A - 09 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (40) Raadsinformatiebrief SC dd 2

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 7 februari 2022 Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Egbert de Vries Bijzondere Projecten (bestuurszaken.bp@amsterdam.nl)

Onderwerp

Signalling & Control: stand van zaken ultimo 2 februari 2022

Bijlage(n)

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Datum Portefeuille(s)

Dashboard Metroprestaties t/m week 4 CCC 2nd opinion SC de aanhouder wint versie 13.12.2021 Managementreactie review CCC 14.12.21 WSP Amsterdam Metro CBTC Commissioning Review Report WSP Appendix III_Project Review for Re-start of Commissioning Managementreactie review WSP 22.01.22

Geachte leden van de gemeenteraad, In vervolg op mijn brief van 18 januari 2022 breng ik u op de hoogte van de laatste stand van zaken in de ingebruikname van het nieuwe treinbeveiliging- en verkeersleidingsysteem (S&C) voor het Amsterdamse metronet. Ik maak hiervoor opnieuw gebruik van een dashboard van GVB om de ontwikkeling van de operationele prestaties van het metrosysteem te duiden. Ik ga eerst in op de actuele ontwikkelingen tijdens de ingebruikname (1). Daarna geef ik een toelichting op het bijgevoegde dashboard (2). Vervolgens licht ik u in over de design review die Alstom in samenwerking met GVB en de gemeente uitvoert (3) en de resultaten van de uitgevoerde second opinions door het Commissariaat Civiele Constructies en WSP (4). 1. Actuele voortgang ingebruikname In mijn brief van 18 januari 2022 heb ik u geïnformeerd over de actuele voortgang tot en met medio januari. Sindsdien is GVB gebruik blijven maken van het nieuwe S&C systeem en is er geen sprake geweest van systeemuitval. Sinds 24 oktober 2021 gebruiken we nu in totaal ca 3,5 maand onafgebroken het nieuwe systeem. Hierdoor is het niet meer mogelijk om terug te schakelen naar het oude S&C systeem zoals ik u in mijn vorige brief aankondigde. Op zaterdag 29 januari 2022 is een update van het verkeersleidingsysteem in gebruik genomen.

Deze update bevat een verbetering in de wijze waarop afwijkingen van de dienstregeling worden doorgerekend. De aanpassing moet voorkomen dat de situaties, die op 28 december 2021 en 3 januari 2022 zijn voorgekomen, tot systeemuitval leiden. 2. Dashboard Sinds januari 2022 houden we een wekelijks prestatieoverzicht bij van de Amsterdamse Metro onder CBTC volgens bijgevoegd format. De bijgevoegde versie van het dashboard bevat de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 februari 2022 Pagina 2 van 4

informatie tot en met week 4. In aanvulling op de vorige versie van het dashboard is informatie toegevoegd over het veilig functioneren van het systeem. Met uitzondering van de systeemuitval op 3 januari 2022 is GVB erin geslaagd om het percentage rituitval gedurende januari laag te houden. Daar waar sprake was van verhoogde rituitval kwam dit door andere oorzaken (zie toelichting rituitval). Het percentage rituitval ligt lager dan afgelopen jaren het geval was met het gebruik van het oude systeem. Hierbij moet worden genoemd dat er momenteel nog wel sprake is van een laag aantal reizigers en een lager aantal ritten dan in de periode pre-corona. Wel heeft GVB, net als vele andere OV-bedrijven momenteel, te maken met veel ziekteverzuim onder het personeel. Hoewel er bij de metro (nog) geen afschaling van de dienstregeling heeft plaatsgevonden heeft het ziekteverzuim vanaf donderdag 27 januari wel geleid tot een stijging van het percentage rituitval. Het is vanzelfsprekend niet uit te sluiten dat verzuim als gevolg van Covid-19 ook komende weken effect zal hebben op de service aan de reiziger. Desondanks beschouw ik de in januari gerealiseerde operationele performance van de metro als een knappe prestatie van GVB. De punctualiteit is nog niet op het gewenste niveau.

Zoals ik in mijn brief van 18 januari 2022 toegelicht voert GVB begin april 2022 een nieuwe dienstregeling in die is gebaseerd op de huidige ervaringen van rijtijden. Tot dat moment verwachten we hooguit een beperkte verbetering van de punctualiteit onder CBTC. Op uw verzoek zijn twee indicatoren toegevoegd om inzicht te geven in het veilig functioneren van het nieuwe S&C systeem. De eerste indicator is het aantal onveilige situaties op basis van SOS-meldingen. Alle personeelsleden van GVB wordt gevraagd situaties te melden die zij als onveilig ervaren. Dit kan eenvoudig via intranet van GVB. Deze meldingen worden beoordeeld door veiligheidsspecialisten van GVB. Indien de SOS meldingen betrekking hebben op het S&C systeem onderzoeken de projectteams van Alstom en de gemeente het gemelde voorval. Sinds oktober 2021 hebben GVB medewerkers in totaal 7 SOS-meldingen gedaan die betrekking hebben op het gebruik van het nieuwe S&C systeem. In alle gevallen is na onderzoek geconstateerd dat de treinbeveiliging correct heeft gefunctioneerd en dat er geen daadwerkelijk onveilige situaties zijn geweest. Een tweede indicator zijn meldingen van een bijzonder voorval (MBV). Deze meldingen doen verkeersleiders indien zij een voorval constateren die zij als onveilig ervaren of evident is. Deze meldingen geeft GVB door aan de Inspectie Leefomgeving & Transport (IL&T).

Bijzondere voorvallen kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op mensen die op of gevaarlijk dicht bij het spoor lopen. Gedurende de ingebruikname van het nieuwe S&C systeem is er één melding geweest van een bijzonder voorval dat betrekking had op het functioneren van het nieuwe S&C systeem. Op maandag 16 augustus 2021 is een metro bij het verlaten van de werkplaats van GVB in Diemen een rood sein voorbijgereden. De metro reed vervolgens het verbindingsspoor op tussen de werkplaats en het hoofdspoor. Dit voorval is door de veiligheidskundigen van de gemeente en GVB samen met Alstom nader onderzocht. Er is geconcludeerd dat na de passage van het sein het S&C systeem heeft gefunctioneerd conform het vastgestelde ontwerp en de veiligheidsbewijsvoering. Het sein is voorbijgereden door een zogenaamde ‘communicerende trein’. In dat geval blijft het S&C systeem de locatie van de trein monitoren en grijpt het systeem pas in kort voordat het wissel met de hoofdbaan wordt ingereden. In dit specifieke geval heeft de bestuurder de trein, kort

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 februari 2022 Pagina 3 van 4

voordat het systeem zou ingrijpen, de (lege) trein tot stilstand gebracht toen zichtbaar was dat het wissel niet in de juiste stand lag. Ondanks dat het systeem heeft gefunctioneerd zoals ontworpen is een aanvullende maatregel genomen om de veiligheid van het systeem verder te vergroten. Alstom heeft in oktober 2021 een wijziging in de software geïmplementeerd om, na een ongewenste passage van een sein, het systeem eerder te laten ingrijpen door het gebied tot het volgende sein dan direct te blokkeren. 3. Design review De ervaringen met het S&C systeem gedurende de gefaseerde ingebruikname hebben aanleiding gegeven tot het uitvoeren van een zogenaamde ‘Design Review’. Alstom heeft extra experts ingezet van buiten het reguliere projectteam. Deze experts lopen samen met deskundigen van de gemeente en GVB systematisch een aantal ontwerpkeuzes na die zijn gemaakt om het standaard S&C product van Alstom geschikt te maken voor de operatie van het Amsterdamse metronet. Onderzocht wordt of specifieke ontwerpkeuzes operationeel juist zijn gebleken of dat operationele consequenties aanleiding geven tot een heroverweging. Dit kan leiden tot voorstellen voor aanpassingen om de robuustheid van het systeem te verbeteren. De resultaten van deze review worden in maart 2022 verwacht. 4.

Second opinions van Commissariaat Civiele Constructies en WSP Naar aanleiding van de verstoring op 25 september 2021 heb ik het Commissariaat Civiele Constructies en het Engelse bureau WSP gevraagd om een second opinion op de aanpak van de implementatie van het nieuwe S&C systeem. De rapporten van beide organisaties zijn gereed en bevelen aan om door te gaan met de implementatie van het nieuwe S&C systeem. Beide rapporten bevatten ook aanbevelingen voor het vervolg. Bijgevoegd ontvangt u de beide rapporten inclusief managementreacties die het programmateam in samenwerking met GVB en Vervoerregio heeft opgesteld. Het Commissariaat Civiele Constructies heeft geadviseerd om extra aandacht te besteden aan aanvullende opleidingen voor verkeersleiders van GVB en om de verkeersleiders nauwer te betrekken bij de verdere verbeteringen van het systeem. Deze aanbeveling sluit aan bij de werkwijze die het programmateam en GVB de afgelopen jaren hebben ontwikkeld. De aanvullende opleiding voor de verkeersleiders is in januari 2022 gestart. GVB en de gemeente bekijken samen welke maatregelen nog meer mogelijk en nodig zijn om GVB personeel bij de prestatieverbeteringen van het nieuwe S&C systeem te betrekken.

WSP bevestigt dat het S&C systeem volgens haar ervaring de juiste oplossing biedt voor het Amsterdamse metrosysteem en ze benadrukken dat het niet ongebruikelijk is dat sommige technische issues pas tijdens gebruik van het systeem naar voren komen. Ze adviseren om een aantal processen binnen het project extra aan te scherpen om zo snel mogelijk de gewenste verbeteringen in de performance te bereiken. Deze aanscherpingen worden door de programmaorganisatie allemaal als waardevol beoordeeld. Voor de daadwerkelijke implementatie moet de programmaorganisatie de meerwaarde van de maatregelen afzetten tegen de mogelijkheden. Een voorbeeld hiervan vormen extra inspanningen voor het oplossen van restpunten en voor het testen van nieuwe baselines. De inzet van resources hiervoor moeten in samenhang worden beschouwd met andere activiteiten die het komend halfjaar moeten worden uitgevoerd zoals testen van M7 en het doorvoeren van infrawijzigingen voor Zuidasdok.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 februari 2022 Pagina 4 van 4

De design review die momenteel wordt uitgevoerd (zie punt 3) sluit eveneens aan bij de aanbevelingen van WSP om op gestructureerde wijze de robuustheid van het systeem te gaan vergroten. Via de kwartaalrapportages blijf ik u informeren over de voortgang van de implementatie van de adviezen. Afsluitend Het dashboard van GVB laat over de afgelopen weken goede prestaties zien. Door de beperkte meetperiode en het relatief lage aantal reizigers kunnen we hier nog geen conclusies aan verbinden. De stapsgewijze verbeteringen, de intensieve samenwerking tussen alle partijen en de ondersteuning van de aanpak door het Commissariaat Civiele Constructies en WSP geven mij het vertrouwen dat we op de goede weg zijn. Deze brief over de implementatie van het S&C systeem is de laatste voortgangsbrief in deze raadsperiode. De reguliere kwartaalrapportages lopen gewoon door.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl