A - 10 Ruimtelijke Ordening (21) 6a. Bijlagen bij regels bestemmingsplan
Tekst van het document
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
Colofon Opdrachtgever:
Provast Project B.V.
Projectnummer:
371711
Titel:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit
Datum:
12-05-2017
Redactie:
Arjan Dilven
Met bijdragen van: Eindredactie:
Jeroen Schoovers
Vestiging:
VMW Dordrecht
Verhoeve Milieu en Water B.V. Postadres: Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com Telefoon +31 (0)78 652 00 70, Fax +31 (0)78 652 00 30
© Verhoeve Milieu en Water B.V, 2017 De rechten van intellectueel eigendom verblijven te allen tijde bij Verhoeve Milieu en Water B.V.
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 2 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
INHOUD 1.
INLEIDING .......................................................................................................................... 4
2.
ACHTERGRONDINFORMATIE ......................................................................................... 5
3.
4.
5.
2.1.
Locatiebeschrijving .................................................................................................................. 5
2.2.
Bekende gegevens .................................................................................................................. 5
2.3.
Onderzoeksopzet Technische Due Diligence .......................................................................... 7
VELDONDERZOEK ............................................................................................................ 8 3.1.
Algemeen ................................................................................................................................. 8
3.2.
Asfalt ........................................................................................................................................ 8
3.3.
Proefsleuven en -gaten ............................................................................................................ 8
3.4.
Grondwateronderzoek............................................................................................................ 11
CHEMISCH ONDERZOEK ............................................................................................... 13 4.1.
Analyseprogramma ................................................................................................................ 13
4.2.
Toetsingskader ...................................................................................................................... 14
4.3.
Toetsingsresultaten ................................................................................................................ 14
BESPREKING RESULTATEN.......................................................................................... 15 5.1.
Resultaten asfaltonderzoek.................................................................................................... 15
5.2.
Resultaten grond en stortlaagonderzoek ............................................................................... 15
5.3.
Resultaten grondwater ........................................................................................................... 16
6.
UITKOMENDE GROND EN VERHARDINGSMATERIALEN ........................................... 17
7.
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN ............................................................................. 18
BIJLAGEN bijlage 1 regionale situatie bijlage 2 situatietekening met locaties proefsleuven, -gaten en peilbuizen bijlage 3 boorbeschrijvingen bijlage 4 fotoreportage bijlage 5 toetsingskader bijlage 6. analyseresultaten asfaltonderzoek bijlage 7. analyseresultaten asbestonderzoek bijlage 8. analyseresultaten en toetsingstabellen grond bijlage 9. analyseresultaten en toetsingstabellen grondwater bijlage 10 situatietekening met verhardingsmaterialen bijlage 11 situatietekening met grondbalans
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 3 van 18
Project: Kenmerk:
1.
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
INLEIDING In opdracht van Provast Project B.V. is door Verhoeve Milieu & Water in april 2017 een Technisch Due Diligence uitgevoerd naar de bodemkwaliteit ter plaatse van de locatie Hamerstraat 2-4 in Amsterdam. Het terrein in Amsterdam-Noord is bekend als het Draka-terrein. Aanleiding en doelstelling onderzoek De locatie is in eigendom van de Italiaanse kabelproducent Prysmian. De opdrachtgever voor het onderzoek, Provast Project B.V., heeft bij de eigenaar een eerste optie tot koop bedongen. Hierbij zal de uiteindelijke prijs worden bepaald op basis van de residuele grondwaarde. Door de eigenaar zijn een aantal bodemonderzoeken beschikbaar gesteld waaronder het meest recente rapport ‘Eindsituatie- en aanvullend bodemonderzoek terrein Prysmian, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam versie 2 - Concept, Tauw bv, Kenmerk R001-1238427JFK-vvv-V02, d.d. 1 februari 2017’. Dit onderzoek is uitgevoerd met als doel de om de eindsituatie van de milieuhygiënische bodemkwaliteit vast te leggen na beëindiging van de bedrijfsactiviteiten (afsluiten milieuvergunning). Om een gedegen inschatting te kunnen maken van de restricties en de saneringskosten van de herontwikkeling naar woningbouw is aanvullend inzicht nodig in de milieuhygiënische bodemkwaliteit.
Het doel van het onderzoek is het invullen van deze leemten in kennis en daarmee een beter beeld te vormen van de uiteindelijke noodzakelijke bodemsaneringswerkzaamheden. Het uitgevoerde onderzoek heeft daarmee een indicatief karakter. Leeswijzer Onderhavig rapport is als volgt opgebouwd: • Hoofdstuk 2 beschrijft de achtergrond van het projectgebied, de bekende gegevens en de onderzoeksopzet; • Hoofdstukken 3 en 4 beschrijft het uitgevoerde veld- en chemisch onderzoek; • Hoofdstuk 5 vat de resultaten samen; • Hoofdstuk 6 bespreekt de grondbalans en vrijkomende materialen; • en hoofdstuk 7 beschrijft de conclusies.
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 4 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
2.
ACHTERGRONDINFORMATIE
2.1.
Locatiebeschrijving De locatie is gelegen aan de Hamerstraat 2-4 te Amsterdam en van 1910 tot 2016 bedrijfsmatig in gebruik door Draka. Op de locatie werden met name elektriciteits- en spanningskabels vervaardigd. Eind 2016 is het bedrijf overgenomen door Prysmian Group en zijn de bedrijfsactiviteiten verplaatst naar de vestigingen in Emmen en Nieuw Bergen. Het bedrijfsterrein heeft een totale oppervlakte van 53.700 m2 en de locatie is vrijwel volledig verhard met asfalt, beton en/of betonplaten. Op afbeelding 2.1 is een luchtfoto weergegeven met de ligging van de locatie ten opzichte van de omgeving. De locatie wordt omsloten door het gedempte Hamerkanaal aan de noordzijde en de Hamerstraat, Ketelstraat en Boorstraat aan de westzijde. Aan de oost- en zuidzijde wordt het terrein begrensd door Het IJ (incl. Ponthaven).
Afbeelding 2.1. Ligging onderzoekslocatie Hamerstraat 2-4 te Amsterdam
2.2.
Bron: https://www.bing.com/maps
Bekende gegevens Voorafgaande aan de uitvoering van onderhavig onderzoek zijn onder andere de volgende documenten beschikbaar gesteld door de opdrachtgever: • Eindsituatie- en aanvullend bodemonderzoek terrein Prysmian, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam, versie 2-concept met kenmerk: R001-1238427JFK-vvv-V02, Tauw, d.d. 1 februari 2017; • Grondwatermonitoring 2003, bedrijfsterrein Draka Kabel bv, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam, Royal Haskoning, kenmerk 9M6884.01, d.d. 1 april 2004; • Grondonderzoek Hamerstraat 4-5 te Amsterdam, Lankelma, d.d. 6 september 1999; • Sonderingsgegevens, firma De Waal, d.d. 10 juni 1987; • Asbestinventarisatie Draka Nederland bv, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam, Tauw, d.d. 10 juli 2009. In onderstaande subparagraven zijn de historische bedrijfsactiviteiten en de verontreinigingssituatie kort samengevat. Voor een uitgebreide beschrijving van de locatie en de bijbehorende verontreinigingssituatie wordt verwezen naar de bovengenoemde onderzoeken.
2.2.1
Historie en bedrijfsactiviteiten Tijdens het bodemonderzoek van 2017 zijn diverse kaarten geraadpleegd. Hieruit blijkt dat locatie staat geregistreerd als demping uit de periode 1700-1799. Deze demping dateert van de aanleg van het ingepolderde gebied (Nieuwendammerham) bij de aanleg van het Noordzeekanaal. Op de topografische kaart van 1904 staat de locatie en de directe omgeving aangeduid als ‘baggerbergplaats’. Noordoostelijk van de locatie was in het verleden de Noordergasfabriek (1913-1965) gevestigd. Uit de kaarten blijkt verder dat de bebouwing op de locatie zich sterk ontwikkelde in de periode van 1937 tot circa 1950. Deze bebouwing is tot circa 1990 aanwezig waarna de bebouwing vanuit de zuidwestelijke
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 5 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
hoek van het terrein en langs de noordwestelijke en oostelijke terreingrens is gesloopt. In de rapportage wordt aangegeven dat het slooppuin, voorafgaande aan de nieuwbouw, mogelijk is verwerkt in de grond langs de noordwestelijke en oostelijke terreingrens. Uit de onderzoeken blijkt dat op de locatie de volgende verdachte bedrijfsactiviteiten en tanks bekend zijn: • Stookolietank (ondergronds) en benzinetank (ondergronds) langs de bebouwing aan de Ponthaven (Aambeeldstraat); • De bedrijfsactiviteiten zijn geregistreerd als zijnde: o Vulcaniseerinrichting (vanaf 1912); o Draadtrekkerij uit ijzer en staal (vanaf 1913); o Elektrische draad- en kabelfabriek (vanaf 1915); o Metaalwarenindustrie (vanaf 1927). Binnen de fabriek zijn voor het vervaardigen van kabels diverse afdelingen aanwezig. Op basis van de locatietekening uit 1993 (opgenomen als bijlage 2 in het rapport van Tauw uit 2017) gaat het om de volgende afdelingen c.q. ruimten (het nummer refereert naar de nummering op de genoemde tekening): 1. Ketelhuis; 2. Productie: vlechten en extrusiekunststof (incl. werkplaats en magazijn TD); 3. Productie: samenslaan en extrusiekunststof; 4. Productie: keuren, reparatie en inpakken (incl. dompelbak); 5. Opslag grondstoffen en magazijn ‘niet gevaarlijke stoffen’; 6. Opslag gereed product; 7. Portiersloge; 8. Kantoorgebouw met rondom opslag voor gereed product; 9.
Productie: kopertrekken en samenslaan; 10. Productie: extrusiekunststof (deels laboratorium, overlap met locatie 10); 11. Productie: extrusielood en rubber (deels laboratorium, overlap met locatie 9); 12. Productie: samenslaan en rubberbereiding; 13. Overdekte transportweg; 14. Laboratorium; 15. Opslag gevaarlijke stoffen en nabij metaalafval.
2.2.2
Verontreinigingssituatie In 1993 is op de gehele locatie een bodemonderzoek uitgevoerd (Verkennend bodemonderzoek locatie Hamerstraat 2-4 te Amsterdam, Haskoning, kenmerk 6970.A1177.A0/R002/RGK/DA, d.d. mei 1993). Dit onderzoek is min of meer het vertrekpunt van het onderzoek welke recentelijk is uitgevoerd door Tauw (kenmerk R001-1238427JFK-vvv-V02, d.d. 1 februari 2017). Uit het bodemonderzoek (2017) blijkt dat de bovengrond en ondergrond op het zuidelijke deel van de onderzoekslocatie, ter hoogte van de gebouwen 9 t/m 12 en het buitenterrein hier omheen, overwegend sterk verontreinigd zijn met koper, lood en zink en plaatselijk ook met PAK’s en/of minerale olie. De bovengrond en ondergrond op het noordelijke terreindeel en op het zuidwestelijke terreindeel zijn licht verontreinigd. Deze verontreinigingssituatie is vergelijkbaar met de verontreinigingssituatie die is aangetoond in 1993. In uitzondering hierop is de parameter tin welke in 1993 nog in sterk verhoogde mate werd aangetoond. In het recentere onderzoek (2017) zijn de gehalten nog slechts in licht verhoogde mate aanwezig. Op twee locaties is de grond tevens sterk verontreinigd met minerale olie. Het gaat om het zuidelijke gedeelte van gebouw 9 (vlek 1) en het noordelijke deel van de gebouwen 10, 11 en 12 plus het zuidelijke deel van gebouw 13 (vlek 2).
De omvang van de olieverontreinigde grond is geschat op respectievelijk 90 m3 (vlek 1) en 1.000 m3 (vlek 2). Binnen de verontreinigingscontour van ‘vlek 2’ zijn bovendien twee spots aanwezig met sterk verhoogde concentraties met minerale olie in het grondwater. Het gaat om een (minimaal) bodemvolume van respectievelijk 180 m3 (peilbuis 413) en 560 m3 (peilbuizen 406 en 414) sterk verontreinigd grondwater. In het onderzoek van 2017 wordt geconcludeerd dat het gaat om ‘oude’ olieverontreinigingen (ontstaan voor 1993).
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 6 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
Het grondwater is plaatselijk ook sterk verontreinigd met arseen en barium. Vermoedelijk gaat het hier om van nature aanwezige verhogingen. In de puinlaag die is aangetroffen onder de bebouwing op het zuidelijke terreindeel is asbest aangetoond in een concentratie (1.200 mg/kg d.s.) die de interventiewaarde ruimschoots overschrijdt. Er is geen sprake van inadembare vrije asbestvezels. De aanwezigheid van asbest staat waarschijnlijk in relatie tot het toepassen van puin afkomstig van de gebouwen die in het verleden langs de westelijke en oostelijke terreingrenzen zijn gesloopt. Aanbevolen is om de omvang van de asbestverontreiniging in de puinlaag verder in kaart te brengen. Ook in de bovengrond is asbest aangetoond ter plaatse van de westelijke en oostelijke terreindelen. Deze gehalten overschrijden niet de interventiewaarde. Op het overige deel van de onderzoekslocatie is in de bovengrond en ondergrond geen asbest aangetoond in concentraties boven de bepalingsgrens. Geconcludeerd is dat bij het huidige gebruik en inrichting van het bedrijfsterrein geen sprake is van actuele risico’s en/of een saneringsnoodzaak. Wel wordt in de rapportage van Tauw (2017) aangegeven dat bij herontwikkeling naar de functie wonen een saneringsnoodzaak (modelmatig berekende risico’s) wordt verwacht ter plaatse van het zuid-/oostelijke terreindeel en ter plaatse van olievlek 1 (rondom boring 323).
2.3.
Onderzoeksopzet Technische Due Diligence Om een gedegen inschatting te kunnen maken van de restricties en de saneringskosten van de herontwikkeling naar woningbouw is aanvullend inzicht nodig in de milieuhygiënische bodemkwaliteit. Het onderzoek richt zich op de volgende leemten in kennis: • Inzicht in de aard, dikte en omvang van de aanwezige verhardingsmaterialen (inclusief teerhoudendheid asfalt); • Verdere afbakening van de asbestverontreiniging welke is aangetoond in de aanwezige puinlaag op het zuidelijke terreindeel; • Zintuigelijke karakterisatie en analytisch onderzoek naar de aard en samenstelling van het aanwezige puin/stortmateriaal; • Verificatie en verfijning van de contouren van de olieverontreiniging onder gebouwen 10, 11 en 12 plus het zuidelijke deel van gebouw 13 (vlek 2); • Vaststellen van de bodemkwaliteit ter plaatse van de nog niet eerder onderzochte dompelbak in gebouw 4 en het laboratorium (overlap gebouw 9 en 10); • Vaststellen van de bodemkwaliteit ter plaatse van de nog niet eerder onderzochte opslag voor koperslib nabij gebouw 9 (vastgesteld tijdens de inspectie voorafgaande aan het veldwerk); • Vaststellen van de kwaliteit van het instromende grondwater vanuit het noordelijk gelegen bedrijfsterrein (gedempte Hamerkanaal en voormalige gasfabriek).
Het doel van het onderzoek is het invullen van deze leemten in kennis en daarmee een beter beeld te vormen van de uiteindelijke noodzakelijke bodemsaneringswerkzaamheden. De onderzoeksopzet is in tabel 2.1. weergegeven. Tabel 2.1: onderzoeksopzet Technische Due Diligence Onderzoek
Werkzaamheden
Onderzoeksparameters
asfalt
5x kernboring (AS1 tm 5)
PAK’s
Stortlaag/asbestonderzoek
8 proefsleuven tot in de ongeroerde laag (A t/m G)
olie, PAK’s, metalen, asbest
4 proefgaten tot in de ongeroerde laag (H t/m L) Dompelbak (gebouw 4)
1x peilbuis (401)
olie, aromaten, PAK’s, metalen, VOCL, cyanide, fenol
Laboratorium (gebouw 9-10)
1x peilbuis (405-B)
olie, aromaten, PAK’s, metalen, VOCL
Opslag koperslib
1x peilbuis (E-2)
olie, aromaten, PAK’s, metalen, VOCL
Olieverontreinigingen
3x peilbuis (331, 357 en 405)
olie, aromaten, PAK’s
Instroom grondwater
4x peilbuis
olie, aromaten, PAK’s metalen, VOCL, cyanide, fenol
(verschillende trajecten: 403-A/B en 404-A/B)
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 7 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
3.
VELDONDERZOEK
3.1.
Algemeen De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd in de periode van 3 tot 7 april 2017 met als doel om zoveel als mogelijk informatie te verzamelen om de bodemsaneringswerkzaamheden op kosten te zetten. Vanwege de tijdsdruk zijn de werkzaamheden uitgevoerd in de geest van de BRL2000 en BRL7000, echter niet conform vereisten uit de genoemde BRL’s. Het onderzoek heeft daarmee een indicatief karakter. Voorafgaande aan de werkzaamheden is een uitvoeringsplan en veiligheidsplan opgesteld. Tijdens het uitvoeren van de veldwerkzaamheden zijn de veiligheidsvoorschriften uit protocol 2018 gehanteerd, waardoor het risico van eventuele blootstelling zoveel mogelijk wordt beperkt. De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd door veldwerkers welke zijn onderwezen in asbestherkenning en die zijn gecertificeerd voor asbestonderzoek conform protocol 2018 waardoor de betrouwbaarheid van het asbestonderzoek wel is geborgd volgens de Beoordelingsrichtlijn. De voorbereidende werkzaamheden bestonden hoofdzakelijk uit de volgende punten: • inrichten werkterrein en arbeidshygiënische maatregelen (o.a. schaftwagen en deco-unit); • uitzetten van de onderzoekspunten met DGPS; • uitvoeren van controlemetingen (o.a. bodemvochtmetingen); • opnemen van verhardingen (o.a. stelconplaten).
Na uitvoering van de werkzaamheden is de ontgraven (sleuven/gaten) en opgeboorde grond in de oorspronkelijk gelaagdheid terug gebracht in de bodem (en verdicht), zijn de verhardingen hersteld, de boorgaten (kernboringen) afgedicht en is het werkterrein opgeruimd.
3.2.
Asfalt Ten behoeve van het asfaltonderzoek zijn verdeeld over de locatie 5 constructieboringen door de asfaltverharding uitgevoerd. Hierbij zijn de asfaltkernen verzameld, gelabeld en opgestuurd naar het laboratorium. De asfaltboringen zijn, waar nodig, machinaal doorgezet tot de onderkant van de betonfundering om tevens de dikte daarvan vast te stellen. De resultaten van het veldonderzoek zijn samengevat in tabel 3.1. Hierbij dient opgemerkt te worden dat kern AS3 niet is meegenomen van de locatie. Deze kern was identiek aan de nabijgelegen kernboring AS4. Uit de resultaten blijkt dat de gemiddelde asfaltdikte 15 cm bedraagt, met een maximum dikte van 24 cm (boring AS1) en een minimum dikte van 4 cm (boring AS5). Tabel 3.1.: Weergave resultaten asfaltonderzoek
3.3.
asfaltkern AS1
asfaltkern AS2
asfaltkern AS4 (idem AS3)
asfaltkern AS5
dikte: 24 cm (5 lagen)
dikte: 13,5 cm (2 lagen)
dikte: 15,5 cm (3 lagen)
dikte: 4 cm (excl. 27 cm beton)
tussen gebouwen 4 en 10
noordzijde gebouw 6
tussen gebouwen 5 en 9
zuidzijde kantoor gebouw
Proefsleuven en -gaten Na het opnemen van de verhardingen zijn de proefsleuven en proefgaten gegraven met een mobiele kraan. Hierbij is het uitkomende materiaal op een folie gedeponeerd en visueel geïnspecteerd en beschreven door een milieukundig veldmedewerker. In bijlage 2 is een locatietekening opgenomen met de situering van de proefsleuven en -gaten. In bijlage 3 en 4 zijn de boorbeschrijvingen en de foto’s van het onderzoek opgenomen. Navolgend zijn de resultaten van de veldwerkzaamheden samengevat.
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 8 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
Proefsleuf A Locatie: noordwestzijde terrein (vml. opslag gereed product) Afmeting: 5,0 x 0,8 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Deels gestaakt op beton (0,6 á 0,7 tot 1,8 m-mv)
•
Bijmengingen met puin aanwezig van 0,5 tot 1,2 m-mv
•
Visueel geen olie waargenomen
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Kleilaag aanwezig vanaf 2,0 m-mv
Foto proefsleuf A
Boorstaat proefsleuf A
Foto proefsleuf B
Boorstaat proefsleuf B
Proefsleuf B Locatie: noordwestzijde terrein (ingang / portiersloge) Afmeting: 5,0 x 0,5 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Over de hele lengte van de sleuf is een fundering aanwezig
•
Bijmengingen met puin aanwezig van 0,35 tot 1,4 m-mv
•
Visueel geen olie waargenomen
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Kleilaag aanwezig vanaf 1,4 m-mv
Proefsleuf C
Geen goede foto
Locatie: noordzijde terrein (vml. werkplaats TD)
beschikbaar
Afmeting: 8,0 x 0,8 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Bijmengingen met kasseien en kinderkopjes aanwezig
•
Visueel geen olie waargenomen
van 0,3 tot 0,4 m-mv
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Kleilaag aanwezig vanaf 0,7 m-mv
Boorstaat proefsleuf C
Proefsleuf D+J Locatie: centraal op het terrein (tussen gebouwen 4 en 10) Afmeting: 2,7 x 0,8 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Bijmengingen met baksteen, slakken en kolengruis tot in
•
Visueel geen olie waargenomen
de kleilaag (0,3 tot 0,9 m-mv)
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Kleilaag aanwezig vanaf 0,5 m-mv
Foto proefsleuf D+J
Boorstaat proefsleuf D+J
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 9 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
Proefsleuf E Locatie: oostzijde terrein (tussen gebouw 2 en 12) Afmeting: 2,7 x 0,8 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Bijmengingen met puin en koolgruis aanwezig van 0,7 tot 1,1 m-mv
•
In de geroerde zandige laag is een oliegeur waargenomen
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Kleilaag aanwezig vanaf 1,1 m-mv
Foto proefsleuf E
Boorstaat proefsleuf E
Foto proefsleuf F
Boorstaat proefsleuf F
Proefsleuf F Locatie: westzijde terrein (nabij vml. ketelruimte) Afmeting: 0,5 x 2,0 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Geroerde slappe klei aanwezig van 0,3 tot 1,0 m-mv met bijmengingen met slakken en baksteen.
•
Op het intredende grondwater is een oliefilm aanwezig
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
De ongeroerde kleilaag is aanwezig vanaf 1,0 m-mv
Proefsleuf G
Geen goede foto
Locatie: zuidwestzijde terrein (gebouw 12)
beschikbaar
Afmeting: 2,0 x 1,8 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Sterk geroerde laag aanwezig van 0,5 tot 1,2 m-mv met slakken, baksteen, afval en verfresten
•
Het percentage bodemvreemd materiaal bedraagt meer
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Visueel geen olie waargenomen
•
Kleilaag aanwezig vanaf 1,2 m-mv
dan 50%
Boorstaat proefsleuf G
Proefgat H
Geen goede foto
Locatie: centraal/zuidzijde terrein (naast gebouw 9)
beschikbaar
Afmeting: 2,0 x 0,8 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Resten puin aanwezig in ondiepe kleilaag, aanwezig van 0,4 tot 0,7 m-mv
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Visueel geen olie waargenomen
Boorstaat proefgat H
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 10 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
Proefgat I Locatie: centraal op het terrein (naast gebouw 9) Afmeting: 2,0 x 2,0 m Verharding: onverharde locatie Bijzonderheden: •
Bijmengingen met puin en slakken aanwezig vanaf maaiveld tot 0,7 m-mv
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Visueel geen olie waargenomen
•
Kleilaag aanwezig vanaf 0,7 m-mv
Foto proefgat I
Boorstaat proefgat I
Foto proefgat K
Boorstaat proefgat K
Proefgat K Locatie: centraal op het terrein (gebouw 10) Afmeting: 1,8 x 0,8 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Sterk geroerde laag aanwezig van 0,5 tot 1,0 m-mv met slakken, baksteen en glas
•
Het percentage bodemvreemd materiaal bedraagt meer
•
Visueel geen asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Visueel geen olie waargenomen
•
Kleilaag aanwezig vanaf 1,0 m-mv
dan 50%
Proefgat L
Geen goede foto
Locatie: centraal op het terrein (gebouw 10)
beschikbaar
Afmeting: 1,8 x 0,5 m Verharding: stelcon Bijzonderheden: •
Sterk geroerde laag aanwezig van 0,5 tot 1,2 m-mv met slakken en baksteen
•
Het percentage bodemvreemd materiaal bedraagt meer
•
Visueel resten asbestverdachte materiaal aangetroffen
•
Visueel geen olie waargenomen
•
Kleilaag aanwezig vanaf 1,2 m-mv
dan 50%
3.4.
Boorstaat proefgat L
Grondwateronderzoek Het grondwater is bemonsterd op 7 april 2017. Dit is binnen de voorschreven rusttijd van 1 week na plaatsing van de peilbuizen (zie paragraaf 3.1.). Tijdens de bemonstering van het grondwater is de grondwaterstand opgenomen en is de zuurgraad (pH) gemeten. De resultaten van de veldmetingen zijn samengevat in tabel 3.2. Tabel 3.2: Meetgegevens grondwater Hamerstraat Amsterdam Peilbuis
locatie
Filterstelling (m-mv)
Grondwaterstand (m-mv)
Zuurgraad (pH)
331
gebouw 11
2,0 - 3,0
1,1
7,1
357
tussen gebouw 3 en 11
2,0 - 3,0
0,9
7,5
401
gebouw 4 (dompelbak)
5,0 - 6,0
1,7
6,8
405
gebouw 11
2,0 - 3,0
1,0
7,4
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 11 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
Tabel 3.2: Meetgegevens grondwater Hamerstraat Amsterdam (vervolg) Peilbuis
locatie
Filterstelling (m-mv)
Grondwaterstand (m-mv)
Zuurgraad (pH)
403
noordzijde locatie
5,0 - 6,0 (A)
-
7
7,0 - 8,0 (B)
1,4
6,9
404
noordzijde locatie
2,0 - 3,0 (A)
1,4
7,6
9,0 - 10,0 (B)
2,6
6,8
405b
gebouw 9 (laboratorium)
2,1 - 3,1
0,9
7,2
E2
gebouw 9 (opslag koperslib)
2,0 - 3,0
1,2
7
In het opgepompte grondwater uit de peilbuizen zijn visueel geen afwijkingen geconstateerd. De gemeten zuurgraad (pH) komt overeen met de bekende gegevens uit eerdere onderzoeken.
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 12 van 18
Project: Kenmerk:
4.
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
CHEMISCH ONDERZOEK Het chemisch onderzoek is uitgevoerd door Analytico Milieu B.V. te Barneveld, dat geaccrediteerd is conform NEN-EN-ISO/IEC 17025:2005 onder nummer L 010. Het asbestonderzoek is uitgevoerd door het laboratorium van ACMAA te Deuringen.
4.1.
Analyseprogramma Alle 4 asfaltkernen zijn ingezet voor vervolgonderzoek naar de teerhoudendheid. Daarbij zijn de kernen op een zodanige wijze gemalen dat deze representatief zijn voor de toekomstige te verwerken nietvormgegeven bouwstoffen in een nieuw werk. Het asfalt is geanalyseerd op 10 Polycyclische aromatische koolwaterstoffen middels HPLC-onderzoek. In tabellen 4.1 en 4.2. zijn de uitgevoerde chemische analyses, inclusief een beknopte motivatie/toelichting, weergegeven. De grond(meng)monsters zijn geselecteerd op basis van de verdeling over de locatie, de diepte, de (grond)soort, de antropogene en/of natuurlijke zintuiglijk waargenomen bijmengingen en de beoogde representativiteit. Monster(voor)behandeling van grond en grondwater heeft plaatsgevonden conform AS3000. De betonfundatie is analytisch niet onderzocht. Tabel 4.1. Grond- en stortlaagonderzoek (meng)monster
M01-AZ
traject
proefgat-/
(m -mv)
proefsleuf
beschrijving
analyse
0,5 - 1,2
A
Puinhoudend zand
Standaardpakket + arseen/chroom
M02-BZ
0,3 - 1,4
B
Puinhoudend zand
Standaardpakket + arseen/chroom
M01+02 AZ+BZ
0,3 - 1,4
A+B
Puinhoudend zand
Asbest
M03-CZ
0,4 - 0,7
C
Zand
Standaardpakket + arseen/chroom, asbest
M04-DJZ
0,3 - 0,5
D+J
Uiterst baksteen, zwak slakken, zand
Standaardpakket + arseen/chroom, asbest
M05-DJK
0,5 - 0,9
D+J
Matig kolen, zwak slakken, klei
Standaardpakket + arseen/chroom, zeefkromme
M07-EZ
0,7 - 1,0
E
Resten schelpen, zwak puin, resten kolen, Standaardpakket + arseen/chroom, asbest zwakke olie-water reactie, olie geur, zand
M08-FK
0,3 - 1,0
F
Matig baksteen, zwak slakken, sterke olie- Standaardpakket + arseen/chroom, zeefkromme water reactie, klei (drap)
M10-GX
0,5 - 1,2
G
Zandige stortlaag met slakken, baksteen
Standaardpakket + arseen/chroom, asbest
M11-HK
0,4 - 0,7
H
Sporen puin, klei
M12-IZ
0,0 - 0,7
I
Zwak puin, matig slakken, zand
Standaardpakket + arseen/chroom
M13-KZ
0,5 - 1,0
K
Zandige stortlaag met slakken, baksteen
Standaardpakket + arseen/chroom, zeefkromme
en afval/verfresten Standaardpakket + arseen/chroom, asbest
en glas M15-LZ
0,5 - 1,2
L
Zandige stortlaag met slakken, baksteen
Standaardpakket + arseen/chroom, asbest
en resten asbest M16-GK
1,2 - 1,7
G
Klei (onder stortlaag)
Standaardpakket + arseen/chroom
MM17-KL
0,7 - 2,3
A, C en F
Zandige klei (ondergrond)
Standaardpakket + arseen/chroom, zeefkromme
MM18-KL
0,7 - 1,8
Klei (ondergrond)
Standaardpakket + arseen/chroom, zeefkromme
Zand (bovengrond)
Standaardpakket + arseen/chroom, zeefkromme
K en L B en D+J H en I MM19-BGZ
0,1 - 0,5
Bovengrond
Toelichting op analysepakket: Het standaardpakket grond bestaat uit: droge stof, lutum (deeltjes < 2 µm), organisch stofgehalte (humus), zware metalen (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink), polychloorbifenylen (PCB’s), polycyclische koolwaterstoffen (PAK’s) en minerale olie (GC, C10-C40)
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 13 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
Tabel 4.2. Grondwateronderzoek peilbuis
traject
motivatie
Standaardpakket + arseen en chroom
Vluchtige aromaten (BTEX), minerale olie en PAK’s
(m -mv) 331
2,0 - 3,0
Gebouw 11 (olie)
357
2,0 - 3,0
Tussen gebouw 3 en 11 (olie) Vluchtige aromaten (BTEX), minerale olie en PAK’s
401
5,0 - 6,0
Gebouw 4 (dompelbak)
Standaardpakket + arseen en chroom, PAK’s, cyaniden, fenol en creosolen
403-A
5,0 - 6,0
Noordzijde locatie (instroom)
Standaardpakket + arseen en chroom, PAK’s, cyaniden, fenol en creosolen
403-B
7,0 - 8,0
Noordzijde locatie (instroom)
Standaardpakket + arseen en chroom, PAK’s, cyaniden, fenol en creosolen
404-A
2,0 - 3,0
Noordzijde locatie (instroom)
Standaardpakket + arseen en chroom, PAK’s, cyaniden, fenol en creosolen
404-B
9,0 - 10,0
Noordzijde locatie (instroom)
Standaardpakket + arseen en chroom, PAK’s, cyaniden, fenol en creosolen
405
2,0 - 3,0
Gebouw 11 (olie)
Vluchtige aromaten (BTEX), minerale olie en PAK’s
405b
2,1 - 3,1
Gebouw 9 (laboratorium)
Standaardpakket + arseen en chroom en PAK’s
E2
2,0 - 3,0
Gebouw 9 (opslag koperslib)
Standaardpakket + arseen en chroom en PAK’s
Toelichting op analysepakket: Het standaardpakket grondwater bestaat uit: zware metalen (zie tabel 4.1.), vluchtige aromaten (benzeen, tolueen, ethylbenzeen, xylenen en naftaleen), gechloreerde koolwaterstoffen (GKW) en minerale olie (GC, C10-C40).
4.2.
Toetsingskader Voor een toelichting op het gehanteerde toetsingskader wordt verwezen naar bijlage 5.
4.3.
Toetsingsresultaten De uitslagen van het chemisch onderzoek zijn opgenomen in bijlage 6 tot en met 9. De toetsingsresultaten zijn samengevat en worden besproken in hoofdstuk 5.
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 14 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
5.
BESPREKING RESULTATEN
5.1.
Resultaten asfaltonderzoek De kernen zijn geanalyseerd op polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s). In tabel 5.1 zijn de analyseresultaten van het asfaltonderzoek samengevat. Tabel 5.1. Onderzoeksresultaten asfaltonderzoek Boring (vak)
Locatie
dikte asfalt
chemische onderzoek
kwalificatie (Rbk)
AS1
Tussen gebouwen 4 en 10
24 cm
< 15 mg/kg d.s.
Niet teerhoudend
AS2
Noordzijde gebouw 6
13,5 cm
< 15 mg/kg d.s.
Niet teerhoudend
AS4
Tussen gebouwen 5 en 9
15,5 cm
< 15 mg/kg d.s.
Niet teerhoudend
AS5
Zuidzijde kantoor gebouw
4 cm
< 15 mg/kg d.s.
Niet teerhoudend
Uit de analyseresultaten blijkt dat geen enkele onderzochte asfaltkern de samenstellingswaarde uit bijlage A van de Regeling bodemkwaliteit (75 mg/kg d.s.) overschrijdt. Al het onderzochte asfalt is daarmee als niet-teerhoudend gekwalificeerd en komt derhalve voor hergebruik in aanmerking.
5.2.
Resultaten grond en stortlaagonderzoek In tabel 5.2 zijn de analyseresultaten van de grond en de stortlaag samengevat. Tabel 5.2. Onderzoeksresultaten grond en stortlaag (meng)-
traject
proefgat-/
monster
(m -mv)
proefsleuf
beschrijving
Wbb
klasse-bepalende
asbestonderzoek
parameter
(gewogen concentratie in mg/kg d.s.)
M01-AZ
0,5 - 1,2
A
Puinhoudend zand
> AW
-
-
M02-BZ
0,3 - 1,4
B
Puinhoudend zand
> AW
-
-
M01+02
0,3 - 1,4
A+B
Puinhoudend zand
-
Niet-hechtgebonden
AZ+BZ
asbest aangetoond (7.100)
M03-CZ
0,4 - 0,7
C
Zand
< AW
-
Geen asbest aangetoond.
M04-DJZ
0,3 - 0,5
D+J
Uiterst baksteen, zwak slakken,
< AW
-
Niet-hechtgebonden
zand
asbest aangetoond (1,2)
M05-DJK
0,5 - 0,9
D+J
Matig kolen, zwak slakken, klei
>I
Lood
-
M07-EZ
0,7 - 1,0
E
Zwak puin, resten kolen, zwakke
> AW
-
Niet-hechtgebonden
M08-FK
0,3 - 1,0
F
>I
Koper, lood, zink
-
>I
Arseen, koper, kwik,
Niet-hechtgebonden
nikkel, lood, zink, PAK’s
asbest aangetoond (72)
olie-water reactie, oliegeur, zand Matig baksteen, zwak slakken,
asbest aangetoond (1,6)
sterke olie-water reactie, klei (drap) M10-GX
0,5 - 1,2
G
Zandige stortlaag met slakken, baksteen en afval/verfresten
M11-HK
0,4 - 0,7
H
Sporen puin, klei
>I
Koper, lood, PAK’s
Geen asbest aangetoond.
M12-IZ
0,0 - 0,7
I
Zwak puin, matig slakken, zand
>I
Koper, lood,
-
M13-KZ
0,5 - 1,0
K
Zandige stortlaag met slakken,
>I
Koper, nikkel, lood, zink
-
M15-LZ
0,5 - 1,2
L
>I
Cadmium, koper, lood,
Niet-hechtgebonden
zink
asbest aangetoond (60)
-
-
baksteen en glas Zandige stortlaag met slakken, baksteen en resten asbest M16-GK
1,2 - 1,7
G
Klei (onder stortlaag)
> AW
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 15 van 18
Project: Kenmerk:
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
Tabel 5.2. Onderzoeksresultaten grond en stortlaag (vervolg) (meng)-
traject
proefgat-/
monster
(m -mv)
proefsleuf
MM17-KL
0,7 - 2,3
A, C en F
MM18-KL
0,7 - 1,8
beschrijving
Wbb
klasse-bepalende
asbestonderzoek
parameter
(gewogen concentratie in mg/kg d.s.)
Zandige klei (ondergrond)
> AW
klei (ondergrond)
> AW
zand (bovengrond)
< AW
Lood (index > 0,5)
-
K en L B en D+J H en I MM19-BGZ
0,1 - 0,5
Bovengrond
Uit tabel 5.2. blijkt dat in het zandige materiaal aan de noord- en westzijde van het terrein geen verhoogde gehalten tot boven de interventiewaarde zijn aangetoond. Dit geldt eveneens voor de zintuigelijk schone zandige bovengrond en de zintuigelijk schone kleilaag in de ondergrond. Overall gezien blijkt dat de zandige geroerde lagen waarin bijmengingen met slakken zijn aangetroffen sterk verontreinigd zijn met zware metalen en PAK’s. Hierbij dient opgemerkt te worden dat vanwege de mate aan bodemvreemd materiaal (aanwezigheid materiaal > 2 mm meer dan 50%) ter plaatse van proefsleuf G en proefgaten K en L geen sprake is van ‘bodem’. Dit materiaal dient te worden beschouwd als een bouwstof c.q. afvalstof. Uit de resultaten van het bodemonderzoek blijkt dat over het gehele terrein in zowel de stortlaag als in de geroerde grond asbest is aangetoond. Het betreft in vrijwel alle gevallen niet-hechtgebonden serpentijn en amfibool, ofwel inadembare vrije asbestvezels.
5.3.
Resultaten grondwater In tabel 5.3 zijn de analyseresultaten van het grondwater samengevat. Om een inschatting te maken of wel/geen aanvullend onderzoek noodzakelijk is wordt, indien nodig, bij de licht verhoogde parameters aangegeven of het indexcijfer groter is dan ´0,5´. Een indexcijfer boven de 0,5 is te vergelijken met de vroegere ´overschrijding tussenwaarde´ en kan een indicatie geven of er een 'vermoeden van een geval van bodemverontreiniging' is en daarmee aanleiding geven tot vervolgacties (maatwerk). Tabel 5.2. Onderzoeksresultaten grondwater Peilbuis
Filterstelling
metalen
olie
BTEX
PAK’s
VOCL
cyaniden
fenolen
creosolen
(m-mv) 331
2,0 - 3,0
n.g.
>S
<S
>S
n.g.
n.g.
n.g.
n.g.
357
2,0 - 3,0
n.g.
<S
<S
>S
n.g.
n.g.
n.g.
n.g.
401
5,0 - 6,0
>S
<S
<S
>S
<S
<S
>S
<S
403-A
5,0 - 6,0
>S
<S
<S
>S
<S
<S
>S
<S
403-B
7,0 - 8,0
>S
<S
<S
>S
<S
<S
>S
<S
404-A
2,0 - 3,0
<S
<S
> S (index > 0,5)
<S
<S
<S
>S
>S
404-B
9,0 - 10,0
<S
<S
> S (index > 0,5)
<S
<S
<S
>S
>S
405
2,0 - 3,0
n.g.
>S
<S
<S
n.g.
n.g.
n.g.
n.g.
405b
2,1 - 3,1
> S (index > 0,5)
<S
<S
>S
>S
n.g.
n.g.
n.g.
E2
2,0 - 3,0
>S
<S
<S
>S
<S
n.g.
n.g.
n.g.
Over gezien zijn over het gehele onderzoeksterrein hooguit lichte overschrijdingen met diverse parameters aangetoond. Geen enkele parameter overschrijdt de interventiewaarde. Plaatselijk is sprake van een concentratie welke het indexcijfer van de BoToVa-toetsing (0,5). Dit betreffen matig verhoogde concentraties koper, kwik (peilbuis 405b) en benzeen (peilbuizen 404-A en 404-B).
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 16 van 18
Project: Kenmerk:
6.
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
UITKOMENDE GROND EN VERHARDINGSMATERIALEN In tabel 6.1 is een overzicht weergegeven van de vrijkomende grond (inclusief de verwachte kwaliteit) en de verhardingsmaterialen. Hierbij zijn de recente bekende onderzoeksgegevens (Eindsituatie- en aanvullend bodemonderzoek, Tauw, kenmerk: R001-1238427JFK-vvv-V02, d.d. 1 februari 2017) en de onderzoeksresultaten uit hoofdstuk 5 gebruikt. Voor de inschatting van de hoeveelheden vrijkomende verhardingsmaterialen is een locatie-inspectie verricht. Het uitgangspunt van de balansen is een perceeloppervlakte van 53.700 m2 en een ontgravingsdiepte tot 3 m-mv. De vermelde oppervlaktes in de tabel zijn aangeduid op de situatietekeningen onder bijlage 10 (verhardingsmaterialen) en bijlage 11 (grondbalans). De getallen in de tabel zijn geschatte hoeveelheden waaraan geen rechten ontleend kunnen worden. Tabel 6.1. Grondbalans Hamerstraat Amsterdam Oppervlakte
Diepte / traject
Laagdikte
Hoeveelheid
Onderdeel
(in m2)
(in m-mv)
(in m1)
(in m3)
Bestemming
Verhardingsmaterialen
53.700
0,0-0,2
0,20
10.740
30% stort, 70% hergebruik
500
0,0-1,5
1,50
750
Afvoer reiniger
8.400
0,2-1,5
1,30
10.920
Afvoer stortplaats
m.u.v. groenstrook/stortmateriaal
44.800
0,2-0,7
0,50
22.400
Hergebruik op locatie
Olieverontreiniging
3.750
0,7-1,5
0,80
3.000
Afvoer reiniger
Puin/zware metalen verontreiniging
41.050
0,7-1,5
0,80
32.840
Afvoer reiniger
Ondergrond klei
53.700
1,5-3,0
1,50
80.550
Hergebruik buiten locatie
•
Betonplaten (Stelcon)
•
Betonfundaties (machines), deels onder
ca. 44.000
stelcon deels onder braakliggend terrein
ca. 4.000
•
Niet-teerhoudend asfalt
ca. 5.500
•
Betonstraatstenen
ca. 1.100
Groenstroken op locatie Stortmateriaal (zuidoostelijke zijde incl. overlap oliespot) Bovengrond geschikt voor hergebruik
Totaal
161.100
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 17 van 18
Project: Kenmerk:
7.
Technische Due Diligence naar de bodemkwaliteit, Hamerstraat 2-4 te Amsterdam ADI\371711\12-05-2017\Versie 01
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN In opdracht van Provast Project B.V. is door Verhoeve Milieu & Water in april 2017 een Technisch Due Diligence uitgevoerd naar de bodemkwaliteit ter plaatse van de locatie Hamerstraat 2-4 in Amsterdam. Het terrein in Amsterdam-Noord is bekend als het Draka-terrein. De opdrachtgever heeft het voornemen om de locatie over te nemen en te (her)ontwikkelen. Met de herontwikkeling vindt een functiewijziging van het bodemgebruik plaats van bedrijfsmatig gebruik naar de functie wonen. Om een gedegen inschatting te kunnen maken van de restricties en de saneringskosten van de herontwikkeling naar woningbouw is aanvullend inzicht nodig in de milieuhygiënische bodemkwaliteit. Het doel van het onderzoek is om deze leemten in kennis op te vullen om daarmee een beter beeld te vormen van de noodzakelijke bodemsaneringswerkzaamheden en de daarbij behorende kosten. Het uitgevoerde onderzoek heeft een indicatief karakter. Asfalt Uit het uitgevoerde bodemonderzoek blijkt dat de asfaltdikte gemiddeld 15 cm bedraagt. Op basis van het chemisch onderzoek (HPLC) zijn alle asfaltlagen als niet-teerhoudend gekwalificeerd en die komen daarmee voor hergebruik in aanmerking. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat het uitgevoerde onderzoek niet voldoet aan de vereiste onderzoeksinspanning volgens CROW-publicatie 210.
Afhankelijk van de beoogde verwerker kan het noodzakelijk zijn aanvullend onderzoek uit te voeren. Grond en stortlaag Het bodemonderzoek bevestigt het bekende beeld uit eerdere onderzoeken waarbij vooral op het zuidelijke deel van de onderzoekslocatie, onder en rondom de gebouwen 9 t/m 12, overwegend sterke verontreinigingen met koper, lood en zink en plaatselijk ook met PAK’s en/of minerale olie zijn aangetroffen. Plaatselijk is geen sprake van bodem maar is het percentage bodemvreemd materiaal (deeltjes > 2 mm) in de gestorte laag dermate (> 50%) dat sprake is van een bouwstof c.q. afvalstof. Ter plaatse van proefgat L zijn in deze laag resten asbestverdacht materiaal aangetroffen. Vrijwel alle geroerde zandige lagen waarin visueel bijmengingen met slakken zijn waargenomen zijn ook sterk verontreinigd met metalen en PAK’s. De bovengrond en ondergrond op het noordelijke en westelijke terreindeel zijn in veel mindere mate verontreinigd. Ook dit beeld komt overeen met het bekende beeld van de locatie. Wel dient opgemerkt te worden dat over vrijwel het gehele terrein in het geroerde zandige materiaal inadembare vrije asbestvezels zijn aangetoond (niet-hechtgebonden asbest). Dit betreft zowel de bodemvreemde laag als de geroerde zandige grond. Onderhavig onderzoek heeft een indicatief karakter en daarmee geen formele bewijslast.
Op basis van de resultaten is vastgesteld dat asbest aanwezig is. Dit vormt een belemmering voor de uitvoering en voor het hergebruik van de grond op de locatie. Voorafgaande aan de voorgenomen grondroerende werkzaamheden dient een nader asbestonderzoek conform de geldende protocollen te worden uitgevoerd om de exacte aard en omvang van de aangetoond asbestverontreiniging vast te stellen. Grondwater In het grondwater uit peilbuizen 331, 357 en 405 zijn hooguit licht verhoogde concentraties met olie en/of vluchtige aromaten aangetoond. Met de resultaten kunnen de verontreinigingscontouren van ‘vlek 2’ worden verfijnd. Ter plaatse van peilbuizen 401 (dompelbak), 405b (laboratorium) en E2 (opslag koperslib) zijn hooguit licht tot matig verhoogde concentraties gemeten. Hiermee zijn geen ´nog onbekende´ verontreinigingen vastgesteld. Op de meest noordoostelijke punt van de locatie zijn in het grondwater matig verhoogde concentraties benzeen gemeten, zowel in de grondwaterlaag van 2 tot 3 als van 9 tot 10 m-mv. Waarschijnlijk zijn deze concentraties te relateren aan instroom van buitenaf (voormalige gasfabriek en voormalig tankstation). Aanbevolen wordt om voorafgaande aan de start van de werkzaamheden de eigenaar van de verontreiniging te achterhalen en hieromtrent contact op te nemen met de Omgevingsdienst.
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Pagina 18 van 18
BIJLAGE 1 Regionale situatie
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
REGIONALE SITUATIE Projectnaam: Bijlage: Projectcode:
IBO Hamerstraat 2-4 Amsterdam 1 371711
Schaal Opdrachtgever:
(+/-) 1:25.000 Provast Project B.V.
BIJLAGE 2 Situatietekening met locaties proefsleuven, -gaten en peilbuizen
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
BIJLAGE 3 Boorbeschrijvingen
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Projectnaam: IBO Hamerstraat Amsterdam Projectcode: 371711 Schaal 1: 25
Boring:
Proefsleuf A
Boring:
Proefsleuf B
Datum:
06-04-2017
Datum:
06-04-2017
0
0
Beton
0
0
Beton
-12
-14
Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, neutraalbeige, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen -50
50
-70
1
2
100
-120
Zand, matig fijn, kleiïg, matig puinhoudend, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen Zand, uiterst fijn, matig siltig, zwak humeus, geen olie-water reactie, Graafmachine, Sleuf deels gestaakt op beton (aanwezig tot 1,8 m-mv). Visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
-34
-50
50
-60
150
1 100
-140
2
-180
-200
4 -230
Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, sterk puinhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen Klei, sterk zandig, geen olie-water reactie, donkergrijs, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
150
200
Zand, zeer fijn, zwak siltig, sporen puin, geen olie-water reactie, lichtbruin, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, sporen puin, geen olie-water reactie, lichtbruin, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
Zand, uiterst fijn, matig siltig, zwak humeus, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
3
Zand, uiterst fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, Graafmachine, Ophoogzand. Visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
-180
Hout, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen Klei, matig siltig, zwak humeus, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
Boring:
Proefsleuf C
Boring:
Proefsleuf D+J
Datum:
06-04-2017
Datum:
06-04-2017
0
0
Beton
0
0
Beton
-12
-30 -40
Stenen, Graafmachine, kinderkopjes/kasseien. Visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
50 1 -70
2 100
-12
Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, lichtbeige, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
-100
-30
1
3
4
-90
100
Zand, matig fijn, zwak siltig, uiterst baksteenhoudend, zwak slakhoudend, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen Klei, matig siltig, zwak humeus, matig koolhoudend, zwak slakhoudend, zwak zandhoudend, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen Klei, zwak zandig, geen olie-water reactie, lichtgrijs, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
5
150
Getekend volgens NEN 5104
-50
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, neutraal bruingrijs, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen Klei, matig siltig, zwak humeus, laagjes veen, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
2
Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, neutraalbeige, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
-150
Pagina 1 / 2
Projectnaam: IBO Hamerstraat Amsterdam Projectcode: 371711 Schaal 1: 25
Boring:
Proefsleuf E
Boring:
Proefsleuf F
Datum:
06-04-2017
Datum:
06-04-2017
0
0
Beton
0
0
Beton
-12
-12
Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
50
-30
Klei, matig siltig, matig baksteenhoudend, zwak slakhoudend, sterke olie-water reactie, pid (0), Graafmachine, Slappe, 'drapperige' grond. Oliefilm waargenomen. Visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
50 1
-70
Zand, matig fijn, zwak siltig, resten schelpen, zwak puinhoudend, resten kolen, zwakke olie-water reactie, oliegeur, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
1 100
2
-100
100
-110
Klei, zwak siltig, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
Zand, matig grof, zwak siltig, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
3 -130
Klei, matig siltig, zwak humeus, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
2 150
-170
Boring:
Proefsleuf G
Datum:
06-04-2017
0
0
Beton -12
Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraalbeige, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
-50
50
Volledig slakken, sporen baksteen, zwak afvalhoudend, zwak zandhoudend, Graafmachine, Verfresten (verf/kleurstof). visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen 1
2
100
-120
Klei, matig siltig, zwak humeus, donker grijsbruin, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen 3 150
-170
Getekend volgens NEN 5104
Pagina 2 / 2
Projectnaam: IBO Hamerstraat Amsterdam Projectcode: 371711 Schaal 1: 25
Boring:
Proefgat H
Boring:
Proefgat I
Datum:
06-04-2017
Datum:
06-04-2017
0
0
Beton
0
0
Zand, zeer fijn, matig siltig, sterk humeus, zwak wortelhoudend, zwak puinhoudend, matig slakhoudend, geen olie-water reactie, Graafmachine, Slakkengruis is heterogeen aanwezig. Visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
-12
-40
Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, neutraalbeige, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
-70
Klei, matig zandig, zwak humeus, sporen puin, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
50 1
2
1
2
50
-70
Klei, sterk zandig, geen olie-water reactie, lichtbruin, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
Klei, sterk zandig, geen olie-water reactie, lichtgrijs, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
3
3
100
100
-120
-120
Boring:
Proefgat K
Boring:
Proefgat L
Datum:
06-04-2017
Datum:
06-04-2017
0
0
Beton
0
0
Beton
-15
-15
Zand, matig grof, zwak siltig, geen olie-water reactie, neutraalbeige, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen -50
50
1
Zwak glashoudend, zwak baksteenhoudend, volledig slakken, zwak zandhoudend, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
2
Zand, matig grof, zwak siltig, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen -50
50
Zwak baksteenhoudend, volledig slakken, zwak zandhoudend, geen olie-water reactie, Graafmachine, Resten asbestverdacht materiaal 1
-100
100
Klei, matig siltig, zwak humeus, geen olie-water reactie, donker bruingrijs, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
3
150
-150
2
100
-120
Klei, matig siltig, zwak humeus, geen olie-water reactie, Graafmachine, visueel geen asbestverdacht materiaal waargenomen
3 150
-170
Getekend volgens NEN 5104
Pagina 1 / 1
Legenda (conform NEN 5104) grind
klei
geur
Grind, siltig
Klei, zwak siltig
Grind, zwak zandig
Klei, matig siltig
geen geur zwakke geur matige geur sterke geur
Grind, matig zandig
Klei, sterk siltig
Grind, sterk zandig
Klei, uiterst siltig
Grind, uiterst zandig
Klei, zwak zandig
uiterste geur
olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie matige olie-water reactie sterke olie-water reactie Klei, matig zandig
Klei, sterk zandig
zand
uiterste olie-water reactie
p.i.d.-waarde >0
Zand, kleiïg
>1 >10 Zand, zwak siltig
>100
leem
>1000
Zand, matig siltig
Leem, zwak zandig
>10000
Zand, sterk siltig
Leem, sterk zandig
monsters geroerd monster
Zand, uiterst siltig
overige toevoegingen zwak humeus
veen Veen, mineraalarm
matig humeus
ongeroerd monster volumering
overig bijzonder bestanddeel
Veen, zwak kleiïg
sterk humeus
Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand
Veen, sterk kleiïg
zwak grindig
Veen, zwak zandig
matig grindig
Veen, sterk zandig
sterk grindig
Gemiddeld laagste grondwaterstand slib
water
peilbuis blinde buis
casing
hoogste grondwaterstand gemiddelde grondwaterstand laagste grondwaterstand zand afdichting bentoniet/mikoliet/klei afdichting
grind afdichting filter
Boring:
331
Datum:
04-04-2017
0
0 12
70
100
110
beton beton Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtbruin-bruin, Sonic Drill Zand, matig fijn, zwak siltig, matig steenhoudend, matig puinhoudend, donkerbruin-lichtbruin Klei, zwak zandig, laagjes veen, donkergrijs-grijsbruin
200
300
Projectnaam: Amsterdam Projectcode: P170373
200
Zand, zeer fijn, sterk siltig, lichtgrijs-grijs
300
Opdrachtgever: Verhoeve Milieu & Water Lokatienaam: Hamerstraat 2-4
Boring:
357
Datum:
04-04-2017
0
0 12
beton beton
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak puinhoudend, lichtbruin-bruin, Sonic Drill Zand, matig fijn, zwak siltig, sterk grindig, matig puinhoudend, donkergrijs-grijs
100
160
200
Klei, zwak zandig, resten schelpen, brokken veen, donkergrijs-grijsbruin 210
Klei, zwak zandig, laagjes zand, resten schelpen, lichtgrijs-donkergrijs
300
Projectnaam: Amsterdam Projectcode: P170373
300
Opdrachtgever: Verhoeve Milieu & Water Lokatienaam: Hamerstraat 2-4
Boring:
401
Datum:
04-04-2017
0
0 12
beton beton Zand, matig fijn, zwak siltig, matig puinhoudend, donkergrijs-grijs, Sonic Drill, stukken asbest
100
100
Klei, sterk zandig, resten puin, donkergrijs-grijsbruin 160
Zand, zeer fijn, matig siltig, lichtgrijs-grijs 200 240
Klei, zwak zandig, zwak schelphoudend, lichtgrijs-donkergrijs 300
400
500
600
Projectnaam: Amsterdam Projectcode: P170373
600
Opdrachtgever: Verhoeve Milieu & Water Lokatienaam: Hamerstraat 2-4
Boring:
403A+B
Datum:
05-04-2017
0
0 30
70
asfalt Sonic Drill, asfalt Zand, matig fijn, zwak siltig, sterk betonhoudend, lichtbruin-bruin Klei, zwak zandig, resten schelpen, donkergrijs-grijs
100
190
200
300
Zand, zeer fijn, sterk siltig, resten schelpen, lichtgrijs-grijs
300
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, laagjes veen, donkergrijs-grijs 380
Klei, zwak zandig, lichtgrijs-grijs
400 420
Klei, zwak zandig, matig slibhoudend, resten schelpen, donkergrijs-grijs
500
500
Klei, zwak zandig, resten schelpen, lichtgrijs-donkergrijs 570 580
600
Zand, zeer fijn, matig siltig, lichtgrijs-grijs Veen, zwak kleiïg, donkerbruin-bruin
650
Klei, zwak zandig, lichtgrijs-grijs 700
800
Projectnaam: Amsterdam Projectcode: P170373
800
Opdrachtgever: Verhoeve Milieu & Water Lokatienaam: Hamerstraat 2-4
Boring:
404A+B
Datum:
05-04-2017
0
0 10
70
100
110
klinker klinker Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtbruin-bruin, Sonic Drill Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak puinhoudend, lichtbruin-bruingeel Klei, zwak zandig, laagjes zand, resten slib, donkergrijs-grijs
200
200
Klei, zwak zandig, resten planten, brokken veen, grijsbruin-grijs
300
400
500
600
620
Veen, mineraalarm, matig houthoudend, donkerbruin-bruin
700 740
Klei, zwak siltig, laagjes veen, donkerbruin-grijsbruin 800
800
Klei, zwak zandig, laagjes zand, lichtgrijs-grijs
900
1000 1040
Zand, zeer fijn, matig siltig, resten schelpen, lichtgrijs-grijs 1100
1200
Projectnaam: Amsterdam Projectcode: P170373
1200
Opdrachtgever: Verhoeve Milieu & Water Lokatienaam: Hamerstraat 2-4
Boring:
405
Datum:
04-04-2017
0
0 12
beton beton Zand, matig fijn, zwak siltig, matig puinhoudend, lichtbruin-bruingrijs
100 120
Klei, zwak zandig, matig veenhoudend, donkerbruin-bruingrijs
200 220
Zand, zeer fijn, sterk siltig, lichtgrijs-grijs
300
Projectnaam: Amsterdam Projectcode: P170373
300
Opdrachtgever: Verhoeve Milieu & Water Lokatienaam: Hamerstraat 2-4
Boring:
405B
Datum:
04-04-2017
0
0 12
beton beton Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtbruin-bruin
70
100
110
Klei, sterk zandig, matig puinhoudend, matig roesthoudend, donkerbruin-bruin Klei, zwak zandig, resten schelpen, lichtgrijs-donkergrijs
200 220
Zand, zeer fijn, sterk siltig, lichtgrijs-grijs
300
Projectnaam: Amsterdam Projectcode: P170373
300
Opdrachtgever: Verhoeve Milieu & Water Lokatienaam: Hamerstraat 2-4
Boring:
406
Datum:
04-04-2017
0
0 12
beton beton
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtbruin-bruin Klei, zwak zandig, donkerbruin-grijs
100 120
Klei, sterk siltig, matig schelphoudend, donkergrijs-grijs
200
300
Projectnaam: Amsterdam Projectcode: P170373
200
Zand, zeer fijn, sterk siltig, zwak schelphoudend, grijs
300
Opdrachtgever: Verhoeve Milieu & Water Lokatienaam: Hamerstraat 2-4
BIJLAGE 4 Fotoreportage
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Projectnaam:
IBO Hamerstraat 2-4 Amsterdam
Bijlage:
fotoreportage veldwerk (bijlage 4)
Projectcode:
371711
Opdrachtgever:
Provast Project B.V.
SLEUF A
SLEUF B
Projectnaam:
IBO Hamerstraat 2-4 Amsterdam
Bijlage:
fotoreportage veldwerk (bijlage 4)
Projectcode:
371711
Opdrachtgever:
Provast Project B.V.
SLEUF B
SLEUF C
SLEUF D/J
SLEUF G
Projectnaam:
IBO Hamerstraat 2-4 Amsterdam
Bijlage:
fotoreportage veldwerk (bijlage 4)
Projectcode:
371711
Opdrachtgever:
Provast Project B.V.
SLEUF E
SLEUF F
SLEUF G
GAT L
Projectnaam:
IBO Hamerstraat 2-4 Amsterdam
Bijlage:
fotoreportage veldwerk (bijlage 4)
Projectcode:
371711
Opdrachtgever:
Provast Project B.V.
GAT I
GAT K
Projectnaam:
IBO Hamerstraat 2-4 Amsterdam
Bijlage:
fotoreportage veldwerk (bijlage 4)
Projectcode:
371711
Opdrachtgever:
Provast Project B.V.
AFWERKING PEILBUIS 331
AFWERKING PEILBUIS 357
AFWERKING PEILBUIS 401
AFWERKING PEILBUIZEN 403 (A-B)
AFWERKING PEILBUIZEN 404 (A-B)
AFWERKING PEILBUIS 405
AFWERKING PEILBUIS 405-B
AFWERKING PEILBUIS E2
BIJLAGE 5 Toetsingskader
© Verhoeve Milieu & Water bv, Postbus 3073, NL-3301 DB DORDRECHT, Internet: www.verhoevemw.com
Toetsingskader grond en grondwater Wet bodembescherming De analyseresultaten zijn getoetst aan het toetsingskader uit de Wet bodembescherming. Dit bestaat uit achtergrondwaarden, streefwaarden en interventiewaarden. De achtergrondwaarden (grond) staan beschreven in bijlage B van de Regeling Bodemkwaliteit en de streefwaarden (grondwater) in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013. De interventiewaarden zijn gebaseerd op de risico's voor de volksgezondheid en het ecosysteem. De interventiewaarden staan beschreven in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013. De analyseresultaten zijn getoetst middels de Bodem Toets en Validatieservice (BoToVa). De analyseresultaten van de grond worden hierbij middels het gehalte lutum en organische stof (humus) van de bodem omgerekend naar een gestandaardiseerd gehalte. Achtergrondwaarden (AW) en streefwaarden (S) De achtergrondwaarden voor de grond en de streefwaarden voor het grondwater geven het uiteindelijk te bereiken kwaliteitsniveau aan. De achtergrond- en streefwaarden hebben betrekking op de in de natuur voorkomende achtergrondconcentraties, of detectiegrenzen bij stoffen die niet in natuurlijke milieus voorkomen.
Tussenwaarden (T) De tussenwaarde zoals benoemd in ondermeer de NEN5740 en de Regeling Uniforme Saneringen maakt geen onderdeel uit van de toetsing die noodzakelijk is vanuit de Circulaire Bodemsanering en Besluit Bodemkwaliteit. De tussenwaarde ofwel het criterium voor nader onderzoek betreft het gemiddelde van achtergrond/streef- en interventiewaarde. Voor stoffen waarvoor geen achtergrond/streefwaarde is vastgesteld, word ‘½ *interventiewaarde’ gehanteerd. De tussenwaarde komt overeen met een indexcijfer van 0,5 uit de BoToVatoetsing. Interventiewaarden (I) De interventiewaarden geven het concentratieniveau voor verontreinigende stoffen aan waarboven sprake is van ernstige bodemverontreiniging. Indien de interventiewaarde voor grond een bodemvolume van 25 m³ of voor grondwater een bodemvolume van 100 m³ overschrijdt, is sprake van een geval van ernstige bodemverontreiniging. In bijzondere situaties kan ook bij concentraties beneden de interventiewaarden sprake zijn van een geval van ernstige verontreiniging. Gebruikte terminologie Wanneer een gehalte tussen de achtergrond-/streefwaarde en de tussenwaarde ligt, wordt dit in de tekst aangeduid als een licht verhoogd gehalte. Een gehalte tussen de tussenwaarde en de interventiewaarde wordt aangeduid als een matig verhoogd gehalte. Een gehalte boven de interventiewaarde wordt aangeduid als een sterk verhoogd gehalte.
Besluit bodemkwaliteit: baggerspecie op de bodem of in oppervlaktewater Het Besluit bodemkwaliteit met bijbehorende Regeling bevat het wettelijk kader voor het toepassen van bouwstoffen, grond en baggerspecie op of in de bodem of in oppervlaktewater. De kwaliteit van de toe te passen grond en baggerspecie dient te worden aangetoond met een milieuhygiënische verklaring. Afhankelijk van de gemeten gehalten kan de toe te passen grond en baggerspecie worden ingedeeld in verschillende kwaliteitsklassen. Voor toepassing op of in de bodem kan de toe te passen grond of baggerspecie worden ingedeeld in de kwaliteitsklassen achtergrondwaarden (AW2000), klasse wonen, klasse industrie en niet toepasbaar. Indien sprake is van toepassing van de grond of baggerspecie in het oppervlaktewater kan de toe te passen grond of baggerspecie worden ingedeeld in de kwaliteitsklassen achtergrondwaarden (AW2000), klasse A, klasse B en niet toepasbaar. Toetsingskader asbest Verontreiniging van de (water)bodem Per 1 januari 2003 is door de staatssecretaris van het ministerie van VROM, voor asbest in de bodem een interventiewaarde bodemsanering vastgesteld van 100 mg/kg d.s. gewogen. Gewogen wil zeggen dat de totale asbestconcentratie, de concentratie serpentijnasbest vermeerderd met 10 maal de concentratie amfiboolasbest is