A - 07 Algemene Zaken (3) 210323 Bestuurlijke reactie op initiatiefvoorstel

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 maart 2021 Integriteit Burgemeester Femke Halsema Bureau Integriteit (bureauintegriteit@amsterdam.nl)

Onderwerp

Integriteit

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 10-02-2021 hebben de raadsleden M. Taimounti (DENK), S. Mbarki (PvdA), J. Veldhuyzen (BIJ1), D. Ceder (CU) en W. van Soest (PvdO) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld: “Met beleid werken aan integriteit”. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: 1.

Te onderzoeken hoe de beslissing om over te gaan tot onderzoek, na een melding van een integriteitsschending, met meer waarborgen omkleed kan worden om daarmee de belangen van de medewerker in kwestie beter te beschermen; 2. Een commissie in het leven te roepen die periodiek de kaders van de integriteitsonderzoeken toetst aan het integriteitsbeleid en hierover in zijn algemeenheid rapporteert aan de raad en/of het presidium. Het zou de voorkeur genieten dat in deze commissie personen plaatsnemen die een expert zijn op het gebied van integriteit, maar zelf niet direct onderdeel zijn van de gemeentelijke organisatie zodat daarmee de onafhankelijkheid en onpartijdigheid wordt gewaarborgd; 3. Te onderzoeken hoe de personeelszorg van personen, die direct of indirect onderwerp zijn van een onderzoek naar integriteitsschendingen, verbeterd kan worden en hun rechtspositie binnen de organisatie intact blijft gedurende het onderzoek; 4. In het verlengde van punt 3 te onderzoeken hoe meer bescherming geboden kan worden aan de eigen medewerkers wanneer zij onderwerp van bespreking zijn in de media. Het college bedankt de Taimounti, Mbarki, Veldhuyzen, Ceder en Van Soest voor het initiatiefvoorstel. Het college ondersteunt het doel van het initiatiefvoorstel. Hieronder treft u per onderdeel afzonderlijk een reactie aan. 1.

Zoals ook uit het initiatiefvoorstel blijkt, adviseert Bureau Integriteit (verder: BI) de verantwoordelijke directeur om al dan niet over te gaan tot een persoonsgericht onderzoek. De directeur handelt op basis van zijn eindverantwoordelijke bevoegdheid als werkgever. Het college onderschrijft dat de beslissing om over te gaan tot

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 maart 2021 Pagina 2 van 4

persoonsgericht onderzoek zorgvuldig moet worden genomen. Het college staat er positief tegenover om de beslissing om over te gaan tot onderzoek met meer waarborgen te omkleden om de belangen van de medewerker in kwestie afdoende te beschermen. Daartoe wil het college realiseren dat de beslissing om over te gaan tot onderzoek op basis van het advies van BI, in de toekomst genomen wordt door een viertal directeuren. Dit viertal wordt gevormd door de gemeentesecretaris (algemeen directeur), de betreffende directeur die personeel verantwoordelijk is voor de ambtenaar en twee andere directeuren die een jaar lang deze taak op zich nemen. Zo kan de beslissing nog zorgvuldiger gemaakt worden en wordt de verantwoordelijkheid breder gedragen. In het huidige onderzoeksproces zijn meer waarborgen ingericht voor de medewerker. De ambtenaar heeft het recht op bijstand, iemand die mee gaat in het gesprek, een raadsman/vrouw, een vertrouwenspersoon, of ieder ander die voor de ambtenaar tot steun kan zijn. Het college hecht aan deze bijstand en kiest er daarom voor om dit recht nog sterker te verankeren, door vast te leggen dat iedere ambtenaar wordt bijgestaan in het gesprek met BI door een door hem/haar gekozen derde, tenzij de ambtenaar expliciet aangeeft dat zelf niet te willen.

Daarnaast worden de gesprekken altijd opgenomen en de geluidsbanden daarvan zijn op te vragen door de betreffende medewerker. Tevens worden die geluidsbanden binnen BI gebruikt om gesprekken te evalueren en eventuele leerpunten eruit te halen. Gespreksverslagen worden altijd eerst terug gelegd voor commentaar, alvorens deze worden opgenomen in de rapportage. Tijdens de gesprekken is aandacht voor het welzijn van de ambtenaar. Er worden pauzes ingelast daar waar de ambtenaar of degene die mee is ter ondersteuning daar behoefte aan heeft en gesprekken worden altijd afgerond met een evaluatie van het gesprek, waarin de ambtenaar expliciet gevraagd wordt naar hoe hij/zij het gesprek ervaren heeft. Dit wordt ook opgenomen in het verslag. Tot slot vindt er voor afronding van het onderzoek een wederhoor plaats. De ambtenaar wiens handelen onderzocht is, krijgt de gelegenheid de gehele rapportage te lezen en daarop te reageren. De reactie van de ambtenaar wordt vastgelegd en in de rapportage opgenomen. 2. Ambtenaar, bestuurder en politicus horen zich samen in te zetten om een betrouwbare overheid te zijn. Het college steunt daarom uw wens om, zonder de vertrouwelijkheid te schaden, meer betrokken te zijn bij de uitvoering van integriteitsbeleid.

In het verleden kende de gemeente een Commissie Integriteit, deze commissie bestond uit de burgemeester, Wethouder personeel, de gemeentesecretaris, diverse directeuren en een stadsdeelbestuurder. Deze commissie nam periodiek kennis van het gevoerde integriteitsbeleid en adviseerde bij complexe beleidsbeslissingen. Het college stelt voor om deze commissie nieuw leven in te blazen waarbij deze commissie periodiek de kaders van de integriteitsonderzoeken toetst aan het integriteitsbeleid, de uitvoering van het integriteitsbeleid doorlicht (wat werkt wel, wat werkt niet) en hierover in zijn algemeenheid rapporteert aan de raad en/of het presidium. Op die manier kan op een structurele basis gewerkt worden aan het versterken van het integriteitsbeleid van de gemeente Amsterdam. Het college stelt voor de commissie ten minste als volgt samen te

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 maart 2021 Pagina 3 van 4

stellen; de burgemeester, de gemeentesecretaris, een hoogleraar en een vertegenwoordiger van een onafhankelijk instituut bijvoorbeeld het College voor de Rechten van de Mens en het hoofd BI als secretaris. Tevens stelt het college voor dat deze commissie zich bij uitzondering kan buigen over een individuele kwestie, waarbij het dan gaat om een reconstructie van een afgerond onderzoek. De commissie kan daartoe zelf besluiten waarbij opgemerkt moet worden dat dit niet bedoeld is als beroepsmogelijkheid voor de individuele ambtenaar, want daar zijn immers andere wegen voor. 3. Het college herkent en erkent de zorg die door u is geuit ten aanzien van de ondersteuning van ambtenaren die onderwerp zijn van een integriteitsonderzoek. Van ambtenaren wordt verwacht dat zij hun taak kritisch en loyaal uitoefenen en zich inzetten voor de publieke zaak en dat ze de overheidsmacht die hen is toevertrouwd niet misbruiken. Daar staat tegenover dat de werkgever de medewerker moet beschermen tegen verleidingen en de ruimte moet bieden om zaken bespreekbaar te maken bij twijfel over de uitvoering van het werk. Als een medewerker onderwerp is van een integriteitsonderzoek, dient de personeelszorg op orde te blijven.

Het kan voorkomen dat een medewerker tijdelijk in een onzekere situatie terechtkomt omdat zijn handelen onderwerp van onderzoek is, maar dit mag er niet toe leiden dat de ambtenaar op dat moment beschadigd wordt. Het management heeft een belangrijke rol om hiervoor te waken en adequate zorg te leveren. Het college staat positief ten opzichte van het voorstel om de personele zorg verder te verstevigen voor de situatie waarin een medewerker onderwerp van onderzoek is. 4. In het huidige medialandschap is de anonimiteit van een individuele ambtenaar minder gewaarborgd. Het college deelt uw mening dat ambtenaren beschermd moeten worden door hun eigen organisatie, omdat zij onderdeel zijn van die organisatie. Maar meer nog omdat het voor hen onmogelijk is om zichzelf publiekelijk te kunnen verdedigen. Het college is van mening dat dit een vraagstuk is, waarbij een grote verantwoordelijkheid ligt bij het college. Het vereist dat ambtenaren intern altijd vrijuit kunnen spreken tegen bestuurders en bestuurders altijd de bestuurlijke verantwoordelijkheid dragen. De aanpassing die het college aan de uitvoering van de WOB heeft gedaan, illustreert dat uitgangspunt. Het college heeft aangegeven vaker stukken openbaar te maken waarbij overwegingen van ambtenaren een rol spelen, wat een grotere openbaarheid op inhoud betekent.

Tegelijkertijd beschermt het college de ambtenaren door altijd de namen van ambtenaren weg te lakken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 maart 2021 Pagina 4 van 4

Daarnaast is er ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid van college en raad in het politieke debat. In dat debat moet zeer terughoudend worden omgegaan, niet alleen met het noemen van namen van ambtenaren maar ook met verwijzingen naar functies en situaties waardoor de media eenvoudig kunnen achterhalen welke ambtenaren een rol spelen en zij vervolgens met naam en toenaam kunnen worden genoemd in de media.

Gezien het bovenstaande adviseert het college de gemeenteraad om met het initiatiefvoorstel in te stemmen.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Bijlage 1. Initiatiefvoorstel Taimounti c.s. ‘’Met beleid werken aan integriteit’ d.d. 10 februari 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl