A - 05 Jeugd(zorg) (10) Bijlage 1 - Strategisch Huisvestingsplan Jeugd, Zorg
Tekst van het document
Op bijgaande kaart op de volgende pagina staan de opgaven voor basisvoorzieningen in stadsdeel Noord voor de periode 2023-2027. Voor verschillende projecten realiseren we een huurlocatie. Andere voorzieningen zijn onderdeel van een nieuwbouwproject. Voor een aantal locaties wordt geïnvesteerd in renovatie en verduurzaming. Voor sommige projecten kwam eerder een investeringskrediet beschikbaar. Deze projecten staan op de kaart omdat de start bouw of oplevering in de periode van dit SHP valt. In bijlage 2 staat een overzicht van deze opgave en een doorkijk voor de lange termijn.
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
Terugblik en resultaten In stadsdeel Noord is kinderboerderij de Buiktuin gerenoveerd. Voor jongeren in de Banne is een tijdelijke jongerenvoorziening gerealiseerd. In de Molenwijk is de nieuwe buurtkamer Diereneiland zomer 2023 opgeleverd. Voor buurtkamer Banne Zeeslag en voor het tijdelijk Jongerencentrum voor de Waterlandpleinbuurt is de realisatiefase in 2023 gestart.
28
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
1 3
2 4
6 Type voorziening Basisvoorzieningen Buurtkamer Huis van de Wijk
5
7 8 9 1011 12 13 23 25
Jongerencentrum Kinderboerderij
14 15 16 17 18 19
20 22 21
24
Overige BV Speeltuingebouw
Status voorziening Bestaande voorzieningen SHP 2023-2027
Opgave voor de basisvoorzieningen in stadsdeel Noord (2023-2027) © 2023 Mapbox © OpenStreetMap
29
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
Twiske-West Buurtkamer Zuideinde 369 (renovatie)
1
Molenwijk Jongerencentrum (tijdelijk)
2
Molenwijk Buurtkamer Diereneiland
3
Terrasdorp Buurtkamer Tuttifrutti
4
Banne Noord Buurtkamer De Zeeslag
5
NDSM- West Buurtkamer (1) Kavel B7
6
KRB: Buurtkamer (park)
7
Volewijck Jongerencentrum Klusfabriek (nieuw)
8
Tijdelijke Buurtkamer Buiksloterham
9
BSH Jongerencentrum K18
10
BSH Buurtkamer K19
11
BSH Huis van de Wijk K37 Papaverhoek
12
BSH Jongerencentrum K37 Papaverhoek
13
Elzenhagen-Zuid CAN Buurtkamer (2)
14
Elzenhagen Zuid CAN Buurtkamer (1)
15
Buikslotermeerplein CAN Buurtkamer
16
Kleine Wereld Buurtkamer (2) Mariëndaal
17
Kleine Wereld Buurtkamer (1) Drijverwegzone
18
Plan van Gool Buurtkamer Het Breedhuis (nieuw)
19
Waterlandpleinbuurt Buurtkamer Kompaskavel (bij ..
20
Tuindorp Nieuwendam Buurtkamer
21
Waterlandpleinbuurt Jongerencentrum Groene Zoo..
22
Overhoeks Buurtkamer (bij woonzorgtoren)
23
Hamerkwartier Buurtkamer (1) Kavel A1
24
Volewijck Buurtkamer Tolhuis 7a (renovatie)
25
3.2.4 Oost Inleiding In stadsdeel Oost krijgen we enerzijds te maken met veel nieuwe inwoners in de uitbreidingsgebieden IJburg-2, Zeeburgereiland, Weespertrekvaart en Amstelkwartier en anderzijds met vergrijzing in de bestaande stad. Oost zet zich in voor duurzaamheid en samenwerking met kunst en cultuur en andere partijen, zowel voor wat betreft de huisvesting als de programmering. We werken vaker volgens het motto ‘van groot naar klein’. Dit betekent dat meerdere kleinere voorzieningen op korte afstand de voorkeur hebben boven een groot Huis van de Wijk op grote afstand. Verder bleek ook in stadsdeel Oost tijdens de coronapandemie het belang van buitenruimtes rond accommodaties.
Terugblik en resultaten In het voorjaar van 2023 is het verbouwde Huis van de Wijk Oosterpark opgeleverd. Totdat IJtopia gereed is, leverden we voor jongeren op IJburg een tijdelijke jongerenvoorziening in de Witte Kaap op. In de Weespertrekvaart is ruimte gereserveerd voor een jongerenvoorziening. Zolang er nog niet veel jongeren in dit gebied wonen wordt de locatie tijdelijk gebruikt door een boksschool. Als er meer jongeren in het gebied komen wonen wordt de locatie ingezet voor jongeren. We kijken creatief naar ruimtegebruik in Oost. Soms zijn activiteiten in de sociale basis op huurbasis gehuisvest in een café, sportkantine of kerk. Dit kan als het programma niet om een volwaardige buurtkamer vraagt, of als het niet mogelijk is om een betaalbare accommodatie te krijgen.
Opgave en vooruitblik We investeren voornamelijk in de gebieden waar woningen gebouwd worden. In deze ontwikkelgebieden hebben we een aantal basisvoorzieningen ingepast vanuit de referentienorm. Voor vijf projecten zijn eerder investeringskredieten beschikbaar gesteld. Deze staan op de kaart omdat de start bouw in de periode van dit SHP valt. De geplande voorziening voor jongeren op de Cruquiusweg is vervangen door een toevoeging voor jonge jeugd in de Buurtkamer Drenthal. Voor de oudere jeugd wordt in de bestaande stad in het Oostelijk Havengebied een ruimte gezocht om te huren. Vanaf 2030 bouwen we vooral aan basisvoorzieningen op Strandeiland. Op de bijgaande kaart staan de opgaven voor basisvoorzieningen in stadsdeel Oost voor de periode 2023-2027. In bijlage 2 staat een overzicht van deze opgave en een doorkijk.
30
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
1
2
3
4
7
56 Type voorziening
8
9 10 11
12
Sluisbuurt huis van de wijk
1
Buurtkamer jongeren Zeeburgereiland
2
Buurtkamer Drenthal Cruquiusweg
3
Jeugdland
4
Buurtkamer Centrumeiland
5
Jongerencentrum IJtopia Centrumeiland
6
Huis van de Wijk Oosterpark
7
Buurtkamer Amsteloever
8
Amstelkwartier 2 huis van de wijk
9
Buurtkamer Amstelkwartier 3
10
Kauwgomballenkwartier: Buurtkamer
11
Bestaande voorzieningen
Buurtkamer WTV Midden
12
SHP 2023-2027
Opgave voor de basisvoorzieningen in stadsdeel Oost (2023-2027) © 2023 Mapbox © OpenStreetMap
31
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
Basisvoorzieningen Buurtkamer Huis van de Wijk Jongerencentrum Kinderboerderij Overige BV Speeltuingebouw
Status voorziening
3.2.5 Weesp Inleiding Sinds 29 maart 2022 is stadgebied Weesp, bestaande uit Driemond en de stad Weesp, onderdeel van de gemeente Amsterdam. Het nieuwe stadsgebied Weesp heeft ruim 22.000 inwoners die leven op een relatief groot oppervlakte. Met de bouw van de nieuwe woonwijk Weespersluis in de Bloemendalerpolder verdubbelt het inwonertal in stadsgebied Weesp bijna ten opzichte van enkele jaren geleden. Deze bevolkingsgroei, voor een groot deel bestaand uit jonge gezinnen in Weespersluis, geeft extra druk op de bestaande voorzieningen. Dit gebeurt vooral bij onderwijshuisvesting en kinderopvang. De piek in de vraag naar deze voorzieningen wordt verwacht over enkele jaren. Nu al moet een oud schoolgebouw waar nu tijdelijk maatschappelijke voorzieningen zitten, om die reden weer worden ingezet voor onderwijshuisvesting. Dit betekent dat ook voor deze maatschappelijke voorzieningen nieuw onderkomen moet worden gevonden. Daarnaast is voorzien dat in bestaand Weesp door zowel kleinere nieuwbouwprojecten als demografische ontwikkelingen zoals vergrijzing de vraag naar voorzieningen zal groeien.
in welke vorm wordt in 2023 verder uitgewerkt. Uitgangspunt is om uitbreiding waar mogelijk te doen in samenhang met andere domeinen. Er wordt daarom ook nadrukkelijk gekeken naar andere partners, zoals sportverenigingen en culturele spelers. Ook wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn in bestaande gebouwen die nu nog geen maatschappelijke bestemming hebben. In de gebieden Zuid en Centrum zijn geen aanvullende opgaven. Wel wordt onderzocht of de huidige locaties aangepast moeten worden om toegankelijker en aantrekkelijker te worden. Voor Weespersluis staat een tweede buurtkamer ingepast. Gezien de samenstelling van de bewoners is nu nog niet duidelijk of er behoefte is aan deze tweede buurtkamer. Te zijner tijd worden deze vierkante meters ingevuld. Dit hoeft niet per se een buurtkamer te zijn. De voorziening in Driemond, MatchZO, heeft voldoende ruimte voor de benodigde basisvoorzieningen voor dat gebied.
Terugblik en resultaten In de nieuwe gebieden van Weesp zijn basisvoorzieningen ingepast of al opgeleverd. Zo is er de buurtkamer in Weespersluis. Daarnaast is in een voormalige sportkantine in Aetsveld een buurtkamer gerealiseerd die voorziet in de huidige behoefte. Voor jongeren is de locatie van Trainspotting verbeterd waardoor meer jongeren bereikt kunnen worden.
Opgave en vooruitblik Het niveau van zelfstandige basisvoorzieningen in Weesp hoort gelijk te zijn aan de rest van Amsterdam. Gegeven de bovenstaand benoemde ontwikkelingen betekent dit dat de komende jaren gewerkt wordt aan capaciteitsuitbreiding. In mei 2023 is het uitvoeringsplan accommodaties vastgesteld door het bestuur van Weesp. In Noord/Hogeweij ligt een urgente opgave om vervangende huisvesting te vinden voor de basisvoorzieningen voor volwassenen die momenteel gehuisvest zijn in de Papelaan 99. Hoeveel ruimte moet worden toegevoegd en
32
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
Buurthuis Noord/Hogewey
1
Type voorziening Basisvoorzieningen Buurtkamer Huis van de Wijk Jongerencentrum Kinderboerderij Overige BV Speeltuingebouw
Status voorziening Bestaande voorzieningen SHP 2023-2027
Opgave voor de basisvoorzieningen in stadsgebied Weesp (2023-2027) © 2023 Mapbox © OpenStreetMap
33
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
1
3.2.6 West Inleiding Stadsdeel West is klein qua oppervlakte, maar heeft een hoge dichtheid aan inwoners. Zij hebben sterk verschillende achtergronden in cultuur en draagkracht. Door gentrificatie scoren de gebieden gemiddeld, maar zijn de verschillen tussen de wijken groot. Er zijn veel bewoners in een kwetsbare positie voor wie de basisvoorzieningen van essentieel belang zijn. De voorzieningen zijn redelijk gespreid, maar doordat maatschappelijke ruimtes verdwijnen en moeilijk in te passen zijn in de bestaande stad, blijft de vraag naar betaalbare ruimte groot. Opgave en vooruitblik Er komen bijna 5000 woningen bij in de Kolenkit, Landlust, het Marktkwartier en het Mercatorpark. Diverse kleinere projecten leveren nog eens nieuwe 4500 woningen op. De komende jaren realiseren we huisvesting voor basisvoorzieningen in de ontwikkellocaties in de Kolenkit, Mercatorpark en Sloterdijk Contactbuurt. Als Sloterdijk Contactbuurt wordt uitgebreid, staan daar vanaf 2030 nog enkele basisvoorzieningen gepland.
Aandachtspunten voor de komende periode zijn een permanente accommodatie voor de buurtkamer in de Frederik Hendrikbuurt en een volwaardige jongerenlocatie in de Borgerbuurt. Het stadsdeel streeft naar een gezamenlijke accommodatie die de Houthavens kan verbinden met de kwetsbare Spaarndammerbuurt. Dit moet een plek worden waar buurtwerk, buurtteam, OBA en bewonersinitiatieven elkaar kunnen versterken. Op bijgaande kaart staan de opgaven voor basisvoorzieningen in stadsdeel West voor 2023-2027. In bijlage 2 staat een overzicht van deze opgave en een doorkijk.
Terugblik en resultaten De afgelopen vier jaar is een aantal locaties voor de basisvoorzieningen gehuisvest in de bestaande stad. Het gaat hierbij onder meer om een buurtkamer in de Columbuspleinbuurt, een tijdelijke buurtkamer in de Frederik Hendrikbuurt en een klein jongerenkantoor in de Borgerbuurt.
De opgave in West ligt verder hoofdzakelijk in het behoud van locaties en het renoveren, verbouwen en aanpassen van bestaand vastgoed. Daarnaast is het zaak om kansen te benutten als er panden vrijkomen.
34
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
2
1
3 5
4
Type voorziening
7
Basisvoorzieningen Buurtkamer
6
Huis van de Wijk
Sloterdijk Contactbuurt: buurtkamer 1
1
Kinderboerderij
Buurtcentrum Horizon
2
Overige BV
Buurtkamer Entreegebied Gulden Winckel (toekomstig)
3
Jongerencentrum Kolenkitbuurt
4
Kolenkitbuurt huis van de wijk
5
Speeltuingebouw Mercatorpark
6
Buurtkamer de nieuwe Reiger
7
Jongerencentrum
Speeltuingebouw
Status voorziening Bestaande voorzieningen SHP 2023-2027
Opgave voor de basisvoorzieningen in stadsdeel West (2023-2027) © 2023 Mapbox © OpenStreetMap
35
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
3.2.7 Zuid Inleiding Zuid is een geliefd gebied om te wonen. In het stadsdeel is de druk op de ruimte groot. De hoge concentratie van huisvesting voor voortgezet onderwijs in Zuid versterkt dat. Het stadsdeel hoort een goed (basis)voorzieningenniveau te hebben. Het is niet eenvoudig om locaties te vinden voor nieuwe voorzieningen in de bestaande stad. Samenwerking met onder meer OBA (Kunst en Cultuur) en de buurtteams in Zuid (Zorg) biedt kansen. Ook verenigingsgebouwen zijn mogelijk aantrekkelijke deellocaties voor de sociale basis. Doordat inwoners tijdens de coronapandemie meer gebruikmaakten van de openbare ruimte, steeg ook in Zuid de vraag naar buurthubs of hotspots. Dit zijn kleine ontmoetingsplekken waar ook opslag van sportmaterialen of tuingereedschap mogelijk is. De komende drie tot zeven jaar wordt een aantal transformatiepanden opgeleverd. Hierin is ruimte gereserveerd voor maatschappelijke voorzieningen. De ruimte die vrijkomt is nog niet volledig ingevuld. Naast ruimte voor basisvoorzieningen is er ook ruimte voor andere maatschappelijke voorzieningen. Dit biedt kansen voor voorzieningen van andere beleidsterreinen om zich te vestigen in het Rivierenhuis, de Klencke, de Vreugdehof, de A.J. Ernst 199 en Parnassus 101. Omdat functies kunnen veranderen, moeten nieuwe voorzieningen in Zuid flexibel zijn voor toekomstig gebruik.
Stadsdeel Zuid kent veel ouderen en dat worden er de komende jaren nog meer. Zowel in de zorg als op het gebied van passende huisvesting zijn nijpende tekorten. Minder verpleeghuizen en langer zelfstandig thuis wonen betekent dat er naar verwachting meer kleine en goed bereikbare ontmoetingsruimten voor ouderen nodig zijn. In de ontwikkelgebieden Zuidas, Havenstraatterrein en Schinkelkwartier staan de benodigde basisvoorzieningen volgens de referentienorm ingetekend. Zo komen er voldoende vierkante meters voorzieningen die aansluiten op de groei van het stadsdeel. Aandachtspunt is een buurtkamer op de Zuidas. Deze stond ingepland in OBA Next, een voorziening die in Zuid is komen te vervallen. Er moet een nieuwe locatie voor de buurtkamer gevonden worden. Op de bijgaande kaart staan de opgaven voor basisvoorzieningen in stadsdeel Zuid voor 2023-2027. In bijlage 2 staat een overzicht van deze opgave en de doorkijk.
Terugblik en resultaten In de periode tot en met 2022 zijn vijf nieuwe buurtkamers voor verschillende doelgroepen gerealiseerd. Hiermee is het aantal ontmoetingsruimten voor de inwoners meer op peil en is er een betere spreiding van buurtkamers in het stadsdeel. In Buitenveldert West is gekozen voor een gebouw met programmering voor jong en oud.
Opgave en vooruitblik Het stadsdeel heeft behoefte aan een goede ontmoetingsruimte voor jongeren in Buitenveldert Oost. Deze staat gepland voor de komende periode. Het speeltuingebouw op het Olympiaplein moet worden vervangen.
36
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
1 2 3
Type voorziening Basisvoorzieningen
4
Buurtkamer
5
Huis van de Wijk Jongerencentrum Kinderboerderij Overige BV
Buurtkamer plus Havenstraat
1
Speeltuingebouw
(verv) Speeltuingebouw Halve Maen
2
Buurtkamer 2 - Schinkelhaven
3
Buurtkamer Ravel
4
Buitenveldert-Oost buurtkamer jongeren
5
Status voorziening Bestaande voorzieningen SHP 2023-2027
Opgave voor de basisvoorzieningen in stadsdeel Zuid (2023-2027) © 2023 Mapbox © OpenStreetMap
37
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
3.2.8 Zuidoost Inleiding Stadsdeel Zuidoost krijgt er voor 2040 zo’n 39.000 woningen bij. Dit is een forse uitbreiding. We streven daarbij naar een gemengd bouwprogramma. Via een voor-inschrijfregeling voor huidige inwoners van Zuidoost willen we nieuwbouw toegankelijk maken voor verschillende inkomensgroepen. Straks moet in minimaal 25 procent van alle nieuwbouwwoningen in Zuidoost iemand wonen die nu ook al in het stadsdeel woont. Opgave en vooruitblik Zuidoost kent veel ontwikkelbuurten. De opgave is en blijft groot; er zijn relatief veel bewoners die in armoede leven, waaronder veel kinderen. Bovendien zijn er grote welvaarts- en gezondheidsverschillen tussen bewoners en is er een grote behoefte aan ontmoetingsruimte. De komende periode kijken we samen met bewoners hoe de accommodaties voor basisvoorzieningen kunnen blijven voldoen aan de vraag. In elk gebied komt een jongerenvoorziening. Een aantal huizen van de wijk wordt verbouwd of er vindt sloop-nieuwbouw plaats. Verspreid over het stadsdeel komen kleinere buurtkamers, zodat bewoners elkaar dicht bij huis kunnen ontmoeten. Bij het opzetten van nieuwe locaties houden we rekening met de doelen en wensen zoals opgenomen in het Masterplan Zuidoost.
38
Gemeente Amsterdam
De kantoorgebouwen van Amstel III maken plaats voor een groene gemengde stadswijk. Op de begane grond komen veel voorzieningen, zoals scholen, een gezondheids- en jongerencentrum en buurtkamers. Langs het spoor en tussen de Johan Cruijff Arena en Ikea komen parken om te sporten en ontspannen. Het wordt een stadswijk met verschillende woonvormen. De ontwikkeling van voldoende maatschappelijke voorzieningen is hierbij essentieel. Zuidoost kent veel transformatiegebieden. Vaak moeten locaties voor basisvoorzieningen in deze gebieden gehuurd worden van ontwikkelaars. Hiervoor is dan ook geen investering in huisvesting nodig, maar wel budget voor exploitatie en programmering. Op bijgaande kaart staan de opgaven voor basisvoorzieningen in stadsdeel Zuidoost. Voor een aantal projecten is eerder een investeringskrediet beschikbaar gesteld. Deze projecten staan op de kaart omdat de start bouw of oplevering in de periode van dit SHP valt.
Terugblik en resultaten In Zuidoost werkten we de afgelopen jaren aan het realiseren van extra jongerenvoorzieningen. Er zijn drie tijdelijke voorzieningen geopend: The Bright Side in de K-buurt, Anansi in de D-buurt en Mijehof in Holendrecht. Hier kunnen de jongeren terecht totdat de definitieve locaties gerealiseerd zijn.
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
1 2
3
4 9 5
Type voorziening Basisvoorzieningen
7
8
6
Buurtkamer Huis van de Wijk
11 10
Jongerencentrum Kinderboerderij Overige BV
12
13 14 15
1
Buurtkamer De Venser
2
Buurthuis Kwakoe
3
Buurtkamer Cluster 7 Arenapoort Oost
4
Kavel 206 A Amstel III
5
Buurtkamer Hullenbergweg 1-3 Amstel III
6
Karspeldreef 14-16
7
Huis van de wijk H-buurt Midden
8
Buurtkamer Nellestein
9
Buurtkamer Paasheuvelweg 6
10
Buurtkamer Paasheuvelweggebied NW Amstel III
11
Huis van de Wijk Holendrecht (toekomstig)
12
Jongerencentrum Mijehof
13
Bestaande voorzieningen
Reigersbos buurtkamer
14
SHP 2023-2027
Reigersbos Jongerencentrum
15
Speeltuingebouw
Status voorziening
Opgave voor de basisvoorzieningen in stadsdeel Zuidoost (2023-2027)
© 2023 Mapbox © OpenStreetMap
39
Jongerencentrum Anansi def Venserpolder
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
3.3 Jeugd & Zorg: dicht in de buurt In deze paragraaf staan de plannen beschreven met betrekking tot voorzieningen die zorgen dat inwoners hulp en ondersteuning kunnen krijgen in de buurt van hun woonadres. Het gaat hierbij om locaties voor Ouder- en Kindteams (OKT), buurtteams, dagbestedingslocaties en gezondheidscentra. Op de bijgaande kaart staan alle geplande OKT’s, buurtteams en dagbestedingslocaties voor de komende vijf jaar. Het gaat hierbij zowel om nieuwe locaties als uitbreidingen van bestaande locaties. In bijlage 2 staat een overzicht van al deze plannen voor de komende vijf jaar en een doorkijk voor daarna. De rol van de gemeente wordt per voorziening beschreven. Ook wordt toegelicht hoe de opgave is bepaald. In de nieuwe delen van de stad is de Amsterdamse Referentienorm voor Maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen het uitgangspunt.
Ouder- en Kindteam De Kikker, stadsdeel Nieuw-West
40
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
32
34
1 2
35
3
4
31 30
33
28 29
6 24
25 26 27
5 7 8
9 10 11
13 12
18 14 17
19 20
16 15 21
Type voorziening Buurtteamlocatie Dagbestedingslocatie OKT
Opgave voor de OKT’s, Buurtteam- en dagbestedingslocaties voor de komende 5 jaar
41
Gemeente Amsterdam
© 2023 Mapbox © OpenStreetMap
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
OKT uitbreiding Honingraat
1
Geuzenveld-Slotermeer meedoenlocatie
2
Buurtteam Lodewijk van Deysselbuurt
3
Buurtteamlocatie August Allebe
4
Meewerkatelier Podium Lelylaan
5
OKT Magalhaensplein
6
OKT Slotervaart
7
Buurtteam Schinkelkwartier/Plantijn
8
Buurtteam Fred Roeskestraat
9
Buurtteam Ravel
10
OKT Zuidas
11
Buurtteam Vreugdenhof
12
OKT WTV midden
13
Buurtteam Arenapoort
14
Buurtteam Amstel III
15
OKT Amstel III
16
OKT Alternatief Anton de Kom
17
Buurteam Anton de Kom locatie 2
18
OKT K-buurt Bijlmer Oost
19
Buurtteam Nellestein
20
OKT Reigersbos
21
Buurtteam Weesp
22
OKT Weesp
23
Dagbesteding 2-Strandeiland
24
Buurtteam Strandeiland 2
25
Buurtteam Strandeiland 1
26
Dagbesteding 1-Strandeiland
27
Buurtteam Sluisbuurt 1
28
Buurtteam Sluisbuurt 2
29
OKT Kompaslocatie Waterlandplein
30
Buurtteam de Kleine Wereld
31
Dagbestedingslocatie Buikslotermeerpl..
32
Hamerkwartier Sociaal Buurtteam E0
33
Buurtteam Papaverhoek - K37
34
Buurtteam Piramide
35
23 22
3.3.1 Ouder- en Kindteams De OKT-locaties blijven de komende jaren de voorziening voor ondersteuning bij opgroeien en opvoeden en hulp dicht bij huis. Het OKT heeft een belangrijke inloopfunctie voor iedereen met vragen over opvoeding, ontwikkeling en gezondheid. De huidige OKT-locaties volgen de Amsterdamse gebiedsindeling. Daardoor is er voor ouders en kinderen altijd een OKT-locatie binnen een straal van twee kilometer van het woonadres. De opgave Vanwege de groei van de stad zijn de komende jaren vier extra voorzieningen nodig in Nieuw-West en Zuid. Daarnaast wordt onderzocht of het nodig is om twee locaties in Zuidoost en West uit te breiden of te verplaatsen. De groei van Weesp vraagt om meer capaciteit bij het OKT. Daarbij is het wenselijk dat er gezamenlijke huisvesting komt voor het OKT en het buurtteam. Er is een tijdelijke locatie gevonden. In de komende periode wordt onderzocht waar de definitieve locatie voor het OKT en buurtteam het beste gerealiseerd kan worden. Vooruitblik 2028 en verder Vanuit het huidige huisvestingsbeleid, de referentienorm en de woningbouwprognoses zijn in de periode 2028-2032 in Oost, Zuidoost en Noord extra OKT’s nodig. De komende jaren wordt een nieuwe huisvestingsvisie ontwikkeld. Hierin evalueren we de huidige manier van huisvesten.
Ook beschrijven we de gevolgen van trends, zoals de digitalisering van spreekuren en de samenwerking met de buurtteams naar aanleiding van de huisvestingsvraag. Terugblik en resultaat In de periode 2019-2022 is gestart met de realisatie van het OKT Weespertrekvaart in Oost. De ontwikkeling van OKT Anton de Komplein in Zuidoost is stopgezet. Vanwege de stagnerende verkoop van de woningen is de ontwikkeling van de kavel waar het OKT deel van uitmaakt, uitgesteld. Er wordt gezocht naar een alternatief.
42
Gemeente Amsterdam
Ouder-en Kindteam Noord West, stadsdeel Noord
In 2021 is een voorbereidingskrediet verleend voor een OKT op het Kompaskavel in Noord. De huidige OKT-locatie is nu al te klein om de taken goed uit te kunnen voeren. In Zuidoost wordt binnenkort gestart met de bouw van het OKT Bijlmer Oost. Dit OKT maakt deel uit van een kavel waar Rochdale naast woningen ook de maatschappelijke voorzieningen ontwikkelt. De gemeente wordt geen eigenaar, maar gaat huren van Rochdale.
3.3.2 Buurtteamlocaties Het buurtteam is een laagdrempelige voorziening waar Amsterdammers terechtkunnen met vragen over zorg, wonen, geld,
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
ontmoeten en veiligheid. Ook helpt het buurtteam de inwoners bij het vinden van de juiste ondersteuning. Het buurtteam moet goed bereikbaar zijn. In wijken waar veel sociale problemen zijn gaat de voorkeur uit naar een locatie op loopafstand waar een inwoner direct geholpen kan worden. Als het nodig is, verwijst het buurtteam door naar organisaties die zwaardere ondersteuning bieden. We streven naar nauwe samenwerking in de wijk tussen het buurtteam en het Ouder- en Kindteam. In de nieuwe delen van de stad en in gebieden die we opnieuw inrichten, gaan we na of beide voorzieningen bij elkaar of in de directe omgeving kunnen komen. Het buurtteam kan ook deel uitmaken van een buurtgezondheidscentrum. Er is dan een centrale plek in de buurt waar bewoners zowel met hun gezondheidsproblemen als met sociale en financiële problemen terechtkunnen.
De opgave De huisvestingsopgave voor buurtteams in het SHP is nieuw. De buurtteams bestaan sinds maart 2021. Daarvoor werd ondersteuning aan bewoners, zoals schuldhulpverlening en maatschappelijke dienstverlening, door verschillende organisaties aangeboden. De verantwoordelijkheid voor de huisvesting ligt bij de buurtteamaanbieder. In de bestaande stad maken de buurtteams gebruik van bestaande huisvesting. In de nieuwe delen van de stad passen we nieuwe locaties in aan de hand van de referentienorm en het type woningen dat gebouwd wordt. Locaties voor buurtteams in de nieuwe delen van de stad en in transformatiegebieden. De wijze van ontwikkeling van nieuwe locaties wordt bepaald door de plek en de eventuele gezamenlijke huisvesting met andere voorzieningen. Als het buurtteam onderdeel is van het gebouw van het OKT of een basisvoorziening, zullen we niet alleen inpassen, maar ook investeren. Als het buurtteam onderdeel uitmaakt van een gezondheidscentrum of als er sprake is van
43
Gemeente Amsterdam
zelfstandige huisvesting, passen we de voorziening in, maar vragen we een ontwikkelaar om te investeren en te verhuren. Vanwege de groei van de stad staat voor dit SHP de inpassing en de realisatie gepland in Papaverhoek Noord en Arenapoort Zuidoost. Daarnaast zoeken we voor de nieuwe delen van de stad plekken voor buurtteams in Oost en Nieuw-West. In het Kenniskwartier in Zuid was een buurtteam gepland in OBA Next, maar door verplaatsing van deze OBA moet een nieuwe locatie gevonden worden.
Locaties voor buurtteams in de bestaande stad In de bestaande stad zijn een aantal buurtteam locaties gevestigd in panden van de gemeente. Bij drie locaties onderzoeken we mogelijkheden voor vervangende huisvesting in eigen vastgoed. Omdat dit om gemeentelijke locaties gaat zullen we in deze locaties investeren. Het gaat om het project de Piramide in stadsdeel Centrum. In Noord is in 2023 gestart met de realisatie van tijdelijke huisvesting voor buurtteam Volewijck en Vogelbuurt. We onderzoeken of een definitieve locatie voor buurtteam Vogelbuurt nodig is. Vooruitblik 2028 en verder Op grond van het huidige huisvestingsbeleid, de referentienorm en de woningbouwprognose zijn vanaf 2028 buurtteamlocaties nodig in Noord in het gebied de Kleine Wereld en het Hamerkwartier, in Nieuw West in Sloterdijk Centrum en in Zuid in het gebied Ravel. Terugblik en resultaat In de periode 2020-2022 werkten we aan de voorbereiding van drie buurtteamlocaties: • Het buurtteam Amstel III ligt in een gebied dat een woningcorporatie ontwikkelt. De corporatie investeert en is eigenaar van de locatie en verhuurt deze aan de buurtteamorganisatie.
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
•
•
oor de locatie van het buurtteam Anton de Komplein is in V 2022 een investeringsbesluit genomen. Deze locatie was gepland naast het nieuwe OKT Anton de Komplein in de plint van een woonblok. Vanwege stagnatie in de verkoop van woningen is de ontwikkeling stop gezet. In de nieuwbouw van de K-Buurt komt vervanging voor de locatie aan de Karspeldreef. De ontwikkeling van de nieuwbouw voor het buurtteam K-Buurt is vertraagd als gevolg van een extra inspraakronde voor bewoners. De bewonersparticipatie is afgerond en de definitie inrichting van het gebied is bekend. We kunnen verder met ontwikkelen.
3.3.3 Dagbesteding Er zijn verschillende vormen van dagbesteding. In alle gevallen is er gelegenheid voor ontmoeting. Bij sommige vormen van dagbesteding is een activiteitenprogramma afgestemd op een specifieke groep bezoekers. Dagbesteding is steeds vaker kleinschalig en vindt bij voorkeur plaats in de buurt waar de cliënt woont. Goede spreiding over de stad van de verschillende vormen van dagbesteding is wenselijk. Er zijn drie soorten locaties: • Meedoenlocaties: kleinschalige dagbestedingslocaties, onder andere voor ouderen in de buurt van ouderenwoningen; • Meewerklocaties: atelier-en activiteitenruimtes met verschillende vormen van actieve dagbesteding. Deze zijn afgestemd op een specifieke cliëntengroep. Bijvoorbeeld mensen met een chronische ziekte, niet aangeboren hersenafwijking, verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek; • Inlooplocaties: ontmoetingsgelegenheid voor inwoners die nog niet of niet langer behoefte hebben aan zwaardere zorg. Opgave Wel inpassen, niet investeren De gemeente investeert niet zelf in locaties voor dagbesteding. Wel spreken we met woningcorporaties en andere ontwikkelaars af
44
Gemeente Amsterdam
Noordkaap, locatie voor opvang en dagbesteding in stadsdeel Noord
dat zij ruimtes voor deze voorziening reserveren. Zij verhuren dan ruimte aan de aanbieders van dagbesteding. In de nieuwe delen van de stad reserveert de gemeente ruimte voor nieuwe locaties aan de hand van de referentienorm. We vragen de aanbieders van dagbesteding naar de behoefte aan huisvesting in de nieuwe gebieden. Op grond daarvan passen we een voorziening in. Bij de keuze van een locatie wordt gezocht naar aansluiting bij ouderenhuisvesting, de basisvoorzieningen in de buurt, broedplaatsen en het bedrijfsleven.
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
Terugblik en resultaat In 2022 is de inlooplocatie voor Veteranen opgeleverd. Voor inpassing is gezorgd in een dagbesteding voor ouderen in Nellestein Zuidoost en Hamerkwartier Noord, een meewerklocatie in Podium Lelylaan Nieuw-West en een dagbestedingslocatie op Centrumeiland in Oost. In Weesp wordt sinds de laatste aanbesteding de dagbesteding door een andere aanbieder uitgevoerd en is de oude locatie vervallen. De nieuwe aanbieder kon eerst geen locatie in Weesp vinden en is toen tijdelijk uitgeweken naar een locatie in Zuidoost. Sinds juli 2023 is de dagbesteding voor ouderen weer terug in Weesp, deze wordt georganiseerd in de Wintertuin.
Aantal gewenste huisartsenpraktijken tot 2032 volgens referentienorm
3.3.4 Inpassing van gezondheidscentra In gezondheidscentra kunnen bewoners terecht voor huisartsenzorg. In sommige gezondheidscentra wordt ook eerstelijns zorg geboden, bijvoorbeeld door een fysiotherapeut, een diëtist, een wijkverpleegkundige, een psycholoog of een verloskundige. Ook een buurtteamlocatie kan deel uitmaken van een gezondheidscentrum. Vaak is het wenselijk dat er een apotheek komt in de directe omgeving van een buurtgezondheidscentrum. Opgave Wel inpassen, niet investeren De gemeente heeft geen huisvestingsverplichting voor eerstelijns zorgaanbieders en apothekers. Wel vinden we het belangrijk dat er in de nieuwe delen van de stad voldoende huisvesting komt voor gezondheidscentra. Daarom reserveren we ruimte in ontwikkel- en transformatiegebieden, gebaseerd op de referentienorm. Voor de definitieve inpassing stemmen we af of er daadwerkelijk behoefte is aan een gezondheidscentrum. Aan de Amsterdamse Huisartsen Alliantie vragen we wat de huisartsencapaciteit in de omliggende buurten is en of deze praktijken nog groeimogelijkheden hebben. We investeren niet in gezondheidscentra. Dit laten we over aan investeerders in de markt.
45
Gemeente Amsterdam
Stadsdeel
Gebied
Aantal
Noord
Oud Noord
7
Noord
Noord-Oost
2
Oost
Watergraafsmeer
2
Oost
IJburg en Zeeburgereiland
4
Zuidoost
Bijlmer Centrum
3
Zuidoost
Bijlmer Oost
2
Zuidoost
Gaasperdam en Driemond
1
Zuid
Buitenveldert en Zuidas
4
Zuid
Oud-Zuid
3
West
Sloterdijk Zuid
1
Nieuw-West
De Aker en Nieuw Sloten
2
Nieuw-West
Slotervaart
5
Nieuw-West
Sloterdijk Centrum
2
Weesp
Weespersluis
1
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
Het blijkt dat het aantal patiënten voor nieuwe gezondheidscentra minder snel toeneemt dan verwacht. Dit komt aan de ene kant door vertraging van het woningbouwprogramma. Aan de andere kant schrijven nieuwe bewoners zich om verschillende redenen niet direct in bij de nieuwe gezondheidscentra. Dit geldt vooral voor studenten en expats. In de fasering van de bouwplannen wordt hier rekening mee gehouden.
Terugblik en resultaat In Oud-Noord, Watergraafsmeer, Bijlmer Centrum en Osdorp zijn gezondheidscentra ingepast.
3.4 Jeugd & Zorg: een plek om te wonen of tijdelijk te verblijven De ambitie van de gemeente is dat inwoners zoveel mogelijk thuis wonen. Soms lukt dat niet. Dan is het uitgangspunt dat in principe niemand op straat slaapt. Om deze ambitie te realiseren zijn er verschillende voorzieningen. Deze voorzieningen staan in deze paragraaf beschreven. Er staat per voorzieningen beschreven wat de opgave is voor de komende vijf jaar en welke rol de gemeente heeft bij het realiseren van de voorziening. De huisvestingsopgave voor verschillende vormen van (tijdelijke) opvang komt in hoofdstuk 4 aan bod. Op de bijgaande kaart staan de geplande voorzieningen voor de komende vijf jaar. Het gaat hierbij zowel om voorzieningen waar de bouw begint, voorzieningen die worden opgeleverd, als om voorzieningen waar een tender plaatsvindt. In bijlage 2 staat een overzicht van al deze plannen en een doorkijk voor de lange termijn.
46
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
15 14 1
3 2 13
4 12
Winterkoude opvang: Sloterdijk II Zuid
1
Gezinsopvang Sloterdijk Contactbuurt
3
Gezinsopvang Geuzenveld Slotermeer
4
Gezinsopvang vervanging Vlaardingenlaan
5
24 uursopvang Zuidas(nw)..
6
24 uursopvang Overamstel WTV
7
Winterkoude opvang SMH De Nieuwe Kern
8
24 uurs opvang Paasheuvelweggebied Amstel III
9
24 uursopvang special Langerlust
10
Passantenpension Ijburg
11
24 uursopvang Sluisbuurt
12
24 uursopvang Noord Overhoeks
13
Passantenpension Klimopweg-Klaprozenbuurt
14
Winteropvang Klaprozenbuurt
15
11 5 6
7
8
Type voorziening 24-uursopvang Kleinschalige woonvoorziening Noodopvang gezinnen Passantenpension Winterkoude opvang Opgave zorgvoorzieningen voor de komende vijf jaar © 2023 Mapbox © OpenStreetMap
47
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
10 9
3.4.1 Kleinschalige woonvoorzieningen In een kleinschalige woonvoorziening wonen kinderen die extra ondersteuning nodig hebben in hun ontwikkeling naar (jong) volwassenheid. Voor deze kinderen is thuis wonen, pleegzorg of wonen in een gezinshuis geen mogelijkheid meer. Een kleinschalige woonvoorziening is dit wel. Opgave Een belangrijk speerpunt in het jeugdbeleid is ‘zo thuis mogelijk’. Zo thuis mogelijk richt zich op zoveel mogelijk ondersteuning van kinderen en jeugdigen en ouders in de thuissituatie. Daardoor kan het aantal uithuisplaatsingen verminderd worden. Soms is er toch een alternatief nodig voor thuis wonen. Dit kan in kleinschalige voorzieningen. Kleinschaligheid draagt bij aan een veilig, positief leefklimaat voor jeugdigen om in op te groeien. Door dit beleid is vergeleken met het vorige SHP minder behoefte aan kleinschalige woonvoorzieningen. Het totale aantal plekken in de stad voor woonvoorzieningen voor jeugdigen blijft gelijk. Het beleid richt zich erop om huidige woonplekken te vervangen door woonplekken in een kleinschalige woonvoorziening. Voor de komende periode is de opgave de inpassing van vier tot zes kleinere locaties voor een betere spreiding over de stad. Uiteindelijk willen we in ieder stadsdeel één kleinschalige voorziening.
Vanwege een grotere hulpvraag in de stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West is daar een grotere vraag naar kleinschalige woonvoorzieningen voor jongeren. Daarom willen we in deze stadsdelen twee locaties. Voor Weesp gaan we na of er behoefte is aan een kleinschalige voorziening.
Vooruitblik 2028 en verder Als het lukt om de komende jaren vier tot zes kleinere locaties toe te voegen door bestaande locaties om te vormen, zijn er in 2028 voldoende voorzieningen goed verspreid over de stad. Terugblik en resultaat In de periode 2019-2022 zijn vier kleinschalige woonvoorzieningen ingepast in Noord, Zuidoost en Oost. 3.4.2 Beschermd Verblijf In een Maatschappelijk Opvang/Beschermd Wonen-voorziening (MO/BW) worden mensen opgevangen die niet zelfredzaam genoeg zijn om zelfstandig te wonen. Vaak gaat het om mensen met een persoonlijkheidsstoornis, een (zware) autistische stoornis of verslavingsproblematiek. Daarnaast komen combinaties tussen diagnoses vaak voor, denk aan een verstandelijke beperking gecombineerd met een gedragsstoornis. Ook zijn er locaties nodig voor herstelgerichte ondersteuning voor mensen met langdurige psychiatrische problematiek vanuit de Wmo. Voor de opvang van deze groepen zijn verschillende soorten 24-uursvoorzieningen nodig. Opgave Er is nog een opgave van zes à zeven locaties om de kwaliteitsverbetering van de 24-uursvoorzieningen in de stad te realiseren en te voorzien in de groei van de stad. Deze opgave is in het vorige SHP reeds benoemd. De nieuwe locaties zijn kleinschaliger dan voorheen en moeten zoveel mogelijk verspreid worden over de stad.
Voor kleinschalige woonvoorzieningen reserveren we ruimte bij de ontwikkeling van een gebied. We spreken met woningcorporaties en andere ontwikkelaars af dat zij voor deze voorziening grote woningen realiseren die ze verhuren aan de aanbieders van jeugdzorg.
48
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
De aanpassingen ten opzichte van het vorig SHP: • Het blijkt dat dertig plekken niet altijd voldoende is voor een rendabele exploitatie. Voor de richtlijnen van het programma van eisen gaan we voortaan uit van 35 plekken. Het concrete aantal plekken per locatie bepalen we vanuit de exploiteerbaarheid, de best mogelijke benutting van de beschikbare kavel en de vervangingsopgave. • We blijven streven naar een evenwijdige spreiding van bovenwijkse voorzieningen over de stad. Van het verleden hebben we geleerd dat kansen voor de huisvesting van 24-uursvoorzieningen zich zo zelden voordoen dat deze gegrepen moeten worden wanneer dat wel gebeurt. Ook als dit niet een ideale spreiding oplevert. • Daarnaast zoeken we een locatie voor de opvang van jongeren ter vervanging van een bestaande locatie die verouderd en onoverzichtelijk is. De problematiek van de jongeren in deze voorziening wordt steeds zwaarder en hun gedrag wordt problematischer. Voor een sociaal veilige huisvesting is overzichtelijke huisvesting wenselijk. • Ook ligt er een nieuwe huisvestingsopgave met de vervanging van de herstartstudio’s voor bewoners van perMens. Herstartstudio’s zijn plekken tussen beschermd wonen en zelfstandig wonen in. De bestemming is wonen met de functieaanduiding ‘zorgwonen’. De woning is gekoppeld aan de zorgaanbieder die begeleiding biedt.
zorgkader biedt. Aangezien ook deze groep niet fysiek verhuist, neemt de capaciteit voor Wmo-cliënten daarmee af. Het is te vroeg om te kunnen overzien of deze ontwikkeling leidt tot de vraag naar extra locaties. Het uitgangspunt is dat we alleen investeren in voorzieningen met een programma van eisen gebaseerd op tijdelijke, op herstelgerichte ondersteuning vanuit de Wmo.
Van beschermd wonen naar GGZ Wonen In 2021 ging beschermd wonen voor mensen met langdurige psychiatrische problematiek over van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) naar de Wet langdurige zorg (Wlz). De nieuwe benaming is GGZ Wonen. Als gevolg van deze verandering ging de financiering van een groot aantal cliënten over naar de Wlz. Deze cliënten zijn echter niet fysiek verhuisd, met als gevolg dat er locaties ontstonden met gemengde financiering. Het komt ook voor dat nieuwe cliënten op basis van de Wmo worden geplaatst, terwijl na enige tijd blijkt dat de Wlz een passender
We zochten naar een passende locatie voor de opvang van mensen met psychiatrische of verslavingsproblemen en een beperkte zelfredzaamheid, die niet passen in de huidige voorzieningen. Het zijn mensen die onaangepast gedrag vertonen en die negatief reageren op correcties. De groep geeft hierdoor veel overlast, zowel op de locaties als in de openbare ruimte. Een woonvoorziening voor deze groep past juist niet in een woonwijk. Wel geschikt is een rustige, afgelegen locatie met weinig mensen in de nabijheid. In 2020 besloot het college de voormalige boerderij Langerlust bij het Gaasperpark in Zuidoost te bestemmen
49
Gemeente Amsterdam
Terugblik en resultaten Het bleek in de afgelopen vijf jaar moeilijk om geschikte locaties en kavels toegewezen te krijgen voor de voorzieningen voor MO/ BW. Dit had te maken met grote vertraging van geplande gebiedsontwikkeling, bijvoorbeeld in het gebied OLVG West. Ook was weerstand tegen de voorziening bij ontwikkelaars en omwonenden. Uiteindelijk pasten we locaties succesvol in bij Noord Overhoeks en Oost Weespertrekvaart. De claim voor een maatschappelijke opvangvoorziening in het CAN-gebied in Noord voor 18 - tot 23-jarigen is vervallen. Voor deze groep zetten we andere vormen van huisvesting met zorg in. Wel komen in Noord in het gebied CAN Elzenhagen vijftig units voor de Volksbond, voor een Regionale Instelling voor Beschermend en Begeleid Wonen. Deze regionale inpassing is geen onderdeel van de vervangingsopgave MO/BW.
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
voor deze voorziening. In Zuid op Zuidas waren twee 24-uurs opvangvoorzieningen opgenomen in de plannen van deelgebied Verdi en bij Kop Zuidas. De ontwikkeling op Kop Zuidas die voor de SHP periode gepland stond, vindt geen doorgang wegens voortschrijdend inzicht over de benodigde ruimte. De op langere termijn voorziene ontwikkeling bij Verdi komt ook te vervallen omdat er geen woningbouw meer mogelijk is bij sporthallen Zuid. Binnen Zuidas worden alternatieve inpassingsmogelijkheden onderzocht.
3.4.3 Opvang na huiselijk geweld In een opvanglocatie van de Blijf Groep wordt crisisopvang en begeleid wonen geboden voor wie niet thuis kan blijven als gevolg van huiselijk geweld. Opgave Wel inpassen, niet investeren Er is een tekort aan opvangcapaciteit voor slachtoffers van huiselijk geweld in de regio Amsterdam. Blijf Groep kreeg in 2021 toestemming voor extra opvangplekken.5 Bij voorkeur komen deze plekken in één gebouw, samen met de vervanging van 24 plekken begeleid wonen (satellietwoningen). Terugblik en resultaten Blijf Groep is met de gemeente in gesprek over de mogelijk heden voor het inpassen van een nieuwe locatie in de K-buurt in de Bijlmer voor extra crisisopvang. Ook wordt door de Blijf Groep onderzocht of het mogelijk is om in hetzelfde gebied met een woningcorporatie afspraken te maken om satellietwoningen te ontwikkelen als onderdeel van een groter woningbouwproject.
5 Bij besluit van het Algemeen en Dagelijks Bestuur Gemeenschappelijke Regeling GGD Amsterdam-Amstelland.
50
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
4. Opvang De huisvestingsopgave voor opvang is groot en betreft zowel maatschappelijke voorzieningen waar mensen tijdelijk verblijven als de opgave voor permanente huisvesting. De meeste mensen zijn gebaat bij het hebben van een eigen woning. Een integrale aanpak vanuit wonen en zorg is noodzakelijk om te komen tot toereikende huisvesting in het kader van dakloosheid, opvang en asiel. In dit hoofdstuk wordt de huisvestingsopgave voor verschillende vormen van (tijdelijke) opvang beschreven. Dit zijn de kortdurende dag en nachtopvang, noodopvang van gezinnen, opvang van economisch daklozen en opvang van ongedocumenteerden. Voor een goed beeld op de totale vraag naar opvangcapaciteit verwijzen we in dit hoofdstuk ook naar de opgave voor asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen. De opgave voor deze groepen wordt geconcretiseerd in de lopende bestuursopdracht maatschappelijke opvang en asiel. De huisvestingsopgave voor statushouders maakt geen deel uit van de opgave in dit SHP. Het is wel een belangrijk onderdeel van de totale opgave van Amsterdam. De taakstelling voor te huisvesten statushouders zal groeien van 700 naar 2100. In 2023 heeft de gemeente Amsterdam een achterstand op de taakstelling van 610 statushouders. Naar verwachting zal deze achterstand oplopen.
Dit komt door de hoge taakstelling, grote woningschaarste en de herhuisvestingsopgave die voortkomt uit de ruggensteunregeling waarbij statushouders na afloop van hun tijdelijk huurcontract eenmalig een andere woning krijgen aangeboden.
51
Gemeente Amsterdam
4.1 Kortdurende dag- en nachtopvang Hieronder vallen drie soorten opvang: • Reguliere dag- en nachtopvang • Permanente winteropvang • Winteropvang In het najaar van 2023 is het nieuwe beleid ‘Versterking Aanpak Dakloosheid’ vastgesteld. Het college geeft daarmee voor Amsterdam vorm aan het Nationaal actieplan Dakloosheid en het Plan van Aanpak kwetsbare dakloze EU-burgers. De groep dak- en thuislozen groeit. Er wordt naar gestreefd om via meer opvang en huisvesting en intensieve en integrale ondersteuning te werken aan perspectief voor deze groep. Waarbij er aandacht is voor groepen mensen waarvoor nu te weinig oplossingen voorhanden zijn: economisch dak- en thuislozen, mensen die wachten op intensieve ondersteuning vanuit maatschappelijke opvang en beschermd wonen, bijzonder kwetsbare groepen zoals jongvolwassenen en lhbtiq+ personen, gezinnen, kwetsbare ongedocumenteerden en dakloze EU-burgers. Er komt het hele jaar door meer ondersteuning en opvang. Daarbij wordt gestreefd naar 300 tot 400 plekken in opvang en (tijdelijke) huisvesting. In de winter organiseren we aanvullend daarop 250 permanente plekken winteropvang van november tot april voor kwetsbare mensen die al een tijd verblijven in Amsterdam of in de regiogemeenten in Amstelland, om zo te kunnen werken aan perspectief en begeleiding. De winterkouderegeling (WKR) blijft onveran-
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
derd, maar hoeft in de nieuwe situatie waarschijnlijk voor minder mensen te worden georganiseerd.
Opgave a. Voor de reguliere dag- en nachtopvang is er voor de komende periode geen opgave voor het realiseren van permanente huisvesting. Meer privacy in de dag- en nachtopvang Als gevolg van de 1,5 meter-maatregel tijdens het hoogtepunt van covid-19 waren minder plekken per slaapruimte toegestaan. Daardoor hadden de cliënten meer privacy. Dit had een positieve uitwerking op cliënten. Gezien het gunstige effect wordt nu gestreefd naar meer privacy en rust in laagdrempelige opvang. Dit betekent zowel een praktische als een financiële opgave. In eerste instantie wordt bekeken hoe dit binnen de bestaande voorzieningen en financiering gerealiseerd kan worden. Vooralsnog is hiervoor geen huisvestingsopgave. b. Winteropvang en Winterkouderegeling (WKR) Er is structurele huisvesting nodig voor 250 plekken permanente winteropvang. Daarnaast blijven voldoende locaties in het kader van de Winterkouderegeling noodzakelijk. Voor komende jaar gaat het om ten minste 250 plekken. Dit aantal kan afnemen als meer kwetsbare mensen een traject gaan volgen en gebruik gaan maken van opvang. Tot 2029 kan gebruik gemaakt worden van het pand Transformatorweg 6 voor 200 plekken permanente winteropvang en 70 extra plekken tijdens de WKR; totaal 270. Voor 230 plekken moet tijdelijk ruimte gevonden worden met ingang van winter 20232024.
Tijdelijke huisvesting blijft nodig tot voldoende definitieve locaties zijn opgeleverd.
52
Gemeente Amsterdam
Winteropvang in stadsdeel West
De locatie voor permanente winteropvang in de Smart Mobility Hub in de Nieuwe Kern gaat een capaciteit van 100 of 125 plekken krijgen. Dit betekent dat er nog één locatie met 150 plekken nodig is of twee locaties met 75 plekken. Daarnaast moet er een structurele oplossing komen voor de huisvesting in het kader van de WKR.
Terugblik en resultaten De huidige winteropvang en de permanente winteropvang vinden plaats in het gebouw Transformatorweg 6, gehuurd van Rijksvastgoed. De huur van het gebouw is verlengd tot en met oktober 2029. Dit geeft meer tijd voor de ontwikkeling van gebouwen voor winteropvang.
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
Door de omvang en de aard van de winteropvang is het lastig een juiste voorziening te vinden. • In de nieuwe Kern wordt als onderdeel van de smart mobility hub (SMH) een locatie voor winterkoude opvang ontwikkeld. Oorspronkelijk zou dit gebouw een capaciteit krijgen van 100 plekken. Onderzocht wordt de mogelijkheid om het aantal plekken uit te breiden naar 125. • In Sloterdijk II Zuid is een locatie voor de winteropvang gevonden. De ontwikkeling van de kavel is echter vertraagd en start op zijn vroegst in 2024. • In de Klaprozenbuurt in Noord onderzoeken we de mogelijkheid om een locatie in te passen voor de winteropvang of de kortdurende opvang voor kwetsbare Amsterdammers. • In de projectnota voor het Schinkelkwartier is een locatie voor winteropvang opgenomen. Binnen het projectgebied worden de inpassingsmogelijkheden verkend.
4.2 Noodopvang gezinnen De noodopvang gezinnen biedt tijdelijke huisvesting voor gezinnen die door uiteenlopende problematiek dakloos zijn geworden en geen beroep (meer) kunnen doen op het eigen netwerk. De gemeente Amsterdam heeft als uitgangspunt dat kinderen niet op straat mogen slapen en dat dakloze ouders en kinderen niet gescheiden mogen worden.
Opgave In de komende SHP-periode realiseren we één locatie. Gezien de spreiding van de locaties in de stad en het aantal gebruikers afkomstig uit Nieuw-West is gekozen voor een locatie van veertien plekken in Slotermeer. Daarmee is het vastgestelde aantal plekken van tweehonderd gezinnen bereikt. Aan de Vlaardingenlaan in Nieuw-West is een voorziening met dertig plekken voor gezinnen. Deze locatie ligt in een gebied dat vanaf 2028 of 2029 getransformeerd wordt. Ter vervanging van de Vlaardingenlaan wordt gezocht naar twee nieuwe permanente locaties.
53
Gemeente Amsterdam
Terugblik en resultaten In het SHP 2019-2025 waren vier nieuwe locaties opgenomen, in Amstelkwartier, Buiksloterham, Sloterdijk en Slotermeer. De raad heeft op 17 december 2020 een plafond ingesteld van tweehonderd gezinnen. Met de extra tijdelijke locatie Vlaardingenlaan is er nu huisvesting voor 186 gezinnen. Van de drie andere locaties die we claimden voor noodopvang gezinnen, onderzoeken we of de locatie Sloterdijk ingezet kan worden voor blijvende vervanging van de tijdelijke locatie Vlaardingenlaan. De locatie Amstelkwartier wordt door Rochdale ontwikkeld voor een andere vorm van gezinsopvang. Rochdale verhuurt de locatie rechtstreeks aan de zorgaanbieder. De locatie in Buiksloterham kwam te vervallen voor noodopvang van gezinnen. De kavel waarop de voorziening gepland stond, heeft voor een deel een maatschappelijke bestemming. Daarom is in de tender wel huisvesting voor zorg opgenomen. Het is de bedoeling dat een ontwikkelaar zelf investeert in zorghuisvesting en deze te huur of te koop aanbiedt aan een zorgaanbieder. Hiermee komen we tegemoet aan de toenemende vraag van zorgaanbieders voor huisvesting. Vooruitblik 2028 en verder Als het beleid niet wijzigt, is er geen nieuwe opgave. Met de oplevering van de locatie in Slotermeer is het aantal van tweehonderd permanente plekken gerealiseerd.
Er zijn nog wel twee vervangende locaties voor de Vlaardingenlaan nodig, waarvan een locatie al is ingepast in Sloterdijk en voor de tweede locatie een inpassing in het Schinkelkwartier wordt gezocht.
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
4.3 Huisvesting economisch daklozen Opgave Soms worden mensen overvallen door (een aaneenschakeling aan) incidenten met als gevolg dat zij hun woning kwijtraken. In een dergelijk geval kan tijdelijk gebruik worden gemaakt van het passantenpension. Dit is een hotelachtige voorziening waar zelfredzame, dakloos geraakte mensen maximaal zes maanden een gemeubileerde studio kunnen huren om zelfstandig en in alle rust aan een oplossing voor hun situatie van dakloosheid te werken. Voor de periode tot 2030 nemen we voor passantenpensions geen uitbreiding in het SHP op. We streven ernaar om in plaats van passantenpensions andere vormen van huisvesting te vinden voor economisch daklozen: geen opvangvoorziening, maar een tijdelijke woonplek waar zij langere tijd (1 à 2 jaar) kunnen werken aan hun huisvestingsperspectief. a. Doelgroep, functie en type voorziening De doelgroep is economisch daklozen met binding in Amsterdam. Het betreft hier geen gezinnen, hoewel in een deel van de huisvesting wel ruimte moet zijn zodat kinderen op bezoek kunnen komen. Het gaat om zelfstandige woonunits, die gecreëerd kunnen worden in bestaande bouw, bijvoorbeeld een hotel of zorgvoorziening. b. Stedelijke opgave en bestuurlijke ambitie De opgave is een intensivering van de aanpak voor economisch daklozen.
Meer plekken waar economisch daklozen tijdelijk kunnen wonen waar zij intensieve ondersteuning ontvangen bij het werken aan hun problemen en het vinden van structurele huisvesting, meestal buiten Amsterdam. c. Huidige capaciteit versus benodigde capaciteit De huidige capaciteit is 234 plekken in Passantenpension en 335 in Tijdelijk onder Dak/Onder de Pannen. Er zijn aantal projecten in ontwikkeling waardoor het aantal plekken komende periode kan stijgen. Een project passantenpension op de Wenckebachweg
54
Gemeente Amsterdam
Passantenhotel Boerhaave, stadsdeel Oost
wordt als tijdelijke voorziening gerealiseerd in afwachting van nieuwbouw Passantenpension op IJburg. Als deze beide projecten worden gecontinueerd stijgt het aantal plekken komende jaren met in ieder geval 50 plekken. De benodigde capaciteit voor economisch daklozen is groter dan nu beschikbaar. Er zijn wachtlijsten. Er is behoefte aan circa 250 extra plekken waar economisch daklozen zoveel mogelijk zelfstandig kunnen verblijven voor de periode van 1 à 2 jaar. De vorm van deze plekken wordt de komende tijd uitgewerkt. Gedacht wordt aan deels kleinschaligheid, geschikt om kinderen te laten logeren (model parents house). De capaciteit voor de overige plekken kan grootschaliger.
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
Terugblik en resultaten In het SHP 2019-2025 stond een opgave voor drie nieuwe passantenpensions. Inmiddels is één voorziening gerealiseerd in bestaande bouw aan de Boerhaavestraat in Oost. In de Klaprozenbuurt in Noord is het tweede passantenpension in aanbouw en op Centrumeiland in Oost is het derde in voorbereiding. In de Weespertrekvaartbuurt in Oost is door de gemeente tot 2032 een kavel beschikbaar gesteld voor tijdelijke huisvesting. Wooncorporatie de Alliantie plaatst op dit kavel negentig units voor de huisvesting van onder andere economisch daklozen. Vanaf 2032 is de kavel nodig om voldoende openbare ruimte voor sport en bewegen in de Weespertrekvaart-Oost te realiseren.
4.4 Opvang ongedocumenteerden Er leven naar schatting ongeveer 30.000 ongedocumenteerden in Amsterdam. Ongedocumenteerden zijn mensen die in Nederland verblijven zonder geldige verblijfsvergunning. In de opvang voor ongedocumenteerden bieden we 24-uursopvang voor mensen die de asielprocedure zonder succes hebben doorlopen. Zij zijn uitgesloten van de gewone sociale voorzieningen. In de opvang kunnen zij in een stabiele omgeving en onder professionele begeleiding aan hun toekomst werken.
Opgave Over de opvang van ongedocumenteerden zijn met het Rijk afspraken gemaakt. Tijdens de bestuursperiode 2022-2026 zijn maximaal vijfhonderd plekken beschikbaar. Bij voortzetting van het huidige beleid, ligt er een opgave voor de vervanging één locatie in 2024 en één locatie in 2026. Vooruitblik 2028 en verder In 2029 en 2030 lopen de huurcontracten van vijf locaties af. Bij voortzetting van het huidige beleid moet tijdig bekeken worden of de huurcontracten verlengd kunnen worden of dat vervangende huisvesting gewenst is.
55
Gemeente Amsterdam
Terugblik en resultaten In 2019 en 2020 heeft het projectteam Huisvesting Kwetsbare groepen acht locaties gerealiseerd voor de opvang van ongedocumenteerden, waarvan één permanente locatie.
4.5 Opvang Oekraïners en asiel Opgave Nederland staat voor een enorme en groeiende opgave voor het opvangen en huisvesten van verschillende doelgroepen en het organiseren van passende ondersteuning voor deze doelgroepen op het gebied van onderwijs, zorg, werk, en gezondheid. Onderdeel hiervan is een toenemende vraag naar opvang voor asielzoekers en een gemeentelijke taak in het huisvesten van statushouders. Het aantal benodigde opvangplekken voor asielzoekers stijgt landelijk naar schatting tot 75.500 eind 2023. Met de mogelijke invoering van de spreidingswet moeten Nederlandse gemeenten zich – naast de wettelijke taak voor de huisvesting van statushouders – voorbereiden op een wettelijke taak voor het opvangen van deze groep. In Amsterdam verwachten we een groeiende opgave voor de opvang van asielzoekers van 3700 naar 4500 en wellicht meer, tot een scenario van maximaal 6000. Wanneer de spreidingswet in gaat, moeten we in ieder geval circa 4000 opvangplekken voor asiel in de stad hebben (taakstelling verwacht begin 2024). Daarnaast lopen van huidige opvanglocaties voor asiel en Oekraïners ook veel contracten af en moeten er dit jaar voor deze doelgroepen samen nog rond de 4000 extra opvangplekken gerealiseerd worden. Voor een deel gaat dat om nieuwe plekken, voor een deel kijken we of contracten kunnen worden verlengd.
Door de oorlog zijn ongeveer vijf miljoen Oekraïners hun land ontvlucht in 2022. Sinds voorjaar 2022 is ingezet op het organiseren van (eerste) opvang en huisvesting voor ontheemden uit Oe-
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
kraïne. Daar zijn nu al enkele semipermanente opvanglocaties aan toegevoegd. Deze opvangbehoefte neemt het komende jaar nog sterk toe tot landelijk 120 duizend eind 2023. Voor Amsterdam betekent dat een toename van 2390 naar 2870 tot zelfs 3695.
Aanpak op korte en lange termijn Er wordt nu al hard gewerkt aan oplossingen voor deze groepen en er zijn verschillende projecten in de pijplijn zoals flexwoningen voor statushouders, nieuwe opvanglocaties van het COA en semipermanente opvang voor ontheemden uit Oekraïne. Om deze opgave ook voor de lange termijn in goede banen te leiden is een integraal plan van aanpak voor de opvang en huisvesting opgesteld. Onderdeel van dat plan voor de lange termijn is een aanpak die stuurt op het bereiken van een deal met regiogemeenten en gemeenten elders in de provincie over de verevening van opvangopgave met de huisvestingsopgave. Naast het realiseren van opvanglocaties met het COA investeren we in langdurige opvanglocaties. Dit kan in eigendom van de gemeente zijn of via andere constructies waarbij we invloed hebben en houden op de toewijzing van de groepen die er verblijven. Waar het kan verwerven we vastgoed door het aan te kopen en vastgoed te transformeren om tot een duurzame ijzeren voorraad van het aantal opvangplekken voor verschillende doelgroepen te komen in de komende jaren. In 2023 is een bestuursopdracht opgesteld om de inspanningen ten aanzien van asielopvang beleidsmatig en structureel te borgen. Referentienormen In de groei van de stad is het wenselijk om planmatig ruimte te reserveren voor het realiseren van opvanglocaties voor asiel.
De referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen worden herzien. Bij deze herziening is het wenselijk om voor asielopvang een referentienorm te ontwikkelen.
56
Gemeente Amsterdam
Strategisch Huisvestingsplan; Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen 2023-2027
5. Financiën In dit hoofdstuk staan de financiële consequenties van de opgaven die worden beschreven in hoofdstukken 3 en 4. De inhoudelijke opgave voor de jeugd, zorg en basisvoorzieningen wordt vertaald naar een meerjarige investerings- en exploitatieopgave. Het SHP is een koersdocument waar geen financiële en juridische consequenties aan kunnen worden verbonden. Dat wil zeggen dat in dit hoofdstuk de koppeling wordt gemaakt tussen opgaven en financiën, om inzicht te kunnen bieden in de te verwachten investeringsaanvragen voor voorzieningen in de komende jaren. Echter, uit dit SHP volgt geen claim op de begroting. Concrete investeringsaanvragen voor specifieke voorzieningen worden altijd gedaan op projectbasis.