A - 06 Grondzaken (31) 00 Voordracht Ontwikkelstrategie ArenAPoort, inclusie

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

Portefeuille

Grondzaken Ruimtelijke Ordening (30)

Agendapunt

6

Datum besluit

14-12-2021, College van B&W. Onderwerp

Instemmen met de Ontwikkelstrategie ArenAPoort 2030, inclusief het Ruimtelijk Kwaliteitskader voor de Transformatie van ArenAPoort ,en het beschikbaar stellen van een krediet. De gemeenteraad van Amsterdam besluit

De gemeenteraad van Amsterdam besluit 1. Vaststellen van de Ontwikkelstrategie ArenAPoort 2030. De ontwikkelstrategie is de gemeentelijke inzet op de verdere ontwikkeling van ArenAPoort en beschrijft ook de bouw– en andere projecten die daar tot 2030 worden uitgevoerd. De ontwikkelstrategie is het kader waarbinnen alle ontwikkelingen tot 2030 moeten passen. Bij de ontwikkelstrategie hoort ook de herziening van de twee grondexploitaties van ArenAPoort. Het onderscheidt zich van een traditioneel Investeringsbesluit omdat de ontwikkeling van dit gebied al grotendeels plaatsvindt. Met dit Investeringsbesluit wordt sturing gegeven aan deze al lopende maar ook toekomstige ontwikkelingen. Zodat ArenAPoort, de komende jaren, transformeert tot een volwaardig en aantrekkelijk stedelijk centrumgebied met als belangrijkste nieuwe functie het toevoegen van wonen in ArenAPoort West. Hoe deze ontwikkeling tot stand gaat komen is omschreven op basis van een vijftal thema’s: A. Compleet en verbonden, waarbij wordt gestreefd naar een gebied waar je komt om te blijven. Een centrum waar mensen voor langere tijd willen wonen, werken en verblijven en waar men zich verbonden voelt met ArenAPoort en de andere gebieden van Zuidoost. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn: I. Verhouding wonen, werken en andere functies (o.a. winkels en sport): 30%, 30%, 40%; II.

Toevoeging van circa 5.700 woningen in het gebied; III. 250.000 m2 nieuwe kantoren (150.000 toevoeging, 100.000 m2 vervanging); IV. Gemeentelijk beleid met betrekking tot woningbouwpercentages wordt op gebiedsniveau gevolgd: 40% sociale huur, 40% middel dure segment en 20% in het hoger segment; V. Afspraken maken met ontwikkelaars zodat bewoners uit Zuidoost voorrang krijgen voor een deel van de nieuwe woningen; VI. Inzet op een sterkte programmering bij de invulling van de plinten van de bebouwing, waarbij aan Zuidoost gerelateerde functies extra aandacht krijgen; VII. Verbeteren samenhang tussen de twee deelgebieden Oost (de Amsterdamse Poort) en West (het evenementengebied). VIII. Opwaardering van de Amsterdamse Poort naar een winkelcentrum met regionale aantrekkingskracht, door vernieuwing, meer variantie in het aanbod en het vergroten van de bekendheid van de positie als het centrum van Zuidoost en de regio (nu is het teveel naar binnen gericht). B. Een centrum voor iedereen, ArenAPoort moet uitgroeien tot een (groot)stedelijk centrum voor iedereen: voor huidige en nieuwe bewoners, maar ook voor ondernemers, forensen, studenten en bezoekers. Dat het gebied die potentie heeft blijkt uit de huidige investeringsbereidheid van de

Gegenereerd: v1.16

1

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

markt in dit gebied. Uitgroeien tot een (groot)stedelijk gebied betekent een intensieve combinatie van wonen, kantoren, horeca, culturele voorzieningen, (hoger) onderwijs, openbare gebouwen en andere publiekstrekkers. Meer specifiek: I. Grootschalige vernieuwing van winkelcentrum de Amsterdamse Poort waarvoor de eigenaar al een investeringsbeslissing heeft genomen; II. Realisatie van (maatschappelijke) voorzieningen volgens de daarvoor geldende gemeentelijke en provinciale normen; III. Inzet op Sport als een belangrijk onderdeel van een goed werkend stedelijk gebied. In ArenAPoort is het mogelijk om kleinschalige sportfaciliteiten te realiseren bijvoorbeeld in de buitenruimte op de pleinen of in de plinten van de gebouwen. Als hoog stedelijk transformatiegebied is ArenAPoort al vrijwel geheel volgebouwd en zijn de meeste grondposities vergeven. IV. Werk en ontplooiing: ruimte bieden voor start– en scale-ups, voor en door lokale ondernemers (onder andere in het Zandkasteel, Laanderpoort (gebouw van ING), en winkelcentrum Amsterdamse Poort). Om zo de kans op werk en ontplooiing van de bewoners uit Zuidoost vergroten; V. Cultuur: er wordt ingezet op de realisatie van een Cultuur/Popcentrum in combinatie met een buurthuis. In het Zandkasteel wordt een werkplaats en expositieruimte voor kunstenaars gerealiseerd met op het dak ateliers voor kunstenaars.

Daarnaast wordt de laatste lege kavel aan de Johan Cruijff Boulevard bebouwd door de realisatie van Eleven Square (voormalig GETZ/ UID) waarin theater en leisure wordt ontwikkeld. VI. Inzet op onderwijs in ArenAPoort door realisatie van twee alles-in-één scholen voor primair onderwijs en een Internationale school. Verder wordt het ROC en de HVA betrokken bij het gebied en de ontwikkelingen door een actieve deelname van de gemeente bij het Cumuluspark (een samenwerking vastgelegd in een convenant tussen HvA, ROC, ING en gemeente Amsterdam); C. Goed bereikbaar I. De woon-, werk- en winkelgebieden blijven zoveel mogelijk autoluw; II. Toevoegen van ontbrekende schakels in het fietsnetwerk en voldoende gebouwde fietsenstallingen zodat de openbare ruimte voldoende ruimte blijft voor voetgangers en groen; III. Op de Haaksbergweg is straks het autoverkeer te gast, hierdoor ontstaat de mogelijkheid om de fietsroute van het AMC door Amstel III logisch door te trekken naar De Nieuwe Kern en het Amstelstation; IV. Meer ruimte bieden voor het openbaar vervoer door de aanpassing van onder andere het Bijlmerstation waarbij het voor- en natransport sterk verbetert; V. Logistiek verkeer wordt zo efficiënt mogelijk georganiseerd door het clusteren van logistieke expeditie in (inpandige) logistieke hubs en het zorgen voor duidelijke bewegwijzering voor het logistiek verkeer.

Voorbeelden hiervan zijn het nieuw te realiseren terrein waar evenemententrailers kunnen parkeren en het loading dock bij de AFAS Live. VI. Bouwwerken zijn bereikbaar voor overheidshulpdiensten D. Levendige openbare ruimte I. Herinrichting van alle openbare ruimte met als belangrijkste kenmerken - Een kralensnoer van levendige en sfeervolle pleinen, de zogenaamde ‘Lifeline’, zodat een goede verbinding ontstaat van Oost/ Anton de Komplein, via Hoekerodeplein naar West/ de Arena; - Een goede balans tussen enerzijds hufterproof en anderzijds een fijne openbare ruimte op de Johan Cruijff Boulevard. - Meer ruimte voor de voetganger;

Gegenereerd: v1.16

2

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

- Voldoende – groene - rustplekken. Hoewel bewoners kiezen om te wonen in een levendig stadscentrum is het van belang dat er in het gebied ook plekken zijn om tot rust te komen; - Goede verlichting. Voor een beter veiligheidsgevoel is het van belang dat straten, pleinen en onderdoorgangen goed verlicht zijn; - Een duidelijke bewegwijzering; - Een openbaar groen plein ten noorden van de Johan Cruijff Arena waar ruimte is voor kleinere evenementen in de buitenruimte; II. Vergroenen van ArenAPoort zodat het gebied sfeervoller en aantrekkelijker wordt maar ook verbetert qua rainproof eisen, hittestress en biodiversiteit. Dit is onder te verdelen in: - Ecologisch groene daken, langs de gevels en in de straatprofielen wordt veel ecologisch groen toegevoegd. Waar mogelijk worden de groene daken openbaar toegankelijk gemaakt; - Gebruiksgroen: Ten noorden van de Johan Cruyff Arena wordt een volwaardig park ontwikkeld; - In de binnenhoven van de woonblokken worden tuinen gerealiseerd met veel bomen en groen. - In de openbare ruimte wordt groen toegevoegd. ArenaPoort is nu een zeer stenig gebied en dat moet anders. Hiervoor is het nodig dat de ondergrond goed wordt geordend zodat er voldoende ruimte komt om op het maaiveld de vergroening te verruimen. Ondanks de beperkte beschikbare ruimte in het zeer stenige gebied worden de referentienormen voor groen nagenoeg gehaald binnen ArenAPoort.

Waarbij opgemerkt dient te worden dat net buiten de grenzen van ArenAPoort ook veel groen is te vinden waar toekomstig bewoners gebruik van kunnen maken. In totaal voegen we circa 74.500 m2 groen toe aan de nu al aanwezige 90.000 m2 groen. E. Duurzaam en toekomstbestendig I. Ambitie is dat alle ontwikkelingen in ArenAPoort beantwoorden aan de doelstellingen van de circulaire economie. Daarom is het gebied en Zuidoost als geheel aangewezen als Living Lab voor de Amsterdamse Donut Economie; II. Smart Grid: Ontwerp, aanleg en beheer van een smart grid voor elektra in ArenAPoort voorkomt piekshaving en zorgen dat we de komende jaren kunnen blijven bouwen in ArenAPoort. Voor een toegepast onderzoek is een RVO subsidie toegekend (LIFE). III. Rainproof, hittestress en biodiversiteit maken ook onderdeel uit van het verduurzamen van ArenAPoort (zie beslispunt D II) 2. Instemmen met het Ruimtelijk Kwaliteitskader voor de Transformatie van ArenAPoort als uitwerking van de ambities uit de ontwikkelstrategie. Het wordt door de supervisor van de ArenAPoort en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit gebruikt als leidraad voor de beoordeling van bouwplannen in dit gebied. 3.

Kennis te nemen dat, de komende periode, als uitwerking van de ambities uit de ontwikkelstrategie, een aantal producten wordt opgesteld: - Plan Openbare Ruimte (planning gereed 2022, vaststelling in stadsdeel) - Programmastrategie (Maatschappelijke) Voorzieningen (gereed 2022) - Warmteplan in uitwerking van de motie LT (1404.17) (gereed 2022, vaststelling in gemeenteraad)

Gegenereerd: v1.16

3

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

4. Kennis te nemen van het opstarten van een onderzoek naar welke alternatieven er mogelijk zijn voor het beheersen van het “zwerfafval” op de Johan Cruijff Boulevard en directe omgeving tijdens en direct na evenementen. 5. In te stemmen met het administratief splitsen van de grondexploitatie ArenAPoort West in een grondexploitatie met de historische kosten en opbrengsten (ArenAPoort West 503.06) en een grondexploitatie met de toekomstige kosten en opbrengsten (ArenAPoort West Herziening 503.07 en het financieel clusteren van de de grondexploitaties Arenapoort Oost (503.33) en Arenapoort West (503.06 en 503.07) om de beheersbaarheid van de projecten te vergroten. 6. Kennis te nemen van de (GEHEIM) financiële paragraaf behorende bij de ontwikkelstrategie waarin de twee grondexploitaties worden herzien 503.06 (in combinatie met 503.07) ArenAPoort West en 503.33 ArenAPoort Oost, met de belangrijkste punten: a. Een gezamenlijk positief resultaat van € 41,8 mln netto contante waarde (prijspeil 01-01-2021) b. 503.06 en 503.07 ArenAPoort West: saldo netto contante waarde (prijspeil 01-01-2021) verslechtert van € 64,5 mln positief in de lopende grondexploitatie naar € 58,3 mln positief in de herziene grondexploitatie; c.

503.33 ArenAPoort Oost: saldo netto contante waarde (prijspeil 01-01-2021) verslechtert van € 13,4 mln negatief in de lopende grondexploitatie naar € 16,5 mln negatief in de herziene grondexploitatie. d. De uitkomsten van de (GEHEIM) financiële risicoanalyse (hoofdstuk 8 van de financiële paragraaf investeringsnota 503.06 en 503.07 ArenAPoort West en hoofdstuk 8 van de financiële paragraaf investeringsnota 503.33 ArenAPoort Oost die onlosmakelijke verbonden is met de grondexploitatie. 7. Kennis te nemen van de volgende uitgangspunten toegepast in de twee herziene grondexploitaties: a. Het herziene investeringsbesluit wordt voor de twee grondexploitaties in twee fases ‘geknipt’, waarbij in dit besluit voor de eerste fase (2022 t/m 2028) een investeringsbesluit wordt gevraagd aan de raad, en aan het einde van bovenstaande periode een besluit voor de tweede fase (2029t/m 2033) ter vaststelling wordt aangeboden; b. Een verlengde looptijd t/m 31 december 2028 voor beide grondexploitaties; c. Het opwaarderen van alle openbare voetgangersgebieden binnen de grondexploitatiegrenzen volgens een kwaliteitsniveau Puccini Bijzonder, conform het door de gemeenteraad vastgestelde Puccini beleid (24-01-2018, Gemeenteblad afd. 1, nr. 10) waarbinnen het ArenAPoort-gebied is aangewezen als afwijkend gebied; d.

Het hanteren van het uitgangspunt dat de opbrengsten uit de transformatieprojecten door erfpachters en/of grondeigenaren pas in de grondexploitatie wordt begroot indien hierover een grote mate van zekerheid bestaat; e. Het toevoegen van de volgende bijzondere kostenposten in de grondexploitaties: i. Onrendabele top stichtingskosten parkeergarage Hoogoorddreef waarbij een openbaar parkeerveld in de Bijlmer wordt bebouwd met een gemengde school en gymzalen die beiden nodig zijn voor de nieuwe bewoners van ArenaPoort. Waarbij eerder bij de sloop van een oude parkeergarage (2018) aan de bewoners is toegezegd dat deze parkeerplaatsen worden meegenomen in de gebiedsontwikkeling die ter plaatse wordt gerealiseerd. Deze toezegging wordt hiermee ingelost; ii. Trappen en een lift aan de Hoogoorddreef, en verbetering verlichting onder de Hoogoorddreef;

Gegenereerd: v1.16

4

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

iii. Tijdelijke inrichtingen/Placemaking. Deze investeringen zijn belangrijk omdat het gebied de komende 12 jaren gaat transformeren en het belangrijk is dat het gebied ook in die periode leeaar is voor de huidige gebruikers. 8. Kennis te nemen dat bij het herziene investeringsbesluit ArenAPoort maatschappelijke voorzieningen zijn meegenomen die de komende jaren (2022 t/m 2033) onherroepelijk tot investeringen leiden. Op basis van het voorzieningen programma is naar verwachting indicatief € 44,4 mln aan investeringen in de maatschappelijke voorzieningen benodigd en jaarlijks circa € 650.000,- voor het beheer en exploitatie (exclusief programmakosten). Deze kosten zullen de komende jaren in de P&C cyclus van de gemeente Amsterdam worden aangevraagd en maken dus geen onderdeel uit van het investeringsbesluit; 9. Instemmen met het financieel clusteren van de grondexploitaties 503.06 en 503.07 ArenAPoort West en 503.33 ArenAPoort Oost welke een gezamenlijk positiefresultaat kennen van € 41,8 mln op netto contante waarde per 01-01-2021. De totale investeringen zijn € 72,4 mln (nominaal op prijspeil 1-1-2021) 10.

Beschikbaar stellen van een krediet op basis van het investeringsniveau in de grondexploitatie 503.06 en 503.07 ArenAPoort West en 503.33 ArenAPoort Oost onder het regime van het Vereveningsfonds ten bedrage van € 72,4 mln, zijnde het totaal van de nog te realiseren kosten van de twee grondexploitaties (nominaal op prijspeil 01-01-2021): a. 503.06 en 503.07 ArenAPoort West: € 36,5 mln; b. 503.33 ArenAPoort Oost: € 35,9 mln. 11. Kennis te nemen van de uitkomsten van de financiële risicoanalyse (hoofdstuk 8 van de desbetreffende Geheim Financiële Paragrafen (bijlage 3 en 4), welke onlosmakelijk verbonden is met de grondexploitatie. De belangrijkste risico’s voor ArenApoort Oost zijn: • Ondergronds afvaltransport (OAT) komt er niet, waardoor traditionele afvalinzameling moet worden gedaan wat duurder is • Winkelleegstand in de Amsterdamse Poort neemt toe, waardoor de ontwikkeling van de Amsterdamse Poort deels of helemaal niet doorgaat • Ontwikkeling Cluster 7 gaat niet door, of een beperkter programma. Hierdoor worden significant minder opbrengsten gerealiseerd. Het belangrijkste risico voor ArenAPoort West is: • Gemeente moet zelf een warmteleiding aanleggen omdat de aanbesteding voor het LT-warmtenet mislukt. Zodat ontwikkelingen kunnen voldoen aan de wettelijke duurzaamheidseisen (o.a. BENG) en afspraken met de Omgevingsdienst over de komst van een LT-warmenet worden nagekomen.

12. Kennis te nemen van de vele raakvlakken en verwevenheid tussen de twee projecten Arenapoort Oost en West, waardoor de twee grondexploitaties 503.06 (en 503.07) en 503.33 op Fondsniveau financieel geclusterd kunnen worden. De twee grondexploitaties gezamenlijk kennen een positief saldo van € 41,8 mln (netto contante waarde per 01-01-2021), waardoor er geen noodzaak is om in het Vereveningsfonds een voorziening op te nemen om het saldo en de risico’s van deze twee grondexploitaties te dekken. 13. In te stemmen met het voorstel om een reservering te treffen binnen het Vereveningsfonds van € 18,1 mln voor de eerste zeven jaar van de looptijd in verband met het doen van voorinvesteringen en/of voor de dekking van mogelijke tegenvallers voordat er significantie opbrengsten

Gegenereerd: v1.16

5

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

binnenkomen. Dit bedrag is inclusief uitvoering én V&T en object overstijgende risico’s van circa €3,5 mln; 14. In te stemmen met het opnemen van de stichtingskosten van het trailerparkeren in de grondexploitatie Arenapoort West. Deze kosten bestaan uit € 2,8 mln euro dat te zijner tijd wordt gedekt uit de exploitatie van het parkeerterrein na overdracht aan dienst Parkeren. Dit deel zal als voorfinanciering worden aangewend uit de grondexploitatie. 15. In te stemmen met de aangepaste grondexploitatiegrens zoals opgenomen in de financiële paragraaf ArenAPoort Oost (aeelding 3, pagina 11) en de financiële paragraaf ArenAPoort West (aeelding 6, pagina 16). 16. Kennis te nemen van de geheimhouding op bijlage 3 en 4: I. GEHEIM Financiële paragraaf Herziening Grondexploitatie ArenAPoort Oost 503.33, d.d. 8 november 2021; II. GEHEIM Financiële paragraaf Herziening Grondexploitatie ArenAPoort West 503.06 en 503.07 d.d. 2 november 2021; op grond van artikel 25, tweede lid van de Gemeentewet. Dit in verband met de belangen genoemd in artikel 10, lid 2, sub b onder de Wet openbaarheid van bestuur.

De geheimhouding wordt opgelegd tot het moment van 2 jaar na afsluiten van de grondexploitatie of tot uiterlijk 1 januari 2036 en het verzoek aan de gemeenteraad op grond van artikel 25, derde lid van de gemeentewet, om die tijdens de eerst volgende vergadering na aanlevering bij de raadsgriffie te bekrachtigen. 17. Kennis te nemen van de ‘Terugkoppeling participatie startnotitie ontwikkelingsstrategie ArenAPoort’. Waarin de uitkomsten van de participatie op de startnotitie staan omschreven en is aangegeven hoe dit is verwerkt in de Ontwikkelstrategie. Dit resultaat is in een tweede participatieronde teruggekoppeld. 18. Kennis te nemen dat het Ruimtelijk Kwaliteitskader tot stand is gekomen door middel van interactieve participatie sessies met architecten en ontwikkelaars. 19. Kennis te nemen dat Women Make Southeast een advies heeft gegeven op de thema’s ‘Compleet en verbonden’ en ‘Een centrum voor iedereen’ uit de Ontwikkelstrategie ArenAPoort Wettelijke grondslag

Wettelijke grondslag • Artikel 6, tweede lid van de Financiële verordening gemeente Amsterdam. Het college draagt er zorg voor, dat alle door de raad vastgestelde wijzigingen van de begroting en investeringskredieten juist en volledig in de budgetten van de programma's, de programmaonderdelen en de budgetten van de investeringskredieten worden verwerkt. • Artikel 189, eerste lid artikel 212, eerste lid van de Gemeentewet en artikel 6, eerste lid van de Financiële verordening gemeente Amsterdam. Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. De raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie vast. De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting of een begrotingswijziging. • Artikel 25, tweede en derde lid, Gemeentewet. De gemeenteraad kan op grond van een belang, genoemd in artikel 10 van de Wob, omtrent een besloten vergadering behandelde en omtrent de inhoud van stukken die aan de raad worden voorgelegd, geheimhouding

Gegenereerd: v1.16

6

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

opleggen. De geheimhouding kan eveneens worden opgelegd door het college, de burgemeester en een commissie. Bestuurlijke achtergrond

Bestuurlijke achtergrond Bestuurlijke achtergrond ArenAPoort • Bestemmingsplan ArenAPoort West Dit bestemmingsplan is op 20 november 2013 vastgesteld (BD2013-009170). • Bestemmingsplan Amsterdamse Poort Dit bestemmingsplan is op 20 december 2011 vastgesteld door de stadsdeelraad Zuidoost. • Grondexploitatie Oost Op 20 december 2017 heeft de raad (besluitnr. 1593.17) de grondexploitatie ArenAPoort Oost 503.33 inclusief ruimtelijke onderbouwing vastgesteld; • Grondexploitatie West Op 01 januari 2017 is de grondexploitatie ArenAPoort West weer grootstedelijk gemaakt. Koppeling met gemeentelijk beleid Omgevingsvisie 2050 In de Omgevingsvisie (2021) wordt ingezet op een meerkernige en meer diverse verstedelijking. Naast Nieuw-West en Noord ligt de focus op Zuidoost. Dit deel van de stad kan zich de komende jaren ontwikkelen tot een complete stedelijke kern in de metroolpoolregio. Voor ArenAPoort betekent dit dat de Amsterdamse Poort samen met de Johan Cruijff boulevard binnen Amsterdam uit kan groeien tot een centrum met regionale en (inter-) nationale aantrekkingskracht. De uitstekende bereikbaarheid van het gebied, samen met de grootstedelijke functies als de Johan Cruijff ArenA en concertzalen, zijn hiervoor al ingrediënten. Station Bijlmer als een volwaardig intercitystation en het aansluiten op het nachtnet kan helpen om van ArenAPoort een echt stedelijk centrum te maken.

Daarnaast wordt dit bereikt door het toevoegen van woningen en de bijbehorende voorzieningen. Koers 2025 In Koers 2025, de woningbouwstrategie uit 2016 die voortbouwt op de Structuurvisie-ambities, is ArenAPoort benoemd als voorbeeld van een grootstedelijk centrum dat kan uitgroeien tot een gemengd stedelijk milieu. Door menging met intensief wonen en horeca worden deze centra ook voor bedrijven interessanter. Woonagenda 2025 De in 2017 vastgestelde Woonagenda stelt dat woningbouwplannen waar nog geen investeringsbesluit voor is genomen middels 40-40-20 ontwikkeld moeten worden. Stad in Balans De ontwikkeling van ArenAPoort naar een grootstedelijk centrum met regionale aantrekkingskracht draagt bij aan de doelstelling om bezoekers van Amsterdam te verleiden om minder drukke gebieden in de stad te bezoeken. Ruimte voor de Economie van Morgen

Gegenereerd: v1.16

7

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

ArenAPoort wordt hier genoemd als het enige multimodale knooppunt (locatie belangrijke voor concentratie van werkgelegenheid voor de hele metropoolregio) waar nog ruimte is voor toekomstige verdichting. De ontwikkeling in ArenAPoort zet in op verdichting door het toevoegen van woningen en kantoren. Detailhandelsbeleid Amsterdam 2018-2022 Vernieuwing is nodig om bestaande winkelgebieden in de stadszone toekomstbestendig te houden. Het Detailhandelbeleid geeft aan dat er in Amsterdam ruimte is voor één aantrekkelijk stadsdeelcentrum. In december 2019 heeft het college Amsterdamse Poort aangewezen als meest kansrijke locatie, binnen de stadsgrenzen, om uit te groeien tot een winkelcentrum met regionale aantrekkingskracht. In de Ontwikkelstrategie wordt omschreven welke ontwikkelingen hier aan bij moeten dragen. Strategie Amsterdam Circulair 2020 -2025 & het innovatie- en uitvoeringsprogramma Amsterdam Circulair 2020- 2021 De uitgangspunten worden onderschreven in de Ontwikkelstrategie ArenAPoort 2030. Uitvoeringsprogramma Afval en Grondstoffen 2020 – 2025 van 17 december 2020 Dit Uitvoeringsprogramma omkadert de vertrekpunten voor de inzameling van huishoudelijk afval (basisuitgangspunten) en beschrijft de mogelijke uitwerkingsrichtingen. Onderbouwing besluit

Onderbouwing besluit Beschrijving plangebied ArenAPoort ligt aan weerszijden van het station Bijlmer-ArenA en is onderdeel van het multiculturele stadsdeel Zuidoost. De westzijde herbergt het grootste uitgaanscentrum van Nederland, (internationale) kantoren en grootschalige detailhandel. Aan de oostzijde van het spoor ligt Amsterdamse Poort, met zijn vele winkels en voorzieningen als de bibliotheek, de multiculturele warenmarkt op het Anton de Komplein, de Shopperhal en de sociale huurwoningen bovenop het winkelcentrum. De uitstekende bereikbaarheid in combinatie met grote publiekstrekkers (zoals AFAS Live, Ziggo Dome, de JC Arena en Pathe Arena) maken van ArenAPoort een voor Nederland uniek gebied. Door de aanwezigheid van veel hoofdkantoren is ArenAPoort van grote (economische) waarde voor de stad. ArenAPoort is één van de gebieden waar het gemeentelijk beleid zich nadrukkelijk richt op groei. ArenAPoort transformeert naar een volwaardig en aantrekkelijk stedelijk centrum. Dit transformatieproces is al in gang gezet doordat marktpartijen de potentie zien van het gebied en bereid zijn hierin te investeren. Verschillende projecten zijn opgeleverd zoals bijvoorbeeld het hoofdkantoor ING en eind 2020 zijn drie woonprojecten gestart. De meeste kavels in het gebied zijn in handen van marktpartijen. Zij initiëren dan ook de bouwprojecten en voeren deze uit.

De gemeente richt zich met name op de openbare ruimte, het faciliteren van de bouwprojecten en het bewaken van de kwaliteit en de eenheid van de gebiedsontwikkeling. Daarnaast is de verbinding met het bestaande Zuidoost een continue aandachtspunt van de gebiedsontwikkeling. Ontwikkelstrategie in relatie tot financiële beslispunten De Ontwikkelstrategie beschrijft de ontwikkelingen in het gebied tot 2030. Een deel van deze plannen is nu al concreet of zijn gebaseerd op afspraken met ontwikkelaars. Voor het andere deel zijn het de gewenste ontwikkelingen die zich in de toekomst verder uit kristalliseren. Dit brengt

Gegenereerd: v1.16

8

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

met zich mee dat er ook meer onzekerheid is over eventuele inkomsten en investeringen. Daarom is er voor de financiële beslissingen die gepaard gaan met de Ontwikkelstrategie voor een kortere looptijd (2022 t/m 2028) gekozen zodat deze beter beheersbaar zijn. Ad 1A Compleet en verbonden ArenAPoort ontwikkelt zich tot een centrum waar mensen graag voor een langere tijd verblijven. Het toevoegen van woningen en zorgen voor een goed leelimaat is hiervoor een belangrijke eerste stap. Door de verdere verdichting en het toevoegen van nieuwe functies aan het gebied wordt zowel de samenhang tussen de deelgebieden binnen ArenAPoort verbeterd, als de verbinding met de aangrenzende woon- en werkgebieden, zoals de ontwikkelbuurten, Amstel III en De Nieuwe Kern. Belangrijk uitgangspunt is dat de verbinding tussen de oost- en de westzijde van het gebied versterkt wordt. En de kracht van het multiculturele Zuidoost zich vertaalt in de gebiedsontwikkeling van Arenapoort. Er wordt gestreefd naar een verhouding van 30% wonen, 30% werken en 40% overige functies (winkelen, leisure en maatschappelijke voorzieningen) in het gebied. Verdichting vindt plaats door transformatie, sloop-nieuw¬bouw en nieuwbouw. Voor circa 3.700 nieuwe woningen zijn concrete plannen. Daarnaast is er ruimte om nog eens 2.000 woningen te bouwen.

Er wordt op gebiedsniveau actief gestuurd op het geldende gemeentelijke financieringscategorieën beleid. Voor een aantal projecten, onder andere UID en Zandkasteel, geldt dat afspraken zijn gemaakt ver vóór vaststelling van dit beleid in 2017 en dat de verdeling van de financieringscategorieën hiervan afwijkt. Deze 2 projecten wegen niet mee in de opgave om voor de nieuwbouw in ArenaPoort als geheel de geldende gemeentelijke financieringscategorieën als uitgangspunt te hanteren. Concreet betekent dit voor het woningbouwprogramma in ArenAPoort inzet op: • Ruime één –of twee kamerappartementen en woningen met drie of meer kamers; • Meer koopwoningen met name in de middeldure koop (tot €310.000 prijspeil 2020); • Meer sociale huurwoningen onder andere in de Dreeftoren, Eleven Square en het oude belastingkantoor aan de Flierbosdreef. • Huurwoningen in het hogere segment, onder andere in het Zandkasteel en Eleven Square. Waarbij opgemerkt dat in de eerste projecten waar contracten voor gesloten werden (Flierbos, M&N, Change= en Eleven Square) nog éénkamerappartementen zitten maar nu wordt ingezet op grotere appartementen van tenminste twee kamers. ArenAPoort blijft ook in de toekomst nadrukkelijk een werkgebied. Ongeveer 100.000 m² kantoorruimte verdwijnt ten behoeve van woningen, maar daar komt circa 250.000 m² kantoorruimte voor terug.

Ook in ArenAPoort worden kantoorgebouwen en bijbehorende voorzieningen steeds vaker door meerdere huurders gedeeld. Niet alleen meer woningen, kantoren en functies als winkelen en vrijetijdsbesteding gaan voor meer levendigheid in ArenAPoort zorgen, ook de inrichting van plinten speelt daarin een rol. De plint is het onderste deel van een gebouw en is daardoor erg bepalend voor de uitstraling van een straat of gebied. ArenAPoort kent nu relatief veel dichte plinten en ‘omhooggetrokken’ parkeerbakken. Een zorgvuldig vormgegeven en door programma geactiveerde plint heeft een positieve impact op het gebied, daarom wordt hier ook op gestuurd in de transformatie naar het gemengde stedelijke gebied. Een groot deel van ArenAPoort (ArenAPoort West en het stationsgebied) is in de Structuurvisie Amsterdam 2040 (2011) aangewezen als hoog¬bouwstimuleringsgebied. Er mag tot maximaal 145

Gegenereerd: v1.16

9

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

meter worden gebouwd. Niet alle gebouwen krijgen deze hoogte en hoogbouw mag niet ten koste gaan van de openbare ruimte en het verblijfsklimaat op straat. Ad 1b Een centrum voor iedereen Uitgangspunt is het versterken van de verbinding tussen oost en west en dat beide deelgebieden meer gebruik maken van elkaars aantrekkende werking. In ArenAPoort West wordt gezorgd voor voorzieningen op wat kleinere schaal, waardoor mensen meer verspreid over de hele dag het gebied kunnen bezoeken. Voor de oostzijde moeten functies als horeca of cultuur vooral ’s avonds voor meer levendigheid zorgen. Er wordt onderzocht of er mogelijkheden zijn om aan de oostkant van ArenAPoort een cultuur huis te ontwikkelen. Referentienorm Maatschappelijke Voorzieningen Het zal niet altijd mogelijk zijn om binnen de grenzen van een transformatiegebied als ArenAPoort alle benodigde maatschap¬pelijke voorzieningen, conform Amsterdamse Referentienorm Maatschappelijke Voorzieningen, onder te brengen. Er moet immers slim en strategisch worden omgegaan met de beschikbare ruimte en nagenoeg alle kavels zijn in het bezit van marktpartijen. Daarom komen sommige voorzieningen - soms op een grotere schaal - op een locatie elders in Zuidoost zoals bijvoorbeeld een school en gymzalen aan de andere kant van de Hoogoorddreef in de H-buurt. En een winterkoudeopvang in de Nieuwe Kern.

In de in 2022 te verschijnen programmastrategie voorzieningen wordt onder andere opgenomen welke (maatschappelijke) voorzieningen waar en wanneer staan gepland. (Basis)scholen Voor de woningen (3.700) waarvan de planvorming is begonnen, zijn volgens de Amsterdamse Referentienormen tenminste twee (alles-in-één) basisscholen nodig. Hiervoor zijn twee locaties beschikbaar: Hoogoorddreef en kavel 12. Als het volledige programma wordt gerealiseerd zijn er tenminste drie basisscholen in ArenAPoort nodig. Voor die laatste basisschool wordt nog gezocht naar een locatie. Deze kan mogelijk worden gevonden aan de rand van het Nelson Mandelapark. De derde locatie voor een school is een randvoorwaarde voor het bouwen van de volgende 2.000 woningen. Daarnaast komt er een internationale school in het Zandkasteel (verwachte oplevering 2023) en zijn het ROC en de HVA nu al gehuisvest in het gebied. Sportnorm Volgens een stedelijke richtlijn moet iedere Amsterdammer binnen 20 minuten fietsen toegang hebben tot een mogelijkheid voor georganiseerde sport, zoals een sportpark, sporthal, zwembad en tot buiten¬sporten zoals tennis, voetbal of hockey. De afdeling Ruimte en Duurzaamheid verkent in samenwerking met de directie Sport en Bos alle kansrijke locaties voor sport in Zuidoost. Gezien de bouwopgave van ArenAPoort moet er 12.000 m² aan georganiseerde sport bij komen.

De mogelijkheden om dit binnen de grenzen van het gebied op te lossen zijn beperkt. In de openbare ruimte biedt alleen het nieuwe park ten noorden van de Johan Cruyff ArenA gelegenheid om een aanleiding tot sport te huisvesten. Of hier ook georganiseerd gesport kan worden, wordt duidelijk als het ontwerp voor het park in een volgend stadium is. Binnen de kavelgrenzen zijn er meer mogelijkheden. Zo landt sport op enkele lagergelegen daken. Eleven Square, voorheen het UID, biedt hier kansen toe. Het voorstel is om hier circa 500 m2 sport op het dak te situeren. Ook op het dak van de alles-in-één-school in de H-Buurt Noord, dat binnen de GREX-grenzen van ArenAPoort valt, zijn sportzalen beoogd.

Gegenereerd: v1.16

10

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

Verder stimuleert de gemeente waar dat mogelijk is de komst van sport binnen de gebouwen. Sport maakt bijvoorbeeld een verplicht onderdeel uit van het programma van het vernieuwde Laanderpoort. Hier komt minimaal 1.100 m2 aan indoor-sport. Dit past conceptueel goed bij het beoogde kantoorprogramma op deze kavel. Verder vergt het inpassen van sport enige creativiteit en out-of-the-box thinking. De zone langs het Solar-complex biedt mogelijk kansen voor een kleinschalig sportprogramma. Ook wordt met een schuin oog gekeken naar het dak van de Villa ArenA: een plek waar in potentie duizenden vierkante meters sport kunnen worden toegevoegd. Om uiteindelijk aan de norm te voldoen wordt de sportopgave op het niveau van het stadsdeel bekeken. Op korte afstand van ArenAPoort zijn ruimschoots voldoende locaties voor georganiseerde sport voor handen. Zo zijn het Nelson Mandelapark en de noordkop van Bijlmerwijde serieuze opties, en wordt in Amstel III gewerkt aan sport in het Hondsrugpark, op het dak van de IKEA en op de overkapping van de A9. Zuidoost lijkt over voldoende geschikte locaties te beschikken om aan de sportnorm te kunnen voldoen. Door de vele ruimteclaims is het overigens geen sinecure om deze kansrijke locaties ook daadwerkelijk in te richten voor sport. Ad 1c Goed bereikbaar ArenAPoort behoudt haar uitstekende bereikbaarheid.

Het verkeer gaat vooral schone, betaalbare en gezonde vervoersmiddelen omvatten. Er wordt geïnvesteerd in betere faciliteiten voor voetgangers en fietsers, zoals wandelroutes en langeafstandsfietspaden tussen ArenAPoort en de rest van de stad. Er komen meer fietsenstallingen en deel/huurconcepten voor auto en fiets. Woon-, werk- en winkel¬gebieden worden zo veel mogelijk autoluw en er wordt ingezet op één parkeersysteem. De capaciteit van het zo belangrijke openbaar¬vervoersknooppunt in Zuidoost, station Amsterdam Bijlmer ArenA, zal met de komst van meer bewoners en gebruikers groter moeten worden; hiervoor is een project opgestart door V#, Vervoersregio en Grond & Ontwikkeling in samenwerking met NS en Prorail. Ook is het de ambitie het logistieke verkeer voor de winkels, kantoren en evenementen efficiënter te organiseren zodat het goed kan samengaan met de komst van nieuwe woningen. Om het gebied goed bereikbaar te houden en waar nodig de bereik¬baarheid te verbeteren, heeft de gemeente samen met de vervoerregio een mobiliteitsprogramma voor de hele Zuidoostflank opgesteld. De Zuidoostflank is het gebied dat zich globaal uitstrekt van de Gaasperzoom tot het Amstelstation.

Dit mobiliteitsprogramma Zuidoostflank is klaar en wordt ter besluitvorming voorge¬legd aan de gemeenteraad van Amsterdam en van Ouder-Amstel, en aan het dagelijks bestuur van de Vervoerregio, dat gebeurt in de 2e helft van 2021. Ad 1d Levendige openbare ruimte ArenAPoort heeft straks levendige en sfeervolle pleinen en straten, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en prettig kunnen zitten, spelen of sporten. Meer ruimte voor voetgangers ontstaat door (groene) ruimtes tussen kantoren en onderwijsinstellingen openbaar toegankelijk te maken. Het zeer stenige ArenAPoort wordt veel groener dan het nu is. In totaal wordt 74.500 m2 groen toegevoegd aan de reeds aanwezige 90.000 m2. Hiermee komt het totale aantal vierkante meter groen op circa 164.500 m2, een toevoeging van 83% extra groen. Langs de gevels, op daken en in de straatprofielen van de vernieuwde openbare ruimte wordt veel (ecologisch) groen toegevoegd. Buiten de esthetische meerwaarde heeft dit ook een positief effect op de hittestress, de afwatering en de biodiversiteit in het gebied. 86% van de norm voor ecologisch groen wordt op basis van de nu bekende plannen behaald. Naast voldoende ecologische groen is gebruiksgroen voor de (toekomstige) bewoners en gebruikers van het gebied belangrijk. Het gebruiksgroen in ArenAPoort concentreert zich op twee specifieke

Gegenereerd: v1.16

11

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

locaties: het Cumulus Park aan de oostkant van ArenAPoort en het nog te realiseren park ten noorden van de Johan Cruijff ArenA aan de westzijde van het spoor. Er is nog geen ontwerp voor het ArenAPark (dit zal de komende jaren worden gemaakt), maar het is de ambitie van de gemeente om hier een kwalitatief hoogwaardig park te ontwikkelen, waar zowel ontspanning, cultuur als sport een plek zullen krijgen. De norm voor gebruiksgroen wordt in AreAPoort gehaald. Buiten beide parken is er in de directe omgeving van ArenAPoort voldoende groen voor handen: de Amstelscheg, het Nelson Mandelapark en het toekomstige Hondsrugpark in Amstel III bevinden zich allen op korte afstand. Gebruiksgroen

Ecologisch groen

Totaal

Groennorm

40.000 m2

40.000 m2

80.000 m2

Gepland

40.000 m2

34.500 m2

74.500 m2

Relatief

100%

86%

93%

Het ‘kralensnoer’ van pleinen, van het Anton de Komplein tot en met de Johan Cruijff ArenA, ook Lifeline genoemd, krijgt een herkenbare inrichting en verlichting van hoge kwaliteit. Ook komen er (meer) winkels, en ruimte voor sport, cultuur en andere evenementen. Ad 1E Duurzaam en toekomstbestendig De duurzaamheidsnormen in Nederland en de gemeente Amsterdam zijn hoog. Er zal alles in het werk worden gesteld om die normen te halen in dit druk bebouwde gebied. Dat gebeurt door bijvoorbeeld in te zetten op duurzaam vervoer en op duur¬zame energiebronnen, zoals warmte uit datacenters, stadswarmte (voor de bestaande woningen) en aardwarmte. Ook wordt bekeken waar energie bespaard kan worden, bijvoorbeeld met energiezuinige verlichting. Aan de andere kant zal er, door al deze ontwikkelingen in ArenAPoort en omgeving, een kritieke massa worden bereikt die maakt dat bepaalde investeringen makkelijker kunnen worden terugverdiend. Deze investeringen worden gedaan op punten waar de mogelijkheid bestaat om bovengemiddeld te kunnen en willen presteren. Er wordt met name ingezet op een betere benutting van afval, het verminderen van hittestress en duurzame mobiliteit. Een voorbeeld van het beter benutten van afval is de biovergister die bij de Johan Cruijff ArenA wordt gerealiseerd. Hier wordt afval van restaurants, evenementen en het stadsdeelkantoor omgezet in energie.

Zo wordt bijgedragen aan een duurzame leefomgeving én een duurzame relatie met de mensen in ArenAPoort. Dat wordt ook bereikt door bijvoorbeeld nieuwe banen te creëren voor bewoners van Zuidoost of door het opleiden van jongeren (denk aan het 1.000 banenplan). Samenwerking met bewoners en het bedrijfs¬leven is een absolute vereiste om deze ambities waar te kunnen maken en te bestendigen. Er wordt gestreefd naar het in de praktijk brengen van de donut economie in dit gebied. Waarmee we aansluiten bij de doelstellingen van de circulaire economie. In het naastgelegen bedrijventerrein van Amstel III zijn meerdere datacenters gevestigd. De koppeling van de restwarmte van deze datacenters wordt onderzocht. Hiervoor is een warmteplan nodig. De ontwikkelaars van Eleven Square (UID) hebben aangegeven hieraan mee te willen werken voor dit grote project van (152.000 m2). De koppeling van de restwarmte maakt het voor de Eleven Square UID mogelijk om aan de duuraamheidseisen die Amsterdam stelt te kunnen voldoen. Deze innovatie staat nog in de kinderschoenen maar is volgens de deskundigen zeer kansrijk.

Gegenereerd: v1.16

12

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

Ad 2. Instemmen met het Ruimtelijk Kwaliteitskader voor de Transformatie van ArenAPoort als uitwerking van de ambities uit de ontwikkelstrategie. Het wordt door de supervisor van de ArenAPoort en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit gebruikt als leidraad. voor de beoordeling van bouwplannen in dit gebied. In het Ruimtelijk Kwaliteitskader voor de Transformatie van ArenAPoort (hierna ‘kwaliteitskader’) wordt de gewenste ruimtelijke kwaliteit van de transformaties en de nieuwbouwontwikkelingen in ArenAPoort beschreven. Het kwaliteitskader is een vervolg op de Ontwikkelstrategie ArenAPoort. Het biedt handvatten om de ambities uit de ontwikkelstrategie ruimtelijk kwalitatief hoogwaardig uit te werken. Voor de transformatie en ontwikkeling van ArenAPoort wordt geen ‘traditioneel’ stedenbouwkundig plan opgesteld; er is gekozen voor een aanpak die aansluit bij het eigenaarschap en het ondernemerschap in het gebied. De gemeente schept in dit document de kaders waarbinnen initiatiefnemers de ruimte krijgen om źelf stedenbouwkundige bouwstenen aan te dragen en bouwplannen te realiseren. Die kaders kunnen per deelgebied verschillen. ArenAPoort bestaat uit vier verschillende deelgebieden, met elk een eigen identiteit, complexiteit en problematiek. Ambities uit ontwikkelstrategie worden per deelgebied op een andere manier of schaalniveau opgelost.

Het kwaliteitskader: # Bevat ontwerprichtlijnen voor het (toekomstig) stedenbouwkundige en architectonische beeld; # Beschrijft de relatie en de gewenste samenhang tussen gebouwen en openbare ruimte; # Is een aanvulling op bestuurlijk vastgestelde kaders. Het wordt door de supervisor en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit gebruikt als leidraad voor de beoordeling van bouwplannen in ArenAPoort; # Is een sturingsmiddel voor de ontwerpfasen voorafgaand aan de aanvraag van een omgevingsvergunning. Planteams hanteren het kwaliteitskader als aanvulling op de bouwenveloppen; # Dient, tot slot, als informatie- en inspiratiebron voor ontwikkelaars en architecten. Het kwaliteitskader is opgesteld in relatie tot een aantal plandocumenten, die ook ruimtelijke richtlijnen en uitwerkingen bevatten. Het is een aanvulling op of een verdere uitwerking van deze documenten. # Structuurvisie 2040/Omgevingsvisie 2050 # Welstandsnota Schoonheid van Amsterdam # Bestemmingsplan ArenAPoort # Ontwikkelstrategie ArenAPoort Advies Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) heeft positief geadviseerd met uitzondering van het, onder voorwaarden, toestaan van LED schermen op de paviljoens. Deze mogelijkheid is opgenomen naar aanleiding van de wens om een omgevingsvergunning te verlenen voor LED schermen op de nieuwbouw van een horecapaviljoen aan de Johan Cruijff Boulevard.

Teneinde reclame te tonen gerelateerd aan de functies in het paviljoen en het tonen van bewegwijzering voor bezoekersstromen op de Johan Cruijff Boulevard in het kader van het goed bereikbaar houden van het gebied, zoals ook voorzien in de Ontwikkelstrategie voor het gebied (crowd control). De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit heeft op dat plan negatief geadviseerd omdat het gebruik van een LED scherm als billboard op het gebouw niet voldoet aan de criteria in de welstandsnota “De schoonheid van Amsterdam”, waarin wordt gesteld dat reclame een functionele relatie met het

Gegenereerd: v1.16

13

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

in het gebouw gevestigde bedrijf moet hebben, niet veranderlijk of bewegelijk mag zijn en op de hogere bouwlagen uitgevoerd moet worden in losse letters. De aanvraag zou bovendien slechts een commercieel doel beogen, zodat geen reden is om af te wijken van de welstandsnota. De specifieke criteria voor ArenAPoort, bijlage 5 bij de welstandsnota, benoemen het gebied echter als een modern uitgaans- en winkelgebied waar grootschalige reclame op zijn plaats is en waar zorgvuldig geplaatste led schermen niet zijn uitgesloten. Daarnaast heeft de aanvrager aangegeven dat er geen sprake is van bewegende beelden. Voor ArenAPoort is een Ontwikkelstrategie en een Ruimtelijk Kwaliteitskader opgesteld waarin de mogelijkheid voor het plaatsen van LED schermen op de paviljoens op de Johan Cruijff Boulevard wordt benoemd onder de daarin genoemde voorwaarden. Tevens wordt daarbij ingegaan op het belang van het gebruik van LED schermen voor crowd control. Door de ontwikkeling van woningen en nieuwe voorzieningen in ArenAPoort nemen de voetgangersstromen aanzienlijk toe. Met name tijdens evenementen. Het bereikbaar houden van de ArenAPoort, door middel van crowd management is daarom een onderdeel dat als aandachtspunt is benoemd in de Ontwikkelstrategie ArenAPoort. Dynamische bewegwijzering door gebruik te maken van LED-schermen op de aanwezige gebouwen kan hier een bijdrage aan leveren.

Het Ruimtelijk Kwaliteitskader voor de Arenapoort is weliswaar nog niet vastgesteld, maar het is inmiddels wel met de CRK besproken en de commissie heeft daarop positief geadviseerd indien reclame uitingen op de led schermen worden uitgesloten. Door de CRK is aangegeven dat ze het belang begrijpen en de meerwaarde van de LED schermen zien als informatie en bewegwijzering ten behoeve van crowd control. De CRK toetst echter primair aan de Welstandsnota. Voor een Ruimtelijk Kwaliteitskader geldt dat dit document tevens een uitgangspunt voor de CRK is bij de beoordeling van omgevingsvergunningaanvragen. Vanuit ArenAPoort wordt veel belang gehecht aan een goede beheersing van de bezoekersstromen in het gebied en de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van de openbare ruimte door het terugbrengen van het aantal mobiele LED-schermen, welke nu worden gebruikt. Vanuit het project weegt dit belang zwaarder dan het advies van de CRK op grond van de Welstandsnota. Geadviseerd wordt daarom om het Ruimtelijk Kwaliteitskader zodanig vast te stellen, dat dit kader het mogelijk maakt LED Ledschermen, onder voorwaarden, toe te staan voor de paviljoens op de Johan Cruijff Boulevard.

Belangrijkste voorwaarden zijn dat alleen reclame gemaakt mag worden passend bij de functie van het gebouw, het Beleidskader Buitenreclame 2020 en de richtlijnen Lichthinder van de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde. Ad 3. Kennis te nemen dat, de komende periode, als uitwerking van de ambities uit de ontwikkelstrategie, een aantal producten wordt opgesteld Plan Openbare Ruimte (planning gereed 2022, vaststelling door stadsdeel) In het Plan Openbare Ruimte worden de hoofddoelstellingen en uitgangspunten voor de inrichting van de openbare ruimte vastgelegd. Er wordt in de Ontwikkelstrategie uitgegaan van het één maal herinrichten van de gehele openbare ruimte. De ambities en randvoorwaarden uit de Ontwikkelstrategie worden in het Plan Openbare Ruimte vertaald in een doelstelling, programma en kansen voor de openbare ruimte in Arenapoort. Uitgangspunten zijn een kwalitatief hoogwaardige, robuuste, functionele en toekomstbestendige openbare ruimte. Het Plan Openbare Ruimte: • Bevat hoofdprincipes inrichting openbare ruimte Arenapoort; • Beschrijft samenhang openbare ruimte met gebouwen en aangrenzende gebieden;

Gegenereerd: v1.16

14

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

• Is ontworpen in samenhang met Masterplan ondergrond; • Bevat te realiseren programma in de openbare ruimte (groen, hemelwateropvang, verkeer, afval, verblijfsplekken voor iedereen, ruimte voor tijdelijk programma, verlichting in evenementen- en winkelgebied); • Geeft inzicht in de toekomstige profielopbouw openbare ruimte; • Geeft inzicht in faseerbaarheid realisatie. Programmastrategie (Maatschappelijke) Voorzieningen (gereed 2022) In de programmastrategie wordt aangegeven welke (maatschappelijke) voorzieningen waar en wanneer staan gepland zodat aan de normen wordt voldaan. Concreet betekent dit: • Het garanderen van voldoende maatschappelijke voorzieningen in alle plannen en initiatieven; • Het vinden van de beste locatie voor grotere voorzieningen, zoals voldoende basisscholen; • Een extra buurthuis/cultuurhuis voor bewoners. Hiervoor wordt de samenwerking gezocht met maatschappelijke en culturele instellingen; • Een toegankelijk popcentrum voor dans en muziek, in combinatie met oefenruimtes. Hiervoor wordt samenwerking gezocht met maatschappelijke en culturele instellingen. Warmteplan (gereed 2022, vaststelling in gemeenteraad) In het naastgelegen bedrijventerrein van Amstel III zijn meerdere datacenters gevestigd. De koppeling van de restwarmte van deze datacenters wordt onderzocht. Hiervoor is een warmteplan nodig.

De ontwikkelaars van Eleven Square (UID) hebben aangegeven hieraan mee te willen werken voor dit grote project van (152.000 m2). De koppeling van de restwarmte maakt het voor de Eleven Square (UID) mogelijk om aan de duuraamheidseisen die Amsterdam stelt te kunnen voldoen. Ad 4. Kennis te nemen van het opstarten van een onderzoek naar welke alternatieven er mogelijk zijn voor het beheersen van het “zwerfafval” op de Johan Cruijff Boulevard en directe omgeving tijdens en direct na evenementen. Tijdens evenementen wordt veel afval geproduceerd wat leidt tot overlast door zwerfafval. Onderzocht wordt, samen met de evenementenpartijen in het gebied en directie Afval & Grondstoffen, welke alternatieven er mogelijk zijn voor het beheersen van het zwerfafval op de Johan Cruijff Boulevard en directe omgeving tijdens en direct na evenementen. Hier is geen sprake van huishoudelijk afval en er is dus geen financiële dekking binnen de afvalstoffenheffing. De haalbaarheid is daarom mede aankelijk van het vinden van alternatieve dekkingsbronnen, bijvoorbeeld door een bijdrage van de evenementenpartijen. Het onderzoek naar het alternatief inzamelsysteem inclusief de financiële haalbaarheid zal in 2022 worden opgestart. Ad 5.

In te stemmen met het administratief splitsen van de grondexploitatie ArenAPoort West in een grondexploitatie met de historische kosten en opbrengsten (ArenAPoort West 503.06) en een grondexploitatie met de toekomstige kosten en opbrengsten (ArenAPoort West Herziening 503.07 en het financieel clusteren van de grondexploitaties Arenapoort Oost (503.33) en Arenapoort West (503.06 en 503.07) om de beheersbaarheid van de projecten te vergroten. Vanuit het oogpunt van beheersbaarheid wordt de langlopende grondexploitatie Arenapoort West gesplitst in twee grondexploitaties, namelijk het historische deel en het toekomstige deel. Hiermee is duidelijker wat er nog in de toekomst kan worden verwacht en welke consequenties daar aan hangen. Dit maakt de grondexploitatie beter beheersbaar en makkelijker te administreren. De saldi van de beide grondexploitaties zullen worden geconsolideerd bij de verdere actualisaties binnen het Vereveningsfonds.

Gegenereerd: v1.16

15

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

Daarnaast worden binnen het Vereveningsfonds de genoemde grondexploitaties geclusterd. Het negatieve saldo van Arenapoort Oost wordt daarmee opgevangen door het verwachte positieve saldo van Arenapoort West. Omdat de beide gebieden nauw met elkaar zijn verweven is een clustering financieel technisch gezien verantwoord binnen de spelregels van het beheer van het Vereveningsfonds. Ad 6. Kennis nemen van de (GEHEIM) financiële paragraaf behorende bij de ontwikkelstrategie waarin de twee grondexploitaties worden herzien 503.06 en 503.07 ArenAPoort West en 503.33 ArenAPoort Oost b. 503.06 en 503.07 ArenAPoort West: saldo netto contante waarde (prijspeil 01-01-2021) verslechtert van € 64,5 mln positief in de lopende grondexploitatie naar € 58,3 mln positief in de herziene grondexploitatie; Boekwaarde De boekwaarde van de huidige actieve grex (referentiebegroting MPG2021) die reeds zo’n 26 jaar loopt bedraagt ca. € 149,6 mln. aan kosten en € 144,5 mln. aan opbrengsten. Dit is dus exclusief restant begroting. Het saldo van deze boekwaarde bedraagt € -/- 5,1 mln. Referentiebegroting De wijzigingen in de grondexploitatie worden vergeleken met de referentiebegroting Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG) 2021. Dit is de eind 2020 geactualiseerde meest recent bestuurlijk vastgestelde stand van de grondexploitatie van ArenAPoort West.

Kosten De kosten inclusief boekwaarde bedragen na herziening € 214.206.523,- nominaal. Vergeleken met de referentiebegroting MPG2021 stijgen de kosten nominaal met € 36.498.711,-. De voornaamste kosten zitten in herinrichting openbare ruimte, ondergrond, bouwrijp maken van kavels en proceskosten. Opbrengsten De opbrengsten bedragen na herziening € 275.137.394,- nominaal. De opbrengsten stijgen nominaal met € 30.008.761,- t.o.v. de referentiebegroting. Deze stijging wordt veroorzaakt door een ambitieuzer programma op de Dreeavel, kavel 9, 12 en 16. Saldo en verschil met referentiebegroting Het netto contante saldo verslechtert hiermee van € 64.500.507 naar € 58.303.489,-. Zie onderstaand overzicht (cijfers inclusief boekwaarde, prijspeil 01-01-2021):

De opbrengsten worden verwacht uit grondopbrengsten van nog te tenderen kavels en opbrengsten uit transformaties die samenhangen met de meerwaarde erfpacht bij de functie-omzetting. De genoemde investeringen zijn onder andere nodig om de grond bouwrijp te maken, de openbare ruimte opnieuw in te richten (zie GEHEIM Financiële paragraaf). De verantwoording met betrekking tot de begroting zoals opgenomen in de grondexploitatie geschiedt jaarlijks via het Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG).

Gegenereerd: v1.16

16

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

Als gevolg van de herziening van het Investeringsbesluit Arenapoort West en Arenapoort Oost wordt aanvullend gemeentegrond ingebracht bestaande uit openbare ruimte en wordt gemeentegrond door bestaande erfpachters getransformeerd naar een hogere waarde als gevolg van verdichting en de verandering van functie naar vastgoed met een hogere waarde. De gronden worden ingebracht tegen historische boekwaarde. Bij de overdracht van deze gronden is sprake van een overgang van een overheidstaak naar een ondernemerstaak. Hierbij dient in fiscale zin voor de vennootschapsbelasting de overdracht plaats te vinden tegen de marktwaarde van deze gronden. c. 503.33 ArenAPoort Oost: saldo netto contante waarde (prijspeil 01-01-2020) verslechtert van € 13,4 mln negatief in de lopende grondexploitatie naar € 16,5 mln negatief in de herziene grondexploitatie. Boekwaarde De boekwaarde van de huidige actieve grondexploitatie 503.33 (referentiebegroting MPG2021) bedraagt zo’n € 43,1 mln aan kosten en € 29,7 mln aan baten. Het saldo van deze grondexploitatie is € 13,4 mln negatief. Referentiebegroting De wijzigingen in de grondexploitatie worden vergeleken met de referentiebegroting Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG) 2021. Dit is de eind 2020 geactualiseerde meest recent bestuurlijk vastgestelde stand van de grondexploitatie van ArenAPoort Oost.

Kosten De kosten inclusief boekwaarde bedragen na herziening € 79,0 nominaal (pp 1-1-2021). Vergeleken met de referentiebegroting MPG2021 stijgen de kosten nominaal met € 35,9. Deze toename van de kosten zit voornamelijk in investeringen in herinrichting openbare ruimte van het Bijlmerplein (winkelcentrum Amsterdamse Poort) en Hoogoorddreef, de ondergrond, het financieren van de onrendabele top van de bouw van een parkeergarage ten behoeve van een gemengde school en proceskosten (zie ook ad 4.e.i). Opbrengsten De opbrengsten bedragen na herziening € 61,4 nominaal (pp 1-1-2021) . De opbrengsten stijgen nominaal met € 31,7 t.o.v. de referentiebegroting. Deze stijging wordt veroorzaakt door het toevoegen van de opbrengsten van de projecten Cluster 8, Laanderpoort, de horeca en kantoren op de begane grond van het Zandkasteel en de gemengde school aan de Hoogoorddreef. Saldo en verschil met referentiebegroting Het netto contante saldo verslechtert hiermee van € -13.409.725 naar € -16.505.725. Zie onderstaand overzicht (cijfers inclusief boekwaarde, prijspeil 01-01-2021):

Gegenereerd: v1.16

17

Gemeenteraad

VN2021-035694 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 januari 2022

Ad 7. Kennis te nemen van de volgende uitgangspunten toegepast in de twee herziene grondexploitaties: a. het herziene investeringsbesluit wordt voor de twee grondexploitaties in twee fases “geknipt”, waarbij in dit besluit voor de eerste fase (2022 t/m 2028) een investeringsbesluit wordt gevraagd aan de raad , en aan het einde van de bovenstaande periode de tweede fase (2029 t/m 2033) ter vaststelling wordt aangeboden Om de grondexploitaties beheersbaar te houden is gekozen om bij deze herziening niet voor de volledige 12 jaar, maar een “knip” te maken en alleen voor de eerste 7 jaar een herzien investeringsbesluit te vragen voor beide grondexploitaties. De verwachting is dat tegen het einde van de looptijd weer een herzien investeringsbesluit gevraagd gaat worden voor de volgende fase (2029 t/m 2033). b. Het opwaarderen van alle openbare voetgangersgebieden binnen de grondexploitatiegrenzen volgens een kwaliteitsniveau Puccini Bijzonder, conform het Puccini beleid waarbinnen het ArenAPoort-gebied is aangewezen als afwijkend gebied; Binnen het Puccini beleid (vastgesteld in de raad d.d. 24/01/2018) is ArenAPoort reeds aangewezen als afwijkend gebied. De huidige inrichting voor een stuk van de Johan Cruijff Boulevard, Hoekenrodeplein en Bijlmerplein is al ingericht met een bijzondere materialisering die een hogere kwaliteit heeft dan standaard Puccini.

Het uitgangspunt is dat alle openbare voetgangersgebieden binnen de grondexploitatiegrenzen van ArenAPoort West en Oost worden ingericht conform Puccini Bijzonder, vergelijkbaar met het kwaliteitsniveau op de Zuidas. c. Het hanteren van de lijn dat de opbrengsten uit de transformatie door erfpachters en/of grondeigenaren pas in de grondexploitatie wordt begroot indien hierover een grote mate van zekerheid bestaat; Op voorhand wordt de mogelijke meerwaarde erfpacht en kostenverhaal van de transformatie van particuliere kavels niet meegenomen in de grondexploitatie. Er is namelijk grote onzekerheid over zowel het al dan niet doorgaan van transformaties, de omvang van het programma en het moment dat erfpachters/grondeigenaren tot transformatie overgaan. Binnen de grondexploitatie wordt het principe gehanteerd dat het tekenen van een Afsprakenbrief voldoende zekerheid biedt en daarmee de doorslag geeft om opbrengsten in de grondexploitatie te begroten. Daarnaast wordt als gevolg van de herziening van ArenAPoort West en Oost aanvullend gemeentegrond ingebracht bestaande uit openbare ruimte en wordt gemeentegrond door bestaande erfpachters getransformeerd naar een hogere waarde als gevolg van verdichting en de verandering van functie naar vastgoed met een hogere waarde. De gronden worden ingebracht tegen historische boekwaarde.

Bij de overdracht van deze gronden is sprake van een overgang van een overheidstaak naar een ondernemerstaak. Hierbij dient in fiscale zin voor de vennootschapsbelasting de overdracht plaats te vinden tegen de marktwaarde van deze gronden. d. Het toevoegen van de volgende bijzondere kostenposten in de grondexploitatie: i. Onrendabele top stichtingskosten parkeergarage Hoogoorddreef t.b.v. gemengde school en gymzalen Aan de Hoogoorddreef zal een gemengde school incl. kinderopvang en gymzalen komen, mede ten behoeve van de vraag naar deze voorzieningen vanuit de ontwikkelingen die extra bewoners toevoegt aan ArenAPoort. Om deze voorzieningen te kunnen bouwen moet een parkeerveld in de H-buurt worden opgeofferd. Dit parkeerveld is ontstaan nadat een van de oude Bijlmerparkeergarages is gesloopt. Aan de bewoners is toegezegd dat bij de gebiedsontwikkeling van dit parkeerveld de parkeerplaatsen hierin een plek krijgen. Dat gebeurt door onder deze gemengde school een parkeergarage te bouwen (dubbel ruimte gebruik).