A- 08 Bouwen en Wonen (25) Notitie Uitwerking maatregelen voor uitstroom uit

NOTITIE Versie 2 december 2020

Uitwerking maatregelen voor uitstroom uit jongerencontracten 1. Aanleiding Het uitgangspunt bij jongerencontracten is dat de meerderheid van de jongeren aan het eind van hun tijdelijke contract zelf in staat is een nieuwe woning te vinden. De meesten maken een inkomensgroei door, waardoor ze niet meer zijn aangewezen op een sociale huurwoning. Degenen die dat wel zijn, hebben vijf jaar extra inschrijfduur kunnen opbouwen en maken daardoor meer kans op een sociale huurwoning. Deze maatregel is dan ook bedoeld als een vangnet voor degenen die alsnog dakloos worden aan het einde van hun tijdelijke contract, omdat zij geen alternatieve woonoplossing hebben kunnen vinden. Verwachting is dat dit vangnet voor een beperkt deel van de jongeren nodig is. Deze maatregel wordt alleen ingevoerd in de gemeenten die kiezen om hem toe te passen en is alleen in die gemeente geldig. Deze maatregel wordt ingezet als een experiment dat na twee jaar wordt geëvalueerd. Op basis van de resultaten wordt daarna besloten of het experiment wordt opgenomen in de regelgeving, of wordt stopgezet.

2. Uitwerking voorstel Startpunten Doelgroep Deze maatregel is bedoeld voor jongeren die in het laatste half jaar van hun jongerencontract nog geen woonruimte hebben kunnen vinden. Ook voldoen ze aan de inkomensnorm voor een sociale huurwoning. Om in aanmerking te komen moet een jongere kunnen aantonen in één of meer van de volgende omstandigheden te verkeren: a) De jongere heeft hard gezocht naar een andere woning, zonder succes. Jongeren die in aanmerking komen voor een jongerencontract hebben ook gereageerd op jongerenwoningen. b) De jongere heeft een inwonend kind of kinderen onder de 5 jaar. Daarbij is het mogelijk om de hardheidsclausule toe te passen wanneer de jongere verkeert of in het afgelopen jaar heeft verkeerd onder dusdanige schrijnende (medische) omstandigheden, dat zoeken onmogelijk was. Werking van de punten Wanneer de jongere voldoet aan de criteria krijgt deze 10 extra “startpunten” toegekend in WoningNet of Woonmatch. Deze startpunten zijn alleen geldig voor reacties op sociale huurwoningen in de gemeente waar de startpunten zijn toegekend. De startpunten worden in één keer toegekend en worden niet opgebouwd of afgebouwd. Startpunten zijn 2,5 jaar geldig vanaf het moment van toekenning. Startpunten kunnen wel worden afgenomen als sanctie voor een “no show” of weigering van een concrete woningaanbieding.

1

NOTITIE Werking verlenging contract Een jongere met startpunten kan op basis van deze toekenning verlenging van het tijdelijk contract aanvragen bij de eigen corporatie. De corporatie verlengt vervolgens het tijdelijke contract met twee jaar. De corporatie kan de verlenging weigeren in het geval dat de jongere woont in een tijdelijke bouw complex (containerwoningen e.d.). Daarnaast kan een verlenging worden geweigerd als er sprake is van huurachterstand, woonfraude of overlast. Als bij een sanctie de startpunten worden afgenomen, kan de corporatie het verlengde contract alsnog opzeggen. Evaluatie na 2 jaar Deze maatregel wordt ingevoerd als experiment en wordt na twee jaar geëvalueerd. Er zijn in een eerder stadium zorgen geuit over het aantal aanvragen en het effect van de punten op andere jongeren zonder startpunten. Om die reden is goede monitoring belangrijk. Aanleiding om het experiment vroegtijdig te bespreken is als meer dan 25% van de jongeren die na 4 jaar nog in het jongerencontract woont, startpunten krijgt toegewezen. Desgewenst kunnen gemeenten en corporaties in overleg besluiten het experiment vroegtijdig te beëindigen of kan besloten worden de criteria aan te scherpen. Het aantal aanvragen wordt gemonitord en hier wordt minimaal halfjaarlijks over gerapporteerd.

Na twee jaar wordt het experiment geëvalueerd en wordt besloten over het stopzetten of over het voortzetten ervan als reguliere werkwijze. Onderdeel van de monitoring en evaluatie is o.a.:  de effecten op kansen voor andere groepen woningzoekenden, zoals jongeren voor startpunten.  Het bijhouden op welke woningen met startpunten gereageerd wordt.  Het bijhouden welke woningen worden toegewezen aan woningzoekenden met startpunten. De startpunten moeten voldoende zijn om een woning te vinden, maar mogen niet leiden tot toewijzing van woningen waar normaal gesproken lange wachttijd voor nodig is, aan starters.

3. Toetsing Startpunten Voorstel is om beoordeling van aanvragen voor startpunten, net als situatiepunten, te beleggen bij een centraal team, dat extern georganiseerd is. Om in beeld te brengen hoe de toetsing van startpunten georganiseerd kan worden en welke kosten dit met zich meebrengt, is advies ingekocht bij het Vierde Huis. Dit is een partij die voor een aantal gemeenten in Nederland vergunning- en urgentieaanvragen beoordeelt. Vragenflow Het proces van toetsing voor startpunten kan in principe eenvoudig worden uitgevoerd, op een vergelijkbare manier als voor de situatiepunten. Dit betekent dat men via de website van WoningNet/Woonmatch bij een portal kan komen voor de aanvraag van startpunten. Het portal zal aan de hand van een vragenflow de jongere door de aanvraag leiden, waarbij documenten (i.i.g. het 5-jarencontract) moeten worden geüpload. De aanvraag wordt pas in behandeling genomen wanneer de documenten zijn geüpload. Ook zullen alleen de aanvragen in gemeenten die het experiment uitvoeren en van huurders van bij het PWNR aangesloten corporaties leiden tot een behandeling. 2

NOTITIE De behandeling is vervolgens een kwestie van een toetsing op correctheid van documenten en juistheid van opgegeven criteria op basis van zoekgeschiedenis in WoningNet / Woonmatch en/of BRP gegevens.

Toepassen hardheidsclausule Het voorstel is om situaties van ernstige medische omstandigheden niet bij voorhand op te nemen als criterium. Doel is jongeren die door schrijnende omstandigheden niet in staat zijn te zoeken een uitzonderingmogelijkheid te geven. Op voorhand is niet te voorspellen om welke situaties het gaat. Daarom valt dit onder de hardheidsclausule. In principe worden onvolledige aanvragen niet in behandeling genomen. Om bij deze uitzonderingssituaties toch een aanvraag in te kunnen dienen, wordt in de vragenflow mensen de mogelijkheid geboden om een toelichting te geven. De toelichting is een aanknopingspunt om waar relevant door te vragen en eventueel alsnog de hardheidsclausule toe te passen.

Criteria en toetsing bewijs Een check wordt uitgevoerd op basis van de volgende criteria: 1) Woningzoekende huurt via een jongerencontract bij een van de aangesloten woningcorporaties, waarvan de einddatum binnen een halfjaar plaatsvindt. => uploaden kopie jongerencontract CHECK: contract op geldigheid, type contract, contractpartij en einddatum. 2) Woningzoekende voldoet aan de inkomensnorm voor sociale huur. CHECK: via het “huurpaspoort” van de woningzoekende. 3) Woningzoekende woont in een van deelnemende gemeentes. CHECK: via het “huurpaspoort” van de woningzoekende. 4) Woningzoekende staat ingeschreven bij WoningNet/Woonmatch. CHECK: WoningNet/Woonmatch voor Inschrijving. 5) Woningzoekende voldoet aan tenminste één van de volgende situaties: a. Woningzoekende heeft hard gezocht naar een andere woning, zonder succes CHECK: WoningNet/Woonmatch of woningzoekende aan alle voorwaarden voldoet: Toetsing jaar 1: zoekpuntengeschiedenis niet beschikbaar  Woningzoekende heeft in het afgelopen jaar tenminste 48 keer op een woning gereageerd. Als de jongere 27 jaar of jonger is, van die reacties ook tenminste 24 keer op een jongerenwoning.  Woningzoekende heeft in het afgelopen jaar geen woningen geweigerd en geen aanbiedingen genegeerd.

Toetsing jaar 2: zoekpuntengeschiedenis wel beschikbaar  Beoordeling vindt plaats door een check of door de jongere het maximaal haalbare aantal zoekpunten is opgebouwd. 3

NOTITIE 

Daarnaast wordt gecheckt of geen zoekpuntenaftrek heeft plaatsgevonden, die duidt op weigering van woningen of intrekken van de belangstelling. b. Woningzoekende heeft een inwonend kind of kinderen onder de 5 jaar. Indien het de vader betreft: => uploaden uittreksel gezag register CHECK: BRP voor aanwezigheid eigen kind(eren) onder de 5 jaar, ingeschreven op het adres. Indien het de vader betreft, ook check uittreksel gezag register Beschikking: Wanneer de punten zijn toegekend wordt een beschikking opgesteld en afgegeven. Ook worden de startpunten ingevoerd in WoningNet/Woonmatch. Bij afwijzing wordt de aanvrager geïnformeerd over de afwijzing en mogelijkheden bezwaar/beroep bij gemeente Hardheidsclausule: Wanneer een verzoek onder 5a niet voldoet, wordt gekeken naar het vrij in te vullen toelichtingsveld uit de vragenflow. Als hieruit een schrijnende situatie blijkt, wordt contact opgenomen en wordt om aanvullende bewijsstukken gevraagd, waaruit de ernstige problematiek blijkt. De beoordeling van de stukken en de onderbouwing betreft maatwerk en kan leiden tot nader contact. Randvoorwaarden Voor een efficiënte toetsing zijn een aantal randvoorwaarden. Gebruik van het Qii huurderspaspoort: dit is een tool dat de inkomenstoets verzorgt en actueel houdt, zodat een check van het huurderspaspoort voldoende is om te weten of iemand aan de inkomensnorm voldoet.

Dit is een manier om met dit soort zaken te toetsen zonder de privacy van de woningzoekende te schenden. Uitgangspunt is dat het huurderspaspoort in 2021 in gebruik genomen wordt door corporaties in de regio. De kosten voor de woningzoekende zijn minimaal en in ieder geval minder dan een uittreksel uit het bevolkingsregister te vragen. Data query WoningNet: Voor een snelle toetsing is een query uit WoningNet nodig waarmee met een druk op de knop kan worden opgehaald of de woningzoekende voldoet aan de eisen voor het zoekgedrag, op basis van de zoekgeschiedenis. Het alternatief vraagt om handmatig tellen en is een zeer foutgevoelige optie. De data is aanwezig, de query moet nog gebouwd worden. Kosten per toetsing De kosten voor de toetsing van aanvragen voor startpunten worden belegd bij de gemeenten die het experiment ingezet hebben. Op basis van bovenstaande uitwerking gaat Het Vierde Huis uit van een beoordelingstijd per reguliere aanvraag van gemiddeld 1,5 uur. De toepassing van de hardheidsclausule op basis van documenten toetsing vraagt om 0,5 uur extra voor de aanvragen waar dit van toepassing is. Aangezien dit waarschijnlijk incidenteel wordt toegepast, kan dit op basis van nacalculatie worden gerekend. Uitgaande van 1,5 uur is het tarief € 143,14 per beoordeling. Een toetsing waarbij de hardheidsclausule wordt toegepast kost €190,86 per beoordeling. 4

NOTITIE Medische beoordelingen, die bij uitzonderlijke twijfelgevallen nodig kunnen zijn, zijn door het Vierde huis ingeschat op € 200 Om een beeld te krijgen van de aantallen kan de volgende redenatie gevolgd worden. Jaarlijks worden er ca. 1400 woningen met jongerencontract verhuurd in de regio. Het aantal huurcontracten dat na vier jaar nog over is, is maximaal 1400. Het lijkt echter realistisch om aan te nemen dat een deel van de jongeren dan al uit zichzelf een alternatief heeft gevonden. Dat blijkt ook uit ervaringen met contracten van bijvoorbeeld Riekerhaven die nu aflopen. Als 25% (de grenswaarde om het gesprek aan te gaan over het experiment) die uitstromen uit een jongerencontract dan een aanvraag doet, gaat het om maximaal een paar honderd aanvragen. Hooguit enkele tientallen zullen in aanmerking komen voor de hardheidsclausule. Dan kan er sprake zijn van aanvullende kosten in de beoordeling, bijvoorbeeld omdat medisch advies nodig is. Bijkomende kosten De kosten worden als volgt ingeschat: Eenmalige kosten (bouw aanvullende workflow door WoningNet): circa € 30.000 Terugkerende kosten (licentie, overhead, etc): Nog niet definitief bekend, verwachting is een bedrag tussen de € 5.000-10.000. De bijkomende kosten worden verrekend met de gemeenten die aan het experiment deelnemen.

4. Toekenning verlenging door corporaties

Beoordeling van de aanvraag voor situatiepunten staat los van een aanvraag voor contractverlenging. De mogelijkheden voor contractverlenging worden beoordeeld door de corporatie waar de jongere de woning met jongerencontract huurt. Daarom kan een woningzoekende op basis van de toegekende startpunten zich melden bij de corporatie. Deze zal het contract in principe automatisch verlengen met twee jaar. Dit geldt niet als sprake is van woonfraude, huurachterstanden of overlast. De uitzondering hierop is wanneer de jongeren woont in een tijdelijk complex (containerbouw), die te maken heeft met vaste contractperioden vanwege de noodzaak de complexen te slopen na een bepaalde datum. De jongere wordt in de voorfase geïnformeerd of het complex wel of niet in deze categorie valt.

5. Aandachtpunten bij invoering

Het is van belang dat tenminste één jaar voor de livegang jongeren worden gestimuleerd om te zoeken, zodat zij in ieder geval de kans krijgen om een aanspraak te doen op deze maatregel. Huurders in een jongerencontract worden vanaf drie jaar voor beëindiging van het contract jaarlijks geïnformeerd over de noodzaak om naar alternatieve woonoplossingen te zoeken. Deze informatie wordt verzorgd vanuit de corporaties. Daarnaast is bij de detailuitwerking belangrijk om rekening te houden met termijn voor bezwaar en beroep, aangezien er met het aflopen van de contracten sprake is van enige tijdsdruk.

5

NOTITIE 6. Alternatief: maatwerk de Key

De Key werkt veelvuldig met jongeren contracten en hanteert een vorm van maatwerk dat is besproken als alternatief. Criteria zijn:  Jongeren onder < 28 jaar krijgen een eenmalig aanbod van nieuwe woonruimte met jongerencontract.  Jongeren met speciale omstandigheden (zoals kind) krijgen een verlenging en indien nodig worden ze begeleid naar passende woning met een contract voor onbepaalde tijd. De vrije toewijzingsruimte is maatwerk en geen beleid. Op basis van bovenstaande criteria kan de Key besluiten de vrije toewijzingsruimte te gebruiken.

6