A - 08 Ruimtelijke Ordening (30) 05 Nota van beantwoording besluit welstands

Nota van beantwoording inspraak besluit welstandskader Schinkelkwartier

December 2021 Projectgroep Schinkelkwartier

Inhoud 1.

Inleiding……………………………………………………………..3

2.

Beantwoording inspraakreacties…………………………………..6

2.1

Bewonersvereniging Overtoom…………………………………………………………………………6

2.2

CustoMax b.v ..……………………………………………………………………………………………....7

2.3

Stichting Huis te Vraag……………………………………………………………………………………..7

2.4

Global Switch…………………………………………………………………………………………………9

Bijlagen………………………………………………………………………….10

2

1.

Inleiding

Deze Nota van beantwoording geeft een overzicht van alle inspraakreacties op het ontwerpbesluit welstandskader Schinkelkwartier, de beantwoording van deze inspraakreacties. Het ontwerpbesluit welstandskader heeft gelijktijdig met de concept projectnota Schinkelkwartier van 7 januari 2021 tot en met 17 februari 2021 ter inzage gelegen. De Nota van beantwoording vormt een bijlage bij het vast te stellen besluit welstandskader Schinkelkwartier. Besluit welstandskader Schinkelkwartier Schinkelkwartier ontwikkelt en transformeert gefaseerd van een monofunctioneel en door infrastructuur doorsneden gebied tot een gemengde, levendige, groene stadswijk met ruimte voor 22.000 inwoners en 44.500 arbeidsplaatsen. Aansluitend bij deze ambities groeit de gebruiksintensiteit in Schinkelkwartier door voortschrijdende verdichting en functiemenging. Deze ontwikkeling kan alleen op een succesvolle manier plaatsvinden als er voldoende aandacht is voor ruimtelijke kwaliteit. Daarbij gaat het niet alleen om een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte, maar ook om kwaliteit en duurzaamheid van de bebouwing. De kwaliteit van een gebouw wordt niet alleen bepaald door dat gebouw zelf, maar ook door de relatie van het gebouw met de omgeving. Gebouwen moeten aan redelijke eisen van welstand voldoen, niet alleen als individueel object maar ook als volwaardig onderdeel van de stad.

In de welstandsnota De Schoonheid van Amsterdam (2016) staat het welstandsbeleid van Amsterdam omschreven. Op dit moment is het welstandskader in Schinkelkwartier niet toereikend om de gewenste kwaliteit van de transformatieopgave te borgen. Met het besluit welstandskader Schinkelkwartier wijzigen we de welstandsnota ‘De Schoonheid van Amsterdam’ voor Schinkelkwartier, met uitzondering van de gebieden (ten zuiden van de) A4, (ten oosten van het water van) de Schinkel en in het meest noordoostelijke gedeelte van Schinkelkwartier, rondom begraafplaats Huis te Vraag. Het welstandskader Schinkelkwartier bestaat uit twee onderdelen: -

Het welstandsniveau. Het welstandniveau wordt naar ‘Bijzonder’ aangepast. In gebieden met het niveau ‘Bijzonder’ mag van het ontwerp worden verwacht, dat het een bijdrage levert aan de kwaliteit van de omgeving en aan de kwaliteit van het bouwwerk op zichzelf. Dit zijn onder meer de gebieden met een groot belang voor het aanzien van de stad. Het bijzondere niveau is ook van toepassing op gebieden, die in transformatie zijn en waar van de ontwerper of aanvrager een grotere inspanning mag worden verwacht om de kwaliteit van het gebied te helpen opbouwen. Dit geldt voor Schinkelkwartier.

-

De (inhoudelijke) criteria die zijn vastgelegd in het ruimtelijk systeem. Het ruimtelijk systeem wordt aangepast naar Woongebieden na 1985’ met gebiedstype ‘Samengestelde Woonblokken (8e)’. De ruimtelijke systemen vormen het patroon van de stad. Het zijn zones waarin de bebouwing een gelijksoortig karakter heeft. De gekozen invulling van het gebiedstype met bijhorend ruimtelijk systeem sluit het beste aan op het karakter van de transformatie naar een woon-/werkgebied.

Bij verdere uitwerking van de planvorming van Schinkelkwartier in de volgende fase wordt onderzocht of het (vast te stellen) welstandskader wordt aangevuld met beeldkwaliteitsplannen of 3

dat een nieuw welstandskader voor de welstandsnota, toegespitst op het Schinkelkwartier, wordt ontwikkeld. Aangezien er nu al bouwplannen zijn wordt vooruitlopend op de verdere planvorming het op dit moment meest toepasselijke welstandskader voor Schinkelkwartier gekozen. Vrijgave ontwerpbesluit welstandskader en inspraakprocedure Het college van B en W heeft op 22 december 2020 (gelijktijdig met de concept projectnota Schinkelkwartier) het ontwerpbesluit welstandskader vrijgegeven voor inspraak en deze heeft van 7 januari 2021 tot en met 17 februari 2021 ter inzage gelegen. De gemeente heeft de inspraakperiode en informatiemogelijkheden bekend gemaakt via de gemeentelijke website, in het Gemeenteblad (2021, nummer 2534), in een persbericht, in advertenties in het Parool en Westerpost, de projectwebsite www.amsterdam.nl/schinkelkwartier, digitale nieuwsbrief van stadsdeel Nieuw-West en Zuid, social media en via diverse (lokale) media. Bovendien hebben bijna vijftienduizend adressen met bewoners, ondernemers en omwonenden van Schinkelkwartier een brief ontvangen. Daarnaast hebben diverse belanghebbenden, zoals grondeigenaren, ontwikkelaars, nutsbedrijven, andere (sociaalmaatschappelijke) organisaties per email een uitnodiging voor de online bijeenkomst ontvangen. De kennisgeving en de informatiebrief zijn opgenomen in de bijlagen.

Het ontwerpbesluit welstandskader stond en staat nog steeds op amsterdam.nl/schinkelkwartier en lag in hard copy ter inzage bij de informatiebalie van de Stadsloketten Centrum (Stadhuis), Nieuw-West en Zuid. De mogelijkheid is geboden om inspraakreacties in te dienen via een digitaal formulier op amsterdam.nl/schinkelkwartier, via een schriftelijke reactie per post en mondeling door via het algemene telefoonnummer 14020 van de gemeente een afspraak te maken. Belanghebbenden zijn via diverse kanalen benaderd om deel te nemen aan een online informatiebijeenkomst op 26 januari over de gebiedsontwikkeling Schinkelkwartier. Voorafgaand aan de bijeenkomst werden belanghebbenden in de gelegenheid gebracht zich aan te melden en vragen te stellen via het aanmeldformulier. Totaal 259 belanghebbenden hebben hier gebruik van gemaakt en er zijn 91 vragen gesteld. Er zijn geen vragen gesteld over het ontwerpbesluit welstandskader Schinkelkwartier. Een aantal vragen zijn gedurende de bijeenkomst behandeld. Op 26 januari 2021 heeft de pagina met de online uitzending 309 unieke bezoekers gehad. Van 26 januari tot 1 april heeft de pagina 479 unieke bezoekers gehad. Insprekers die via het online formulier hun inspraakreactie hebben ingediend ontvangen de Nota van beantwoording en wijzigingen per mail.

Insprekers die hun inspraakreactie via de post hebben ingediend ontvangen de nota met een verwijzing naar het nummer van hun reactie. De gemeente heeft 12 inspraakreacties ontvangen. Een aantal inspraakreacties is via het online inspraakformulier ontwerpbesluit welstandskader Schinkelkwartier ingediend terwijl deze reacties inhoudelijk niet ingaan op het ontwerpbesluit welstandskader. De inspraakreacties zijn in dezelfde korte periode binnengekomen als veel andere inspraakreacties die betrekking hebben op het thema Huis te Vraag, dat onderdeel is van de concept projectnota Schinkelkwartier. Bij het merendeel van deze inspraakreacties wordt dit bevestigd doordat Huis te Vraag in de inspraakreactie wordt benoemd, bij andere inspraakreacties wordt Huis te Vraag niet specifiek benoemd, maar valt op te maken dat de reactie wel over Huis te Vraag gaat. Voor onderstaande nummers wordt daarom verwezen naar de Nota van beantwoording en wijzigingen behorende bij de projectnota

4

Schinkelkwartier. Reactie 3792-4010 wordt zowel bij de beantwoording over de projectnota als het welstandskader behandeld. Geregistreerd nummer

Nummer in Nota van beantwoording en wijzigingen projectnota

2056-9282 0105-5075 3792-4010 9300-0180 4639-4529 0339-1194 8323-7679 5437-2838

165 166 167 168 169 170 171 172

Via de post is de inspraakreactie van Hemwood zowel op de concept projectnota als op het ontwerp welstandskader ingediend. Deze reactie heeft geen betrekking op het ontwerp welstandskader. De reactie is in de Nota van Beantwoording en wijzigingen bij de projectnota behandeld onder nummer 158. Hieronder staan de inspraakreacties die tijdens de inspraakperiode op het ontwerpbesluit welstandskader Schinkelkwartier zijn binnengekomen bij de gemeente en die in deze Nota van beantwoording worden behandeld. Geregistreerd nummer 3792-4010 2317-9373 9357-7056 Via de post

Nummer in de Nota van beantwoording besluit welstandskader 1 – Bewonersvereniging Overtoom 2 – CustoMax b.v 3 – Stichting Huis te Vraag 4 – Global Switch

Leeswijzer Deze Nota van beantwoording is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 zijn de inspraakreacties samengevat en beantwoord. Per inspraakreactie is ook aangegeven of er aanleiding is geweest om de projectnota te wijzigen.

5

2.

Beantwoording inspraakreacties

2.1

Bewonersvereniging Overtoom

Inspraakreactie Indiener constateert dat het gebied van Huis te Vraag in de welstandsnota weergeven staat als systeem ‘historische kernen, linten en fragmenten’. Voor een monument (beschermd) en/of stadsgezicht (beschermd) zou dit op zijn plaats moeten zijn. Indiener stelt dat het welstandsniveau aanvullend van de status ‘bijzonder’ naar ‘beschermd’ moeten worden aangepast. Antwoord Het terrein van en rondom Huis te Vraag dat onder ruimtelijk systeem ‘Historische kernen, linten en fragmenten’ valt, behoort niet tot het gebied waarop dit besluit voor aanpassing van de welstandsnota betrekking heeft. Dit gebied is specifiek niet opgenomen in het besluit, omdat er vanuit de aanstaande gebiedsontwikkeling, zoals beschreven in de projectnota, geen nieuwe bebouwing wordt voorzien. De welstandsnota is het inhoudelijk kader voor beoordeling van bouwplannen. In de welstandsbeoordeling voorafgaand aan het verlenen van een vergunning van een bouwplan wordt niet alleen het bouwwerk op zichzelf bekeken, maar ook aandacht geschonken aan de relatie van het bouwwerk met de omgeving. Het welstandsniveau ‘beschermd’ voor een heel gebied is alleen toegekend aan gebieden die vallen onder beschermd stads- en dorpsgezicht. Dit zijn gebieden die van algemeen belang zijn vanwege hun schoonheid, hun onderlinge samenhang of hun wetenschappelijke of cultuurhistorische waarde.

Niet alle monumenten liggen in een gebied met welstandsniveau beschermd. Hiervoor geldt dat het niveau voor het bouwwerk of object zelf afwijkt van het gebied waar het in ligt. Monumenten hebben dus van zichzelf al een beschermde status en hoeven hierom niet binnen een gebied met welstandsniveau ‘beschermd’ te liggen. De juridische kaders voor de bescherming van monumenten worden gevormd door de Erfgoedwet (voorheen Monumentenwet 1988) en de erfgoedverordening van de gemeente. De betekenis van de omgeving waarin Huis te Vraag ligt, past bij het huidige welstansniveau ‘bijzonder’. In 2009 is besloten om de begraafplaats aan te wijzen als gemeentelijk monument. In de objectbeschrijving blijkt dat de intentie was het ontvangstgebouw, de gehele begraafplaats met graven en grafstenen, groenvoorziening, het toegangshek en het portiersgebouw aan te wijzen. Inmiddels blijkt uit het besluit dat door een administratieve omissie uiteindelijk alleen het ontvangstgebouw is aangewezen. De overige genoemde onderdelen van het ensemble zijn formeel dus (nog) niet aangewezen als gemeentelijk monument. Dit betekent dat de beschermde status op dit moment niet geldt voor alle onderdelen van Huis te Vraag. Om de onderdelen van Huis te Vraag alsnog aan te wijzen zal het dagelijks bestuur van stadsdeel Zuid een aanvullingsbesluit moeten nemen.

In de objectbeschrijving uit 2009 worden de zuidelijk gelegen graslanden niet genoemd in de opsomming van het monumentale ensemble Huis te Vraag, wel wordt gemeld dat dit deel voor de cultuurhistorie van belang is. Monumenten en Archeologie (gemeente Amsterdam) heeft bevestigd dat het zuidelijk gelegen weidegebied buiten de monumentenbescherming valt. Voor het bepalen van de uiteindelijke begrenzing van het gemeentelijk monument moet worden gekeken naar de verschillende onderdelen van Huis te Vraag. Daarbij is de objectbeschrijving uit 2009 leidend. Na een aanvullingsbesluit zijn de onderdelen met een monumentale status beschermd. 6

Wijzigingen Deze inspraakreactie geeft geen aanleiding om het besluit welstandskader Schinkelkwartier aan te passen.

2.2

CustoMax b.v.

Inspraakreactie Indiener is mede-eigenaar van een bedrijvenverzamelgebouw in deelgebied Schinkelhaven en maakt zich zorgen over de implicaties van het wijzigen van bestemming en het welstandskader Schinkelkwartier op de bedrijfsvoering van de onderneming van de indiener en de bereikbaarheid van de locatie van de onderneming. Antwoord Met het aanpassen van de welstandsnota, door het besluit welstandskader Schinkelkwartier, wordt de bestemming van een gebouw niet gewijzigd en verandert ook de bereikbaarheid niet. De welstandsnota heeft invloed op de beoordeling van bouwplannen, zoals bij nieuwbouw en (toekomstige) verbouwingen aan de buitenkant van een gebouw, waarvoor een omgevingsvergunning nodig is. Aanpassing van het welstandsniveau heeft ook gevolgen voor nieuwe reclame-uitingen. Er wordt hierover beoordeeld op basis van hoofdstuk 7.1 (Gevelreclame) van de welstandsnota. Wijzigingen Deze inspraakreactie geeft geen aanleiding om het besluit welstandskader Schinkelkwartier aan te passen.

2.3

Stichting Huis te Vraag

Inspraakreactie Indiener verwijst naar de behandeling van de aanpassing van het ontwerpbesluit welstandskader Schinkelkwartier in de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) (Z2020-NW006346-001). Tijdens de behandeling heeft het CRK aangegeven dat het welstandsniveau wordt verhoogd naar ‘bijzonder’ en dat Huis te Vraag en de ernaast gelegen kavel rond het kantoorgebouw van Staal hun ruimtelijke systeem behouden. De CRK adviseert het doortrekken van de fietsroute langs de Schinkel en de sloop van het gebouw van Staal te heroverwegen. Indiener vraagt waarom dit advies niet is meegenomen in het voorstel. Indiener pleit ervoor het welstandsniveau ‘Bijzonder’ te behouden en stelt zelfs voor dit niveau, gezien de waarden van Huis te Vraag en de ligging binnen de Hoofdgroenstructuur van Amsterdam, te verhogen naar ‘Beschermd’. In het ontwerpbesluit welstandskader valt Huis te Vraag onder ‘Historische kernen, linten en fragmenten’. Indiener stelt dat stadsparken en begraafplaatsen tot ruimtelijk systeem 12(a): ‘Groen en Water’ behoren en is van mening dat ook Huis te Vraag hiertoe behoort. Beleid is voor dit systeem namelijk terughoudend en gericht op beheer en gebruik van het groene karakter. Antwoord Allereerst, de cultuurhistorische en ecologische waarden van Huis te Vraag worden onderschreven door de gemeente. Wij begrijpen de zorgen over Huis te Vraag in relatie tot de aanstaande

7

ingrijpende gebiedsontwikkeling. Toch willen we de zorgen wegnemen door aan te geven dat juist wanneer het drukker wordt er ook plekken van rust moeten blijven. Huis te Vraag is zo’n plek. In de huidige welstandsnota heeft Huis te Vraag al het ruimtelijk systeem ‘Historische kernen, linten en fragmenten’. Het kantoorgebouw van Staal valt onder het systeem ‘Gordel ’20 -’40 ’. In beide gebieden is het welstandsniveau reeds ‘bijzonder’. De gebieden behoren weliswaar tot het projectgebied van de gebiedsontwikkeling Schinkelkwartier, maar dit Besluit welstandskader Schinkelkwartier heeft geen betrekking op deze gebieden. Middels het Wijzigingsbesluit Welstandskader Schinkelkwartier wordt zowel het ruimtelijk systeem als het welstandsniveau in deze gebieden niet aangepast. Het gebied waarvan Huis te Vraag deel uitmaakt is specifiek niet opgenomen in het besluit omdat er vanuit de aanstaande gebiedsontwikkeling, zoals beschreven in de projectnota, geen nieuwe bebouwing wordt voorzien. De inspraakreactie is dan ook niet van toepassing op dit besluit. Het advies van CRK tot heroverweging van de door te trekken fietsroute langs de Schinkel is niet van toepassing op dit besluit. Dit onderwerp is uitgebreid behandeld in de Nota van beantwoording en wijzigingen projectnota Schinkelkwartier.

Het welstandsniveau ‘beschermd’ voor een heel gebied is alleen toegekend aan gebieden die vallen onder beschermd stads- en dorpsgezicht. Dit zijn gebieden die van algemeen belang zijn vanwege hun schoonheid, hun onderlinge samenhang of hun wetenschappelijke of cultuurhistorische waarde. Niet alle monumenten liggen in een gebied met niveau beschermd. Voor deze gebouwen geldt dat het bouwwerk of object zelf afwijkt van het gebied waar het in ligt. Monumenten hebben dus van zichzelf al een beschermde status en hoeven hierom niet binnen een gebied met welstandsniveau ‘beschermd’ te liggen. De juridische kaders voor de bescherming van monumenten worden gevormd door de Erfgoedwet (voorheen Monumentenwet 1988) en de erfgoedverordening van de gemeente. De betekenis van de omgeving waarin Huis te Vraag ligt past bij het huidige welstandsniveau ‘bijzonder’. Voor een toelichting over de monumentale waarde van Huis te Vraag, zie het tekstkader bij de beantwoording van inspraakreactie nummer 1 op pagina’s 6. De indeling in ruimtelijke systemen heeft te maken met de typologie van de bebouwing in een bepaald gedeelte van de stad. De reden dat de begraafplaats Huis te Vraag niet onder systeem ‘Groen en Water’ valt is dat Huis te Vraag hiervoor ook in relatie tot de omgeving moet worden bekeken.

Slechts een gedeelte van het ensemble Huis te Vraag is onderdeel van de hoofdgroenstructuur Amsterdam, namelijk de begraafplaats zelf. Het weiland, de toegangsweg en de aula maken hier geen onderdeel van uit. Gezien de historische context en het ontstaan van Huis te Vraag (als buitenplaats) en omgeving, waarvan onder andere de Generaal Vetterstraat en het Spijtellaantje uitmaken, als préstedelijke enclave, is het systeem ‘Historische kernen, linten en fragmenten’ op z’n plaats. Juist de waardevolle historie is wat Huis te Vraag uniek maakt en zich, naast de groene huidige kwaliteit, onderscheidt van andere begraafplaatsen. Voor het waardevolle groen is het beleidskader van de hoofdgroenstructuur Amsterdam van toepassing. Wijzigingen Deze inspraakreactie geeft geen aanleiding om het besluit welstandskader Schinkelkwartier aan te passen.

2.4

Global Switch 8

Inspraakreactie Indiener geeft aan dat op de locatie van Global Switch, Johan Huizingalaan 759, een speciaal bestemmingsplan vigeert. Indiener begrijpt dat er naar woningbouwlocaties wordt gezocht. Echter is indiener van mening dat het systeem Woongebieden na 1985, met gebiedstype ‘Samengestelde woonblokken’ aan ruimte ontbreekt voor bedrijfsvoering als datacentrum. Het huidige systeem ‘Kantoren en bedrijven’ met gebiedstype ‘bedrijventerrein’ sluit daar beter op aan. Antwoord De criteria voor het uiterlijk van bouwwerken zijn vastgelegd in de welstandsnota. De welstandsnota heeft invloed op de beoordeling van bouwplannen, zoals op nieuwbouw en op toekomstige verbouwingen aan de buitenkant van het gebouw, waarvoor een omgevingsvergunning nodig is. Het heeft dus betrekking op de uiterlijke kwaliteit van de bebouwing, in relatie tot de andere bebouwing in de omgeving. In het geval van Global Switch komt de onderneming in een veranderend gebied te liggen dat transformeert naar toekomstig woon/werkgebied. Met het aanpassen van het welstandskader wordt een kwaliteitsimpuls beoogd. Toekomstige verbouwingen aan de panden van Global Switch waarvoor een omgevingsvergunning moet worden verleend, zullen in kwaliteit rekening moeten houden met de omgeving waarin Global Switch ligt.

De aanpassing van het ruimtelijk systeem naar ‘Woongebieden na 1985’, voor het grootste deel van Schinkelkwartier, sluit het beste aan op de transformatie van perifeer bedrijvengebied naar een woon-/werkgebied. Het wijzigen van het ruimtelijk systeem en het welstandsniveau in Schinkelkwartier past bij de transformatie van het gebied naar de beoogde nieuwe functies. Dit zegt echter niets over de gebruiksmogelijkheden van (de bestaande) functies in het gebied. De type functies of mogelijkheden tot uitbreiding op een locatie wijzigen niet met het besluit over het welstandskader van Schinkelkwartier. De voor een locatie toegestane functies en mogelijkheden tot uitbreiding zijn namelijk geregeld in het bestemmingsplan (en na invoering van de Omgevingswet in het omgevingsplan). Bij eventuele uitbreidingsplannen van Global Switch zal getoetst worden aan het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan verandert niet met dit besluit welstandskader Schinkelkwartier. Ook de bedrijfsvoering van Global Switch wordt niet beperkt door het veranderende welstandskader. Bij eventuele uitbreidingsplannen wordt de ruimtelijke kwaliteit van het bouwplan getoetst aan de geldende welstandscriteria. Die veranderen wel met dit besluit welstandskader Schinkelkwartier. Wijzigingen Deze inspraakreactie geeft geen aanleiding om het besluit welstandskader Schinkelkwartier aan te passen.

9

Bijlage 1: Kennisgeving concept projectnota en ontwerpbesluit welstandskader

10

Bijlage 2: Informatiebrief start inspraak

11

12