A - 06 Onderwijs (9) Bijlage 1 - Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2

48

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Vooruitblik: opgave De gemeente kijkt in deze IHP-periode in samenwerking met de schoolbesturen naar de totale opgave in Oost. Daarbij zal waar nodig voor kleine gebieden bekeken worden hoe we integrale keuzes kunnen maken. Dit gaat dan vooral om de opgaven in IJburg (Sluisbuurt en Oostelijke eilanden), Amstelkwartier en de renovaties in het oude Oost. Door de opgaven in het gebied in samenhang te bekijken houden we oog voor de ontwikkelingen op het gebied van inclusief onderwijs en een goede evenwichtige spreiding van scholen passend bij de wensen en behoeften van ouders en leerlingen. De gemeente analyseert voor het totale plan de noodzaak van nieuwe scholen en kijkt of deze in de beginfase wellicht in medegebruik of op een tijdelijke locatie kunnen starten.

Gerealiseerde scholen Oost

Sluisbuurt PO1

Piet Hein Montessori Lyceum A'dam Oost

Cburg College Zeeburgereiland

Kleine Kapitein

Watergraafsmeer (WSV)

Pieter Nieuwland College Orion College Amstel

MKC De Schatkaart - gym MKC De Schatkaart

Meer

Spinoza20first

Categorie Primair onderwijs Speciaal onderwijs Voortgezet onderwijs Type ontwikkeling Nieuwbouw Overig Tijdelijke huisvesting Uitbreiding © 2023 Mapbox © OpenStreetMap

49

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Nieuwbouw en capaciteitsuitbreiding In Oost breidt de stad uit. Er wordt veel gebouwd, waardoor in de transformatiegebieden in Oost ruimte voor onderwijs nodig is. Enerzijds gaat het om nieuwe scholen, anderzijds zullen bestaande scholen uit krimpgebieden verhuizen naar het gebied en hun nieuwe huisvesting betrekken. Het gaat in het bijzonder om de volgende gebieden: Sluisbuurt, Centrumeiland, Strandeiland In deze gebieden wordt een groot aantal woningen ontwikkeld. Om de groei op lange termijn op te vangen zijn kavels gereserveerd in Sluisbuurt en op Strandeiland. De opgaven voor komende vier jaar zijn als volgt: • De eerste school voor het primair onderwijs in Sluisbuurt is toegekend aan ASKO. De voorbereidingen zijn in de afrondende fase en de aanbesteding heeft plaatsgevonden. De start bouw vindt naar verwachting plaats in 2025. • De tweede school in Sluisbuurt is toegekend aan STAIJ. De start bouw begint pas na deze IHP-periode. • De eerste po-school op Strandeiland is toegekend aan AMOS en opent naar verwachting in 2026. • De tweede school in dit gebied is van STAIJ zal naar verwachting vanaf 2031 nodig zijn om de groei in leerlingen op te vangen. De voorbereidingen van de bouw starten aan het eind van deze IHP-periode. • Een derde po-school ligt nog verder in de toekomst (niet eerder dan 2031).

• De nieuwbouw voor MLA Sluisbuurt start in 2024, verwachte oplevering van deze nieuwe school zal in 2026 zijn. Op de lange termijn, na 2030, is op Strandeiland een kavel gereserveerd voor een nieuwe vo-school. De gemeente beziet de komende periode of het noodzakelijk is om deze school te realiseren.

50

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Weespertrekvaart en Amstelkwartier In deze gebieden wordt een groot aantal woningen ontwikkeld. Om de groei op lange termijn op te vangen zijn voor het primair onderwijs kavels gereserveerd in Amstelkwartier en Weespertrekvaart. De eerste drie kavels zijn toegekend. De eerste school (Amstel Montessori) is gestart in 2014 en inmiddels een school van gezonde omvang. De tweede school (Weespertrekvaart Midden) is toegewezen aan STAIJ en is in de voorbereidende fase. De bouw start naar verwachting in 2025. De derde locatie (Amstelkwartier) is gereserveerd voor de verhuizing van de Rivieren van AMOS. Naar verwachting start AMOS met de Rivieren eerst in medegebruik in de tweede school Weespertrekvaart Midden van STAIJ. Baaibuurt-West In 2025 wordt begonnen met het bouwrijp maken in dit plandeel. De woningbouw moet in 2028 starten en loopt circa 8 jaar door. Totaal komen er circa 1500 woningen in de Baaibuurt West. In de periode na 2028 is hier waarschijnlijk een po-school nodig. Na 2030 wordt ook de Baaibuurt-Oost ontwikkeld met circa 700 woningen. Of hier tegen die tijd ook een po-school nodig is, moet nog worden bezien.

Renovaties en vervangende nieuwbouw Het zwaartepunt van de huisvestingsopgave in Oost ligt bij nieuwbouw en capaciteitsuitbreiding. Een aantal po-schoolgebouwen dient in de komende tien jaar echter ook gerenoveerd te worden. De meeste panden bereiken de leeftijd van veertig jaar in de volgende IHP-periode (na 2027). De Lidwinaschool van ASKO is gestart met de voorbereidingen en de gedeeltelijke uitvoering van de renovatie. De renovatie wordt in deze IHP-periode afgerond. Ook sbo-school Spectrum James Watt is in 2023 gestart met een renovatie, die binnen deze IHP-periode wordt gerealiseerd. Verder beziet het college vanuit een brede blik op het gebied wat de opgaven zijn en welke renovaties kunnen starten met voorbereiden. Hierbij zal worden gekeken of bijvoorbeeld de po-scholen Frankendael van AMOS en de Indische Buurt School van STAIJ in aanmerking komen voor renovatie. Hierbij wordt ook gekeken naar de opgave in het gebied, naar groei en krimp en naar de aanwezigheid van tijdelijke huisvesting. Schooltuinen In IJburg wordt een nieuwe schooltuin ingericht om de groei een de oostkant van de stad en vanuit Weesp op te kunnen vangen. De voorbereiding hiervoor is gestart, de start bouw staat gepland voor 2025. De Vinktuin en de Kalfftuin moeten op de lange termijn worden vernieuwd. Dit staat gepland voor 2030.

51

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Cburg College

IHP onderwijs Oost 9

8

1

10

7 4

5

6

3

2

© 2023 Mapbox © OpenStreetMap

52

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Naam

Verwachte start bouw

KIEM

2026

1

Rivieren

2028

2

Rivieren Gymzaal

2028

2

Rivieren KDV

2028

2

WTV Midden PO1

2025

3

Spectrum James Watt

2023

4

Amsterdamse MAVO

2028

5

Lidwina

2023

6

Watergraafsmeer (WSV)

2023

7

LUCA Praktijkonderwijs

2028

8

Sluisbuurt PO1

2023

9

ASKO PvS Sluisbuurt

2023

9

Strandeiland PO 1

2025

10

Strandeiland PO 1 Gym

2025

10

Strandeiland PO 1 KDV

2025

10

8.4 Noord Stand van het gebied

Het (voortgezet) speciaal onderwijs telt ruim driehonderd leerlingen in 2022-2023.

Woningbouwontwikkelingen Noord krijgt er veel nieuwe woningen bij. In deze IHP-periode worden in dit stadsdeel naar verwachting de meeste woningen van de stad opgeleverd. Tot en met 2027 gaat het om bijna 10.000 woningen. Tot en met 2032 komen daar nog circa 3.000 woningen bij. Ontwikkelgebieden zijn onder andere Hamerkwartier, Buiksloterham, Elzenhagen Zuid en de NDSM-haven.

De voorziene groei van het aantal leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs, in combinatie met het aandeel leerlingen met kans op onderwijsachterstand in Noord maakt dat het college wil investeren in Noord. Niet alle bewoners van Noord hebben namelijk voordeel van de veranderingen in het gebied. Daarom komen bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeente in actie met ‘Aanpak Noord’.26 Aanvullend daarop investeert de gemeente in de kwaliteit van de onderwijshuisvesting in Noord.

Demografische ontwikkelingen In het primair onderwijs in Noord zijn er in het schooljaar 20222023 in totaal 8918 leerlingen. Net als in Nieuw-West zien we hier een groter aantal leerlingen met kans op een onderwijsachterstand. In het schooljaar 2021-2022 heeft 41 procent van de primair onderwijs-leerlingen in Noord een potentiële achterstand. Voor middelbareschoolleerlingen is dit 43 procent. De komende jaren vindt in het primair onderwijs een lichte stijging van het aantal leerlingen plaats van zo’n drie procent tot in 2027-2028. Daarna zet deze stijging door. In 2038-2039 wordt een toename verwacht van maar liefst 25 procent ten opzichte van 2022-2023. Deze toename komt vooral door de grote hoeveelheid woningen die de komende jaren in het gebied gebouwd worden. In de oudere delen van Noord zien we juist een daling van de leerlingaantallen. Dit vraagt om goede afwegingen om de juiste balans tussen scholen in oude wijken en nieuwe gebieden te vinden. Het voortgezet onderwijs heeft 4800 leerlingen in het schooljaar 2022-2023. Ook hier groeit het aantal leerlingen de komende jaren. Er vindt tot 2027-2028 een stijging van zes procent plaats. Vervolgens stijgen de leerlingaantallen tot in 2038-2039 verder met nog eens twintig procent.

Stand van de gebouwen In Noord moet de gemeente in samenwerking met schoolbesturen de komende periode grote stappen zetten om de bestaande huisvesting voor onderwijs op orde te houden. Er zijn 37 scholen voor primair onderwijs. Daarvan is 32 procent veertig jaar of ouder en komt daarmee mogelijk in principe in aanmerking voor vervanging. Daar komen net als in de andere gebieden de duurzaamheidsopgaven nog bovenop. Een deel van de gebouwen is de afgelopen jaren al gerenoveerd. Het gaat om 8 procent van de voorraad. Voor het voortgezet onderwijs staan er veertien scholen in Noord. Bijna dertig procent van de gebouwen komt gezien de levensduur mogelijk in aanmerking voor renovatie. Van de voorraad is veertien procent al gerenoveerd. Van deze gebouwen is de kwaliteit al verbeterd. Het (voortgezet) speciaal onderwijs heeft zes scholen in het gebied. Van de voorraad is 33 procent veertig jaar of ouder. Eenzelfde percentage van de oude gebouwen is de afgelopen jaar al gerenoveerd. 26

53

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Aanpak Noord - Gemeente Amsterdam

De forse nieuwbouwopgave, de krimp in de oudere delen van het stadsdeel en de vervangingsopgave maken een integrale aanpak voor onderwijshuisvesting in dit stadsdeel noodzakelijk. De gemeente werkt hierin nauw samen met de betrokken schoolbesturen

Resultaten en terugblik In de afgelopen IHP-periode zijn stappen gezet om de huisvesting van het primair onderwijs in Noord op orde te krijgen en te verbeteren. Voor een aantal scholen is vervangende nieuwbouw gerealiseerd of een renovatie uitgevoerd: de Biënkorf, het Wespennest, en Al Yaqoet. Om daarnaast de groei als gevolg van woningbouw op te vangen is tussen 2018 en 2023 een aantal nieuwe scholen voor het primair onderwijs gebouwd. Zo is het Integraal Kindcentrum Overhoeks in 2020 opgeleverd, inclusief kinderdagverblijf en ‘beweegbox’. Het ontwikkelgebied Overhoeks is een hoogstedelijk gebied achter Eye Filmmuseum en A’DAM Tower. Daarnaast is de Kindercampus Mokum in 2022 gebouwd aan het JG Hisgenpad, inclusief kinderdagverblijf en gymzaal. De school moet de groei van het aantal leerlingen in ontwikkelgebied Elzenhagen-Zuid gaan opvangen. Verder hebben IKC Blijhaven en de Baanbreker hun intrek genomen in een gebouw aan de Papaverweg in Buiksloterham, een voormalig bedrijventerrein in transitie naar woonwijk. Het betreft tijdelijke huisvesting van permanente kwaliteit. De school zal naar verwachting acht jaar blijven staan. Deze scholen pionieren in dit gebied tussen nieuwe woningen in aanbouw.

54

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Integraal Kindcentrum Overhoeks in Overhoeks, opgeleverd in 2020

Ook voor het voortgezet onderwijs zijn in Noord nieuwe gebouwen opgeleverd. Het Hyperion Lyceum heeft in 2018 de nieuwbouw inclusief twee zaaldelen voor bewegingsonderwijs in gebruik genomen. De school heeft een gebouw op Overhoeks, dat door zijn architectuur uitdrukking geeft aan de wens om leerlingen de regie te laten voeren over hun eigen leerproces. Daarnaast is in 2023 sporthal Elzenhagen opgeleverd voor het bewegingsonderwijs van Xplore Agora. Ook zal het Vonk College (voormalige Clusius College) gebruikmaken van één zaal in de Sporthal Elzenhagen. De permanente huisvesting van Xplore wordt naar verwachting in 2025 in Elzenhagen Zuid opgeleverd.

Gerealiseerde scholen Noord

Poolster Klein Amsterdam Biënkorf

Kleine Wereld: IKC De Kameleon (Wereldburger) Elzenhagen Zuid PO 1: KC Mokum Kameleon (wereldburger) TH IKC De Kameleon Gymzaal KC Mokum Buiksloterham TH PO 1 - Blijhaven K18a Al Yaqoet Wespennest

Overhoeks

SVPO

Hyperion Lyceum

Categorie Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Type ontwikkeling Aanpassing Nieuwbouw Overig Tijdelijke huisvesting Renovatie © 2023 Mapbox © OpenStreetMap

55

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Tijdelijke huisvesting van permanente kwaliteit voor IKC Blijhaven en de Baanbre-

Vooruitblik: opgave De onderwijshuisvestingsopgaven in Noord zijn complex. Enerzijds breidt het stadsdeel aan de IJ-oevers in hoog tempo uit door de komst van nieuwe woningen. Dat maakt dat nieuwe scholen nodig zijn. Anderzijds is een groot deel van de scholen in het oude Noord de komende jaren toe aan renovatie en zien we krimp in die wijken van het stadsdeel. Bovendien is het bijzonder moeilijk om locaties voor tijdelijke huisvesting in Noord te vinden. Om deze opgaven in samenhang te bekijken, een goede fasering aan te brengen en overal voldoende aanbod te realiseren heeft de gemeente in samenwerking met de schoolbesturen een integrale visie op Noord ontwikkeld. De komende jaren gebruiken wij dit als basis om uitvoering te geven aan de opgaven in het stadsdeel en waar nodig bij te sturen. We werken toe naar scholen met een gezonde omvang, naar scholen die kunnen bieden wat leerlingen nodig hebben voor een optimale schoolloopbaan en naar inclusief onderwijs. Hieronder volgen de hoofdlijnen uit het plan.

ker aan de Papaverweg in Buiksloterham, opgeleverd in 2022

Nieuwbouw en capaciteitsuitbreiding De groei in Noord vindt de komende jaren hoofdzakelijk plaats langs de IJ-oevers: van de NDSM-haven in het westen, via Buiksloterham en Overhoeks naar het Hamerkwartier in het oosten. Voor het primair onderwijs zijn in dit gebied kavels gereserveerd om de toename van het leerlingaantal op de lange termijn te kunnen opvangen. Op de korte termijn (tot en met 2027) vestigen zich vijf scholen langs de IJ-oevers. Dit is voldoende, gezien de prognoses voor de toename van het aantal leerlingen de komende jaren: • Drie scholen hebben zich al langs de IJ-oevers gevestigd – al dan niet tijdelijk. De IJsbreker verhuist volgens planning in 2015 van de tijdelijke naar de definitieve locatie. De Baanbreker (ASKO) en Blijhaven (Innoord) delen een tijdelijk gebouw. De Baanbreker vindt in 2028 definitieve huisvesting in Buiksloterham. De bouw is echter vertraagd. De Blijhaven wordt in 2031 definitief gehuisvest op de NDSM. Vervangende nieuwbouw voor de Biënkorf (Mariëndaal 11), opgeleverd in 2020

56

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

•

 anvullend vestigen zich in deze IHP-periode twee scholen A in het gebied: Klein Amsterdam en een IKC van schoolbestuur Geert Grootte. Klein Amsterdam wordt in 2027 opgeleverd op het NDSM-terrein. Het Geert Grootte-IKC krijgt nieuwbouw in de Klaprozenbuurt. Deze wordt in 2027 opgeleverd.

In het voortgezet onderwijs krijgen drie scholen nieuwbouw: • De nieuwe Techschool ‘TASC’ wordt permanent gehuisvest in het Hamerkwartier. Deze school is in augustus 2023 gestart in tijdelijke huisvesting aan de Darlingstraat in Zuidoost. De permanente locatie voor de Techschool wordt naar verwachting in 2028 opgeleverd. • Verder wordt de nieuwbouw voor Metropolis (samenvoeging van Bredero Beroepscollege, Nieuwe Havo en Vox), inclusief sporthal, in 2026 naar verwachting opgeleverd. • Ook wordt in 2026 permanente huisvesting voor Xplore Agora gerealiseerd in het ontwikkelgebied Elzenhagen Zuid. De school is gestart in 2020. In het (voortgezet) speciaal onderwijs ziet de gemeente ook een opgave. Het gebouw van het Orion College Noord aan de Beijerlandstraat 2 heeft onvoldoende capaciteit om het groeiend aantal leerlingen te huisvesten. Momenteel staan er noodunits om alle leerlingen onderdak te bieden. Op termijn moet hier een structurele oplossing voor komen. Dit moet onderdeel worden van de visie op spreiding van deze voorzieningen over de stad. Hiervoor werken het samenwerkingsverband en de gemeente aan een plan voor passend en inclusief onderwijs. Vanuit dat plan moet worden bekeken wat een goede spreiding is over de stad van voorzieningen voor speciaal (voortgezet) onderwijs.

57

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Bewegingsonderwijs In Elzenhagen-Zuid wordt in najaar 2023 ter vervanging van de bestaande faciliteiten een nieuwe sporthal opgeleverd. Aan de te vervangen sporthal wordt een extra gymzaal toegevoegd. Ook worden er voorbereidingen getroffen voor een extra gymzaal voor het basisonderwijs. Aan de Meidoornweg worden voorbereidingen getroffen voor een nieuwe sporthal in combinatie met bewegingsonderwijs. Noord heeft een tekort aan ruimte voor bewegingsonderwijs in de buitenlucht. Veel sportparken liggen ver van de meer centraal geleden scholen. Een kleine uitbreiding is mogelijk te realiseren door natuurgrasvelden om te zetten naar kunstgras. Dit gebeurt in nauwe afstemming met stadsdeel en omwonenden. Renovatie en vervangende nieuwbouw Een groot aantal schoolgebouwen van het primair onderwijs in Noord is op enig moment toe aan renovatie. Er zijn minstens veertien scholen die de komende tien jaar in aanmerking komen voor vervanging of renovatie. Tegelijkertijd is er in de gebieden waar renovatie nodig is, sprake van krimp. De nieuwbouw- en transformatiegebieden langs de IJ-oevers bieden daarbij kansen om bestaande scholen op termijn te huisvesten. Verder is het tempo waarin de gemeente de komende jaren kan renoveren afhankelijk van de beschikbaarheid van de schaarse tijdelijke huisvesting in Noord. Dat geldt ook voor het voortgezet onderwijs.

De gemeente kijkt op basis van een integrale visie op het gebied naar een goede spreiding en voldoende aanbod ten opzichte van het aantal leerlingen. Ook kijken we naar slimme oplossingen om renovaties met een doorschuifplan mogelijk te maken. Zo kunnen scholen bijvoorbeeld waar mogelijk opvolgend gebruik maken van dezelfde tijdelijke huisvesting.

In het primair onderwijs komen bestaande schoolgebouwen op verschillende locaties van Innoord, ASKO en AMOS in deze IHP-periode in aanmerking voor (de voorbereiding van) renovaties of vervangende nieuwbouw, als daar ruimte voor is. Voor andere scholen geldt dat zij al zijn gestart en in deze IHP-periode hun renovatie afronden. Sommige scholen zitten al in een bouwtraject dat op korte termijn wordt afgerond. Het gaat om de Poolster van Innoord en de Oranje Nassau van AMOS. De oplevering van de Poolster is eind 2024. Ook de Oranje Nassau (AMOS) is gestart, de oplevering wordt zomer 2024 verwacht. Verder is een aantal scholen bezig met de voorbereidingen van renovaties en vervangende nieuwbouw en heeft hiervoor een voorbereidingskrediet ontvangen. Deze renovaties en vervangende nieuwbouwprojecten worden ook in deze IHP-periode afgerond. Hierbij gaat het om een aantal scholen van AMOS, Kolom en Innoord: IKC Tuindorp, de Driemaster, de Bonkelaar, Zeppelin, Montessori Azalea, Montessorischool Boven ’t IJ – Kampina, de Weidevogel, IJplein en Universum. Voorwaarde voor uitvoering van vervangende huisvesting is de aanwezigheid van tijdelijke huisvesting. Ook de Kinderboom krijgt vervangende huisvesting, in het Hamerkwartier, maar de realisatie hiervan is voor onbepaalde tijd vertraagd.

Om ervoor te zorgen dat renovaties in de toekomst sneller en gemakkelijker van start kunnen gaan houdt de gemeente een aantal schoolgebouwen aan die kunnen dienen als wissellocatie of als huisvesting van nabijgelegen scholen. Hierbij gaat het onder andere om het schoolgebouw op het Banneplein, de te realiseren schoollocatie op de Meidoornweg en een nader te bepalen pand in Oud-Noord.

58

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Voor het voortgezet onderwijs is de gemeente voornemens om renovaties voor te bereiden. Waar mogelijk krijgen renovaties in Noord – net als in Zuidoost en Nieuw-West – voorrang gezien de grote opgaven en de wens om ongelijk te investeren voor gelijke kansen in het gebied.

Schooltuinen In Noord is de vernieuwde Schaap schooltuin recent opgeleverd. Dit geldt ook voor de Broekhuijsen-Leewis.

IHP onderwijs Noord

1 3

2

4

17 16 23

5

20

12

25 22

6

7 9 11 8 10

21 14 13 15

19 18

© 2023 Mapbox © OpenStreetMap

59

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

24

KRB PO 1: Geert Groote II Gymzaal

2025

12

KRB PO 1: Geert Groote II KDV

2025

12

Meidoornweg: Boven 't IJ Azalea #1152

2024

13

Naam

Verwachte start bouw

Bonkelaar

2026

1

Boven 't IJ Azalea Gymzaal

2024

13

Molenwijk: De Bonkelaar #1035

2026

1

Boven 't IJ Azalea KDV

2024

13

Bonkelaar Gymzaal

2026

1

Metropolis

2023

14

Bonkelaar KDV

2026

1

IJplein

2026

15

Poolster

2023

2

Prof. Waterink Noord

2024

16

IKC Tuindorp

2026

3

Banne Noord: PO 1 De Vier Windstreken

2028

17

Zeppelin

2026

4

Vier Windstreken Gymzaal

2028

17

NDSM PO 1 - KB7 - Klein Amsterdam

2025

5

Vier Windstreken KDV

2028

17

Klein Amsterdam Gymzaal

2025

5

Hamerkwartier PO 1 - kavel A7 Draka - Kinderboom

2025

18

Klein Amsterdam KDV

2025

5

Hamerkwartier PO2 -Draka

2025

18

Buiksloterham PO1: IJsbreker K19

2023

6

Hamerkwartier PO 2 - kavel A7 Draka

2025

18

Buiksloterham PO1: IJsbreker Gymzaal K19

2023

6

VO Hamerstraat (VO Tech) def huisv.

2028

19

Buiksloterham PO1: Ijsbreker KDV K19

2023

6

VO Hamerstraat (VO-tech) A0 def huisv

2028

19

Buiksloterham PO 2 Baanbreker K25

2026

7

Xplore Agora Amsterdam

2023

20

Buiksloterham PO 2 Baanbreker Gymzaal K25

2026

7

Orion College Noord

2028

21

Buiksloterham PO 2 Baanbreker KDV K25

2026

7

Kameleon (wereldburger) TH

2023

22

IJsbreker

2024

8

Boven 't IJ

2025

23

Buiksloterham PO 3

2028

9

CAN Buikslotermeerplein: PO 1

2028

24

Buiksloterham 3

2028

9

CAN Buikslotermeerplein: PO 1 Gym

2028

24

IJsbreker

2024

10

CAN Buikslotermeerplein: KDV

2028

24

IJsbreker

2024

11

Kleine Wereld: IKC De Kameleon (Wereldburger)

2023

25

KRB PO 1: Waldorf a/d Werk - Kairos #376

2025

12

IKC De Kameleon Gymzaal

2023

25

KRB PO 1: Geert Groote II Gymzaal

2025

12

IKC De Kameleon KDV

2023

25

KRB PO 1: Geert Groote II KDV

2025

12

Weidevogel

2023

26

Meidoornweg: Boven 't IJ Azalea #1152

2024

13

Boven 't IJ Azalea Gymzaal

2024

13

Boven 't IJ Azalea KDV

2024

13

2023

14

IJplein

2026

15

Prof. Waterink Noord

2024

16

Banne Noord: PO 1 De Vier Windstreken

2028

17

Vier Windstreken Gymzaal

2028

17

Vier Windstreken KDV

2028

17

Hamerkwartier PO 1 - kavel A7 Draka - Kinderboom

2025

18

Hamerkwartier PO2 -Draka

2025

18

Hamerkwartier PO 2 - kavel A7 Draka

2025

18

VO Hamerstraat (VO Tech) def huisv.

2028

19

VO Hamerstraat (VO-tech) A0 def huisv

2028

19

Xplore Agora Amsterdam

2023

20

Orion College Noord

2028

21

Kameleon (wereldburger) TH

2023

22

Boven 't IJ

2025

23

CAN Buikslotermeerplein: PO 1

2028

24

CAN Buikslotermeerplein: PO 1 Gym

2028

24

CAN Buikslotermeerplein: KDV

2028

24

Kleine Wereld: IKC De Kameleon (Wereldburger)

2023

25

IKC De Kameleon Gymzaal

2023

25

IKC De Kameleon KDV

2023

25

Weidevogel

2023

26

Metropolis

26

8.5 Zuidoost Stand van het gebied Woningbouwontwikkelingen In verschillende ontwikkelgebieden worden de komende jaren woningen toegevoegd aan Zuidoost. Amstel III en Arenapoort West transformeren van een bedrijventerrein tot een gemengde stadswijk. In verschillende buurten in Bijlmer Centrum, de K-buurt en Holendrecht wordt verdicht. Er komen naar verwachting tot en met 2027 ruim 5700 woningen bij. Op de lange termijn, tussen 2028 en 2032, worden er nog eens circa 4700 woningen gerealiseerd.

Demografische ontwikkelingen Zuidoost telt in het schooljaar 2022-2023 in totaal 6513 leerlingen in het primair onderwijs, inclusief het speciaal basisonderwijs. Tegelijkertijd loopt, net als in Nieuw-West en Noord, een relatief hoog percentage leerlingen een risico op onderwijsachterstand. Hier gaat het om 52 procent van de basisschoolleerlingen, die een potentiële achterstand heeft. Onder middelbareschoolleerlingen is dit 48 procent. De komende jaren, tot 2027-2028, laat de prognose een lichte daling van het aantal leerlingen in het primair onderwijs in Zuidoost zien. Daarna is de verwachting dat het aantal leerlingen juist substantieel toeneemt. Tot 2038-2039 komen er 1375 leerlingen bij, een groei van zo’n dertien procent ten opzichte van 2022-2023. De groei komt door de verdichting van woonbuurten en transformatie van kantorengebieden in het stadsdeel. Zuidoost bouwt de komende jaren veel woningen. De groei van het leerlingaantal op lange termijn in combinatie met de kans op een onderwijsachterstand van leerlingen maakt de onderwijshuisvestingsopgave in Zuidoost groot. Daarom vindt de gemeente het relevant dat de focus de komende jaren ligt op goede onderwijshuisvesting voor leerlingen in dit gebied. Om dit te realiseren wordt ook aansluiting gezocht bij het Masterplan Zuidoost.27 27

60

ZO=Zuidoost - ZO= Zuidoost (zoiszuidoost.nl)

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Het voortgezet onderwijs voorziet geen groei in het aantal leerlingen. Het voortgezet onderwijs bestaat in 2022-2023 uit 3228 leerlingen. Zowel op de korte als de lange termijn blijft dit aantal nagenoeg stabiel. Het (voortgezet) speciaal onderwijs biedt plek aan ruim 900 leerlingen in schooljaar 2022-2023. Dit komt omdat er relatief veel scholen voor (v)so in dit gebied zijn gehuisvest. Deze scholen bieden plek aan leerlingen uit de hele stad en ook uit de regio.

Stand van de gebouwen Zuidoost heeft 29 scholen voor het primair onderwijs, inclusief het sbo. Zo’n 29 procent van de scholen is veertig jaar of ouder en komt op basis van de levensduur mogelijk in aanmerking voor vervanging. Dat de vervangingsopgave in dit relatief jonge stadsdeel zo groot is, komt doordat de scholen in dezelfde periode gebouwd zijn. De panden bereiken daarom tegelijkertijd de leeftijd van veertig jaar. Een beperkt aantal scholen (9 procent) in Zuidoost is de afgelopen jaren gerenoveerd. Er moet de komende periode, afhankelijk van de feitelijke staat van de gebouwen, inzet gepleegd worden om de rest van de voorraad op orde te krijgen. Voor het voortgezet onderwijs staan er zes scholen in Zuidoost. De meeste zijn gebouwd vanaf de jaren tachtig een enkel gebouw is ouder. Bij een aantal van deze gebouwen zijn gedurende de looptijd aanpassingen gedaan aan het gebouw. Het (voortgezet) speciaal onderwijs telt negen gebouwen in het gebied. Eén daarvan is veertig jaar of ouder en niet gerenoveerd. De rest van de gebouwen zijn in of na de jaren tachtig gebouwd. Hier is de vervangingsopgave dus ook beperkt.

Resultaten en terugblik Voor het primair onderwijs is voor een aantal scholen uitbreiding of vervangende nieuwbouw gerealiseerd. Zo zijn Cornelis Jetses, Tamboerijn en Achtsprong de afgelopen jaren gerenoveerd of uitgebreid. Daarnaast is in 2021 vervangende nieuwbouw gerealiseerd voor de Knotwilg, inclusief gymzaal. De nieuwbouw is onderdeel van de openbare ruimte van het nieuwe woongebied Vreeswijkpad. Voor het internationaal onderwijs in Zuidoost is in de afgelopen IHP-periode een bijzonder schoolgebouw gerealiseerd. Aan het Bijlmerplein opende in 2023 AICS Southeast in de drie getransformeerde torens van het Zandkasteel. De school biedt internationaal onderwijs aan leerlingen van 4 tot 18 jaar. Het betreft het voormalig hoofdkantoor van ING, een gemeentelijk monument. AICS Southeast heeft het tijdelijke gebouw aan de Darlingstraat verlaten. Daar heeft de nieuwe school voor vmbo-techniek TASC vanaf augustus 2023 tijdelijk zijn intrek genomen in afwachting van de definitieve locatie in Noord.

Zandkasteel, verbouwd voor AICS

61

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Gerealiseerde scholen Zuidoost

VO-school Hamerstraat (VO Tech) tijd huisv Shri Laksmi

AICS

Rozemarn

Cornelis Jetses

Knotwilg

Knotwilg

Tamboerijn

Categorie Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Type ontwikkeling Aanpassing Nieuwbouw Overig Tijdelijke huisvesting Uitbreiding © 2023 Mapbox © OpenStreetMap

62

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Nieuwbouw en capaciteitsuitbreiding Op meerdere plekken worden woningen toegevoegd. Dit heeft invloed op de leerlingaantallen in het primair onderwijs in het gebied. Omdat de reisbereidheid onder leerlingen in het voortgezet hoger is, heeft de toevoeging van woningen in de omgeving daar minder invloed op.

Nieuwbouw van de Knotwilg, inclusief inpandige gymzaal, gerealiseerd in 2021

Vooruitblik: opgave Zuidoost is een aandachtsgebied, waar de ontwikkeling van een integraal plan op het gebied prioriteit krijgt. De scholen in Zuidoost staan voor meerdere uitdagingen, waaronder de kwaliteit van het onderwijs en het lerarentekort. De uitstraling en functionaliteit van een schoolgebouw dragen bij aan de kwaliteit van het onderwijs. We investeren de komende jaren daarom maximaal in de onderwijshuisvesting in dit stadsdeel. De gemeente werkt samen met de schoolbesturen aan de integrale onderwijshuisvestingsopgaven. Het plan heeft betrekking op nieuwbouw en renovatie. De inzet van tijdelijke huisvesting is onderdeel van de zoektocht. Het doel is voldoende aanbod en een goede spreiding van scholen, waardoor alle leerlingen in Zuidoost in een kwalitatief hoogwaardig gebouw in hun buurt onderwijs kunnen volgen. Hieronder staan de hoofdlijnen uit het plan beschreven.

63

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Amstel III en Arenapoort West Dit transformatiegebied wordt omgevormd van bedrijventerrein naar woningen. Het gebied ligt relatief geïsoleerd ten opzichte van bestaande wijken door de barrière die het spoor vormt. Er zijn daarom meerdere kavels voor nieuwe schoolgebouwen voor het primair onderwijs gereserveerd. In deze IHP-periode begint de bouw van IKC de Metropool van Zonova. In 2024 gaat de school open op een tijdelijke locatie. In 2026 is de verhuizing naar haar definitieve locatie aan de Hogehilweg 10 in Bullewijk gepland. De bouw van een tweede schoolgebouw in Bullewijk wordt in deze IHP-periode voorbereid. Het schoolgebouw wordt ingezet als wissellocatie (voor renovaties) of als locatie voor nieuwe initiatieven. Bijlmer Centrum Als gevolg van woningbouw groeit de populatie in Bijlmer Centrum vanaf 2027. Om de groei op te vangen in het primair onderwijs, verhuist Onze Wereld van Zonova naar een nieuwbouwlocatie in het Mandelapark. De start bouw is naar verwachting in 2025. Verder breidt in dit gebied op de korte termijn het Orion College Drostenburg uit. Dit is nodig omdat het voortgezet speciaal onderwijs stadsbreed groeit. Deze capaciteitsuitbreiding wordt in deze IHP-periode afgerond. Bewegingsonderwijs Aan de Darlingstraat wordt eind 2024 een tijdelijke sporthal met vier zaaldelen gerealiseerd ten behoeve van bewegingsonderwijs in dit gebied.

Renovatie en vervangende nieuwbouw De komende vier jaar laat de gemeente een aantal renovaties uitvoeren voor het primair onderwijs. Samenspel heeft voorbereidingskrediet ontvangen om vervangende nieuwbouw mogelijk te maken. De naast elkaar gelegen schoolgebouwen (hoofdlocatie en nevenvestiging) worden geïntegreerd in één schoolgebouw. De werkzaamheden starten zo mogelijk in 2025 en worden in deze IHP-periode afgerond. Aanvullend op de renovaties waarvoor een voorbereidingskrediet is verstrekt, maakt de gemeente samen met de schoolbesturen een afweging voor de start van een aantal renovaties en vervangende nieuwbouw. Voor het primair onderwijs gaat het om bestaande gebouwen van Zonova, ASKO en CorDeo. De Ster en de Mobiel krijgen na de fusie van augustus 2023 samen een nieuw pand op de locatie van de huidige Ster. Er is geen tijdelijke huisvesting nodig omdat de leerlingen in de Mobiel worden gehuisvest. Ook wordt verkend of het mogelijk is om daarbij het naastgelegen pand van de Regenboog te vervangen, zodat in de toekomst voor de Regenboog aparte tijdelijke huisvesting vermeden kan worden. De renovaties van de Prof. Van Houteschool en Nellestein vinden zoveel mogelijk in samenhang plaats, zodat zij van één vervangende huisvesting gebruik kunnen maken. Het gebied waarin de Holendrechtschool en de Morgenster liggen, wordt herontwikkeld.

Bovendien zijn de schoolgebouwen aan het einde van hun levensduur. De scholen worden tijdelijk gehuisvest nabij het Paasheuvelweggebied (Amstel III). Zo kunnen de scholen ook leerlingen opvangen uit dit transformatiegebied. De nieuwbouw komt in de buurt van de huidige locatie en wordt in deze IHP-periode voorbereid. Ook voor het voortgezet onderwijs is de gemeente voornemens om renovaties voor te bereiden. Waar mogelijk krijgen renovaties uit Zuidoost gezien de opgaven in het gebied voorrang vanuit het uitgangspunt van ongelijk investeren.

64

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Schooltuinen De schooltuin in Gaasperdam is onderdeel van de gebiedsontwikkeling. De impact van die ontwikkeling wordt nog onderzocht. Eventuele consequenties zijn voor de volgende IHP-periode relevant. De Wagner Schooltuin wordt beschouwd als een van de mooiste schooltuinen van Amsterdam. De tuin is opgericht in 1977 en ligt om een verbouwde boerderij uit 1864.

IHP onderwijs Zuidoost

7

3 4

9 10

5

6

1

2

8

© 2023 Mapbox © OpenStreetMap

65

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Naam

Verwachte start bouw

Arenapoort PO1 - Kavel 12

2028

1

Arenapoort PO1 - Kavel 12 - gym

2028

1

Arenapoort PO1 - Kavel 12 kdv

2028

1

IKC de Metropool ( school)

2024

2

IKC de Metropool (gymzaal)

2024

2

IKC de Metropool (KDV)

2024

2

Zonova - tijdelijk

2024

2

Orion College Drostenburg

2023

3

VO-school Hamerstraat (VO Tech) tijd huisv

2023

4

Tijdelijke gymzalen/sporthal AICS

2023

5

Permanente Gymzalen/Sporthal AICS

2026

5

Onze Wereld (Mandelapark)

2025

6

Onze Wereld Gymzaal

2025

6

Onze Wereld KDV

2025

6

Orion College Zuidoost

2028

7

Mobiel

2026

8

Samenspel Kantershof

2025

9

Samenspel Geerdinkhof

2025

10

8.6 Centrum Stand van het gebied Woningbouwontwikkelingen In Centrum is de verwachting dat in deze IHP-periode een beperkt aantal woningen gebouwd wordt. Het gaat tot en met 2027 om ca 550 woningen. Tot en met 2032 komen er nog 450 woningen bij. Demografische ontwikkelingen Het primair onderwijs in Centrum telt in het schooljaar 2022-2023 in totaal 3418 leerlingen. Het aandeel leerlingen met een kans op een onderwijsachterstand is het kleinst van heel Amsterdam: vijftien procent van de basisschoolleerlingen heeft kans op een onderwijsachterstand, voor middelbareschoolleerlingen is dit negen procent. Deze IHP-periode neemt het aantal leerlingen in het primair onderwijs met zo’n vijftien procent af. Dat is een sterke daling. Die afname heeft consequenties voor de bestaande scholenvoorraad de komende jaren. Naar verwachting stabiliseert het aantal leerlingen na 2030 weer wat op circa 3300 leerlingen. Een gezonde spreiding van scholen met een leerlingaantal boven de 200 leerlingen per school is noodzakelijk. Het voortgezet onderwijs in Centrum heeft 1174 leerlingen in het schooljaar 2022-2023. Op de korte termijn blijft dit aantal nagenoeg stabiel. Op de lange termijn (2038-2039) is de verwachting dat het aantal leerlingen met zes procent afneemt.

Stand van de gebouwen In Centrum ziet de gemeente vooral in het primair onderwijs een vervangingsopgave. Voor het primair onderwijs zijn 21 scholen gehuisvest. De scholen in dit gebied zijn gemiddeld ouder dan in andere gebieden: circa 38 procent van de gebouwen is ouder dan veertig jaar en komt gezien de levensduur mogelijk in aanmerking voor vervanging. Verder zijn de afgelopen jaren al stappen gezet om de voorraad op orde te krijgen. Van de gebouwen is 33 procent al gerenoveerd waardoor de levensduur is verlengd. In de monumentale binnenstad is de vervangingsopgave groot en complex. Omdat het leerlingaantal de komende jaren 66

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Uitbreiding van de Dr. E. Boekmanschool, opgeleverd in 2018

afneemt, is het van belang om een goede afweging te maken of de renovatie van monumentale panden noodzakelijk is of dat schoolbesturen genoodzaakt zijn te herschikken. Voor het voortgezet onderwijs staan twee scholen met meerdere gebouwen in Centrum. Eén van deze gebouwen (aan de Passeerdersgracht), is de afgelopen jaren gerenoveerd. Twee andere gebouwen zijn, gezien de levensduur, op termijn toe aan renovatie. Het gaat om panden die in de 19e eeuw gebouwd zijn. Voor het (voortgezet) speciaal onderwijs staat een relatief nieuw gebouw in Centrum. Dit gebouw dateert uit 2005. Het gaat om de school van Altra (iHub) aan de Konijnenstraat.

Resultaten en terugblik In Centrum hebben in zowel het primair als voortgezet onderwijs uitbreidingen plaatsgevonden. Voor het primair onderwijs heeft OOadA de Dr. E. Boekmanschool in 2018 laten uitbreiden. De school heeft er vier lokalen en een technieklokaal bijgekregen. Deze zijn gebouwd boven op de bestaande gymzaal. Voor het voortgezet onderwijs heeft de Vinse School een tweede locatie in de Palmstraat gekregen en maakt vanwege de groei gebruik van de locatie Passeerdersgracht.

Gerealiseerde scholen Centrum

Theo Thijssen

Alan Turingschool

Categorie Primair onderwijs

Kleine Reus

© 2023 Mapbox © OpenStreetMap

67

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Type ontwikkeling Aanpassing Renovatie Uitbreiding

Vooruitblik: opgave Ook in Centrum en Zuid wordt de opgave in de komende IHP-periode vanuit een integrale blik bekeken. Het is van belang om de opgaven in samenhang te bezien, zodat er voldoende en gespreid aanbod van scholen van gezonde omvang in deze stadsdelen behouden blijft. Omdat het aantal leerlingen in het primair onderwijs daalt, beraadt een aantal scholen zich op herschikking. Verder analyseert de gemeente welke renovaties urgent zijn, hoe wij deze renovaties praktisch mogelijk kunnen maken door het beschikbaar stellen van passende tijdelijke huisvesting en wat een juiste fasering is, mede op basis van het afwegingskader. Tijdelijke huisvesting vinden is in Centrum en Zuid net als in Noord een complexe opgave. De mogelijkheden van de strategische voorraad (voormalige schoolgebouwen) in dit gebied wordt onderzocht. Mogelijk moet het pand aan de Plantage Muidergracht, waar nu tijdelijke opvang voor statushouders is, in de toekomst weer ingezet worden voor onderwijs. Ook zal buiten de gebaande paden worden gezocht. Renovatie en vervangende nieuwbouw In Centrum is met name een aantal scholen in het primair onderwijs toe aan renovatie. De Witte Olifant (OOadA) begint in 2024 met de voorbereiding van een renovatie en heeft daarvoor krediet ontvangen. De school heeft vervangende huisvesting gevonden op de eigen locatie Nieuwe Uilenburgerstraat 96.

In deze IHP-periode komt de renovatie gereed. Verder maakt de gemeente de komende vier jaar een integrale afweging voor de start van (voorbereidingen) van renovaties van bestaande gebouwen in het primair onderwijs van OOadA, ASKO en ASVO.

68

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

IHP onderwijs Centrum

1

3 2

6

4

© 2023 Mapbox © OpenStreetMap

69

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

5

Naam

Verwachte start bouw

Burght

2024

1

Burght

2023

2

Burght

2025

3

Kleine Reus

2025

4

Kleine Reus

2025

4

vervangende huisvesting gymzaal Kleine Reus

2025

5

Witte Olifant

2025

6

8.7 Zuid Stand van het gebied Woningbouwontwikkelingen Ook in Zuid breidt de stad uit. Er vindt in beperkte mate verdichting plaats. Naar verwachting komen er in deze IHP-periode circa 2400 woningen bij. Op de lange termijn, tussen 2028 en 2032, worden circa 2300 woningen gerealiseerd. Gebieden waar het merendeel van de bouw van woningen plaatsvindt zijn Havenstraat, Zuidas en Schinkelhaven (onderdeel van Schinkelkwartier dat grotendeels in Nieuw-West ligt; zie eerder in dit hoofdstuk). Daarnaast is er een aantal inbreidingslocaties en transformatieprojecten. Demografische ontwikkelingen Stadsdeel Zuid telt relatief veel leerlingen in het primair onderwijs: 10.045 leerlingen in het schooljaar 2022-2023. Een groot deel van deze leerlingen woont buiten Zuid of zelfs buiten de gemeente. Het gaat om circa 4000 leerlingen die naar Zuid reizen om er naar school te gaan. Deze IHP-periode daalt het aantal leerlingen naar verwachting met zo’n negen procent naar 9145 leerlingen. De verwachting is dat er in Zuid op lange termijn wel een groei plaatsvindt, naar zo’n 10.000 leerlingen rond 20382039. Dat is een toename van twee procent ten opzichte van 2022-2023. Deze groei vindt deels plaats door de komst van nieuwe woningen.

Verder hebben scholieren op basisscholen in Zuid een relatief beperkte kans op een onderwijsachterstand in vergelijking met de rest van de stad: zeventien procent heeft een potentiële onderwijsachterstand, voor middelbareschoolleerlingen is dit ook zeventien procent.

70

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Het voortgezet onderwijs in Zuid biedt plek aan ruim 17.000 leerlingen in schooljaar 2022-2023. Net als in het primair onderwijs woont een groot deel van de VO-leerlingen niet in Zuid, maar reist vanuit een ander stadsdeel of gemeente om in dit stadsdeel naar school te gaan. Wel is de verwachting dat het leerlingaantal in Zuid de komende jaren gaat dalen. Op korte termijn, tot 20272028, vindt een krimp van twee procent plaats. Tot 2038-2039 vindt nog eens een daling van acht procent plaats.

Stand van de gebouwen Net als in Centrum is de vervangingsopgave van gebouwen in met name het primair onderwijs omvangrijk. In Zuid staat een groot aantal scholen voor het primair onderwijs. Er zijn 38 scholen (inclusief sbo) hier gevestigd. De scholen zijn door de monumentale bouw gemiddeld ouder dan in andere gebieden. Van de gebouwen komt 47 procent gezien de levensduur mogelijk in aanmerking voor vervanging. Deze gebouwen zijn nog niet gerenoveerd. Daar komt de duurzaamheidsopgave nog bovenop, want veel monumentale panden voldoen niet aan de duurzaamheidseisen. De levensduur van een ander deel van de voorraad is de afgelopen jaren verlengd; achttien procent van de gebouwen in Zuid is gerenoveerd. Het voortgezet onderwijs heeft 25 scholen. Daarvan is 21 procent veertig jaar of ouder en de afgelopen decennia nog niet gerenoveerd. Net als in Centrum zijn de afgelopen jaren al veel schoolgebouwen opgeknapt. Het gaat om 45 procent van de voorraad. Het (voortgezet) speciaal onderwijs heeft drie gebouwen: het gaat om een nieuw gebouw uit 2010 en twee gebouwen ouder dan veertig jaar. Eén daarvan is nog niet gerenoveerd.

Resultaten en terugblik In Zuid zijn verschillende projecten uitgevoerd om enerzijds de kwaliteit van de bestaande voorraad te verbeteren, en anderzijds voldoende capaciteit te realiseren om leerlingen in Zuid te huisvesten. Voor het primair onderwijs zijn nieuwbouw en renovaties gerealiseerd. Er is een aantal nieuwbouwprojecten opgeleverd. Zo is in 2018 een nieuwe school in Zuid gerealiseerd: het Humanistisch Kindcentrum De Wereldboom. Ook is er een nieuwe gymzaal in het gebied gebouwd. OOadA heeft in 2018 een gymzaal laten bouwen voor de 15e Montessorischool Maas en Waal. Verder is een aantal scholen gerenoveerd. Zo heeft de Cornelis Vrijschool vernieuwbouw gekregen. Nagenoeg het gehele pand is vernieuwd met behoud van de karakteristieke gevels en dakconstructie. Ook de 2e Openluchtschool Voor Het Gezonde Kind is in 2021 gerenoveerd en uitgebreid. Lokalen zijn vergroot, er is meer licht gecreëerd, er zijn losse werkplekken gerealiseerd en het gebouw voldoet aan de duurzaamheidseisen.

Nieuwbouwschool Humanistisch Kindcentrum De Wereldboom, opgeleverd in 2018

Ook in het voortgezet onderwijs is (vervangende) nieuwbouw gerealiseerd. In 2017 is het Fons Vitae Lyceum getroffen door een grote brand. Het gebouw is gerenoveerd en sinds 2019 weer in gebruik. Verder heeft internationale school The Amsterdam International Community School (AICS) in 2021 een eigen schoolgebouw op de Arent Janszoon Ernststraat in gebruik genomen.

Vernieuwbouw Cornelis Vrijschool aan de Van de Veldestraat, gerealiseerd in 2021

71

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Gerealiseerde scholen Zuid Cornelis Vrij

Notenkraker

Montessori Lyceum A'dam MLA Mavo

Berlage Lyceum

1e Openlucht TH De Leertuin (Elout)

Berlage Lyceum VO wissellocatie Zuid

Elif

15e Mont. Maas en Waal

HKC De Wereldboom (PO) Kindercampus Zuidas Zuidas

Merkelbach Categorie Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Apollo

Sint Jozef © 2023 Mapbox © OpenStreetMap

72

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Buitenveldert Montessori

Type ontwikkeling Nieuwbouw Overig Tijdelijke huisvesting Uitbreiding

Vooruitblik: opgave Zoals bij Centrum aangegeven wordt de opgave voor de stadsdelen Centrum en Zuid in samenhang bekeken. Vanuit de gebiedsopgave wordt gekeken welke renovaties en vervangende nieuwbouw nodig zijn en in welke volgorde. Hierbij wordt ook gekeken naar de opgave in het gebied, groei en krimp en hoe slim gebruik kan worden gemaakt van tijdelijke huisvesting. Nieuwbouw en capaciteitsuitbreiding In Zuid vindt transformatie en verdichting plaats. De populatie groeit daardoor op termijn. Er zijn extra scholen voor het primair onderwijs nodig. Het gaat in het bijzonder om één gebied. Zuidas Als gevolg van woningbouw groeit het aantal leerlingen in het gebied en er zijn kavels gereserveerd voor onderwijshuisvesting. Kindercampus Zuidas is in 2014 gestart op de Antonio Vivaldistraat in tijdelijke huisvesting van permanente kwaliteit. De definitieve huisvesting voor Kindercampus Zuidas is eind 2024 gereed en komt in de wijk Ravel. Het nieuwe schoolgebouw beschikt over ruimte voor 22 groepen, kinderopvang, BSO en een gymlokaal. Daarnaast wordt op de langere termijn rekening gehouden met in ieder geval nog één of twee locaties voor de ontwikkeling van po-scholen, al naar gelang de groei van het aantal leerlingen op de Zuidas en de programmering van de gebiedsontwikkeling.

Verder is de gemeente voornemens om voor twee po-scholen in Zuid capaciteitsuitbreiding en/of permanente huisvesting te realiseren. De gemeente doet onderzoek naar permanente huisvesting voor Elif-Zuid. Deze nieuwe school is gestart in 2021 en nu tijdelijk gehuisvest aan de Winterdijkstraat 10 en de Vechtstraat 88. Verder bouwt schoolbestuur OOadA voor de Kleine Nicolaas een nieuw schoolgebouw op het Havenstraatterrein. Dit wordt een alles-inéén-school met gymzaal en in een aanpalend gebouw kinderopvang. De groei van het aantal leerlingen kan namelijk niet op de huidige locatie opgevangen worden. De bouw start in 2025.

73

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Bewegingsonderwijs In Zuid is sprake van een capaciteitsprobleem voor het faciliteren van bewegingsonderwijs. De tijdelijke sporthal Parnas met drie zaaldelen brengt eind 2024 enige verlichting in dit capaciteitsvraagstuk. Op termijn wordt een uitbreiding van de capaciteit voor bewegingsonderwijs opgenomen in de programmering van de nieuwe sporthallen Zuid. Ook aan de Havenstraat realiseert de gemeente in de nabije toekomst een dubbele sportzaal om bewegingsonderwijs en de breedtesport mogelijk te maken. Renovatie en vervangende nieuwbouw Een aantal schoolgebouwen in zowel het primair als voortgezet onderwijs is toe aan renovatie. In het primair onderwijs creëert OOadA vervangende nieuwbouw voor De Dongeschool. De oplevering staat in het voorjaar 2024 gepland. Verder is een aantal bestaande schoolgebouwen uit de scholenvoorraad van OOadA, Stichting AMS, AMOS, HVL en Willemspark ook op enig moment toe aan renovatie of vervangende nieuwbouw. Een aantal van deze projecten heeft inmiddels een voorbereidingskrediet ontvangen. Voor het voortgezet onderwijs worden in deze IHP-periode drie renovaties afgerond. De renovatie van het Berlage Lyceum heeft vertraging opgelopen vanwege de complexiteit rond de tijdelijke huisvesting. Uiteindelijk is deze gevonden in het Martin Luther Kingpark. De renovatie is inmiddels gestart en wordt naar verwachting in 2026 afgerond.

Voor bewegingsonderwijs maakt het Berlage Lyceum nu en in de toekomst gebruik van sporthal De Pijp. De renovatie van het Montessori Lyceum Amsterdam is begonnen. De nieuwbouw heeft vertraging opgelopen en wordt in 2026 afgerond. Tot slot is het Hervormd Lyceum Zuid de afgelopen periode gestart met voorbereidingen van de renovatie en heeft daar krediet voor ontvangen. De renovatie wordt in de komende jaren uitgevoerd, mits er passende tijdelijke huisvesting kan worden gevonden voor de leerlingen.

De gemeente maakt de komende jaren een plan voor Centrum en Zuid waarin een afweging wordt gemaakt welke renovaties in het primair en voortgezet onderwijs in welke fasering kunnen starten. Daarbij maakt de gemeente een stadsbrede afweging, mede op basis van het afwegingskader. Uitgangspunt is dat stadsdelen waar investeren hard nodig is vanuit kansenongelijkheid, voorrang krijgen.

Schooltuinen In december 2013 is er een prachtige nieuwe schooltuin gerealiseerd in Zuid: de Aemstel Schooltuin.

74

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

IHP onderwijs Zuid

9

4 3

5 6

12 13

7 10

Naam

Verwachte start bouw

Verdi PO 1

2026

1

Verdi PO 1 Gymzaal

2026

1

Verdi PO 1 KDV

2026

1

Van Detschool

2028

2

Havenstraat PO1 (Kleine Nicolaas)

2025

3

Havenstraat PO1 gymzaal (kleine Nicolaas)

2025

3

Willemspark

2024

4

Gerrit van der Veen College

2028

5

Gerrit van der Veen College

2028

6

Hervormd Lyceum Zuid

2026

7

Kindercampus Zuidas

2024

8

IKC Zuidas -gym

2024

8

IKC Zuidas -KDV

2024

8

Zuiderlicht College

2028

9

Donge

2023

10

6e Mont. Anne Frank

2026

11

Zuiderlicht College

2028

12

Berlage Lyceum

2023

13

© 2023 Mapbox © OpenStreetMap

75

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

11 1

2

8

8.8 Weesp Stand van het gebied Woningbouwontwikkelingen In Weesp zijn de afgelopen jaren veel woningen gebouwd. Ook is er voor deze IHP-periode veel woningbouw gepland. Tot en met 2027 gaat het om circa 1400 woningen. Tot en met 2032 komen er nog ruim 300 woningen bij. Het gebied waar de meeste woningen komen te staan, is de Bloemendalerpolder (Weespersluis). In de nieuwe woningen komen hoofdzakelijk gezinnen te wonen. Demografische ontwikkelingen Het primair onderwijs in Weesp telt in het schooljaar 2022-2023 1953 leerlingen. Het percentage leerlingen met een kans op een achterstand is klein in Weesp. In het schooljaar 2021-2022 heeft achttien procent een potentiële onderwijsachterstand in het gebied. Voor middelbareschoolleerlingen is dat twintig procent. De verwachting is dat er veel leerlingen bij komen op de korte termijn. Deze IHP-periode neemt het aantal leerlingen met zo’n dertig procent toe tot in 2027/2028. Op de lange termijn, tot 2038/2039, blijft dit leerlingaantal nagenoeg stabiel. De komende jaren verhuist een groot aantal gezinnen naar dit gebied. Er moeten scholen in het primair onderwijs bij om de komst van nieuwe leerlingen te kunnen opvangen

dit gebied gehuisvest. Van de gebouwen is 25 procent ouder dan veertig jaar en komt gezien de levensduur mogelijk in aanmerking voor vervanging. Naast het tekort aan ruimte door de verwachte groei van het aantal leerlingen ligt er dus ook een vervangingsopgave voor de bestaande schoolgebouwen in het primair onderwijs. Voor het voortgezet onderwijs staan twee scholen in Weesp, beide nog niet ouder dan veertig jaar. In het gebied staan geen schoolgebouwen voor het (voortgezet) speciaal onderwijs.

Resultaten en terugblik De afgelopen jaren zijn in het primair onderwijs stappen gezet om de capaciteit uit te breiden. Zo is in nieuwbouwwijk Weespersluis een brede school inclusief sporthal met drie zalen en ruimte voor kinderopvang en buurtvoorzieningen gebouwd. In het schoolgebouw zijn twee scholen ondergebracht: De Weesperrijk en De Nieuwe Jozef. Vanwege de groei van het aantal leerlingen in de wijk is het gebouw uitgebreid. Die uitbreiding heeft in 2022-2023 gefaseerd plaatsgevonden, waarbij beide scholen extra ruimte hebben gekregen. Een schoolgebouw in de bestaande stad, aan de Papelaan 99, is in het verleden ingezet om Weesperrijk te laten starten en om als wissellocatie te dienen tijdens de verbouwingen.

In het voortgezet onderwijs vindt de groei van het aantal leerlingen wat later plaats. Dit komt omdat met name jonge gezinnen de komende jaren naar het gebied verhuizen. Deze kinderen stromen na een paar jaar door naar het voortgezet onderwijs. In 2022-2023 bestaat het voortgezet onderwijs uit 1739 leerlingen. Tot 2027-2028 groeit het aantal leerlingen met circa zes procent. Op de lange termijn, tot 2038/2039, groeit het aantal leerlingen naar verwachting nog eens met zestien procent.

Stand van de gebouwen Weesp telt een relatief klein aantal scholen vergeleken met de rest van Amsterdam. Er zijn acht scholen voor het primair onderwijs in

76

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Nieuwbouw Weesperrijk

Gerealiseerde scholen Weesp

Brede School Weesperrijk/Sint Jozef

Categorie

Primair onderwijs

Type ontwikkeling Uitbreiding

© 2023 Mapbox © OpenStreetMap

77

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Vooruitblik: opgave Ondanks dat de afgelopen jaren is gewerkt aan het vergroten van de capaciteit, zijn de onderwijshuisvestingsopgaven in Weesp ook in deze IHP-periode urgent. Het gebied heeft te maken met een grote toename van leerlingen in een korte periode. Op de korte termijn met name in het primair onderwijs. Om de opgaven het hoofd te bieden werkt de gemeente nauw samen met de schoolbesturen aan oplossingen. Er wordt bekeken wat nodig is voor de komende schooljaren en welke school op termijn waar gevestigd wordt. Het plan vormt de basis van waaruit de gemeente in deze IHP-periode de opgaven aanpakt, slim met elkaar verbindt en waar nodig prioriteert. Hieronder volgen de hoofdlijnen uit het gebiedsplan.

te huisvesting. Ook kijken we of aanvullende tijdelijke huisvesting gerealiseerd kan worden in de Bloemendalerpolder. Ook voor het voortgezet onderwijs zet de gemeente de komende jaren in op capaciteitsuitbreiding. In Weesp zal het aantal vo-leerlingen verder toenemen waardoor er aanvullende huisvesting nodig is voor het Vechtstede College. Het Vechtstede College hanteert een aannamebeleid dat stuurt op een leerlingaantal dat past in het gebouw. Inmiddels moet de school voor alle stromen loten. Omdat het Vechtstede College steeds vaker leerlingen moet afwijzen, komt de regiofunctie van de school onder druk komt te staan.

Nieuwbouw en capaciteitsuitbreiding Door de komst van leerlingen naar Weesp zijn onder andere nieuwe scholen voor het primair onderwijs nodig in Weesp. De Weesperrijk, De Nieuwe Jozef en het nieuwe schoolinitiatief IKC Cadans richten zich op de Bloemendalerpolder (Weespersluis). Huidig inzicht is dat deze scholen als volgt gehuisvest worden in de bestaande onderwijsgebouwen in Weesp: • Weesperrijk: hoofdlocatie brede school Weespersluis; • De Nieuwe Jozef: hoofdlocatie brede school Weespersluis; • IKC Cadans: startlocatie op Papelaan 99.

Vanaf 2027 kan het aantal leerlingen niet meer worden opgevangen in de bestaande vo-scholen (Vechtstede College en Casparus) in Weesp. Het tekort aan capaciteit loopt in de prognose (tot 2041) nog verder op tot ruim vijfhonderd leerlingen. De kans is groot dat het tekort aan capaciteit na 2041 verder op zal lopen gezien de piek in het po. Een groot deel van deze kinderen zal een aantal jaren later instromen in het vo. Daarom doet de gemeente een forse ruimteclaim om een vo-school te kunnen realiseren voor maximaal zevenhonderd leerlingen, inclusief bewegingsonderwijs. Daarnaast is er buitenruimte nodig. Gezien de prognoses lijkt dit genoeg om het verwachte capaciteitstekort op te vangen.

De scholen Weesperrijk en De Nieuwe Jozef zitten vol in 2024. Om als gemeente te blijven voorzien in voldoende onderwijscapaciteit kan er uitgeweken worden naar de oude locatie van de St. Jozefschool aan de Blomstraat 2. Daarnaast onderzoekt de gemeente mogelijkheden voor tijdelijke huisvesting in Weespersluis. De groei en huisvesting van de scholen die zich richten op Weespersluis, wordt vanwege de krapte in huisvesting, nauwlettend gemonitord. In Weespersluis ligt een reservering voor de ontwikkeling van twee onderwijskavels voor het primair onderwijs. Verder verkennen we of het binnen nu en een paar jaar mogelijk is om een schoolgebouw te ontwikkelen op een derde kavel, buiten Weespersluis. Het gaat bij alle kavels om permanen-

Renovatie en vervangende nieuwbouw Naast het bieden van voldoende huisvesting ten behoeve van de groei in Weesp wordt er geïnvesteerd in renovatie van de bestaande scholenvoorraad van het primair onderwijs. De eerste school op de planning is Wisperweide. In de wijk Aetsveld zijn twee scholen gefuseerd: De Hobbedob en De Terp. Zij gaan verder onder de naam Wisperweide. De verouderde schoolgebouwen zijn geschakeld. De afgelopen periode is de planvorming gestart voor vervangende huisvesting. Na de zomer van 2025 hoopt Wisperweide het nieuwe pand te kunnen betrekken. Daarnaast wordt het onderwijsgebouw aan de Papelaan 99 gefaseerd opgeknapt. Dit om de verwachte groei van IKC Cadans te huisvesten.

78

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

IHP onderwijs Weesp

1

2

3 4

Naam

© 2023 Mapbox © OpenStreetMap

79

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

Verwachte start bouw

Weespersluis PO3

2026

1

Weespersluis PO3 gym

2026

1

Weespersluis PO3 kdv

2026

1

Weesp VO school

2025

2

Wisperweide TH

2024

3

Basisschool Wisperweide

2024

4

8.9 Huisvestingsopgave speciaal en (voortgezet) speciaal onderwijs Het speciaal en voortgezet speciaal onderwijs (so en vso) verzorgt onderwijs voor leerlingen met een specifieke onderwijs- en zorgvraag. In Amsterdam wordt (voortgezet) speciaal onderwijs in vier clusters aangeboden. In totaal zijn er 34 locaties voor het speciaal en voortgezet onderwijs (19 so en 15 vso). Momenteel groeit het leerlingaantal in het speciaal onderwijs en zijn er in Amsterdam bijna geen plekken meer op so-scholen voor kinderen in de basisschoolleeftijd. Met name in cluster 3 en 4 is geen plek meer. In het voortgezet speciaal onderwijs (vso) is deze stijging ook merkbaar. Dit heeft enerzijds te maken met de toename van so-leerlingen, maar ook met het onderwijsaanbod aan leerlingen van 18 jaar en ouder. Deze leerlingen blijven langer op de vso-scholen zitten.

Cluster 1-onderwijs Schoolbestuur Visio heeft een locatie in stadsdeel Nieuw-West waar zij onderwijs aanbiedt voor blinde en slechtziende leerlin-

gen uit de regio. Van de leerlingen met een visuele beperking (landelijk rond 2400 leerlingen) gaat tachtig procent naar het regulier onderwijs. Het andere deel (circa 400 leerlingen met een extra zorgvraag) gaat naar de scholen van Visio

Cluster 2-onderwijs De schoolbesturen Kentalis en Viertaal bieden in Nieuw-West onderwijs aan in vijf schoolgebouwen voor leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis en voor dove en slechthorende leerlingen. Verder onderzoeken schoolbesturen de komende periode hoe het cluster 2-onderwijs beter kan aansluiten bij wensen van ouders en leerlingen. De voorkeur gaat uit naar kleinschalige locaties in samenwerking met regulier onderwijs. Er worden gesprekken gevoerd door bestuurders onderling en deze ontwikkeling verkeert in een verkenningsfase. Cluster 3-onderwijs De schoolbesturen Orion en Kolom bieden onderwijs voor leerlingen met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking en voor langdurig zieke leerlingen. Het aantal leerlingen in het cluster 3-onderwijs groeit met name in de onderbouw. De groei heeft gevolgen voor de huisvesting op dit moment en op de lange termijn. Oplossingen worden gevonden door gebouwen te optimaliseren om zoveel mogelijk leerlingen te kunnen huisvesten en om leerlingen bij het sbo te plaatsen waar het leerlingaantal daalt.

Cluster 4-onderwijs Schoolbesturen Levvel, Orion en iHUB bieden onderwijs aan voor leerlingen met gedrags- en psychiatrische beperkingen. Het leerlingaantal in het cluster 4-onderwijs groeit in de onderbouw. Orion heeft een aantal schoolgebouwen geoptimaliseerd om zoveel mogelijk leerlingen te kunnen plaatsen. Levvel heeft aangegeven dat de schoolgebouwen voor hun doelgroep vol zitten. De komende periode zoeken we naar oplossingen voor dit knelpunt.

Visio, foto Marcel van der Burg

80

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

SO De Heldring

81

Gemeente Amsterdam

Integraal Huisvestingsplan 2024-2027

9. Financiën en risico’s In dit hoofdstuk staan de financiële consequenties van de opgaven in hoofdstuk 8. De inhoudelijke opgave voor onderwijs wordt vertaald naar een meerjarige investerings- en exploitatieopgave. Het IHP is een koersdocument waar geen financiële en juridische consequenties aan kunnen worden verbonden. In dit hoofdstuk wordt de koppeling gemaakt tussen opgaven en financiën om inzicht te bieden in de omvang van de te verwachten investeringsaanvragen voor voorzieningen in de komende jaren. Uit dit IHP volgen echter geen claims op de begroting of concrete projectbesluiten. Concrete investeringsaanvragen voor specifieke voorzieningen worden jaarlijks gedaan op basis van het Onderwijshuisvestingsprogramma (OHP).

9.1 Werkwijze en uitgangspunten In bovenstaande hoofdstukken zijn de beleidsopgaven benoemd die een vertaling moeten krijgen in de onderwijshuisvesting. Het gaat daarbij om zowel onderwijsinhoud als om bijvoorbeeld verduurzaming van de bestaande voorraad onderwijsgebouwen in de stad. De gemeente heeft nu eenmaal een wettelijke taak waar het gaat om onderwijshuisvesting (zie hoofdstuk 3). De prioritering verschilt echter bij huisvesting in de bestaande stad (renovatie) en in de groei van de stad (uitbreiding capaciteit).