A - 11 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie (42) 1. Advies

Advies fondsbeheerder klimaatfonds aanvraag lening coöperatie Middenmeer 13-7-2023 Beste Zita en Josja, Hieronder geef ik vanuit mijn functie als fondsbeheerder advies over de doelmatige besteding van het klimaatfonds. Daarnaast toets ik aan de kaders die de raad heeft meegegeven voor de besteding van het klimaatfonds. Alles overwegend moet ik een negatief advies geven. Ik heb daarbij de volgende overwegingen. 1. Voorbereidingskosten De reden om negatief te adviseren is gelegen in het feit dat het een lening betreft voor de voorbereiding van het project. In het raadsbesluit van 14 februari 2019 is de volgende voorwaarde opgenomen: “De besteding past binnen het doel van het fonds: bijdragen aan investeringen die bijdragen aan de realisatie van de ambities om (a) Amsterdam in 2050 klimaatneutraal te laten zijn en om (b) Amsterdam in 2040 aardgasvrij te laten zijn”. Er dient om te voldoen aan de voorwaarden dus een project te zijn dat CO2 bespaart en/of bestaande bebouwing aardgasvrij maakt. Hoewel het totale project precies dit tot doel heeft wordt het Klimaatfonds in dit voorstel niet ingezet voor het afdekken van een onrendabele top van een project maar voor de (risicovolle) voorbereiding om tot dat punt te komen. Dat maakt dat de inzet van het geld uit het Klimaatfonds niet met zekerheid tot CO2-beparing en/of aardgasvrije bestaande bebouwing leidt.

Het voorstel voldoet daarom niet aan de gestelde voorwaarde van de gemeenteraad. In het raadsbesluit wordt weliswaar actief voorgesteld om af te wijken van de voorwaarden van het Klimaatfonds, maar als fondsbeheerder toets ik op wat reeds besloten is en kan ik dus niet anders dan negatief adviseren. 2. Andere mogelijke dekkingsbronnen Dat coöperaties dit soort omvangrijke projecten ten hand nemen is nog niet vaak voorgekomen. Er zijn weliswaar coöperaties die windmolens exploiteren, maar warmtenetten zijn nog een stuk kapitaalintensiever. Ook de voorbereidingskosten zijn navenant hoger. Het is dan ook niet zo dat er op dit moment voor de hand liggende andere dekkingsbronnen voor dit soort kosten zijn. Het Rijk denk na over een fonds, maar de verwachting is dat dit met de val van het kabinet in de vertraging schiet. Mocht het toch op enig moment een uitkomst bieden dan onderschrijf ik het voorstel om MeerEnergie te verplichten daar een beroep op te doen en de gemeentelijke lening te verlagen met het bedrag dat elders gevonden kan worden. Daarnaast zie ik nog een andere mogelijkheid die vooralsnog niet onderzocht lijkt te zijn. De gemeente heeft via de CDOKE, een subsidie van RVO voor het uitvoeren van de gemeentelijke werkzaamheden die samenhangen met de klimaatakkoorden, voor de jaren 2023 t/m 2025 ongeveer 50 miljoen aan subsidie gekregen.

De verwachting is dat dit bedrag de komende jaren nog op zal gaan lopen. Op de website van RVO staat in de Q&A het volgende over besteding van de CDOKE: “Q: mogen partijen die mijn gemeente of provincie subsidieert ook gebruikmaken van de vergoeding uit de CDOKE? A: ja, als de externe partij inzet levert voor gemeentelijke klimaattaken die onder deze regeling vallen”. In mijn optiek kan beargumenteerd worden dat een deel van de werkzaamheden die door de coöperatie uitgevoerd gaan worden anders door de gemeente gedaan hadden moeten worden. Dat zou de mogelijkheid openen om (een deel van) het benodigde bedrag te dekken uit andere middelen dan het Klimaatfonds.

3. Terugbetalen lening Hoewel er goede redenen zijn om te kiezen voor een lening vind ik het belangrijk dat er geen misverstand bestaat over de mogelijkheden van de coöperatie om tot terugbetaling over te gaan. Het is evident dat als het warmtebedrijf niet van de grond komt er geen mogelijkheid tot terugbetaling is. Maar ook als de voorbereiding wel succesvol is dan geeft dit nog geen garantie op voldoende cashflow om tot terugbetaling te komen; warmteprojecten in de bestaande gebouwde omgeving kennen doorgaans een forse onrendabele top. Ook de voorlopige businesscase van MeerEnergie laat vooralsnog geen sluitend beeld zien. Mijn verwachting is dat als de lening wordt terugbetaald er voor eenzelfde bedrag aan hogere subsidies benodigd is om de businesscase sluitend te krijgen. 4. Toets raadskaders i. De besteding past binnen het doel van het fonds: bijdragen aan investeringen die bijdragen aan de realisatie van de ambities om (a) Amsterdam in 2050 klimaatneutraal te laten zijn en om (b) Amsterdam in 2040 aardgasvrij te laten zijn. Het voorgestelde project past niet binnen de door de gemeenteraad gestelde kaders, zie Ad1. ii. Investeringen dienen gerealiseerd te worden binnen de gemeentegrenzen. Een beperkt deel van investeringen waar het Klimaatfonds een bijdrage aan levert kan gelegen zijn buiten de gemeente maar binnen de Metropool Regio Amsterdam.

Het gaat om een project binnen de gemeentegrenzen. iii. In het voorstel wordt toegelicht op welke wijze de investering past binnen de visie op de inzet van het Klimaatfonds, zoals opgenomen in het bestedingsperspectief. Het voorstel past binnen het bestedingsperspectief, het betreft het aardgasvrij maken van de bestaande gebouwde omgeving door een coöperatie die niet van het bestaande stadswarmtenet gebruik maakt. iv. Cijfermatig wordt toegelicht hoe de voorgestelde besteding bijdraagt aan (één van) de doelen van het fonds. De hoogte van de benodigde voorbereidingskosten zijn onderbouwd. v. Er wordt aangegeven hoe en in welke mate de investering wordt gedekt uit de reguliere investeringsplanning van betrokken instelling of sector, uit besparingen op de energie- en onderhoudslasten en/of uit bijdragen van andere overheden en derden. Omdat het voorstel niet voldoet aan de voorwaarde i. is het ook niet mogelijk aan deze voorwaarde te voldoen. Er is immers nog geen sprake van een investering. Wel wordt in de stukken inzichtelijk gemaakt hoe de verschillende betrokken partijen bijdragen aan de (kosten van de) voorbereiding. vi. Er wordt aangegeven welk financieel instrumentarium ten laste van het Klimaatfonds wordt ingezet.

Daarbij gelden de gemeentelijke beleidskaders voor dit instrumentarium en worden de lasten van de inzet van het instrumentarium integraal ten laste van het Klimaatfonds gebracht. Er zal een uitname uit de reserve Klimaatfonds worden gedaan ten gunste van de reserve Duurzaamheidsfonds. Vanuit het duurzaamheidsfonds zal vervolgens een lening worden verstrekt, omdat daar een systematiek is voor het beheren van de lening. vii. De risico’s van de investering en de maatregelen om deze te beheersen zijn beschreven. De risico’s van het project zijn fors en worden geadresseerd in het voorstel. Met vriendelijke groet, Nick Smit Fondsbeheerder klimaatfonds 06-13627959