A - 05 Ruimtelijke Ordening (30) BIjlage 1 210225 Nota van Beantwoording Wi

Nota van Beantwoording Wijzigen artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria 25 februari 2021

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Inhoud Inleiding .................................................................................................................... 3 Procedurele aspecten ..................................................................................................................... 3 Inhoudelijke behandeling ............................................................................................................... 3 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 4 1 Overzicht ingezonden inspraakreacties ..................................................................... 5 2 Overzicht beantwoording inspraakreacties ................................................................ 6 3 Beantwoording inspraakreacties ............................................................................. 10 3.1 Reacties voor kennisgeving aangenomen ................................................................................10 3.2 Rechthebbende/ contactpersoon .............................................................................................

11 3.3 Doelgroep ................................................................................................................................12 3.4 Definitie eeuwigdurend ...........................................................................................................14 3.5 Ruimte ..................................................................................................................................... 15 3.6 Capaciteit op de begraafplaats ................................................................................................16 3.7 Gemeenschapskosten ..............................................................................................................18 3.8 Tarieven...................................................................................................................................19 3.9 Beheer en onderhoud ..............................................................................................................21 3.10 Duurzaamheid en groen ........................................................................................................

22 3.11 Repatriëring ...........................................................................................................................23 3.12 Toekomstige beleidswijzigingen ............................................................................................23 3.13 Erfpacht ................................................................................................................................ 24 3.14 Participatie en communicatie................................................................................................ 25 3.15 Specifieke vragen en reacties ................................................................................................ 25 3.16 Andere begraafplaatsen ........................................................................................................ 29 4 Adviezen van de Dagelijks Besturen ........................................................................ 31 4.1.1 Advies stadsdeel Noord ........................................................................................................ 31 4.1.2 Advies stadsdeel Oost...........................................................................................................32 4.1.3 Advies stadsdeel Nieuw-West ...............................................................................................

35 4.1.4 Advies stadsdeel West .......................................................................................................... 35 4.1.5 Advies stadsdeel Zuid .......................................................................................................... 36 4.1.6 Conclusie ............................................................................................................................. 36 5 Eindconclusie ........................................................................................................ 37 Bijlage I Totaaloverzicht ontvangen reacties .............................................................. 38 Bijlage II Inspraakreacties geanonimiseerd ................................................................. 39

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Inleiding

Amsterdam wil eeuwigdurende grafrust aanbieden op twee gemeentelijke begraafplaatsen, De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder. Dit geldt alleen voor particuliere graven. De gemeente geeft hiermee gehoor aan verzoeken uit verschillende delen van de samenleving. Om eeuwigdurende grafrust in Amsterdam mogelijk te maken moet artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria worden aangepast. Op de gemeentelijke begraafplaatsen kan een particulier graf nu nog voor een maximaal tijdvak van 50 jaar afgenomen worden en tot in het oneindige verlengd worden, zolang er een rechthebbende aan verbonden is. Zowel dit tijdvak van 50 jaar als de link met de rechthebbende wordt nu losgelaten. Procedurele aspecten Overeenkomstig het bepaalde in de Algemene wet bestuursrecht en de Verordening op het lokaal bestuur van de Gemeente Amsterdam heeft de Nota voor inspraak voor wijziging Artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria van 17 november tot en met 28 december 2020 voor een periode van zes weken ter inzage gelegen. Een reactie geven kon schriftelijk via het webformulier of per brief en ook was er gelegenheid om mondeling te reageren per telefoon. Naar aanleiding van de terinzagelegging zijn er 163 schriftelijke reacties door particulieren en organisaties ingediend.

Daarnaast hebben 5 dagelijks besturen van stadsdelen Noord, Oost, Nieuw-West, West en Zuid een advies ingediend. Inhoudelijke behandeling Gelet op de omvang van de ingediende inspraakreacties zijn deze per onderwerp geclusterd/samengevoegd en van een reactie voorzien. De 16 onderwerpen zijn: 1. Reacties voor kennisgeving aangenomen 2. Rechthebbende/ contactpersoon 3. Doelgroep 4. Definitie eeuwigdurend 5. Ruimte 6. Capaciteit op de begraafplaatsen 7. Gemeenschapskosten 8. Tarieven 9. Beheer en onderhoud 10. Duurzaamheid en groen 11. Repatriëring 12. Werkwijze bestuurlijk stelsel Amsterdam 13. Erfpacht 14. Participatie en communicatie 15. Specifieke vragen 16. Andere begraafplaatsen

3

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Leeswijzer Hoofdstuk 1 geeft een overzicht van de 163 ingediende inspraakreacties door particulieren en organisaties. Hoofdstuk 2 bevat een index waaruit men kan afleiden op welke pagina(s) de gemaakte opmerkingen van een indiener zijn beantwoord. Hoofdstuk 3 bevat de beantwoording op ingediende inspraakreacties. Gelet op de omvang van de ingediende inspraakreacties zijn deze per onderwerp geclusterd/samengevoegd en van één samenvattende reactie voorzien. In sommige gevallen is de inspraakreactie zo specifiek, dat deze apart wordt beantwoord1. Aan het einde van elke paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de consequenties zijn voor de wijziging van artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. De adviezen van de Dagelijks Besturen van stadsdelen Noord, Oost, Nieuw-West, West en Zuid met de beantwoording hierop leest u in Hoofstuk 4. Hoofstuk 5 geeft de eindconclusie weer.

1

Alle citaten zij één op één overgenomen en kunnen schrijf- of spellingsfouten bevatten.

4

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

1 Overzicht ingezonden inspraakreacties

Voor een overzicht van de inspraakreacties van particulieren en organisaties en bijbehorende codes wordt verwezen naar Bijlage II Inspraakreacties particulieren en organisaties. In verband met artikel 5 Algemene verordening gegevensbescherming wordt deze bijlage niet op internet gepubliceerd. Inspraakreacties moeten op grond van dit artikel worden geanonimiseerd. De inspraakreacties zijn genummerd, samengevat en beantwoord in deze Nota van Beantwoording. Bij elk antwoord in de Nota wordt met nummers uit de lijst vermeld op welke inspraakreactie(s) dit antwoord van toepassing is. Hoofdstuk 2 bevat een index waaruit men kan afleiden op welke pagina(s) de gemaakte opmerkingen van een indiener zijn beantwoord. De volgorde van de nummering is bepaald door het moment van ontvangst.

5

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

2 Overzicht beantwoording inspraakreacties

Deze index is automatisch gegenereerd. Het indexnummer van de indiener wordt gevolgd door het paginanummer waarop de opmerking wordt beantwoord. Mocht deze verwijzing onverhoopt niet juist zijn, dan kunt u mailen naar grafrust@amsterdam.nl Indexnummer 8421-8362 5184-1689 9645-4472 5024-2306 7141-2123 6683-3389 0586-9031 6856-1810 6048-1231 7819-9489 1022-8339 7377-1462 5124-9735 3652-8112 8686-6855 6481-2697 6244-6218 4945-7404 8222-4246 6650-7320 2006-5629 9807-4639 8625-3696 7739-8771 6742-9276 0359-9366 9570-0349 6294-6902 3495-3896 6375-1409 0933-2575 9719-2011 0687-3477

Paginanummer(s) : 10, 11 : 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 25, 30 : 12, 13, 14, 15, 16, 18, 23, 24 : 15, 16 : 29 : 12, 13, 14, 18 : 12, 13, 14, 18 : 10, 11 : 10, 11 : 12, 15, 16, 18 : 13, 14, 15, 16, 23 : 10, 11, 12, 19,26 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 13, 14, 15, 16 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11

6

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

3557-0169 3420-8521 9440-5177 3564-8035 7742-3887 4904-2850 9958-1662 7923-9209 8555-4308 3835-1937 1438-4379 0935-0108 5349-4230 7185-9672 9343-6969 6226-6400 5921-0862 0415-7217 2992-5229 8513-2500 7979-7289 7933-1440 7145-2058 0645-8577 2525-6308 4273-0387 6488-8057 1984-9404 6969-4884 5932-7528 0751-8954 8086-7166 9515-7203 1762-5534 7411-1494 5509-7936 6961-0396 7120-5009 1730-9710 9024-6633 6157-4497 7769-7964 5342-6406 2155-7936

: 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11, 14 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 14 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11, 23 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11, 21 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11, 23 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11, 25, 26

7

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

1246-3368 1895-4629 1103-5022 0316-0807 7348-7018 5590-2577 1086-5045 9702-5300 1073-5855 8293-1866 8629-6717 9258-3679 0333-1836 7521-0264 1054-8581 5713-9879 2184-7399 3585-3693 7388-3952 1531-4147 0822-9429 3185-8684 0642-6461 6779-4714 9401-7952 2084-7181 5486-4907 0692-9027 6847-3674 9090-1815 6882-2337 2559-6849 2113-2527 7036-3458 4854-4981 4050-5515 9680-8895 8646-2013 6367-8079 4579-0761 2635-2028 7614-0008 8185-5007 0889-6139

: 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 25, 26 : 12, 13, 14, 18, 19, 24 : 12, 13, 14, 15, 16, 18, 29 : 15, 16 : 10, 11, 12, 15, 16, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26 : 10, 11 : 10, 11 : 13, 14, 15, 16, 23, 24 : 10, 11, 12 : 12, 13, 20, 21, 23, 24 : 10, 11 : 10, 11, 29 : 15, 16 : 13, 14, 15, 16 : 12, 13, 14, 15, 16, 18 : 12, 18, 19 : 18, 19 : 15, 16 : 12, 15, 16, 17 : 13, 14 : 15, 16 : 12, 13, 14, 18 : 12, 15, 16 : 29 : 12, 18 : 13, 14, 25, 26 : 13, 14 : 12, 18 : 12, 15, 16, 18, 22, 26 : 12, 13, 14, 15, 16, 18 : 13, 14 : 12, 13, 14, 18 : 10, 11 : 10, 11 : 12, 13, 14, 18, 19, 23 : 29, 30 : 13, 14 : 15, 16, 27 : 15, 16, 22 : 10, 11 : 10, 11

8

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

1802-7870 6366-5919 2258-9715 1807-8042 8691-5191 2818-3484 3285-0204 8520-3692 6291-4196 0713-2166 1654-6123 6143-3091 8870-3593 0985-9718 0154-8321 3247-7201 9226-8044 8583-8278 3658-2224 0580-4220 5665-8108 5254-4805 4180-8166 8968-3185 8759-7335 9135-2677 8226-0583 2976-5828 9169-6216 5885-3527 6905-5084 2070-4244 5842-2534 8565-3233 7926-2817 6310-0553 7032-0308 2884-6903 8951-8971 8456-6134 ID21-15926-In-21-18056 ID21-16927-In-21-18057

: 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 13, 14 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 29 : 12, 15, 16, 18 : 10, 11 : 12, 15, 16, 18 : 25, 26, 27, 28 : 12, 13, 14, 18 : 12, 15, 16, 18 : 10, 11 : 10, 11 : 12, 18 : 19, 20 : 15, 16 : 15, 16 : 15, 16, 19 : 14 : 10, 11 : 10, 11 : 12, 14, 18, 19, 22 : 10, 11 : 15, 16 : 15, 16, 17 : 12, 13, 14, 15, 16, 17, 22 : 12, 21 : 10, 11 : 10, 11 : 10, 11 : 15, 16 : 13, 14, 19, 22, 28 : 15, 16 : 13, 14, 15, 16, 17, 19, 22 : 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 22 : 28 : 12, 13, 14, 17, 18, 23 : 13, 14, 15, 16

9

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

3 Beantwoording inspraakreacties

3.1 Reacties voor kennisgeving aangenomen In deze paragraaf worden de inspraakreacties die voor kennisgeving zijn aangenomen behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreacties: 8421-8362, 6856-1810, 6048-1231, 7377-1462, 5124-9735, 3652-8112, 6481-2697, 6244-6218, 82224246, 6650-7320, 2006-5629, 9807-4639, 8625-3696, 7739-8771, 6742-9276, 0359-9366, 9570-0349, 6294-6902, 3495-3896, 6375-1409, 0933-2575, 9719-2011, 0687-3477, 3557-0169, 3420-8521, 94405177, 3564-8035, 7742-3887, 4904-2850, 9958-1662, 7923-9209, 8555-4308, 3835-1937, 1438-4379, 0935-0108, 7185-9672, 9343-6969, 5921-0862, 0415-7217, 2992-5229, 8513-2500, 7979-7289, 79331440, 7145-2058, 2525-6308, 4273-0387, 6488-8057, 1984-9404, 6969-4884, 0751-8954, 8086-7166, 9515-7203, 1762-5534, 7411-1494, 5509-7936, 6961-0396, 7120-5009, 1730-9710, 9024-6633, 61574497, 7769-7964, 5342-6406, 2155-7936, 1246-3368, 1895-4629, 1103-5022, 9702-5300, 1073-5855, 8293-1866, 9258-3679, 7521-0264, 1054-8581, 4050-5515, 9680-8895, 8185-5007, 0889-6139, 18027870, 6366-5919, 2258-9715, 1807-8042, 2818-3484, 3285-0204, 8520-3692, 1654-6123, 3247-7201,

9226-8044, 8968-3185, 8759-7335, 8226-0583, 2070-4244, 5842-2534, 8565-3233, 6226-6400, 0645-8577, 5932-7528, 8686-6855 Samenvatting inspraakreacties: Indieners van deze inspraakreacties zijn het eens of niet eens met de wijziging van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria of geven een advies. In veel reacties is af te lezen dat de gemeente Amsterdam met het mogelijk maken van eeuwigdurende grafrust op de twee gemeentelijke begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder gehoor geeft aan een behoefte uit verschillende delen van de samenleving. Het bespaart de nabestaanden pijn en verdriet, omdat zij hun geliefden hier kunnen begraven en bezoeken op een manier zoals dat gewenst is. Daarnaast is er een tegengeluid van mensen die het niet eens zijn met de wijziging van artikel 8 in de Beheersverordening, onder meer vanuit het ruimte- en kostenperspectief. Een aantal reacties ter illustratie: “Het hebben van een mogelijkheid tot eeuwige grafrust is erg belangrijk voor mij. Deze mogelijkheid is er op dit moment niet in de regio. Ik hoop dat deze mogelijkheid aangeboden kan worden in Amsterdam.” “Ben tegen eeuwige grafrust.”

10

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

“Ik vind dat er eeuwigdurende grafrust moet zijn uit respect voor het geloof en de overledene.” “Hier is zeer veel behoefte aan dus graag mogelijk maken voor de liefhebber.” “Het stemt mij zeer goed te horen dat de gemeente eindelijk serieuze stappen onderneemt om eeuwige grafrust mogelijk te maken in onze Amsterdam. Vanuit verschillende hoeken van de Amsterdamse samenleving word hierom gevraagd en het word dringend tijd dat de gemeente hier zsm gehoor aan geeft. Daarom vind ik ook dat de gemeente zsm moet beginnen om artikel 8 te wijzigen.” Antwoord: Hartelijk dank voor uw reactie. Wij stellen deze zeer op prijs. Uw reactie betreft meer een opmerking of een advies. Deze nemen wij voor kennisgeving aan. Individuele inspraakreacties: (6226-6400) “Ik zou graag inspraak willen hebben inzake de eeuwigdurende grafrust kwestie” (0645-8577) “Ik wil inspraak indienen voor eeuwigdurende grafrust” (5932-7528) “Ik spreek in voor de eeuwigdurende grafrust.” Antwoord: Wij kunnen uit uw reactie niet herleiden wat u van de wijziging van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria vindt. Deze inspraakprocedure was het moment om uw reactie te geven. Daarom nemen wij uw gegeven reactie voor kennisgeving aan.

Conclusie paragraaf 3.1: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.2 Rechthebbende/ contactpersoon In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over rechthebbende/ contactpersoon behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

11

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Inspraakreacties: 5184-1689, 9645-4472, 6683-3389, 0586-9031, 7819-9489, 7377-1462, 7348-7018, 5590-2577, 97025300, 9258-3679, 0333-1836, 3585-3693, 7388-3952, 3185-8684, 9401-7952, 2084-7181, 0692-9027, 6882-2337, 2559-6849, 2113-2527, 4854-4981, 8646-2013, 0713-2166, 6143-3091, 0985-9718, 01548321, 8583-8278, 9135-2677, 5885-3527, 6905-5084, 8951-8971, ID21-15926-In-21-18056 Samenvatting inspraakreacties: Er is een stelling aangenomen dat een particulier graf zonder rechthebbende (al dan niet zijnde een natuurlijk rechtspersoon)/ contactpersoon volgens de Nederlandse wet- en regelgeving niet mogelijk is. Door deze stelling van het niet registreren van en daardoor niet kunnen aanspreken van een contactpersoon dan wel rechthebbende van een graf zijn de indieners van mening dat het bepaalde risico’s met zich meebrengt. Denk hierbij aan gevolgen ten aanzien van (groot-) onderhoud van zowel de begraafplaats in zijn algemeenheid, als wel desgewenst het graf zelf, schade aan het graf, uitbreiding dan wel opheffen van de begraafplaats, wijziging in reglementen dan wel verordeningen en financiële en juridische consequenties. “Het is niet wenselijk dat iedereen van die benodigde activiteiten (en bijbehorende kosten) afziet.

Tevens kan het niet mentaal betrokken voelen bij een graf leiden tot ernstige verwaarlozing, met dreigende gevolgen (zoals onteigenen), van dien.” Antwoord: De aangenomen stelling is niet juist. Indien een graf op basis van de voorgestelde gewijzigde verordening, bijvoorbeeld 8 lid 8, wordt uitgegeven dan is er wel degelijk sprake van een rechthebbende. Het is denkbaar dat er na verloop van zeer lange tijd er geen rechthebbende meer is die zich ontfermt over het graf en zorgt voor onderhoud. Dan bestaat het risico, zoals in de inspraakreacties is geschetst, dat er bijvoorbeeld sprake kan zijn van verwaarlozing. In een dergelijke situatie neemt de gemeente het grafrecht over, zodat de begraafplaats de rechthebbende wordt. Ook bij huidige bestaande graven waar na afloop van de termijn geen rechthebbende meer is en de gemeente het graf in stand wil laten (bijvoorbeeld vanwege historische betekenis) neemt de gemeente het grafrecht over. De gemeente heeft dan wel de mogelijkheid de grafbedekking te verwijderen. Er resteert dan gras en dus resteren slechts algemene onderhoudskosten voor de begraafplaats. Er liggen heden ten dage op De Nieuwe Ooster letterlijk vele duizenden graven, zonder monument, die niet geruimd zijn. Het enige verschil met nu en straks is dat de graven die kenmerk ‘eeuwig/onbepaald’ hebben, niet geruimd worden om opnieuw uit te geven.

Dit wordt letterlijk een vinkje in het systeem. Conclusie paragraaf 3.2: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.3 Doelgroep In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over doelgroep behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het

12

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreacties: 9645-4472, 6683-3389, 0586-9031, 1022-8339, 4945-7404, 7348-7018, 8629-6717, 2184-7399, 35853693, 0642-6461, 9401-7952, 6847-3674, 9090-1815, 2113-2527, 7036-3458, 4854-4981, 8646-2013, 4579-0761, 8691-5191, 0985-9718, 5885-3527, 6310-0553, 2884-6903, 8951-8971, 5590-2577, ID2115926-In-21-18056, ID21-16927-In-21-18057 Samenvatting inspraakreacties: Er zijn veel vragen en opmerkingen over de aanleiding (de behoefte) en voor wie de gemeente eeuwigdurende grafrust op twee gemeentelijke begraafplaatsen wil faciliteren. Het gaat daarbij over culturele aspecten en religie. Veel indieners denken dat het een bepaalde religie betreft, namelijk alleen voor moslims. Daarnaast wordt ook aangegeven: “Geen afwijkende grafrechten voor andere geloofsopvattingen.” Ook vraagt men zich af waarom de gemeente zou moeten zorgen voor een grafrecht voor onbepaalde tijd wegens religieuze redenen. Een aantal indieners geeft aan dat de overheid geen enkele religie zou moeten faciliteren. En dat er sprake moet zijn van een gelijke behandeling: “Ik ben het alleen eens met dit besluit als het voor iedere Amsterdammer gaat gelden. Het mag niet zo zijn dat het aanhangen van een religie voor onderscheid zorgt. De gemeente kan niet groepen voortrekken op basis van religie.

Dus of niemand of allemaal dit recht geven. Geen enkele voorwaarde.” Of “Ik ben mordicus tegen eeuwige grafrechten, volgens de grondwet moet elke Nederlander gelijk behandeld worden. Het is dus van geen belang dat een bevolkingsgroep andere rechten toebedeeld krijgen dan andere Nederlanders van welke gezindte dan ook.” Antwoord: De vraag om eeuwigdurend begraven speelt al langer in Amsterdam. Met diverse vertegenwoordigers van religieuze én niet-religieuze groeperingen is de afgelopen maanden gesproken over de behoeften die er bestaan rondom eeuwigdurend begraven. Uit deze gesprekken is duidelijk naar voren gekomen dat er behoefte is aan een ander begraafaanbod, dat recht doet aan de meer uiteenlopende wensen van deze tijd. Deze wens is versterkt door de coronacrisis en de daaraan verbonden beperkingen voor het begraven in het land van herkomst. De mogelijkheid om eeuwigdurend begraven te worden, wil Amsterdam bieden aan iedereen die dit wil. Religie of levensbeschouwing spelen geen rol voor het toekennen van eeuwigdurende grafrust. De verwachting is dat ook niet-religieuzen gebruik gaan maken van deze optie. Deze mogelijkheid staat ook open voor niet-Amsterdammers. De gemeentelijke begraafplaatsen staan nu ook open voor hen, dat zal niet veranderen, omdat de gemeentelijke Beheersverordening geen beperking hierop kent.

Zo kan een rechthebbende gedurende zijn leven verhuizen, waarmee niet het recht vervalt om gebruik te maken van een particulier graf. Met het mogelijk maken van eeuwigdurende grafrust bedient de gemeente niet alleen degenen die eeuwigdurend begraven wensen te worden, maar ook de nabestaanden (zie hiervoor ook paragraaf 3.1 Reacties voor kennisgeving aangenomen).

13

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

De gemeentelijke begraafplaatsen van Amsterdam zijn een afspiegeling van haar bevolking en bij de inrichting wordt daar rekening mee gehouden. Zo zijn er voor diverse (al dan niet religieuze) bevolkingsgroepen speciale gedeelten aangewezen. Het faciliteren van een wens in de Amsterdamse samenleving om eeuwigdurend te worden begraven, vaak maar niet altijd om religieuze redenen, wil de gemeente in deze lijn dan ook graag faciliteren. Ook voor de reeds begraven overledenen is deze optie mogelijk. Conclusie paragraaf 3.3: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.4 Definitie eeuwigdurend In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over de definitie eeuwigdurend behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn voor de wijziging van artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. Inspraakreacties: 5184-1689, 9645-4472, 4904-2850, 5349-4230, 8691-5191, 4180-8166, 9135-2677 Samenvatting inspraakreacties: “Wat is eeuwig?” De definitie ‘eeuwigdurend’ is voor veel indieners onduidelijk. Dit baart een aantal indieners zorgen, omdat ‘eeuwigdurende grafrust en of grafrecht’ niet in de wet is vastgelegd: “Wat houdt dit in en wat zijn de gevolgen op lange termijn?” Ook is er een aantal indieners die eeuwig te lang vinden: “Ik ben tegen de uitbreiding van de termijn tot ‘eeuwig’. Hoe lang is eeuwig? Dit is een theoretisch onuitvoerbare keuze. 10 jaar of 50 jaar is duidelijk. Een uitbreiding naar 100 jaar is al zowat onuitvoerbaar, laat staan een uitbreiding naar eeuwig. Simpelweg omdat het een keuze is die afbreuk doet aan realiteit. Is dan toch echt 50 jaar niet genoeg biedt dan een enorm dure keuze van 100 jaar aan.

Dan blijft het iets dat wellicht haalbaar is.” Antwoord: Het klopt dat de term 'eeuwig' wettelijk niet bestaat, maar in de volksmond wordt wel het zo genoemd. Daarom spreken we in de Beheersverordening van 'graf voor onbepaalde tijd'. Dit is de juridische term. Het College van B&W wil hiermee tegemoetkomen aan de erkende wens om begraven voor onbepaalde tijd mogelijk te maken op de gemeentelijke begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder. Het graf blijft bestaan, zolang de begraafplaats blijft bestaan. Conclusie paragraaf 3.4: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

14

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

3.5 Ruimte In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over het gebrek aan ruimte behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Een aantal inspraakreacties is zo specifiek dat deze apart worden behandeld, waarbij alleen antwoord wordt gegeven op bovengenoemd onderwerp. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreacties: 5184-1689, 9645-4472, 5024-2306, 7819-9489, 1022-8339, 4945-7404, 5590-2577, 1086-5045, 97025300, 8629-6717, 5713-9879, 2184-7399, 3585-3693, 0822-9429, 3185-8684, 6779-4714, 2084-7181, 2559-6849, 2113-2527, 2635-2028, 7614-0008, 0713-2166, 6143-3091, 0154-8321, 0580-4220, 56658108, 5254-4805, 2976-5828, 9169-6216, 5885-3527, 7926-2817, 7032-0308, 2884-6903, 8951-8971, ID21-16927-In-21-18057 Samenvatting inspraakreacties: “Nederland heeft te weinig ruimte en grond is te kostbaar voor wonen en natuur.” Veel reacties gaan over de schaarse ruimte in Amsterdam en Nederland. Men is van mening dat in de loop der jaren eeuwigdurende grafrust heel veel ruimte zal innemen.

Sommige indieners begrijpen dat er behoefte is aan eeuwigdurende grafrust, maar in een stad waar de ruimte schaars is, vinden zij en de andere indieners dit een merkwaardige ontwikkeling. De stad is al overvol en de grond kan beter voor andere doeleinden worden gebruikt. Denk hierbij aan het oplossen van woningtekort en plekken voor bedrijven, sport, groen dat wordt geofferd en de aanzuigende werking. Men denkt dat deze ontwikkeling kan leiden tot flinke toename van de vraag naar graven en begraafruimte. Met name als het graf voor een ‘normale, sociale’ prijs aangeboden wordt en wanneer het ook toegankelijk wordt gemaakt voor burgers buiten de Amsterdamse gemeentegrenzen. “Ruimte zou gebruikt moeten worden voor het leven en niet voor tot in de eeuwigheid voor de doden (met alle respect).” Kortom, deze indieners vinden dat het bestaande aanbod (huidig beleid) voldoet en willen graag antwoord op waarom eeuwigdurende grafrust nodig is, terwijl er ook alternatieven zijn die minder ruimte innemen. Antwoord: Eeuwigdurende grafrust is in Amsterdam een complexe vraag. De stad groeit, beweegt en er wordt volop gebouwd met als gevolg dat ruimte schaars is en steeds schaarser wordt. Tegelijkertijd zien we dat de bevolkingssamenstelling in Amsterdam internationaler en diverser wordt. Het nieuwe beleid richt zich dan ook op optimaal benutten van het huidige aanbod.

Dat wil zeggen dat de gemeente gebruik maakt van de ruimte die er al is en de mogelijkheid van eeuwigdurend begraven wil aanbieden op de reeds bestaande gemeentelijke begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder2. Op deze begraafplaatsen is er nog voldoende ruimte om iedereen te kunnen bedienen, voor eenieder die dit wil. Dat betreft ook niet-Amsterdammers. De 2 Dit wordt niet voorgesteld voor de gemeentelijke begraafplaatsen in de dorpskernen van Landelijk Noord en de

reeds gesloten begraafplaats Huis de Vraag.

15

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

gemeentelijke begraafplaatsen staan nu ook open voor hen, dat zal niet veranderen, omdat de gemeentelijke Beheersverordening geen beperking hierop kent. Zo kan een rechthebbende gedurende zijn leven verhuizen, waarmee niet het recht vervalt om gebruik te maken van een particulier graf. Ten aanzien van de opmerkingen over de aanzuigende werking die van deze begraafvorm uitgaat, deze is voornamelijk gebaseerd op de aan deze vorm verbonden grafprijs. Het idee dat er snel grond aangekocht moet worden, is niet gebaseerd op de feitelijke situatie. De gemeente is voornemens vraag en aanbod te monitoren. Als hieruit blijkt dat de belangstelling voor deze vorm van begraven te groot wordt, kan de gemeente de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria daar op aanpassen, zodat er richting de verdere toekomst voldoende ruimte gegarandeerd blijft voor uiteenlopende begraafwensen. Tot slot, eeuwigdurende grafrust biedt juist een kans om groenfuncties te bestendigen. Bovendien maken alle begraafplaatsen onderdeel uit van de Amsterdamse Hoofdgroenstructuur. Individuele inspraakreactie: “In een overbevolkt land moet men geen ruimte eeuwig reserveren voor een graf tenzij het om een historische beroemdheid gaat. Niemand leeft eeuwig, dus waarom zou je eeuwig dood willen zijn?” Antwoord: Het belang van bescherming van historisch belangrijke graven wordt onderkend.

Vanaf 2005 is in de gemeente Amsterdam de werkgroep Stenen Archief actief. Vanuit verschillende invalshoeken wordt bekeken of een grafmonument behouden moet blijven. De samenstelling van de werkgroep is divers: een cultuurhistoricus, funerair deskundige, archivaris en een deskundige op gebied van steenhouwwerk kijken mee. Diverse graven die behouden zijn gebleven hebben een rijk monumentale status gekregen. Voorbeelden zijn divers, bijvoorbeeld monument van wielrenner Piet van Nek (1885-1914) die met zijn fiets staat afgebeeld en van Artis-oprichter G.F. Westerman (1807-1890), op zijn grafsteen houdt een bronzen hond de wacht. De gemeente is echter niet van mening dat eeuwigdurend begraven alleen voorbehouden zou moeten zijn aan beroemdheden. Conclusie paragraaf 3.5: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.6 Capaciteit op de begraafplaats In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over capaciteit op de twee begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Eén inspraakreacties is zo specifiek dat deze apart wordt behandeld, waarbij alleen antwoord wordt gegeven op bovengenoemd onderwerp. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

16

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Inspraakreacties: 5184-1689, 3185-8684, 9169-6216, 5885-3527, 2884-6903, 8951-8971, ID21-15926-In-21-18056 Samenvatting inspraakreacties: Wat veelal wordt aangegeven sluit aan bij voorgaande inspraakreacties in paragraaf 4.5 Ruimte. De indieners van deze inspraakreacties hebben aangegeven dat ruimte schaars is en beter gebruikt kan worden voor andere doeleinden. Men denkt dat door integratie, religie en de aanzuigende werking de begraafplaatsen sneller vol zullen raken. Er zijn vragen gesteld over hoe snel de beschikbare ruimte vol is. “En dan? Hoe wordt er dan ruimte gecreëerd voor nieuwe graven?” Ook geeft men aan dat na een jaar of 50 de nabestaanden zelf meestal niet meer leven, en de afstammelingen daarvan geen band hebben met de overledene en het graf niet meer bezocht gaat worden en in verval gaat, terwijl deze ook deze ruimte voor een andere overledene kan worden gebruikt. “Er zijn voldoende ‘eeuwigdurende’ alternatieven.” Antwoord: Er is voorlopig genoeg ruimte vrij op de twee gemeentelijke begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder. Het beleid richt zich dan ook op optimaal benutten van het huidige aanbod. Dat wil zeggen dat de gemeente gebruik maakt van de ruimte die er al is. Er is nu nog moeilijk een inschatting te maken, maar gelet op de beschikbare capaciteit is de verwachting dat dit probleem zich de komende tientallen jaren niet voordoet.

De vraag is, zeker gelet op de zeer lange termijn welke ontwikkelingen nog meer van invloed zijn, zoals de demografische ontwikkelingen en nieuwe vormen van lijkbezorging, waaronder bijvoorbeeld resomeren. Zoals in paragraaf 3.5 Ruimte aangegeven is de gemeente voornemens vraag en aanbod te monitoren. Als hieruit blijkt dat de vraag te groot is kan de gemeente de Beheersverordening daarop aanpassen, zodat er richting de verdere toekomst ruimte gegarandeerd blijft voor uiteenlopende begraafwensen. Individuele inspraakreactie: (Een deel uit inspraakreactie 5184-1689) “Ervan uitgaande dat bij eeuwigdurende grafrust vanuit religieuze overweging, het altijd gaat om een enkel-diep graf, maakt dat de m2 grafvakken die nodig zijn hoger zijn dan waarmee gemiddeld gerekend wordt als het gaat om de capaciteit en geschatte periode van beschikbare uitgiften. Graag vraagt de <naam> aandacht voor de situatie dat rechthebbenden van reeds uitgegeven graven op andere vakken (volgens het gelijkheidsbeginsel) de kans krijgen hiertoe te besluiten. Formeel is dit wettelijk niet toegestaan, immers een graf dat is uitgegeven voor bepaalde tijd kun je niet omzetten naar onbepaalde tijd (Wlb Art 28.1). De enige wijze om dit te realiseren is wanneer een rechthebbende overplaatsing aanvraagt (opgraven van de stoffelijke resten en herbegraven in een graf met andere/nieuwe bepalingen).

Wat bereik je hiermee, is de vraag – en hoe piëteitsvol is dit alternatief?” Antwoord: De aanname van de indiener dat een eeuwigdurend graf enkel-diep is, is deels juist. Zoals uit de inspraakreacties blijkt, is er naar enkel-diepe graven echter ook vraag naar familiegraven voor onbepaalde tijd, dus drie-diep. De stelling dat het op grond van artikel 28, lid 1 van de Wet op de lijkbezorging niet mogelijk zou zijn om een uitsluitend recht op een graf dat is verleend voor bepaalde tijd om te zetten in een recht voor onbepaalde tijd onderschrijven wij niet. De wettekst maakt het niet onmogelijk een grafrecht dat is verleend voor bepaalde tijd naderhand op verzoek

17

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

van de rechthebbende in te trekken en te vervangen door een recht voor onbepaalde termijn. Evenmin blijkt uit de parlementaire behandeling van deze bepaling dat de wetgever dit onmogelijk heeft willen maken. Conclusie paragraaf 3.6: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.7 Gemeenschapskosten In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over gemeenschapskosten behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreacties: 9645-4472, 6683-3389, 0586-9031, 7819-9489, 7348-7018, 5590-2577, 9702-5300, 3585-3693, 73883952, 1531-4147, 9401-7952, 0692-9027, 6882-2337, 2559-6849, 2113-2527, 4854-4981, 8646-2013, 0713-2166, 6143-3091, 0985-9718, 0154-8321, 8583-8278, 9135-2677, 8951-8971, ID21-15926-In-2118056 Samenvatting inspraakreacties: De vraag die vooral gesteld wordt betreft het kostenaspect. Wat kost het en wie betaalt het? Het kan volgens de indieners niet zo zijn dat, als er geen nabestaanden meer zijn, de gemeente Amsterdam tot in de eeuwigheid onderhoud aan graven moet verrichten en dat de inwoners van Amsterdam (en toekomstige generaties) hiervan de financiële verplichtingen moeten dragen. “Het onbeschrijfelijk dat de meeste nabestaanden flink moeten betalen, terwijl anderen op kosten van de gemeenschap gewoon mogen blijven liggen. “Bovendien is de grond te beperkt en zullen de lasten in de toekomst onverantwoord toenemen.

De gemeente gaf al eerder om bv. op kosten in de groenvoorzieningen ed. te willen besparen.” Daarnaast wordt aangegeven dat het niet eerlijk is tegenover mensen die in het verleden voor langere tijd grafrechten wilden kopen, maar dit niet werd toegestaan. Er is ook een tegengeluid waarbij indieners aangegeven dat het goed is dat er een keuze is. Antwoord: De gemeente onderhoudt de hele begraafplaatsen, ongeacht of er nu veel of weinig mensen begraven zijn. Na het overnemen van een grafrecht (omdat er geen rechthebbende meer is en het graf niet meer wordt onderhouden) blijft het graf liggen, maar wordt wel de grafbedekking verwijderd. Er resteert dan gras/mos en dus slechts algemene onderhoudskosten voor de begraafplaats, zie ook paragraaf 3.2 Rechthebbende/ contactpersoon. Nabestaanden van overledenen met een graf van bepaalde tijd krijgen de gelegenheid om het graf om te zetten naar onbepaalde tijd.

18

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Conclusie paragraaf 3.7: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.8 Tarieven In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over tarieven behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Een aantal inspraakreacties zijn zo specifiek dat deze apart worden behandeld, waarbij alleen antwoord wordt gegeven op bovengenoemd onderwerp. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreacties: 5184-1689, 7348-7018, 9702-5300, 0333-1836, 7388-3952, 1531-4147, 8646-2013, 3658-2224, 52544805, 9135-2677, 6310-0553, 2884-6903, 7377-1462 Samenvatting inspraakreacties: “De beperkte capaciteit in beschikbare graven en een toenemende vraag daarnaar, plus het voornemen om geen onderhoudskosten te declareren, leidt tot een buitenproportioneel hoog, eenmalig tarief voor een graf met de gewenste eeuwigdurende grafrust, zonder rechthebbende.” De zorg bestaat deze optie alleen is weggelegd voor de rijkeren. “Tevens kan de voorgestelde aanpassing leiden tot een gewijzigd verdienmodel voor de begraafplaats of zelfs tot interne concurrentie (wanneer dit alleen gaat gelden voor een bepaald graf vak bijvoorbeeld).

Het maakt tevens de advisering, administratie en facturatie complexer.” Veel vragen gaan over de kosten van een graf voor onbepaalde tijd en termijnen. Omdat in de ‘'Nota voor inspraak’' niets staat over tarieven, vraagt men zich af of degene met een grafrecht voor onbepaalde tijd ook jaarlijks grafrecht gaat betalen of dat een eenmalig bedrag volstaat. Kortom, men vindt dat er meer duidelijkheid moet zijn ten aanzien van de tarieven. Antwoord: Wij begrijpen dat er zorgen en vragen zijn over tarieven van graven met onbepaalde tijd. Echter is deze inspraakprocedure bedoeld of de bevolking de optie eeuwigdurend begraven op twee gemeentelijke begraafplaatsen voldoende ondersteunt. De tarieven worden bepaald in een andere verordening, namelijk de Heffingsverordening begraafplaatsen en crematoria Amsterdam. Besluitvorming hierover vindt tegelijkertijd plaats met de wijziging van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria, maar is niet inspraakplichtig. Individuele inspraakreacties: (Een deel van inspraakreactie 9702-5300) “Aangezien de ruimte in Nederland schaars is ……..geldende omstandigheden redelijk kunnen zijn. Daarom lijkt het mij redelijk om in een gewijzigde verordening op te nemen dat bij gewenste eeuwige grafrust, deze optie gekoppeld wordt aan een eveneens eeuwigdurende betaalplicht.

Daarmee wordt gegarandeerd dat er altijd een levende belanghebbende die door betaling van grafrechten aantoont dat hij of zij belang hecht aan het graf. Ik wil u dan ook adviseren een dergelijke clausule toe te voegen aan het idee

19

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

van eeuwigdurende grafrust. Een mogelijkheid om voor of ten tijde van de begrafenis eenmalig eeuwigdurend recht op een graf af te kopen, lijkt mij niet doenlijk omdat de waarde voor dit recht niet te bepalen is in het licht van de eeuwige toekomst. Elk bedrag is in dat geval arbitrair en zal ooit ontoereikend blijken. Bovendien is dan in de (verre) toekomst niet meer te bepalen of er dan nog waarde wordt gehecht aan een dergelijk graf of dat het er slechts ligt omdat het in het verleden zo gevraagd is. De door mij voorgestelde toevoeging maakt het families mogelijk om eeuwigdurende grafrust te realiseren, maar wel met een zelfgekozen verplichting voor huidige en toekomstige generaties tot betaling van grafrechten. Dan zal de toekomst uitwijzen hoe lang deze bereidheid bestaat en dus het gebruik van de grond gerechtvaardigd. Daarmee regeert het huidige stadsbestuur niet over grondgebruik waar toekomstige stadsbesturen mogelijk anders over zouden willen besluiten, maar dan met handen en voeten gebonden zijn aan uw besluit van heden.” (0333-1836)“Ja, ik steun dit wijzigingsvoorstel om eeuwigdurende grafrust mogelijk te maken. Maar, aangezien de politiek vaak niet hun beloftes/afspraken nakomt, en later gewoon nieuwe wetswijzigingen uitbrengt (om bijv.

dit soort "eeuwigdurendheid" te beeindigen), dan moet er een boeteclausule nu al hierin komen, dat als er bijvoorbeeld binnen de 500 jaar de grafrust wordt geschonden, dat vele generaties later het prijsverschil (tussen nu 50 jaar grafhuur en een eeuwigdurend graf) aan de nakomelingen (uiteraard die zich met bewijs melden) alsnog wordt uitbetaald, en dan inclusief drie opslagen: (1) inflatie, (2) een jaarlijkse rente plus (3) een boeterente. Dan zou men iets meer vertrouwen kunnen hebben dat de gemeente deze eeuwige grafrustafspraak zal nakomen.” Antwoord: De gemeente onderhoudt de hele begraafplaats, ongeacht of er nu veel of weinig mensen begraven zijn. Na het overnemen van een grafrecht (omdat er geen rechthebbende meer is en het graf niet meer wordt onderhouden) blijft het graf liggen, maar wordt de grafbedekking wel verwijderd. Er resteert dan gras en dus slechts algemeen onderhoudskosten voor de begraafplaats. Met andere woorden: het algemeen parkonderhoud is dan van toepassing. Zoals dat nu ook voor het hele park geldt, zie ook paragrafen 3.2 Rechthebbende/ contactpersoon en 3.9 Beheer en onderhoud). Wat betreft gewijzigde inzichten in de toekomst en de suggestie voor een boeteclausule, is er duidelijk bepaald dat de eeuwigdurende grafrust geldt zolang de begraafplaats bestaat, dus er worden daarmee geen verkeerde verwachtingen gewekt. (3658-2224) “Prima initiatief.

Vooral, als u het koppelt aan een vriendelijk eenmalig tarief. Ter illustratie: mijn vader is in 1993 overleden en in Wageningen begraven. Een aantal jaren geleden is het graf vermoedelijk geruimd, omdat ik geen geld had om de grafrechten te betalen en omdat ik die grafrechten in één keer voor 10 jaar moest betalen. Ik woon sinds 2006 in Slowakije. Dat betekent, dat ik wat minder verdien dan de gemiddelde Nederlander. Het heeft me echter wel pijn gedaan, dat ik vanwege de kosten nu het graf van mijn vader niet meer heb. Het zou prettig zijn, als er een mogelijkheid kwam om graven voor onbepaalde tijd tegen een schappelijk tarief te verwerven, mogelijk met de optie om in het graf meerdere mensen uit de familie te laten begraven. Enfin, u snapt nu wel, wat ik bedoel.”

20

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Antwoord: De voorgestelde gewijzigde tekst van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria laat ook toe dat er een familiegraf (zogenaamd bijvoorbeeld driediep graf) voor onbepaalde tijd wordt uitgegeven. Dit leidt tot lagere kosten per overledene. Conclusie paragraaf 3.8: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.9 Beheer en onderhoud In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over beheer en onderhoud behandeld. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreacties: 1984-9404, 6905-5084, 0333-1836, 9702-5300 Samenvatting inspraakreacties: Er zijn een aantal vragen gesteld en opmerkingen gegeven ten aanzien van beheer en onderhoud. Hieronder zijn twee inspraakreacties uitgelicht die tevens antwoord geven op de andere ingezonden inspraakreacties. (1984-9404) “Vanwege geloofsovertuiging is een eeuwigdurende graf een vereiste en komt men de nabestaanden ook niet tot last voor het beheerder en nazorg van je graf.” Antwoord: Dank voor uw reactie en nemen deze voor kennisgeving aan. Individuele inspraakreactie: (6905-5084) “In artikel Artikel 8 Particuliere graven Lid 10. Graven die voor onbepaalde tijd zijn uitgegeven en waarvan ook de onderhoudsbijdragen in het verleden voor onbepaalde tijd zijn afgekocht, worden in stand gehouden zolang de begraafplaats blijft bestaan. Echter, voor deze graven geldt ook de wettelijke regel dat bij ernstige verwaarlozing van de grafbedekking na een bepaalde aanmaningsprocedure het grafrecht vervalt.

Mijn opmerking: Mijn punt is dat als de onderhoudsbijdragen is betaald hoe dan ernstige verwaarlozing kan plaatsvinden?? Immer is het afgekocht en dient de onderhoud tocht door de Gemeente te worden gedaan. Graag dit punt meenemen aub.”

Antwoord:

21

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

De onderhoudsbijdrage is volgens de Heffingsverordening begraafplaatsen en crematoria Amsterdam een ‘bijdrage in het onderhoud van de begraafplaats’, nadrukkelijk niet een bijdrage voor het onderhoud van het graf en eventuele monument. Conclusie paragraaf 3.9: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.10 Duurzaamheid en groen In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over duurzaamheid en groen behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Een aantal inspraakreacties zijn zo specifiek dat deze wel apart zijn weergegeven. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreacties: 7614-0008, 9135-2677, 5885-3527, 2884-6903, 8951-8971, 2559-6849, 6310-0553, Samenvatting inspraakreacties: Samenvattend geeft men aan dat eeuwigdurend begraven slecht zou zijn voor het milieu en dat het ten koste gaat van groen, omdat de grond te beperkt is en de lasten in de toekomst onverantwoord toenemen. “De gemeente gaf al eerder om bv. op kosten in de groenvoorzieningen ed. te willen besparen. Niet doen!!” Individuele inspraakreacties: (Een deel van inspraakreactie 5885-3527) “Er zijn niet voor niets alternatieven zoals cremeren en straks lichamen oplossen in vloeistof, het is ruimte besparend en milieu vriendelijker.” (7614-0008) “De belangrijkste milieueffecten bij een uitvaart zijn: energieverbruik, ruimtebeslag en uitstoot van schadelijke stoffen. Bij begraven speelt ruimtebeslag een grote rol.

Iets waar we in het steeds drukker worden Amsterdam steeds slimmer en effectiever mee om moet gaan. Deze keuze staat lijnrecht tegenover de duurzaamheidsambities die Amsterdam heeft en het zo goed mogelijk omgaan met de openbare ruimte. Dit past absoluut niet in een stad als Amsterdam en waar Amsterdam naartoe zou moeten groeien!” Antwoord: Het betreft een vrije keuze om te begraven dan wel te cremeren. Beide vormen kennen meer of minder milieuvriendelijke vormen. Hetzelfde geldt voor toekomstige vormen als resomeren. Als iemand begraven wordt, moet er voldaan worden aan de daarvoor gestelde milieueisen. Ook nu zijn er al vele graven op de gemeentelijke begraafplaatsen met eeuwigdurende grafrust. Dit aangezien het in het verleden een gangbare vorm van begraven was. En voor andere type graven, waar wel een tijdvak aan verbonden is, worden weliswaar geruimd, maar de resten van de overledene worden in die gevallen verplaatst naar een verzamelgraf en blijven daarmee ook op de

22

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

begraafplaats. Daarnaast biedt eeuwigdurende grafrust juist een kans om groenfuncties te bestendigen. Op de begraafplaatsen ligt immers reeds een groenbestemming en ze maken onderdeel uit van de Amsterdamse Hoofdgroenstructuur. Conclusie paragraaf 3.10: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.11 Repatriëring In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over repatriëring behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreacties: 1022-8339, 7145-2058, 6157-4497, 8646-2013, ID21-15926-In-21-18056 Samenvatting inspraakreacties: Een groot aantal van de indieners is blij met de optie van eeuwigdurende grafrust. Anderen geven aan dat het beter is om begraven te worden in het land van herkomst, omdat daar bijvoorbeeld meer ruimte beschikbaar is. De grond in Amsterdam is schaars. Antwoord: Er zijn mensen met of zonder religieuze achtergrond die graag op deze manier begraven willen worden omdat ze hier gewoond en geleefd hebben c.q. de familie hier woont. Daarnaast zijn er mensen die nog steeds de voorkeur geven om in hun land van herkomst begraven te worden, maar dat wordt door de coronacrisis bemoeilijkt of is zelfs niet mogelijk. Door eeuwigdurende grafrust ook te faciliteren op de twee gemeentelijke begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder krijgen zij de mogelijkheid en de kans om eeuwige rust in Nederland te krijgen.

Uit onderzoek blijkt dat er behoefte is aan ander begraafaanbod. Conclusie paragraaf 3.11: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.12 Toekomstige beleidswijzigingen In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over de werkwijze van het bestuurlijk stelsel van Amsterdam behandeld. Aangezien veel inspraakreacties dezelfde tendens hebben wordt er één samenvattende reactie gegeven. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

23

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Inspraakreacties: 9645-4472, 9702-5300, 8629-6717, 0333-1836 Samenvatting inspraakreacties: Indieners van deze inspraakreacties vragen zich af of de wijziging in artikel 8 van de Beheersverordening in beton gegoten is en of het in de toekomst ongedaan gemaakt kan worden. Antwoord: Ja, als daar in de toekomst behoefte aan blijkt te zijn kan dat. Door middel van deze inspraakprocedures en het voornemen om vraag en aanbod te monitoren kan de gemeente de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria aanpassen, zodat er richting de verdere toekomst ruimte gegarandeerd blijft voor uiteenlopende begraafwensen. Conclusie paragraaf 3.12: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.13 Erfpacht In deze paragraaf wordt de inspraakreactie die gaat over het onderdeel erfpacht behandeld. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreactie: 7348-7018 Samenvatting inspraakreactiereactie: Suggestie die wordt gedaan is dat degenen die eeuwigdurende grafrust willen, een stuk grond kunnen kopen voor eigen soort rituelen. Antwoord: De gemeente Amsterdam heeft sinds 1896 een grondbeleid dat gebaseerd is op uitgifte in erfpacht. Dit betekent dat alle grond in Amsterdam wordt uitgegeven in erfpacht en de gemeente geen grond in eigendom verkoopt. Conclusie paragraaf 3.13: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

24

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

3.14 Participatie en communicatie In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over participatie en communicatie behandeld. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreactie: 5184-1689 “Communicatie: <Naam> merkt uit de vele gesprekken die we voeren met de diverse belanghebbenden in deze kwestie, dat er niet altijd (wederzijdse) bekendheid bestaat met de (achtergronden van) wensen, voorwaarden, regels, rituelen, etc. Tevens dienen we te waken dat niet allerlei termen weer door elkaar worden gehaald. De wet spreekt alleen over een uitsluitend recht voor bepaalde of onbepaalde tijd. Islamieten moeten de mogelijkheid krijgen voor het vastleggen van een grafrecht voor onbepaalde tijd, met de regels die daarvoor gelden. Het advies van de <naam> is dat zowel groeperingen die een diepe wens hebben geuit tot ‘eeuwigdurende grafrust’ als wel beheerders van begraafplaatsen met particuliere grafvakken zich meer verdiepen in elkaars beweegredenen, mogelijkheden en opties. Door met elkaar te spreken en te vertrouwen op de welwillendheid, is de kans op gezamenlijke en acceptabele invulling groter.

Uitvaartverzekeringen: De bestaande uitvaartverzekeringen kennen een beperking in de vergoeding voor (de tijdsduur van) particuliere graven. De <naam> adviseert de twee begraafplaatsen in Amsterdam om betreffende verzekeraars te informeren over dit voornemen, zodat zij hun cliënten (tijdig) kunnen informeren over de mogelijkheden tot eventueel bijverzekeren (ivm. de hogere kosten) indien de verzekerde kiest voor een zogenaamd eeuwigdurend grafrecht.” Antwoord: De termen en wetgeving zijn bekend, zie hiervoor paragraaf 3.2 Definitie eeuwigdurend. Ook zijn we bekend de verschillende rituelen, beweegweegredenen et cetera en is er regelmatig contact met de gesprekspartners. Daarnaast willen wij u bedanken voor uw aanbeveling om bestaande uitvaartverzekeringen te informeren omtrent ons voornemen. Als gemeente zijn we transparant in informatievoorziening en deze is voor iedereen te volgen en op te vragen. Conclusie paragraaf 3.14: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

3.15 Specifieke vragen en reacties In deze paragraaf worden de inspraakreacties met specifieke vragen en reacties behandeld. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

25

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Inspraakreacties: 7377-1462, 2155-7936, 0316-0807, 6847-3674, 2635-2028, 8870-3593, 8456-6134, 6310-0553 (7377-1462) “Goed idee Vraag 1: Zijn nabestaanden later verplicht het graf aan te houden of kunnen zij t.z.t. van het recht afzien. Vraag 2. Blijft de betaling jaarlijks/per 5 jaar mogelijk of moet het bedrag in 1 maal betaald worden. vraag 3: Als het voorstel wordt aangenomen geldt het dan ook voor bestaande graven?” Antwoord: op vraag 1: Er kan afstand worden gedaan van het grafrecht, zie hiervoor Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria artikel 19 lid 6; op vraag 2. Dit wordt pas later bepaald bij de vaststelling van de tarieven in de Heffingsverordening begraafplaatsen en crematoria Amsterdam; op vraag 3: Ja, dat geldt ook voor bestaande graven. (2155-7936) “Al ben ik niet aangesloten bij één van de Joodse gemeenten, toch zou ik het, vanwege mijn Joodse achtergrond, erg op prijs stellen als ik, wanneer ik eenmaal ben begraven, liefst naast mijn man, niet in mijn laatste rust gestoord zou worden.” Antwoord: Het aanbod is voor iedereen die daar gebruik van wenst te maken, waarbij er ook delen worden ingericht per geloofsovertuiging en/of levensovertuiging. (0316-0807 ) “Ik stel voor dat er aan Artikel 8 particuliere graven, voorstel nieuwe tekst, wordt toegevoegd: 10.