A - 06 Onderwijs (9) 00 Voordracht Integraal huisvestingsplan Onderwijs 2024

Gemeenteraad

VN2023-024064 Onderwijs, Jeugd en Zorg

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 20 december 2023

Portefeuille

Onderwijs Coördinatie Maatschappelijke Voorzieningen (13)

Agendapunt

6

Datum besluit

College van B en W 14 november 2023 Onderwerp

Integraal huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027 De gemeenteraad van Amsterdam besluit

Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027 vast te stellen. Wettelijke grondslag

Artikel 108 van de Gemeentewet inzake de bevoegdheid van het gemeentebestuur tot het regelen van de huishouding van de gemeente. De gemeente heeft een zorgplicht voor de bekostiging van huisvesting van scholen voor het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs. In artikel 102 van de Wet op het Primair Onderwijs (WPO), artikel 76m in de Wet van het Voortgezet Onderwijs (WVO) en artikel 100 van de Wet op de Expertisecentra (WEC) is vastgelegd dat de gemeenteraad de uitoefening van deze verantwoordelijkheid regelt in een Verordening. Op grond van artikel 95 WPO, 76f WVO en 93 WEC stelt het college, na overleg met de schoolbesturen, jaarlijks voor het onderwijs op het grondgebied van de gemeente het Onderwijshuisvestingsprogramma vast. Op basis van artikel 160, eerste lid, onder b, van de Gemeentewet is het college bevoegd hierover te besluiten. Bestuurlijke achtergrond

Het Amsterdams Akkoord; De gemeente heeft de wettelijke taak om te voorzien in onderwijshuisvesting voor het primair-, voortgezet- en (voortgezet) speciaal onderwijs (po, vo en (v)so). De gemeente krijgt hiervoor geld uit het gemeentefonds. De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het (onderwijskundige) aanbod en de inhoud van het onderwijs. De gemeente stelt elke vier jaar een integraal huisvestingsplan op (geen wettelijke verplichting) om de huisvestingsopgave voor de daaropvolgende jaren in beeld te brengen en maatregelen te nemen om de gemeentelijke taak goed in te richten. Daarmee zorgt de gemeente voor zowel kwalitatief hoogwaardig als kwantitatief voldoende onderwijshuisvesting voor kinderen in deze stad; De herijking van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2018-2022+ is op 14 november 2017 door het college en op 20 december 2017 door de gemeenteraad vastgesteld. Verordening huisvestingsvoorzieningen onderwijs Amsterdam 2020 (hierna: verordening). Hierin is de wettelijke verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting uitgewerkt. In deze verordening staan de aan te vragen voorzieningen, de toetsingscriteria, de genormeerde vergoedingen en de beschrijving van het aandelingsproces.

Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen Amsterdam 2020 – 2025 (hierna: RPO) dat op 30 april 2020 is vastgesteld door de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media (hierna: minister).

Gegenereerd: v1.18

1

Gemeenteraad

VN2023-024064 Onderwijs, Jeugd en Zorg

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 20 december 2023

Plan van scholen 2022-2025/Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen. Op 7 juli 2021 is het laatste Plan van Scholen door de gemeenteraad vastgesteld, de minister van Onderwijs heeft dit plan in december 2021 goedgekeurd. Inmiddels is de wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen (MRvNS) in werking getreden. Afgelopen 1 juni is bekend geworden welke nieuwe scholen per augustus 2024 in Amsterdam mogen starten. Aanvragen uit het Plan van Scholen vallen onder het overgangsrecht in het kader van de nieuwe wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen. Onderbouwing besluit

Aanleiding Voor het eerst in Nederland zijn vier huisvestingplannen gelijktijdig opgesteld. Deze vier huisvestingplannen (IHP onderwijs, SHP jeugd, zorg en basisvoorzieningen, SHP sporten en bewegen en SHP kunst en cultuur) zijn een actualisatie van de bestaande huisvestingplannen. De plannen zijn in een gezamenlijk traject opgesteld en daarbij is zoveel mogelijk gezocht naar afstemming. Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) en het Strategisch Huisvestingsplan (SHP) zijn koersdocumenten die bijdragen aan een inclusieve, leeare en complete stad. Per huisvestingplan staan de belangrijkste trends en ambities m.b.t. huisvesting beschreven. Het bestaande beleid en de ambities uit het coalitieakkoord zijn hiervoor het uitgangspunt. De plannen zijn geen nieuw beleid. Ze zijn een vertaling van bestaand beleid en ambities in projecten en ruimteclaims. Daarbij zijn de eerste vijf jaar (2023-2027) concreet (waar mogelijk) en wordt een doorkijk gegeven voor de langere termijn. In de plannen wordt zowel gekeken naar de bestaande stad als naar de groei van de stad. De huisvestingsplannen zijn binnen en buiten de gemeente afgestemd en met de belangrijkste stakeholders per domein.

De huisvestingsplannen gaan over het realiseren van nieuwe voorzieningen in de groei van de stad, over vervanging van verouderde voorzieningen in de bestaande stad (vervanging/renovatie) en noodzakelijke aanpassingen en toevoegingen in specifieke buurten waar de maatschappelijke opgave (in de stad) het grootst is. Dat geeft een investeringsopgave voor zowel de groei van de stad als de bestaande stad. Deze kosten zijn indicatief en aan de plannen zijn geen directe financiële consequenties verbonden. In de jaarlijkse begrotingscyclus wordt besloten over investeringen in specifieke projecten en geprioriteerd op basis van beschikbare financiële ruimte. Een IHP/SHP is juridisch niet bindend. Om de projecten in de huisvestingplannen te realiseren wordt gebruikt gemaakt van het investeringsplafond maatschappelijke voorzieningen. De totale opgave o.b.v. de huisvestingsplannen zijn hoger dan het investeringsplafond maatschappelijke voorzieningen. De verwachting is dat een deel van de projecten vertraagd, o.a. vanwege de vertraging in de ontwikkelingen in de nieuwe stad. Indien nodig, kan bij de VJN een afweging worden gemaakt o.b.v. een afwegingskader dat in elk SHP is opgenomen. Om de vier huisvestingsplannen met een integrale blik op te stellen zijn deze gelijktijdig geactualiseerd en worden deze in gezamenlijkheid ter vaststelling aangeboden.

De vier geactualiseerde huisvestingsplannen zijn afzonderlijk leesbaar. Echter komen een aantal onderwerpen/thema’s in alle vier de plannen terug en zijn daarmee domein overstijgend. Om het overkoepelende verhaal van de vier huisvestingsplannen duidelijk te maken is één gezamenlijke oplegger (bijlage 2) opgesteld door de afdeling Maatschappelijke Voorzieningen.

Gegenereerd: v1.18

2

Gemeenteraad

VN2023-024064 Onderwijs, Jeugd en Zorg

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 20 december 2023

De oplegger Actualisatie huisvestingsplannen beschrijft de ambities en trends die aan alle vier de huisvestingsplannen ten grondslag liggen en geeft een totaalbeeld van de financiële en ruimtelijke opgave op basis van de vier huisvestingsplannen. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 2024-2027 beschrijft de ambities, kaders en opgaven voor onderwijshuisvesting in de gemeente Amsterdam. In de afgelopen jaren is met het IHP 2018-2022+ gewerkt aan een veelzijdige aanpak om de onderwijshuisvesting op orde te krijgen en te houden. De nadruk lag in deze periode op nieuwbouw van scholen ten behoeve van de groei van de stad. Er zijn in dat kader nieuwe gebouwen gerealiseerd. Daarnaast zijn bestaande schoolgebouwen gerenoveerd, verduurzaamd, hebben gebouwen een fris binnenmilieu gekregen (programma Gezonde Scholen Amsterdam) en zijn schoolpleinen vergroend (Amsterdamse Impuls Schoolpleinen). Ook is de gemeente actief aan de slag met het vereenvoudigen en versnellen van de processen rondom nieuwbouw middels het Innovatief Partnerschap Schoolgebouwen (IPS). Hierdoor bouwt Amsterdam de komende 10 jaar samen met schoolbesturen en drie consortia (aannemers) aan kwalitatief hoogwaardige, flexibele en duurzame schoolgebouwen. Het IHP 2024-2027 bouwt voort op deze aanpak.

In een stad die groeit, is het van belang om voldoende ruimte te maken voor onderwijs. Soms zijn nieuwe schoolgebouwen nodig. Soms is verplaatsing of capaciteitsuitbreiding van bestaande schoolgebouwen een optie om de komst van leerlingen op te vangen. In een stad die verandert, is het essentieel om een gevarieerd scholenaanbod (met name in het PO) in elke wijk in stand te houden. Daarmee is er keuze voor ouders en leerlingen. De maatschappelijke opdracht in Amsterdam is groot. Gemeente en het onderwijsveld bundelen de krachten om alle kinderen en jongeren datgene te bieden wat nodig is om zich optimaal te ontwikkelen en perspectief te hebben. Daarvoor is het (soms) nodig dat we ongelijk investeren. De komende jaren werken we daarom aan gezonde, duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen voor scholen met een gezonde schoolgrootte. De stad groeit en krimpt, wensen van ouders en leerlingen veranderen, de maatschappelijke opgave wordt groter en meer divers. Dit vraagt ook wat van het onderwijsaanbod in de stad. De onderwijshuisvesting laten we meer aansluiten op de maatschappelijke opgaven in de stad en de beweging naar meer inclusief onderwijs. Amsterdam kent een groot aantal schoolgebouwen: zo’n 380, exclusief losstaande gymzalen. Naast groei van de stad is ook een grote hoeveelheid bestaande schoolgebouwen. Ook hier geldt een opgave.

De realiteit is namelijk dat Amsterdamse schoolgebouwen verouderen. Het bestaande aanbod van schoolgebouwen moet kwalitatief op orde zijn en blijven. Amsterdam, heeft een grote opgave waar het vervanging en verduurzaming betreft. De staat van gebouwen verslechtert in de loop der tijd, er komen nieuwe duurzaamheids- en functionaliteitseisen bij, en de technische staat van gebouwen moet soms beter. Het vastgoed moet toekomstbestendig zijn. Het IHP Onderwijs 2024-2027 zet daarom in op: • Nieuwbouw

Gegenereerd: v1.18

3

Gemeenteraad

VN2023-024064 Onderwijs, Jeugd en Zorg

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 20 december 2023

De opgave voor de nieuwbouw van scholen wordt voornamelijk bepaald door het tempo van de woningbouw. De voortgang van de woningbouwontwikkelingen (realisatiegraad) wordt daarom op de voet gevolgd. De planning is dat er in de komende IHP periode ca. 20 scholen worden gebouwd. • Renovatie en vernieuwbouw De opgave rondom het vervangen en verduurzamen van de grote hoeveelheid bestaande schoolgebouwen is groot. Amsterdam streeft er in de periode van dit Integraal Huisvestingsplan (2024-2027) naar 5 á 6 schoolgebouwen (PO en VO) per jaar te vernieuwen. • Ongelijk investeren voor gelijke kansen De uitdaging is groot, want voor het eerst is een plafond vastgesteld in de hoogte van de jaarlijkse investeringen in de uitbreiding en het up-to-date houden van de onderwijsvoorzieningen. De komende jaren dient het nieuw ontwikkelde afwegingskader als basis waarmee keuzes gemaakt worden met betrekking tot de prioriteit en volgorde van renovaties van schoolgebouwen in de stad. Er wordt niet meer alleen gekeken naar de technische staat van het gebouw, zoals in het verleden. Uitgangspunt is ongelijk investeren voor gelijke kansen voor alle kinderen en jongeren in de stad. Op het gebied van onderwijshuisvesting liggen er kansen om bij te dragen aan meer kansengelijkheid.

• Inclusief onderwijs Ieder kind verdient dezelfde kansen om zich optimaal te ontplooien, ook als het daarvoor (tijdelijk) extra zorg of ondersteuning nodig heeft. Amsterdam investeert in een sterke pedagogische basis op alle (voor)scholen en een adequate zorg- en ondersteuningsstructuur. Uitgangspunt is dat in principe alle kinderen en jongeren naar de (voor)school gaan. De behoefte aan extra ruimte ten behoeve van inclusief onderwijs kan op gespannen voet staan met de beschikbaarheid van middelen en vierkante meters. Dit vraagt de komende jaren om het maken van complexe afwegingen en afstemming met het veld. In nauwe samenwerking met de samenwerkingsverbanden wordt gewerkt aan een plan voor goede spreiding en een passend aanbod. • Verduurzaming In de voorjaarsnota 2023 heeft het college financiële ruimte vrijgemaakt voor verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Om ook voor onderwijshuisvesting een goede invulling te geven aan de beschikbaar gestelde extra investeringsruimte en om deze zo effectief mogelijk in te zetten, wordt integraal naar verduurzamingsmogelijkheden binnen onderwijshuisvesting gekeken. Komend jaar wordt samen met de schoolbesturen een routekaart verduurzaming onderwijshuisvesting opgezet.

In dit IHP wordt de motie van de leden Boomsma en Rooderkerk inzake het Onderwijshuisvestingsprogramma 2023, TA2022-001151, 520 Inzicht in leegstand en de motie van de leden Von Gerhardt, Runderkamp, Boomsma, Broersen en Rooderkerk inzake kijk kritisch naar de prioriteiten, TA2022-001253, 542 Kijk kritisch naar de prioriteiten voor vaststellen rangorde aanvragen onderwijsvoorzieningen afgedaan (bijlage 3). Op 1 november 2023 hebben de afdelingen Onderwijs en Maatschappelijke Voorzieningen Op Overeenstemming Gericht Overleg gevoerd met de schoolbesturen in het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs. Tijdens dit OOGO zijn geen bezwaren opgevoerd vanuit de schoolbesturen met betrekking tot de inhoudelijke lijn die in het IHP staat, ook is er overeenstemming op de feitelijkheden die opgenomen zijn in het IHP. Financiële onderbouwing Overige toelichting

Gegenereerd: v1.18

4

Gemeenteraad

VN2023-024064 Onderwijs, Jeugd en Zorg

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 20 december 2023

Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs is een koersdocument dat de koers uitzet en waarin wordt aangegeven op welke wijze de (ruimtelijke) ambities van het gemeentebestuur een plek kunnen krijgen. In de huisvestingsplannen zijn de investeringsambities en daarmee samenhangende kosten weergegeven. Deze kosten zijn indicatief. De investeringen en exploitatielasten in de plannen richten zich op de periode 2023-2027. Hierin komen de koers en ambities tot uitdrukking. Het totaal benodigde investeringsbedrag op basis van de geïnventariseerde opgave is € 631,3 mln. De verwachting en ervaring is dat een deel van de projecten vertraagt of niet doorgaat en daardoor het gat tussen de opgave en de beschikbare middelen kleiner wordt of zelfs wegvalt. Aan het IHP Onderwijs, zijn geen financiële consequenties verbonden en kunnen geen rechten worden ontleend. De investeringen ten behoeve van onderwijshuisvesting worden ieder jaar aangevraagd bij de besluitvorming over het Onderwijshuisvestingsprogramma (OHP), parallel aan de besluitvorming over de begroting. Het OHP wordt elk najaar aangeboden aan het college en de raad. Op basis van het benodigde investeringsbedrag worden de kapitaallasten berekend op basis van de omslagrente en de bijbehorende afschrijvingstermijn.

Ook worden de investeringen opgenomen in het Meerjarig Investeringsplan (MIP) en ingepast onder het uitgavenplafond voor investeringen Onderwijshuisvesting. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding

N.V.T.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2023-087332

Bijlage 1 - Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027.pdf (pdf)

AD2023-087333

Bijlage 2 - Oplegger Actualisatie huisvestingsplannen.pdf (pdf)

AD2023-083419

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

OJZD, afdeling Maatschappelijke Voorzieningen, Anna van Velzen, a.velzen@amsterdam.nl, Anne Meijer, a.meijer@amsterdam.nl en Désirée van Daal, d.van.daal@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.18

5