A - 11 Openbare Ruimte en Groen (33) 01 Raadsinformatiebrief over voortgang

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 november 2022 Verkeer, vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst V&OR, Gerke ten Have, g.ter.have@amsterdam.nl V&OR, Jan Willem Sluyters, j.sluyters@amsterdam.nl Voortgang verLEDding openbare verlichting en afronding uitvoering motie 2017/493 ‘versnellen LED’

Geachte leden van de gemeenteraad, In de brief van 24 april 2020 (V&OR/UIT/2020006910) bent u geïnformeerd over de voortgang en aanpak van de ledtransitie, zoals toegezegd bij afdoening van motie 2017/493 (Motie van de leden Groen en Bosman inzake de Voorjaarsnota 2017 (versnellen LED). In deze brief informeer ik u over de stand van zaken van de ledtransitie, peildatum 1 juni 2022 een opgave die nog belangrijker is geworden door de stijgende energieprijzen en de wens tot snellere verduurzaming. 1. Versnelde vervanging openbare straatverlichting per 1 juni 2022: voor 79% klaar In navolging van de motie wordt de openbare straatverlichting versneld (in 5 jaar in plaats van in 20 jaar) vervangen door ledverlichting (verledden). Uitgangspunt daarbij is vervanging van alle lampen en armaturen waarvoor een geschikt led alternatief bestaat. Dat is het geval voor bijna alle openbare verlichting in Amsterdam. Het programma voor de ledtransitie bestaat uit de volgende deelprojecten: 1. Vervanging van ‘eenvoudige’ openbare verlichting in lichtmasten (131.200 lichtpunten); 2. Vervanging openbare verlichting in onderdoorgangen (tunnels en galerijen, 9.200 lichtpunten); 3. Vervanging openbare verlichting aan overspanningen (verlichting aan kabels), 9.600 lichtpunten); Het totale verlichtingsareaal bestaat daarmee uit ongeveer 150.000 verlichtingspunten.

Ongeveer 140.000 lampen uit deelprojecten 1 en 2 kunnen in lijn met de motie versneld worden verled. Voor deelproject 3 is meer tijd nodig. Omstreeks 1 juni 2022 waren 118.000 (=79% van alle openbare verlichting) conventionele lichtbronnen vervangen door ledverlichting. 2. Daling gemeentelijk energieverbruik met 25% en op weg naar 40% Het gemeentelijk energieverbruik voor openbare verlichting is in 2021 gedaald met circa 25% ten opzichte van 2018, ondanks uitbreiding van de stad. Deze daling zal verder doorzetten tot naar verwachting circa 40% wanneer we klaar zijn met verledden. Ter indicatie, in 2018 was het

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 november 2022 Pagina 2 van 5

energieverbruik (groene stroom) circa 38.000.000 kWh en bedroegen de verbruikskosten circa €2 miljoen, in 202 was het energieverbruik teruggebracht tot 29.000.000 kWh. Hoewel energieprijzen zijn gestegen blijft de ledtransitie kostenbesparend voor Amsterdam en draagt het bij aan de energietransitie door verminderd energieverbruik. 3. Eenvoudige vervanging als eerste uitgevoerd In juli 2021 is de 100.000ste conventionele lamp vervangen door led. Gekozen is om te starten met de eenvoudige vervangingen. Deze vindt plaats verspreid over de stad per type lamp en op basis van aanlevering van materiaal door leveranciers. Ongeveer 90% van de lampen in deze categorie is inmiddels vervangen. Voor het verledden van o.a. de grachtlantaarns in het centrum is een specifieke led oplossing ontwikkeld voor Amsterdam. De vervanging van deze lampen is in 2021 gestart en was op 22 juni 2022 voor circa 75% gereed. Zie bijlage 1 voor een compleet overzicht per stadsdeel. Deze cijfers bevatten alle deelprojecten, dus incl. onderdoorgangen en overspanningen. Ondanks de coronacrisis is het gelukt om goede progressie te maken en op koers te zijn voor het vervangen van het grootste deel voor eind 2022. 4. Meldingen lichthinder opgelost Tot juni 2022 zijn er 195 meldingen van lichthinder geweest.

De meldingen gingen voornamelijk over de felheid van het licht maar in circa een kwart van de meldingen ook over felheid in combinatie met de kleur van het licht. Wat betreft de meldingen omtrent de felheid van het licht bleek dat ruim een kwart van de meldingen het gevolg waren van het vervangen door een fel type lamp. Alle lampen van dit type zijn naar aanleiding daarvan gedimd. Alle meldingen zijn naar tevredenheid van de melders opgelost (8 meldingen zijn nog in behandeling). Drie melders bleven, ook na uitgebreide toelichting, ontevreden over de keuze van de kleur van de ledverlichting. 5. Verledding en verbetering verlichtingsniveau onderdoorgangen eind 2022 grotendeels voltooid Circa 9.200 lampen in alle onderdoorgangen (tunnels en galerijen) zijn geïnspecteerd, met name ook vanuit het oogpunt van sociale veiligheid. Bij deze inspecties is ook invulling gegeven aan de toezeggingen die gedaan zijn aan de Raad naar aanleiding van vragen van raadslid Ceder d.d. 10 juli 2020 over een gewelddadig incident op 6 juli 2020 in een onderdoorgang. Bij de beantwoording is aangegeven: “De komende jaren wordt alle verlichting in viaducten vervangen door de energiezuinige led. Voordat er werkelijk wordt vervangen, worden alle viaducten eerst getoetst of er aanleiding is om de hoeveelheid verlichting te verhogen of om de verlichting 24 uur te laten branden.

Wanneer er aanleiding is, dan zal dit leiden tot een aanpassing van de installatie.” Resultaat van de inspecties is dat circa 80% van de onderdoorgangen (392 onderdoorgangen) voldoen aan de gestelde eisen en geen verbeteracties behoeven. Hier worden lampen direct vervangen met een led lichtbron. Dit is in 2021 gestart en op 1 juni 2022 voor circa 75% gereed. Voor de overige 20 % van de onderdoorgangen (65 onderdoorgangen) zijn in totaal 10 verbeteracties opgesteld. Naast vervanging naar een led lichtbron worden voor deze onderdoorgangen aanvullende aanbevelingen opgevolgd, zoals het 24 uur per dag laten branden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 november 2022 Pagina 3 van 5

van de verlichting, het verhogen van het verlichtingsniveau of er worden extra lichtmasten voor en na de onderdoorgang geplaatst. Het grootste deel van de werkzaamheden is naar verwachting eind 2022 voltooid. 6. Overspanningen (verlichting aan kabels) vergen meer tijd Circa 9.600 verlichtingsarmaturen hangen aan circa 7.300 overspanningen, waarvan 1.440 boven de trambaan. Omdat gewerkt wordt in een omgeving midden in de stad, met veel monumentale panden, veel verschillende eigenaren en in sommige gevallen een trambaan, is er voor deze complexe opgave meer tijd nodig. Omdat led armaturen die aan de overspanningen hangen zwaarder zijn dan conventionele armaturen, worden de overspanningsconstructies meer belast. Daar komt bij de opgave om inzicht te krijgen in de staat van onderhoud van de gehele installatie waar verlichting aan overspanningen hangt en onderhouds- en vervangingsmaatregelen te treffen waar dat nodig is. Deze gecombineerde opgave wordt als apart project uitgevoerd. Het project overspanningen bestaat uit drie opdrachten:  Het uitvoeren van inspecties aan alle overspanningen inclusief het uitvoeren van trekproeven op alle gevelbevestigingen.  Onderzoek naar nieuwe locaties voor gevelbevestigingen als een gevelbevestiging wordt afgekeurd.

Hoewel er vanuit de APV een verplichting is dat eigenaren dit toestaan zal dit uiteraard zorgvuldig besproken worden met de eigenaren van de panden;  Naast het vervangen van alle armaturen door armaturen met ledverlichting het uitvoeren van de maatregelen die uit de inspecties naar voren zijn gekomen (vervangen voedingskabels, spandraadsystemen e.d.) De inspecties zijn gestart en de planning is dat in 2025 het groot onderhoud is afgerond en de ledtransitie ook hier gereed is. 7. Vervanging gerealiseerd binnen budget en afronding uitvoering motie De verwachting is dat eind 2022 het overgrote deel van de 140.000 lampen versneld is verled, binnen budget en conform de doelstelling van de motie. Vervanging van de overige bijna 10.000 lampen die aan overspanningen (verlichting aan kabels) hangen, is complexer en vraagt meer tijd. Daar is geen sprake van versnelde ledtransitie. Dit is in feite een groot onderhoudsopgave/ vervanging van de hele overspanningsconstructies, waarin meteen de overstap van conventionele naar ledverlichting wordt meegenomen. Een complexere opgave waarvan de verwachting is dat deze in 2025 gereed is. De kosten van dit deelproject zijn gedekt binnen de beschikbare budgetten, maar kennen een grote mate van onzekerheid.

Wanneer uit onderzoeken blijkt dat de budgetten ontoereikend zijn, zal uw raad hierover worden geïnformeerd en zullen hiertoe voorstellen worden gedaan. 8. Extra verduurzamingslag door de gestegen energieprijzen Het college heeft besloten om nog sneller en meer te willen verduurzamen vanwege de toegenomen energieprijzen. Nu veel mensen, waaronder Amsterdammers, het financieel moeilijk hebben is het nog belangrijker om ook kritisch naar het energieverbruik in en van de stad te kijken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 november 2022 Pagina 4 van 5

Daarom heeft het college besloten om naast de ledtransitie van de straatverlichting, ook in te zetten op extra energiebesparing door reductie van de aanlichting van bijzondere locaties. De illuminatie installaties voor deze aanlichting worden een uur eerder uitgezet: om 23:00 uur, behalve de 24:00-uurs locaties zoals Dam, Centraal Station, Rijksmuseum, Rembrandt- en Leidseplein. De illuminatie installaties die nog geen ledbron hebben, worden helemaal uitgezet en pas weer aangezet als deze in led zijn uitgevoerd. Daarnaast zetten we ook alle illuminatie installaties die geen economische meerwaarde hebben helemaal uit. Voor installaties bij organisaties die wel economische meerwaarde hebben wordt de vraag aan of uit voorgelegd aan de betreffende organisatie 9. Conclusie Vanaf de start van de ledtransitie tot en met 2021 is het totale energieverbruik per jaar voor de openbare verlichting al met 9.000.000 kWh gereduceerd. Deze besparing komt overeen met het gemiddelde energieverbruik van 3600 huishoudens. Indicatief leveren de maatregelen van het eerder uitzetten de aanlichting van bijzondere locaties een reductie op van 700.000 kWh, wat gelijk staat aan het energieverbruik van 280 huishoudens.

Ik verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer en Vervoer, Openbare Ruimte, Groen, Water en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 november 2022 Pagina 5 van 5

Bijlage 1 Aantal vervangen lampen per stadsdeel (groen reeds vervangen door LED; blauw nog te vervangen door LED) op 22 juni 2022.

Stadsdeel

Lamp

Led

% led

Centrum

6197

6828

52%

Nieuw-West

4518

28587

86%

Noord

1799

19409

92%

Oost

4458

15671

78%

West

4432

9130

67%

Westpoort

192

3748

95%

Zuid

5277

14582

73%

Zuidoost

3482

20030

85%

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl