A - 11 Bouwen en Wonen (25) 00 Voordracht Raadsbrief resultaten handhaving w
Tekst van het document
Gemeenteraad
VN2021-014146 Wonen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 juni 2021
Portefeuille
Bouwen en Wonen
Agendapunt
8
Datum besluit
30 maart 2021 Onderwerp
Kennisnemen en bespreken van de raadsinformatiebrief "resultaten handhaving woonfraude en incasso 2020". De gemeenteraad van Amsterdam besluit
1. Kennisnemen en bespreken van de raadsinformatiebrief ”resultaten handhaving woonfraude en incasso 2020”, met als belangrijkste punten: 1. De resultaten handhaving met de onderwerpen: A. (Zoeklicht)meldingen; B. Buitendienstonderzoeken; C. Sancties; D. Beëindiging onrechtmatiggebruik van woningen na handhaving; E. Leegstand; F. Conclusie 2. Incasso boetes en lasten onder dwangsom met de onderwerpen: A. Incassoproces 2020; B. Incassoresultaten 2020; C. Stand op 1 januari 2021; D. Incassoproces 2021; E. Conclusie. 2. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ”Correctie overzicht meldingen woonfraude 2020”. Wettelijke grondslag
Gemeentewet, artikel 160, lid 1 onder b: Het college is in ieder geval bevoegd beslissingen van de raad voor te bereiden en uit te voeren, tenzij bij of krachtens de wet de burgemeester hiermee is belast. Gemeentewet, artikel 169, lid 1: Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. Gemeentewet, artikel 169, lid 2: Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Huisvestingswet 2014, artikel 21 onder a: Het is verboden om een woonruimte, behorend tot een met het oog op het behoud of de samenstelling van de woonruimtevoorraad door de gemeenteraad in de huisvestingsverordening aangewezen categorie gebouwen en die gelegen is in een in de huisvestingsverordening aangewezen wijk, zonder vergunning van burgemeester en wethouders:
Gegenereerd: v1.23
1
Gemeenteraad
VN2021-014146 Wonen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 juni 2021
anders dan ten behoeve van de bewoning of het gebruik als kantoor of praktijkruimte door de eigenaar aan de bestemming tot bewoning te onttrekken. Bestuurlijke achtergrond
Het college informeert de gemeenteraad twee maal per jaar over de behaalde handhavings- en incassoresultaten ten aanzien van woonfraude. Daar vorig jaar geen normaal jaar is geweest, is voor 2020 één raadsinformatiebrief met handhavings- en incassoresultaten gemaakt. Onderbouwing besluit
De raadsinformatiebrief ”resultaten handhaving woonfraude en incasso 2020” is in de raadscommissie Bouwen en Wonen van 19 mei 2021 besproken en op verzoek van de raadsleden Veldhuyzen (Bij1) en Leenders (PvdA) geagendeerd voor bespreking in de raad. Ad 1. Kennisnemen en bespreken van de raadsinformatiebrief ”resultaten handhaving woonfraude en incasso 2020”, met als belangrijkste punten: 1. De resultaten handhaving met de onderwerpen: A. (Zoeklicht)meldingen Vermoedens van woonfraude konden tot 1 september 2020 digitaal worden gemeld bij Meldpunt Zoeklicht. Per 1 september is Zoeklicht overgegaan naar Meldingen.Amsterdam.nl. Net als bij Zoeklicht kunnen alle vormen van woonfraude bij dit meldpunt worden gemeld. Het verschil met Zoeklicht is dat meldingen digitaal worden geanalyseerd en gecategoriseerd. In 2020 zijn 2.295 meldingen van woonfraude gedaan. Ten opzichte van 2018 (2.847) en 2019 (2.459) is het aantal meldingen gedaald met respectievelijk 552 en 164. De afgelopen jaren werd toeristische verhuur van woningen veruit het vaakst gemeld. De afname van het toerisme in 2020 is terug te zien in het aantal meldingen. In 2020 zijn 625 meldingen gedaan van toeristische verhuur van woningen. In 2018 werden 1.433 meldingen gedaan van toeristische verhuur en in 2019 was dit aantal 1.082. B.
Buitendienstonderzoeken Meldingen en signalen van mogelijk frauduleus gebruik van woningen vormen de aanleiding voor nader onderzoek naar adressen. Veel van de meldingen en signalen worden uitgezet voor onderzoek ter plaatse door toezichthouders, oftewel een buitendienstonderzoek. In 2020 zijn 4.102 buitendienstonderzoeken uitgezet. Dit aantal onderzoeken heeft betrekking op 2.784 unieke adressen. Om tot een resultaat te komen, komt het voor dat meerdere buitendienstonderzoeken worden uitgezet voor een adres. Vergeleken met 2018 (8.460) en 2019 (7.122) zijn in 2020 fors minder buitendienstonderzoeken uitgezet, namelijk respectievelijk 4.358 en 3.020 onderzoeken. C. Sancties Het totaal aantal sancties kwam in 2020 neer op 471. Er zijn minder sancties opgelegd vergeleken met 2018 (610) en 2019 (811). Er zijn 307 bestuurlijke boetes opgelegd. Dit is een afname van 193 boetes ten opzichte van 2019 (500). Vergeleken met 2018 (341) is de afname van het aantal boetes met 34 minder groot. Het aantal lasten onder dwangsom bedroeg 161 in 2020. Dit is een afname van 62 lasten ten opzichte van 2019 (223). Daarnaast ligt in 2020 het aantal opgelegde lasten onder dwangsom, met een aantal van 26, hoger vergeleken met 2018 (135). Per 1 juli 2020 was een verbod op vakantieverhuur van kracht in drie wijken in stadsdeel Centrum.
Toch stonden na 1 juli op verhuurplatformen nog steeds veel advertenties online van adressen in de verbodswijken. Adverteren was niet verboden, maar wenselijk was het niet gezien het verbod op vakantieverhuur. De kans bleef aanwezig dat toch aan vakantieverhuur gedaan zou worden en daarmee het verbod overtreden zou worden. Daarom is in 35 gevallen een preventieve last onder dwangsom opgelegd. Een dergelijke last kon worden opgelegd aan de adverteerder/ verhuurder
Gegenereerd: v1.23
2
Gemeenteraad
VN2021-014146 Wonen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 juni 2021
als het overtreden van het verbod nog niet had plaatsgevonden, maar waarschijnlijk wel zou plaatsvinden in de nabije toekomst. D. Beëindiging onrechtmatiggebruik van woningen na handhaving De sancties die door de gemeente zijn opgelegd hebben ervoor gezorgd dat onrechtmatig gebruik van 344 woningen is beëindigd . In 190 woningen was sprake van illegale kamerverhuur en is na opleggen van een sanctie rechtmatig gebruik geconstateerd. In 154 gevallen ging het om een woning waar illegale vakantieverhuur plaats had gevonden. Deze woningen zijn geen corporatiewoningen. De Amsterdamse woningcorporaties en de gemeente trekken samen op in de aanpak van woonfraude in sociale huurwoningen. Corporaties handhaven zowel met hun eigen woonfraudeteams als gezamenlijk met toezichthouders van de gemeente (combiteams). In 2020 hebben de corporaties ervoor gezorgd dat 563 woningen weer rechtmatig worden gebruikt na handhavend optreden tegen woonfraude. In 2019 betrof het 773 woningen. E. Leegstand In 2020 zijn 1.960 onderzoeken gestart. Deze onderzoeken hebben betrekking op 1.604 unieke adressen. In 2018 (1.558) lag het aantal onderzoeken lager, maar in 2020 zijn minder onderzoeken gestart dan in 2019 (2.306). In 2020 zijn 111 administratieve resultaten behaald. Dit betreft adressen waar langere tijd niemand ingeschreven en gemeld zijn vanuit de BRP.
Door een interventie van de gemeente heeft inschrijving in de BRP plaatsgevonden. In 2018 werd 81 keer administratieve leegstand opgelost. In 2019 besloeg het aantal resultaten 224. Voor 2020 betekent dit een daling van 113 resultaten, vergeleken met 2019.Naast administratieve resultaten zijn ook 493 feitelijke resultaten behaald. Dit zijn woningen die als leegstaand zijn gemeld en waar door de gemeente onderzoek naar is gedaan. Door contact te leggen met de eigenaar en afspraken te maken over het gebruik van de woning staan deze woningen niet meer leeg. Onder deze feitelijke resultaten vallen ook de woningen die na het opleggen van een sanctie niet langer leeg staan. F. Conclusie Het college heeft in 2020 een aantal stappen gezet om het gebruik van woningen te reguleren en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Door de uitzonderlijke omstandigheden in 2020, heeft het college geen adequate uitvoering kunnen geven aan toezichthouding en handhaving op woonfraude. Daarbij is afgelopen jaar het toerisme fors afgenomen wat heeft geleid tot minder toeristische verhuur. Desalniettemin wordt nog altijd gefraudeerd met woningen en zijn sancties opgelegd voor overtredingen van de woonregels. Het opsporen van en het handhaven op woonfraude blijft daarom noodzakelijk. De cijfers en resultaten van 2020 vormen voor het college meer dan genoeg aanleiding hiertoe. 2.
Incasso boetes en lasten onder dwangsom met de onderwerpen: A. Incassoproces 2020 In vergelijking met 2019 vallen de incassoresultaten van 2020 mee. Echter, ook in 2020 is het gefactureerde bedrag groter dan het geïnde bedrag. Hierdoor is het openstaande bedrag aan te innen boetes en dwangsommen opgelopen. Vanwege de coronamaatregelen is de dwanginvordering in het tweede kwartaal stilgelegd. Deurwaarders konden hun werk niet meer buiten de deur verrichten. In het derde kwartaal is deze stapsgewijs weer opgestart en zijn de activiteiten van de gerechtsdeurwaarder hervat met inachtneming van veiligheidsmaatregelen. Een andere reden betreft de uitspraak van de Raad van State (RvS) van 29 januari 2020 over de vergunningplicht en meldplicht voor vakantieverhuur. Een groep overtreders is door de uitspraak tijdelijk gestopt met het aflossen van boetes, vermoedelijk omdat men wilde afwachten wat er met hun boete zou gebeuren. B. Incassoresultaten 2020 In 2020 zijn minder boetes en lasten onder dwangsom opgelegd dan voorgaande jaren. Dit heeft geleid tot een afname van het gefactureerde bedrag ten opzichte van 2018 en 2019. In 2020 is een
Gegenereerd: v1.23
3
Gemeenteraad
VN2021-014146 Wonen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 juni 2021
bedrag van € 3.610.271 gefactureerd voor boetes en lasten onder dwangsom die zijn opgelegd in 2020. In 2018 is voor € 3.835.567 gefactureerd en in 2019 voor een bedrag van € 6.435.925. Het stilleggen van de activiteiten van de gerechtsdeurwaarder en de eerder genoemde uitspraak van de Raad van State hebben er toe geleid dat in 2020 minder is geïnd dan in 2019. Het geinde bedrag ligt wel hoger dan in 2018. In 2020 is voor een bedrag van € 2.622.213 aan boetes en dwangsommen geïnd. In 2019 bedroeg de inning € 2.933.914 en in 2018 was het geïnde bedrag € 1.428.874. C. Stand op 1 januari 2021 Op 1 januari 2021 stond nog € 10.344.626 aan te innen boetes en dwangsommen, tegenover € 2.667.410 in 2018 en € 9.672.774 in 2019. Waar we zagen dat in 2019 het bedrag aan openstaande boetes en dwangsommen heel hard opliep, is deze stijgende lijn afgelopen jaar aanzienlijk verminderd. Het incassoproces lijkt hiermee op de goede weg te zitten, maar we zijn er nog niet. De komende tijd moet een inhaalslag worden gemaakt om het openstaande bedrag in te vorderen. D. Incassoproces 2021 Het jaar 2020 is voor de inning van de boetes en dwangsommen geen gunstig jaar geweest, omdat de omstandigheden dit niet toelieten. Voor een succesvolle aanpak van woonfraude is het van belang dat boetes en dwangsommen worden geïnd. Met woonfraude wordt veel geld verdiend en dit verdienmodel moet worden bestreden.
Daarom is in 2021 het streven de incassodraad weer volledig op te pakken, waarbij maatwerkafspraken worden gemaakt ten aanzien van het betalen boetes en dwangsommen. Ook in de huidige omstandigheden staat de menselijke maat centraal. Dit betekent het volgende: • Overtreders worden eerder en vaker telefonisch benaderd met het verzoek te betalen (telefonische incasso); • Er wordt een extra inspanning geleverd boetes uit 2019 en ouder zo snel mogelijk te innen; • Wanbetalers worden conform de procedures overgedragen aan de gerechtsdeurwaarder en wordt overgegaan op beslaglegging. Door de opschorting van de incasso in 2020 hebben wanbetalers extra tijd gehad aan hun betaalverplichting te voldoen. Tevens is eind 2020 een dashboard voor de incasso gerealiseerd, waarin relevante gegevens van Wonen en Belastingen zijn opgenomen. Dit dashboard biedt ondersteuning bij het verkrijgen van inzicht in het verloop van het incassoproces. Hierdoor kan de incasso makkelijker en sneller geoptimaliseerd worden. E. Conclusie Er zijn in 2020 minder boetes en lasten onder dwangsom geïncasseerd dan in 2019. Er staat nog een bedrag van ruim 10 miljoen euro open dat moet worden ingevorderd. Voor 2021 is dan ook streven de incasso weer volledig op te pakken.
Het kan niet vaak genoeg worden benadrukt dat boetes en lasten onder dwangsom worden opgelegd met het doel actief en preventief woonfraude tegen te gaan en dit verdienmodel te bestrijden. Dit moet leiden tot het besef dat de gevolgen van woonfraude groot zijn voor Amsterdammers en woningzoekenden en dat hiertegen stevig wordt opgetreden. Overtreders mogen niet meer de fout ingaan en anderen moeten worden ontmoedigd de woonregels te overtreden. Daarom is het van belang dat de opgelegde sancties worden geïncasseerd. De incasso is als sluitstuk van de handhaving zeer belangrijk voor een succesvolle werking van de aanpak woonfraude. Ad 2. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ”Correctie overzicht meldingen woonfraude 2020”.
Gegenereerd: v1.23
4
Gemeenteraad
VN2021-014146 Wonen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 juni 2021
In de raadsinformatiebrief “resultaten handhaving woonfraude en incasso 2020” van 30 maart 2021 is een fout geslopen in het overzicht van de meldingen woonfraude (tabel 1). Door een verkeerde telling is bij een aantal soorten meldingen van 2020 abusievelijk het onjuiste aantal vermeld. Financiële onderbouwing Conclusie
De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding
Welke stukken treft u aan Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2021-051572
Gemeenteraad Voordracht (pdf)
AD2021-051591
Raadsinformatiebrief correctie overzicht meldingen woonfraude 2020.pdf (pdf)
AD2021-051585
Raadsinformatiebrief handhaving woonfraude en incasso 2020_B&W30mrt2021.pdf (pdf)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
Directie Wonen, Dave Scharn, dave.scharn@amsterdam.nl, 06-30646738
Gegenereerd: v1.23
5