkeerskundige uitgangspunten bij de Vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan. De belangrijkste uitgangspunten zijn op te maken uit het vigerende Amsterdams beleid en de geldende regelgeving. In deze paragraaf worden de verkeerskundige uitgangspunten op hoofdlijnen gepresenteerd24. Een gedetailleerde uitwerking van de verkeerskundige uitgangspunten is opgenomen in de bijlage. Hierbij wordt tevens stilgestaan bij verkeerskundige uitgangspunten omtrent de ‘bouwblokken’. 12. De vastgelegde verkeersnetten zijn maatgevend bij de vernieuwing Het beleidskader verkeersnetten specificeert de structuur van de modaliteiten in en rondom Station Amsterdam Lelylaan. Hierbij geldt dat de Cornelis Lelylaan, die Station Amsterdam Lelylaan doorkruist, behoort tot het ‘plusnet Auto’. Fietspaden rond het station behoren deels tot het ‘hoofdnet fiets’. De tramlijn behoort tot het ‘plusnet Tram’. De openbare ruimte rondom het station is geclassificeerd als ‘Plusnet voetgangers – pleinen met een verblijffunctie’. Bij de vernieuwing zijn deze netten maatgevend. In de bijlage is een gedetailleerd overzicht van de infrastructuur rondom Station Amsterdam Lelylaan opgenomen. 13.

De fietsroute via het Wally Moespad wordt opgeheven en er komt een nieuwe fietsoversteek over de Cornelis Lelylaan ter hoogte van de Willem Frogerstraat In het nieuwe plan komt een fietsoversteek in twee richtingen van de Willem Frogerstraat naar het tweerichtingsfietspad ten zuiden van de flats aan de Johan Jongkindstraat. Daarmee blijft ook aan de oostzijde een goede noord-zuid fietsverbinding en zijn de fietsroutes naar het station grotendeels hetzelfde als in de huidig situatie. Door deze nieuwe oversteek ontstaat ook een betere en snellere noord-zuidfietsroute tussen de Delflandpleinbuurt en Overtoomseveld. 14. Gezien de verkeerskundige structuur van het plangebied is er veel aandacht voor verkeersveiligheid Uit een verkeerskundige analyse blijkt dat er rondom Station Amsterdam Lelylaan geen sprake is van zogeheten ‘black spots’ (locaties met ernstige/dodelijke ongelukken). Wel wordt er regelmatig te hard gereden op de Cornelis Lelylaan. Er zijn zes ongevallen bekend op de vier kruispunten van Station Amsterdam Lelylaan in de periode van 2016 tot 2021. Hiervan zijn bij twee ongevallen gewonden gevallen. De combinatie van plusnet tram en auto, kruisend met plusnet voetganger en hoofdnet fiets, vraagt om ruime aandacht voor verkeersveiligheid binnen het project. 24

Daarnaast moet worden opgemerkt dat de specifieke maatvoering van de maatregelen in veel gevallen nog ontbreekt. Omdat het project veel maatregelen betreft, is vanwege de leesbaarheid van deze NvU besloten om deze niet in groot detailniveau op te nemen. Belangrijke uitgangspunten met betrekking tot de maatvoering komen wel terug in de bijlage. In de latere uitwerking zullen geldende leidraden in Amsterdam worden gehanteerd bij de verdere maatvoering. Pagina 31 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

Ondanks de wens om geen drempels toe te passen op de S106 Cornelis Lelylaan (plusnet auto) is vanwege de verkeersveiligheid wel voor gekozen om drempels aan te leggen voor de diverse voetgangersoversteekplaatsen over de S106 Cornelis Lelylaan. Andere specifieke maatregelen zijn genoemd in de bijlage. 15. De verwachte dienstregeling voor de tram kan worden uitgevoerd met de vernieuwing De verwachte dienstregeling voor 2030, die is opgenomen in Tabel 1 in hoofdstuk 3.2, kan door middel van de vernieuwing worden gerealiseerd. De tramperrons zullen een minimale breedte van 4 meter hebben. Een middenoversteek vanaf de tramperrons is onderzocht maar bleek onder andere omwille van de verkeersveiligheid en de doorstroming niet wenselijk. 16. De zuidelijke rijbaan van de Cornelis Lelylaan zal worden versmald naar één rijstrook en de oprit aan de zuidwest kant van het station komt te vervallen Om de tramkeerlus mogelijk te maken, is het uit elkaar verplaatsen van de rijbanen noodzakelijk. Er is onderzoek gedaan naar het versmallen van beide rijbanen tot één rijstrook. Voor het plan zijn verkeersstudies gedaan met prognoses voor 2035. Uit deze studies blijkt dat het versmallen van de zuidelijke rijbaan van twee naar een rijstrook mogelijk is zonder problemen in de doorstroming. Aan de zuidkant worden circa 8200 auto’s per etmaal verwacht.

Dit kan via één rijstrook verwerkt worden, ook in de ochtend- en avondspits. Ook zijn berekeningen gemaakt voor de verkeerslichten. Ook hieruit blijkt dat het autoverkeer verwerkt kan worden, het tramverkeer minimale wachttijden heeft én dat er voldoende oversteekmogelijkheden voor voetgangers en fietsers zijn. De invoegstrook ten westen van het stationsgebied (vanaf de parallelweg van de Cornelis Lelylaan) komt te vervallen ten behoeve van de verkeersveiligheid en de doorstroming. 17. De noordelijke rijbaan van de Cornelis Lelylaan blijft twee rijstroken en de afrit schuift naar het westen Het versmallen van de noordelijke rijbaan naar 1 rijstrook blijkt niet mogelijk. De verkeersregelinstallaties ter hoogte van Station Amsterdam Lelylaan leiden dan tot te grote vertraging (met risico op filevorming op de A10). De noordelijke rijbaan behoudt daarom twee rijstroken. Op de noordelijke rijbaan is het wel noodzakelijk om de afrit naar de Johan Huizingalaan in westelijke richting te verplaatsen. De bloemenkiosk en de kiss & ride plaatsen moeten daarvoor worden verwijderd. In overleg met de eigenaar wordt bekeken of de bloemenstal mogelijk elders in het gebied in te passen is. De Kiss & Ride komt terug aan de noordzijde van de Lelylaan ter hoogte van het station. 18.

De te realiseren fietsenstallingen zijn via de westzijde van het station benaderbaar Het project trekt daarvoor het bestaande tweerichtingsfietspad aan de westzijde van het station in noordelijke richting door naar de Comeniusstraat/Johan Jongkindstraat. Dit fietspad kan in de toekomst ontwikkeld worden tot een nieuwe noord-zuid fietsroute tussen Sloterdijk en Schinkelkwartier ten westen van de trein- en metrosporen. De aansluiting op deze te ontwikkelen fietsroute en de gewenste verbeteringen van de fietsroute Comeniusstraat vallen buiten dit project. De fietsroute via het Wally Moespad komt te vervallen inclusief oversteek over de Cornelis Lelylaan direct ten oosten van het station. Deze fietsroute wordt verlegd naar het oosten ter Pagina 32 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

hoogte van de Willem Frogerstraat. Hierdoor ontstaat ook een betere en snellere noordzuidfietsroute van Delflandpleinbuurt richting Overtoomseveld. 19. De geldende leidraden met betrekking tot de openbare ruimte worden gevolgd In de leidraad CVC is de maatvoering van de openbare ruimte vastgelegd.25 Het project heeft als doel om alle daarin genoemde uitgangspunten verder aan te houden. Aangezien een van de doelen van het project is om het voetgangersgebied sociaal veiliger te maken, zal onder andere gestreefd worden naar een eenvormige uitstraling, waaronder verlichtingsniveau van landhoofd tot landhoofd. Daar waar dit leidt tot afwijkingen van de standaard, zal dit worden voorgelegd aan het Toetsteam OR. De Puccinimethode zal uitgangspunt zijn voor de verdere uitwerking van de openbare ruimte. Ook hier zullen eventuele afwijkingen worden voorgelegd aan het Toetsteam OR. 20. Alle kruisingen met de weg en de trambaan zullen worden voorzien van een verkeersregelinstallatie, conform de huidige situatie Op advies van de Safetyboard worden de kruisingen met de trambaan voorzien van een verkeersregelingsinstallatie (VRI). Ook de WVA en CVC hebben verkeerslichten geadviseerd voor de trambaan en de rijbaan.

5.3 Zuidelijke fietsenstalling De huidige fietsenstalling ten zuiden van de stationshal wordt vervangen door een inpandige fietsenstalling. Voor de inpandige fietsenstalling gelden de volgende ruimtelijke uitgangspunten. Meer gedetailleerde uitgangspunten zijn opgenomen in de bijlage met verkeerskundige uitgangspunten.

21. De inpandige fietsenstalling krijgt minimaal 2.900 fietsparkeerplekken en wordt zo optimaal mogelijk ingericht Het ontwerp wordt nog verder geoptimaliseerd om hier zoveel mogelijk fietsparkeerplekken te realiseren. Om zoveel mogelijk fietsen te kunnen stallen wordt de inpandige fietsenstalling optimaal ingericht. Er komt een ingang met servicepunt. Dit servicepunt biedt de mogelijkheid voor fietsreparaties. Het servicepunt kan ook gebruikt worden voor de uitgifte van leenfietsen (OV-fietsen). Fietsers hebben toegang tot deze stalling via een ingang in het zuidwesten van de stalling. Door de ingang hier te plaatsen sluit de fietsenstalling naadloos aan op het doorgaande fietspad ten westen van de stalling. 22. De inpandige fietsenstalling wordt ontworpen als integraal onderdeel van het stationsgebouw De stationshal en de inpandige fietsenstalling vormen samen het stationsgebouw. De fietsenstalling wordt zodanig ontworpen dat deze stalling als een integraal onderdeel van het stationsgebouw functioneert. Daarnaast vormt de inpandige fietsenstalling qua beeld een eenheid

25 De Centrale Verkeerscommissie (CVC) is per 1 april 2022 samen met de Commissie Puccinimethode opgegaan in het

Toetsteam Openbare Ruimte & Mobiliteit (OR&M). Pagina 33 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

met het stationsgebouw. Er wordt een (inpandige) toegang tot de stationshal vanuit de fietsenstalling gerealiseerd. 23. De gevel aan de oostzijde van de fietsenstalling krijgt een semipermanent karakter De gevel aan de oostzijde van de fietsenstalling wordt semipermanent maar krijgt een hoogwaardig karakter. Deze functioneert als volwaardige gevel indien het Schijfgebouw eventueel toch niet of later wordt gerealiseerd. Tegelijkertijd zijn minimale aanpassingen aan de gevel nodig zodra het Schijfgebouw in de toekomst wordt gerealiseerd. Op die manier staat de inpandige fietsenstalling de bouw van het Schijfgebouw niet in de weg.

24. De fietsenstalling krijgt een open uitstraling en een servicepunt met beheerder Om een zo groot mogelijke verbetering van sociale veiligheid te realiseren, dient de fietsenstalling een goede relatie te hebben met de stationsomgeving en in balans daarmee ontworpen te worden. Hiertoe moeten er duidelijke zichtrelaties worden gerealiseerd tussen binnen en buiten, bijvoorbeeld door het creëren van transparante gevels. Verder wordt hier een servicepunt met beheerder gerealiseerd, om de sociale veiligheid verder te verbeteren.

5.4 Stationshal De huidige stationshal wordt getransformeerd tot een overzichtelijke en transparante stationshal. Voor de stationshal gelden de volgende uitgangspunten:

25. De stationshal wordt ontworpen als integraal onderdeel van het stationsgebouw De stationshal en de inpandige fietsenstalling vormen samen het stationsgebouw. Er wordt een (inpandige) toegang tot de stationshal vanuit de fietsenstalling gerealiseerd. Er komt een verlichte klok bij de gevelsigning. 26. De stationshal wordt vergroot om de zichtbaarheid vanuit de omgeving te versterken De stationshal wordt met name in de oost-west richting vergroot. Het volume van de stationshal komt aan de oost- en westzijde onder de spoorviaducten uit. Omdat de stationshal niet langer is weggestopt onder de viaducten, maar aan oost- en westzijde uitsteekt, wordt deze beter zichtbaar vanuit de omgeving (vanuit alle windrichtingen). De stationshal en de ingang ervan moet bij de realisatie van het Schijfgebouw goed herkenbaar blijven voor gebruikers. 27. De stationshal heeft transparante gevels (ook richting het middeneiland) Het gehele stationsgebouw (hal en fietsenstalling) krijgt transparante gevels. Het stationsgebouw is overdag en in de avonduren het (op)lichtend centrum van het stationsgebied. Er is interactie tussen het stationsgebouw en de omgeving, met (door)zicht en zichtbaarheid van activiteiten over en weer.

In de huidige situatie bevinden de (dichte) technische ruimten zich langs de noordgevel van de stationshal, waardoor er geen visuele relatie is tussen het middeneiland en de stationshal. Om deze zichtlijnen te creëren worden de technische ruimten verplaatst en grotendeels ondergronds geplaatst.

Pagina 34 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

28. De reiziger kan zich in de stationshal op een natuurlijke manier oriënteren Vanuit de stationshal moet de reiziger zich door middel van visuele relaties kunnen oriënteren. Dit betekent dat er wordt gewerkt met rechte stijgpunten en dat de ingang naar de fietsenstalling duidelijk zichtbaar is. Door middel van adequate bewegwijzering moet worden verwezen naar het busstation. 29. Vanuit de stationshal is toegang tot het metro- en treinperron via trappen en liften en eventueel roltrappen In de huidige situatie zijn er vanuit de stationshal naar de trein- en metroperrons een lift, een trap en een roltrap. Bij de vernieuwing komen er opnieuw verschillende faciliteiten die de toegankelijkheid van de stationshal ook voor mensen die minder mobiel zijn garanderen. Hoeveel precies en waar wordt nader onderzocht. Roltrappen voegen comfort toe maar kosten zeer veel energie. Het aspect duurzaamheid wordt in de volgende fase nader uitgewerkt en dan moet hier nog een afweging in gemaakt worden. 30. De kap boven het treinperron wordt aangepast om de sociale veiligheid, de fysieke veiligheid en de transferkwaliteit te verbeteren Door aanpassing van de kap verbeteren de zichtlijnen. Er ontstaat meer ruimte op het perron waardoor reizigers niet vlak langs het spoor hoeven te lopen ter plaatse van de betonnen schachten en zich beter kunnen spreiden over het perron.

Tot slot draagt aanpassing van de kap ook bij aan de verblijfskwaliteit. Door grootschalig onderhoud en de uitrol van nieuwe stationsoutillage wordt het treinperron een meer aangename plek om te wachten op de trein.

5.5 Middeneiland met traminfrastructuur De rijbanen van de Cornelis Lelylaan en de tramsporen met aan weerszijden de tramperrons voor de doorgaande trams worden uit elkaar geschoven. Daarbinnen komen een tramkeerlus en het middeneiland. Voor dit gebied gelden de volgende uitgangspunten: 31. Het middeneiland fungeert primair als overstapmachine met stijgpunten naar de trein en metro Het middeneiland wordt primair ingericht om een snelle overstap op de metro en trein te faciliteren. Dit betekent dat er duidelijke looplijnen zijn en dat reizigersstromen in goede banen worden geleid. Voor wat betreft de stijgpunten zijn er mogelijk koppelkansen met het programma voor onderhoud en vervanging door het GVB.

32. De tramhaltes bieden voldoende capaciteit voor wachtende en vertrekkende reizigers De tramhaltes moeten voldoende capaciteit hebben voor reizigers. Dit geldt zowel voor de huidige situatie, als in de toekomstige situatie (met een sterke groei van het aantal trein- en metroreizigers). Omdat er een sterke overstaprelatie is tussen metro en tram zal dit naar verwachting ook leiden tot een sterke toename van het aantal trampassagiers. 33. Er blijft een passeerspoor en wordt een keerlus met eindpuntfunctie gerealiseerd In het nieuwe ontwerp van het middeneiland blijft er een passeerspoor voor doorgaande trams en wordt er een tramkeerlus gerealiseerd. Deze tramkeerlus heeft tevens een eindpuntfunctie. Een Pagina 35 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

goede ruimtelijke inpassing van keerlus en eindpuntfunctie is een pre. De tramkeerlus met eindpuntfunctie moet leiden tot een betere dienstregeling voor de tram. Daarnaast moeten alle tramvoorzieningen de verwachte dienstregeling, opgenomen in paragraaf 3.2 mogelijk maken.

34. De tramkeerlus met eindpuntfunctie leidt tot een verbetering van de reizigers- en gebruikersbeleving De tramkeerlus is noodzakelijk om de reizigersstromen in de toekomst goed en soepel te laten verlopen op de stationsknoop. Met de tramkeerlus is immers een efficientere lijnvoering mogelijk. Bij het inpassen van de tramkeerlus dienen negatieve effecten, zoals geluidshinder of het onderbreken van zichtlijnen, zoveel mogelijk te worden voorkomen. 35. Het middeneiland en de infrastructuur er omheen vormt een fysiek veilige omgeving De oversteekplaatsen over de Cornelis Lelylaan en de tramrails zijn zodanig ingericht dat een overzichtelijke en verkeerveilige situatie geborgd is. Het is voor alle weggebruikers duidelijk waar de oversteekplaatsen zich bevinden. Tevens moet de oversteekbaarheid voor mindervaliden, slechtzienden en -horenden worden bewaakt. 36. De tramkeerlus wordt voorzien van een toilet- en rustvoorziening voor trambestuurders De tramkeerlus moet als eindpunt kunnen functioneren. Daarom is een eindpuntvoorziening nodig voor het trampersoneel in de nabijheid van het eindpunt. Het personeel kan in de voorziening gebruik maken van het toilet, pauzeren en koffie etc. drinken. Daarbij heeft het personeel zoveel mogelijk zicht op de voertuigen. De locatie van de eindpuntvoorziening wordt in overleg tussen partijen bepaald. 37.

De reiziger kan zich op het middeneiland op een natuurlijke manier oriënteren Het is van belang dat de (ongetrainde) reiziger zich op een natuurlijke manier (zonder bebording) kan oriënteren op het middeneiland. Daarnaast is het belangrijk dat (noodzakelijke) visuele en fysieke barrières als deze worden gerealiseerd, zo min mogelijk zichtlijnen beperken.

38. De inrichting van het middeneiland leidt tot een natuurlijke spreiding van reizigers Momenteel bevinden de stijgpunten en de tramhaltes zich in een klein gebied. Het middeneiland wordt dusdanig vormgegeven dat een natuurlijke spreiding van reizigers over het middeneiland ontstaat. Zo zullen stijgpunten naar metro en trein beter worden gespreid over het eiland en worden tramhaltes aan de noordelijke- en zuidelijke zijde van het middeneiland gerealiseerd. 39. Er zijn zo min mogelijk obstakels en hoogteverschillen op het middeneiland De looproutes zijn toegankelijk voor iedereen. Dit betekent dat de looproutes vrij zijn van obstakels en moeilijk te overbruggen hoogteverschillen. De routes sluiten bovendien aan op overige looproutes. De zichtlijnen zijn goed, wat bijdraagt aan een gemakkelijke oriëntatie. De locaties en de routes naar de OV-chipkaartpoortjes leiden niet tot opstoppingen of situaties waar men in het gedrang kan komen. Daarnaast is het belangrijk dat overige barrières, zoals hekjes langs de tramhalte of hekjes om de reis- van de verblijfsdomeinen te scheiden, de oriëntatie zo min mogelijk negatief beïnvloeden. Allereerst zal bij het ontwerp getracht moeten worden om de noodzaak tot dergelijke barrières zo

Pagina 36 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

klein mogelijk te houden. Indien er toch barrières noodzakelijk blijven, kunnen deze bijvoorbeeld transparant worden gemaakt. 40. Het middeneiland biedt goede beschutting voor de reizigers In het ontwerp van het middeneiland zal de ‘wachtkwaliteit’ op het eiland voldoende hoog zijn (denk bijvoorbeeld aan bescherming tegen wind en regen). Tegelijkertijd zal het middeneiland duidelijk als reisdomein onderscheidend zijn van de stationshal, dat ook de functies van ontvangstdomein en verblijfsdomein krijgt. In de stationshal kunnen de reizigers terecht voor een boodschap of misschien een kopje koffie. Het Beeldkwaliteitsteam geeft aan dat het in elk geval van belang is dat het ‘ontvangstdomein’ voldoende beschutting biedt.

41. Er komen technische voorzieningen die eventuele commercie op het eiland in de toekomst mogelijk maken In het ontwerp van het middeneiland wordt ruimte gecreëerd om in de toekomst, eventueel, commerciële voorzieningen te realiseren. Bij het maken van deze keuze (in de toekomst) is het belangrijk dat deze voorzieningen niet op gespannen voet staan met de reeds geplande overige commerciële voorzieningen in het gebied. Daarnaast moet een onderbreking van zichtlijnen en looproutes, indien er commercie op het middeneiland wordt geplaatst, zo veel mogelijk worden voorkomen.

5.6 Noordelijke fietsenstalling – P&R terrein Zoals in de beschrijving van de bouwblokken is genoemd, zal worden nagedacht over een nieuwe inrichting voor het P&R terrein. Zeker is dat de P&R-functie komt te vervallen. In alle gevallen zullen de fietsparkeervoorzieningen in dat gebied naar het noorden worden verplaatst, vanwege het opschuiven van de watergang (zie ook de uitgangspunten voor het Middeneiland). Er komt een fietspad langs de westzijde van het spoor dat de fietsenstalling ontsluit (zie de Verkeerskundige uitgangspunten).

42. De beschikbare ruimte wordt ingericht met 900 fietsparkeerplekken en de mogelijkheid tot verder uitbreiden van het aantal plekken wordt onderzocht De inpandige fietsenstalling (in het stationsgebouw) biedt onvoldoende ruimte om aan de totale behoefte te voldoen. Daarom worden hier in ieder geval nog 900 plekken op maaiveld gerealiseerd. Voor de rest van het P&R-terrein wordt nog nagedacht over een nieuwe bestemming. Dit terrein gebruiken om t.z.t. het aantal fietsparkeerplekken nog verder uitbreiden is een optie. 43. De stijgpunten naar metro en trein worden verwijderd Momenteel bevinden zich op het P+R terrein nog stijgpunten naar metro en trein. De stijgpunten naar de trein zijn momenteel al afgesloten, maar zullen constructief worden verwijderd. Het stijgpunt, inclusief lift, naar de metro zal worden afgesloten en verwijderd. Op het middeneiland zal een nieuwe lift naar de metro worden geplaatst. Door het verwijderen van stijgpunten ontstaat een betere zichtrelatie tussen het P+R terrein en het middeneiland.

Pagina 37 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

44. Vanaf het terrein is zoveel mogelijk vrij zicht op de omgeving Aan de westzijde van het P+R terrein bevindt zich het monument de Sloterhof. Aan de oostzijde van het P+R terrein bevindt zich een groenstrook. Alhoewel dit beide fraaie uitzichten zijn, zijn deze momenteel niet zichtbaar vanaf het P+R terrein. Hier bevinden zich fietsparkeervoorzieningen (zoals fietskluizen), die een vrij doorzicht belemmeren. Bij de vernieuwing moet zicht op de omgeving worden verzorgd. Daarnaast moet er vrij zicht worden gerealiseerd voor camera’s, zodat er geen blinde hoeken ontstaan. 45. Vanaf de noordzijde komen er twee oversteken naar het middeneiland Doordat de stijgpunten hier verwijderd worden komt mogelijk de toegankelijkheid van perronniveau (voor metro en trein) in het geding. Er moeten daarom twee goede oversteken vanaf de noordzijde naar het middeneiland worden gemaakt. Deze zullen tevens goed toegankelijk zijn voor mindervaliden, slechtzienden en slechthorenden.

5.7 Raakvlakken Naast uitgangspunten behorende bij het project, gelden er bij de vernieuwing ook uitgangspunten met betrekking tot het station in relatie tot de omgeving.

46. Een logische overstaprelatie tussen bus- en metro-, tram- en treinvervoer Het busstation, ten zuiden van de stationshal, is in 2014 al gerenoveerd. Door de vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan is er straks geen directe zichtrelatie vanuit het busstation meer op de stationshal, omdat hier een fietsenstalling wordt gebouwd. Tevens worden de loopafstanden tussen de bus en de overige modaliteiten wat langer. Het is een ontwerpopgave om een logische overstaprelatie tussen de modaliteiten te maken. De ruimte tussen de stationshal en het busstation moet zodanig worden ingericht dat de overstap van bus naar trein, metro en tram (en andersom) zichtbaar, logisch en duidelijk is. Daarnaast wordt dit busstation in de toekomst ingericht om emissievrij busvervoer mogelijk te maken, waardoor er in de komende jaren laadinfrastructuur (elektrische laadpalen) wordt gerealiseerd. 47. Aansluiting bij DO Openbare Ruimte stationslocatie Lelylaan zuidzijde in materiaalkeuze De openbare ruimte rondom de stationsknoop (west-, zuid- en oostzijde) wordt opnieuw ingericht. Hiervoor is al een DO26 vastgesteld. Dat DO is deels al gerealiseerd. Het uitgangspunt is dat bij de materiaalkeuze voor de vernieuwing zoveel mogelijk afstemming wordt gezocht met de materialen en vormentaal in de stationsomgeving.

Hierbij moet worden opgemerkt dat dit DO op enkele punten moet worden herzien, bijvoorbeeld omdat de inpandige fietsenstalling ‘over de projectgrenzen’ heen gaat. 48. Het te realiseren Schijfgebouw draagt bij aan de doelstellingen voor het gebied Bij de latere realisatie van het Schijfgebouw is het van belang dat aandacht wordt besteed aan de kwaliteit van de omliggende openbare ruimte, de herkenbaarheid van het knooppunt, de routing c.q. wayfinding voor de gebruikers en de sociale veiligheid. Het geplande commerciële programma in de plint van het Schijfgebouw biedt kansen om de sociale veiligheid en levendigheid in het 26

Stationslocatie Lelylaan zuidzijde, Definitief ontwerp openbare ruimte, gemeente Amsterdam, 7 februari 2017 Pagina 38 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

gebied te vergroten. Speciale aandacht verdient het zoveel mogelijk beperken van windhinder op het stationsplein (voor Little Manhattan/Bar Lely). Het maaiveld is immers een cruciale plek in de OV-knoop. Daarnaast is van belang dat bij de realisatie van het Schijfgebouw het stationsgebouw nog voldoende herkenbaar is als stationsgebouw vanuit de omgeving.

49. De integrale afstemming tussen de diverse projecten in het plan- en invloedsgebied wordt versterkt De problematiek van plangebied heeft een onmiskenbare relatie met de omgeving. Station Amsterdam Lelylaan moet daarom als integraal onderdeel van de ontwikkeling van Ringzone West worden gezien. Rondom het station zijn diverse ontwikkelingen voorzien. Alhoewel er vanuit de Vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan formeel geen invloed kan worden uitgeoefend op deze ontwikkelingen, is het wel van belang dat er voldoende afstemming plaatsvindt om te komen tot integraliteit in het plan- en invloedsgebied.

5.8 Overzicht van uitgangspunten Alle in dit hoofdstuk genoemde uitgangspunten worden hieronder nog eens weergegeven in onderstaande Tabel 3. Tabel 3: Uitgangspunten voor de Vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan #

Uitgangspunten

Algemene uitgangspunten voor de vernieuwing (hoofdstuk 5.1) 1.

Gebruikswaarde en verblijfskwaliteit voor reiziger, omwonenden en overige gebruikers verhogen

2.

Relatie met omliggende ontwikkelingen in het gebied, ontwerp van landhoofd-tot-landhoofd

3.

Het station is toekomstvast en ingericht om loopstromen te kunnen verwerken

4.

De vernieuwing heeft een positieve invloed op het omliggende gebied

5.

Behoud van alle bestaande spoordragende constructies (inclusief perrons en fundering)

6.

De vernieuwing van Station Amsterdam Lelylaan maakt een spooruitbreiding niet onmogelijk

7.

Een overkoepelend verlichtingsplan voor alle onderdelen van de OV-knoop

8.

Samenhang in materialisatie tussen stationsplein, middeneiland en het P&R terrein

9.

De ruimte wordt toegankelijk en zo open en overzichtelijk mogelijk ingericht

10.

Een betere indeling van de ruimte voor fietsers en voetgangers

11.

Een samenhangend beheerconvenant waarin duidelijke afspraken staan over samenwerking

Verkeerskundige uitgangspunten (hoofdstuk 5.2) 12. 13.

De vastgelegde verkeersnetten zijn maatgevend bij de vernieuwing De fietsroute via het Wally Moespad wordt opgeheven. Er komt een nieuwe fietsoversteek over de Lelylaan ter hoogte van de Willem Frogerstraat

14.

Gezien de verkeerskundige structuur van het plangebied is er veel aandacht voor verkeersveiligheid

15.

De verwachte dienstregeling voor de tram kan worden uitgevoerd met de vernieuwing

16.

De zuidelijke rijbaan van de Cornelis Lelylaan zal worden versmald naar één rijstrook en de oprit aan de zuidwest kant van het station komt te vervallen

17.

De noordelijke rijbaan van de Cornelis Lelylaan blijft twee rijstroken en de afrit schuift naar het westen

18.

De te realiseren fietsenstallingen zijn via de westzijde van het station benaderbaar

19.

De geldende leidraden met betrekking tot de openbare ruimte worden gevolgd Pagina 39 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

20.

Alle kruisingen met de weg en de trambaan zullen worden voorzien van een verkeersregelinstallatie, conform de huidige situatie

Uitgangspunten met betrekking tot de zuidelijke fietsenstalling (hoofdstuk 5.3) 21.

De inpandige fietsenstalling krijgt minimaal 2.900 fietsparkeerplekken en wordt zo optimaal mogelijk ingericht

22.

De inpandige fietsenstalling wordt ontworpen als integraal onderdeel van het stationsgebouw

23.

De gevel aan de oostzijde van de fietsenstalling krijgt een semipermanent karakter

24.

De fietsenstalling krijgt een open uitstraling en een servicepunt met beheerder

Uitgangspunten met betrekking tot de stationshal (hoofdstuk 5.4) 25.

De stationshal wordt ontworpen als integraal onderdeel van het stationsgebouw

26.

De stationshal wordt vergroot om de zichtbaarheid vanuit de omgeving te versterken

27.

De stationshal heeft volledig transparante gevels (ook richting het middeneiland)

28.

De reiziger kan zich in de stationshal op een natuurlijke manier oriënteren

29.

Vanuit de stationshal is toegang tot het metro- en treinperron via (rol)trappen en liften

30.

De kap boven het treinperron wordt aangepast om de sociale veiligheid, de fysieke veiligheid en de transferkwalieit te verbeteren

Uitgangspunten met betrekking tot het middeneiland (hoofdstuk 5.5) 31.

Het middeneiland fungeert primair als overstapmachine met stijgpunten naar de trein en metro

32.

De tramhaltes bieden voldoende capaciteit voor wachtende en vertrekkende reizigers

33.

Er blijft een passeerspoor en wordt een keerlus met eindpuntfunctie gerealiseerd

34.

De tramvoorzieningen met eindpuntfunctie leidt tot een verbetering van de reizigers- en gebruikersbeleving

35.

Het middeneiland en de infrastructuur er omheen vormt een fysiek veilige omgeving

36.

De tramkeerlus wordt voorzien van een toilet- en rustvoorziening voor trambestuurders

37.

De reiziger kan zich op het middeneiland op een natuurlijke manier oriënteren

38.

De inrichting van het middeneiland leidt tot een natuurlijke spreiding van reizigers

39.

Er zijn zo min mogelijk obstakels en hoogteverschillen op het middeneiland

40.

Het middeneiland biedt goede beschutting voor de reizigers

41.

Er komen technische voorzieningen die eventuele commercie op het eiland in de toekomst mogelijk maken

Uitgangspunten met betrekking tot de noordelijke fietsenstalling – P&R terrein (hoofdstuk 5.6) 42.

De beschikbare ruimte wordt ingericht met 900 fietsparkeerplekken en de mogelijkheid van verder uitbreiden wordt onderzocht

43.

De stijgpunten naar metro en trein worden verwijderd

44.

Vanaf het terrein is zoveel mogelijk vrij zicht op de omgeving

45.

Vanaf de noordzijde komen er twee oversteken naar het middeneiland

Uitgangspunten met betrekking tot de raakvlakken (hoofdstuk 5.7) 46.

Een logische overstaprelatie tussen bus- en metro-, tram- en treinvervoer

47.

Aansluiting bij DO Openbare Ruimte stationslocatie Lelylaan zuidzijde in materiaalkeuze

48.

Het te realiseren Schijfgebouw draagt bij aan de doelstellingen voor het gebied

49.

De integrale afstemming tussen de diverse projecten in het plan- en invloedsgebied wordt versterkt

Pagina 40 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

6 Voorkeursvariant Figuur 10 presenteert een schets van de functionele indeling van ontwerp en openbare ruimte. Figuur 10: Schetsontwerp Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan 27

27

In deze figuur is tegen de nieuwe stationshal aan de oostzijde een rechthoek voor het Schijfgebouw als reservering ingetekend. De precieze locatie, vormgeving en omvang van het Schijfgebouw moeten nog bepaald worden. Pagina 41 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

De oppervlakte van het stationsgebouw met de inpandige fietsenstalling wordt sterk vergroot ten opzichte van de huidige situatie. Tevens is het fietspad in noord-zuidrichting, van de Schipluidenlaan tot aan de Comeniuslaan aan de westzijde van het stationsgebouw in de figuur goed zichtbaar. Aan de oostzijde van het stationsgebouw komt de huidige fietsroute via het Wally Moespad te vervallen. De fietsroute inclusief oversteek over de Cornelis Lelylaan schuift op naar het oosten ter hoogte van de Willem Frogerstraat. Ten noorden van het stationsgebouw is zichtbaar dat de zuidelijke rijbaan van de Cornelis Lelylaan is versmald naar één rijstrook en de oprit naar de zuidelijke rijbaan is verdwenen om ruimte te maken voor het middeneiland. De oversteekplaatsen van en naar het middeneiland bevinden zich zowel aan de oostzijde als aan de westzijde van het middeneiland. Daarnaast is de tramkeerlus op Figuur 10 goed zichtbaar (de halve cirkels aan de west- en oostzijde van het middeneiland). Op het middeneiland zijn metro en trein goed bereikbaar, waardoor een snelle overstap (metro-tram en trein-tram) gewaarborgd is. Aan de zuidzijde van de Cornelis Lelylaan blijft een twee richtingen fietspad in oost-westrichting. Aan de noordzijde is onvoldoende ruimte voor een tweerichtingsfietspad van de juiste breedte volgens de richtlijnen.

Met de nieuwe fietsoversteek bij de Willem Frogerstraat en een tweerichtingsfietspad aan de zuidkant van de Cornelis Lelylaan hoeft het noordelijke fietspad alleen nog een functie voor buurtverkeer te vervullen. Hoe dat noordelijke fietspad langs de Cornelis Lelylaan eruit komt te zien, werkt het projectteam nog nader uit. De watergang en de meest noordelijke rijbaan van de Cornelis Lelylaan schuiven op naar het noorden en de afrit richting de Johan Huizingalaan verschuift naar het westen. Aan de noordzijde van het gebied is verder te zien dat het station een goede zichtrelatie met de groenstructuur biedt. De voetgangersoversteek aan de oostzijde loopt natuurlijk over in de nieuwe wandelroute van het spoorpark en de wandelroute richting de Johan Jongkindstraat. Aan de westzijde biedt het fietspad goed uitzicht op het monument de Sloterhof. Daarnaast is te zien dat het huidige P+R terrein aan de noordzijde van het gebied nog nader wordt uitgewerkt.

Planning en vervolg De voorkeursvariant wordt uitgewerkt tot een integraal ontwerp. Daarna wordt het project aanbesteed en met een aannemer verder uitgewerkt. De verwachting is dat in 2025 de eerste voorbereidende maatregelen in uitvoering gaan. De daadwerkelijke vernieuwing van het station start volgens planning in 2027.

Pagina 42 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

Bijlage In hoofdstuk 5 zijn uitgangspunten beschreven die met name ruimtelijk van aard zijn. In dit hoofdstuk zijn de verkeerskundige uitgangspunten beschreven. Omdat er een sterk verband is tussen de ruimtelijke uitgangspunten en een deel van de verkeerskundige uitgangspunten, zijn overlap en verwijzingen niet te voorkomen. De belangrijkste uitgangspunten zijn op te maken uit het vigerende Amsterdams beleid en de geldende regelgeving. Belangrijke onderdelen hiervan zijn het beleidskader verkeersnetten, de Leidraad CVC en de Puccinimethode.

Plus- en Hoofdnetten In het beleidskader verkeersnetten is de indeling van straten en pleinen naar Plusnetten, Hoofdnetten en Basisnetten voor voetganger, fiets, openbaar vervoer en auto vastgelegd. Voor Project Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL), zijn deze netten in principe maatgevend. Voor hoofdnet fiets zal echter een aanpassing moeten worden doorgevoerd aan de oostzijde van het station. Voor openbaar vervoer geldt (zie onderstaand figuur) dat de tram onderdeel uitmaakt van het plusnet tram (paars). Het busstation is het start- en eindpunt van een hoofdnet bus (blauw). Het busstation behoort niet tot het plangebied. De voetgangersstroom van en naar de bus (zie hoofdstuk 3.2) behoort wél tot de projectscope. Voor voetgangers valt het stationsgebied Lelylaan onder het ‘Plusnet Voetgangers - pleinen met verblijfsfunctie’.

De huidige fietsinfrastructuur (zie onderstaand figuur) die behoort tot het project Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan, maakt grotendeels onderdeel uit van het ‘hoofdnet fiets’ 28 (groen). De fietsstructuur langs de Pieter Calandlaan / Schipluidenlaan, juist ten zuiden van het plangebied, maakt onderdeel uit van ‘plusnet fiets’ (donkergroen). In de paragraaf over de uitgangspunten voor de fietsinfrastructuur wordt ingegaan op de aanpassing voor het hoofdnet fiets, aangezien de inrichting van het gebied wijzigt. 28

De fietsverbinding tussen de Cornelis Lelylaan en de Johan Jongkindstraat ten westen van het treinviaduct is niet aanwezig. Pagina 43 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

De Lelylaan behoort voor auto’s behoort tot het ‘plusnet Auto’ (rood).

Verkeersveiligheid Binnen het plangebied is geen sprake van zogeheten black spots, die dienen te worden aangepakt. Wel wordt regelmatig te hard gereden. Er zijn zes ongevallen bekend op de vier kruispuntjes van Station Lelylaan in de periode van 2016 tot 2021. Hiervan zijn bij twee ongevallen gewonden gevallen. De combinatie van plusnet tram en auto, kruisend met plusnet voetganger en hoofdnet fiets, vraagt echter wel om veel aandacht voor verkeersveiligheid binnen project VSAL. Ondanks de wens om geén drempels toe te passen binnen plusnet auto, is vanwege de verkeersveiligheid wél gekozen voor het toepassen van drempels vóór de diverse voetgangersoversteekplaatsen over de Lelylaan. Alle wegkruisingen zullen bovendien worden voorzien van een verkeersregelinstallatie, conform de huidige situatie. Ook de kruisingen met de trambaan zullen op advies van de safetyboard worden geregeld met een verkeersregelinginstallatie. Deze maatregelen zijn zodanig van aard dat het een ‘aanmerkelijke wijziging’ volgens de Wet Lokaal Spoor betreft. Het voor de benodigde vergunning benodigde informatiedossier zal worden opgesteld in overleg met Metro en Tram (‘GVB RailInfraBedrijf’ vanaf 1/1/2022). Binnen het programma infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen (IVM) is onderzoek gedaan naar veiligheidsverbeterende maatregelen rondom de trambaan bij Station Lelylaan.

Het betreft daarbij de volgende maatregelen: 1. Aanbrengen van een hek langs de rijbaan Lelylaan zodat voetgangers gebruik moeten maken van de voetgangersoversteekplaats. 2. Het aanbrengen van uitlopers van strail platen 3. Het aandachtspunt rondom de VRI-kast (verkeerslicht) wordt meegenomen in de realisatie van het middeneiland Lelylaan. De ervaringen die zijn opgedaan bij deze onderzoeken, worden door project VSAL meegenomen in haar project (punten 2, 3 en 4). Tevens zal aandacht worden gegeven aan de afscherming tussen de nieuw aan te leggen haltes en de rijbaan. Uitgangspunt hierbij is dat zowel de Pagina 44 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

verkeersveiligheid geborgd wordt (het is niet wenselijk dat het hek eenvoudig gepasseerd kan worden), als de verblijfskwaliteit (een goede afscherming tussen weg en perron verbetert de verblijfskwaliteit).

Bestaand ontwerp: openbare ruimte Stationslocatie Lelylaan Zuidzijde In 2017 is het definitief ontwerp openbare ruimte van Stationslocatie Lelylaan zuidzijde vastgesteld. De kaders die hiermee zijn vastgesteld, zijn uitgangspunten voor project Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan. Alhoewel de stedenbouwkundige visie op het gehele gebied aan verandering onderhevig is, zijn de grote lijnen hiervan nog intact. In onderstaande figuur is het ‘definitief ontwerp zuidzijde’ weergegeven. Wat onder andere opvalt is het ontbreken van een fietsoversteek over de Lelylaan ten oosten van station Lelylaan. Ten oosten van het station komt het zogeheten ‘Schijfgebouw’, met daarnaast een voetgangers- verblijfsgebied.

De bovenstaande tekening is, wat betreft de stationsknoop, enigszins verouderd. Inmiddels is gekozen voor een iets vergrote fietsenstalling met een ingang aan de zuidwestzijde.

Uitgangspunten traminfrastructuur Om kerende lijnen mogelijk te maken, is gekozen voor een keerlus met haltes onder viaduct Lelylaan. De verwachte groei ná 2030 kan met onderstaande variant ook worden opgevangen. De kerende spitslijn van en naar Osdorp zal hier alleen keren. In verband met de beperkte ruimte, is gekozen om hiervoor een enkele boog toe te passen. De kerende tram van en naar de stad zal Pagina 45 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

hier ook pauzeren. In de directe omgeving van de opstelplaats is het realiseren van een pauzevoorziening voor de bestuurders benodigd. Hiervoor is een locatie gevonden binnen de tramkeerlus. De perrons zullen een minimale breedte van 4 meter hebben. De toe- en afritten worden momenteel voorzien aan de kopse zijden van het perron. De safetyboard heeft geadviseerd alle kruisingen met de trambaan met verkeersregelingsinstallaties (VRI) te regelen. Het project heeft dit advies overgenomen. Voor de aanpassingen aan tram en metro zullen de eisen en richtlijnen van GVB leidend zijn. De loopstromen tussen tram en metro en trein conform Vervoerprognose 2030 en 2040 kunnen worden verwerkt in dit ontwerp. Er is een robuustheidscheck gedaan op het huidig ontwerp. Zie verder de ‘Uitgangspunten voetgangers’. De voormalige directie Metro en Tram van de gemeente (nu GVB en VRA), ProRail en NS hebben afgelopen jaren voor alle gezamenlijke stations een gezamenlijke wayfinding opgesteld. GVB en ProRail hebben elk hun eigen eisenset voor wayfinding. In stationshallen wordt uitgegaan van ProRail eisen met metrokleuren en stationsnummers. Voor het middeneiland bestaan er geen afspraken. De geldende uitgangspunten van GVB en ProRail zullen worden uitgewerkt tot een goede wayfinding voor het nieuwe Station Lelylaan.

Uitgangspunten overige openbaar vervoer Het busstation is in 2014 reeds heringericht. Hier worden vanuit project VSAL geen aanpassingen aan verricht en het gebied maakt geen onderdeel uit van de projectscope. De relatie tussen het busstation en de stationshal verslechtert echter, omdat hier een inpandige fietsenstalling tussen komt te liggen. De ruimte tussen de stationshal en het busstation moet daarom zodanig worden ingericht dat de overstap van bus naar trein, metro en tram (en andersom) zichtbaar, logisch en duidelijk is. De ruimte die bij de herinrichting van het busstation is gemaakt voor taxi en kiss and ride blijft intact.

Uitgangspunten auto-infrastructuur Om de keerlus mogelijk te maken, is het uit elkaar verplaatsen van de rijbanen noodzakelijk. Er is onderzoek gedaan naar het versmallen van beide rijbanen tot één rijstrook. Hierbij zijn de voorspelde verkeerscijfers in de ochtend- en avondspits voor 2035 als uitgangspunt genomen. Daaruit is gebleken dat het versmallen van de zuidelijke rijbaan tot één rijstrook mogelijk is, in combinatie met het afsluiten van de zuidwestelijke toerit van de Cornelis Lelylaan.

Pagina 46 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

Het versmallen van de noordelijke rijbaan bleek niet mogelijk: de verkeersregelinstallaties leiden dan tot te grote vertraging (terugslag tot de A10). De noordelijke rijbaan behoudt daarom twee rijstroken. Het is noodzakelijk om de afrit naar de Johan Huizingalaan in westelijke richting te verplaatsen. Alle kruispunten met voetgangers en/of fietsers worden met verkeersregelinstallaties geregeld. Ten behoeve van de veiligheid worden drempels toegepast, op 50 meter vóór de voetgangersoversteekplaatsen (zebra’s)29. Langs de noordelijke rijbaan van de Cornelis Lelylaan bevindt zich momenteel een beperkt aantal kort-parkeerplaatsen (max 5 minuten), ter plaatse van de bloemenstal. Een K&R-voorziening komt terug aan de noordzijde van de Cornelis Lelylaan ter hoogte van het station. De officiële K&Rlocatie voor station Lelylaan bevindt zich nu en na de nieuwe inrichting door de Gebiedsontwikkeling Station Lelylaan ten zuiden van het station bij het busstation. Verder zijn er geen gemeentelijke parkeerplaatsen onderdeel van de projectscope.

Uitgangspunten fietsinfrastructuur Het is noodzakelijk dat er een goede ontsluiting komt van de OV-knoop vanuit en naar alle windrichtingen. Uitgangspunt is dat beide fietsenstallingen (de bemande fietsenstalling ten zuiden van het station en de onbemande stalling ten noorden van de OV-knoop) vanuit het noord-zuidfietspad aan de westzijde van het station benaderbaar zijn (zie Figuur 8 waarop de voorkeursvariant is weergegeven). Het noord-zuid fietspad dat de Comeniusstraat en de Pieter Calandlaan/Schipluidenlaan met elkaar verbindt, is de hoofdtoegangsroute tot de fietsenstallingen. De aansluiting op de Comeniusstraat moet nog worden uitgewerkt. De oostelijke fietsverbinding ‘Wally Moespad’ komt in dit project te vervallen en er komt een nieuwe fietsverbinding ter hoogte van de Willem Frogerstraat waardoor de bestaande noord-zuid fietsroute beter aansluit op de (hoofd)fietsroutes in de buurt. De oost-west verbinding ten zuiden van de Lelylaan blijft op de huidige positie liggen, blijft tweerichting en wordt vernieuwd en verbeterd volgens de laatste richtlijnen. De oost-westverbinding aan de noordzijde van de Lelylaan wordt nog nader onderzocht. Er is te weinig ruimte voor een fietspad van de gewenste breedte. Gelet op de beperkte functie van dit fietspad kan overwogen worden om een smaller fietspad aan te leggen of shared space toe te passen. Dit wordt nog nader uitgewerkt.

Fietsparkeren In hoofdstuk 5 is ingegaan op de ruimtelijke uitwerking van de fietsenstallingen: ten zuiden van het station komt een inpandige fietsenstalling. Aan de noordzijde komt een buitenstalling. Beide 29

Conform de bespreking in de CVC van het ontwerp op hoofdlijnen in de CVC van 8 juni 2021. Pagina 47 van 49

Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (VSAL)

fietsenstallingen zullen worden ontworpen, ontwikkeld en geëxploiteerd door ProRail en NS fiets. Het ontwerp vindt plaats in samenwerking met gemeente Amsterdam. De richtlijnen van NS fiets zullen daarbij in principe leidend zijn. Breedtes van gangpaden , opbouw van de dubbele fietsenrekken, ontwerpen we dus volgens die eisen. Voor de inpandige stalling wordt vooralsnog uitgegaan van 5% deelfietsen, circa 200 buiten model fietsen en een beperkt aantal bakfietsen. Voor brommers en scooters zal in de noordelijke (buiten)stalling ruimte worden gemaakt. Bij de afspraken met het Ministerie van I&W over de realisatie van de inpandige fietsenstalling is als uitgangspunt genomen dat de stallingsbreedte voor reguliere fietsen 37,5 cm bedraagt30. Inmiddels wordt uitgegaan van de actuele norm van 39 cm. Het ontwerp houdt rekening met een servicepunt voor een reparatieservice volgens het Fiets & Service concept en de uitgifte van leenfietsen. De ingang van de inpandige fietsenstalling zal zich aan de zuidwesthoek van de fietsenstalling bevinden, goed bereikbaar vanaf het fietspad tussen de Comeniusstraat en de Pieter Callandlaan. Voor reizigers komt er een directe interne verbinding met de stationshal. Ook de ingang van de noordelijke fietsenstalling zal zich aan de westzijde bevinden, met een tweede uitgang voor gebruikers aan de oostzijde (zonder fiets).