A - 05 Financiën (15) Bijlage 1 Jaarverslag 2021
Tekst van het document
Vanwege de coronacrisis en de onzekere gevolgen voor de langere termijn, waaronder de ontwikkelingen op de kantorenmarkt, bestaat het risico dat de Metropoolregio Amsterdam (MRA) steeds minder aantrekkelijk wordt als vestigingslocatie voor buitenlandse bedrijven.
We werken intensief samen binnen het Invest in Holland netwerk om dit risico tegen te gaan. Er vindt veel overleg plaats met externe partijen en partners in de regio en we stimuleren actieve betrokkenheid van die partijen. We onderzoeken welke bedrijfstakken het meeste potentieel bevatten en daar richten we ons in eerste instantie op. Daarnaast zijn onze rol en focus veel meer gericht op de digitale dienstverlening.
De Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) InWest krijgt kapitaal van de aandeelhouders, waaronder gemeente Amsterdam. De waarde van het kapitaal varieert over de jaren heen als resultaat van de waarde van de onderliggende investeringen/projecten. Het rendement van investeringen kan tegenvallen of achterblijven bij de verwachtingen.
Er zijn regelmatig aandeelhoudersoverleggen met ROM InWest. Daarnaast is een Investeringskader vastgesteld voor het MKB fonds en het Transitiefonds.
Vervallen risico’s
Maatregelen
In 2020 zijn de aantallen werknemers en werkzoekenden die geen bij- of omscholing (kunnen) krijgen fors toegenomen; de Intersectorale mobiliteit is urgent en de vraag naar omscholing blijft stijgen. Hoewel dit ook een risico voor de stad en voor de MRA is, draagt House of Skills bij door versneld de uitvoeringsorganisatie in te richten.
Het afgelopen jaar hebben de economie en de arbeidsmarkt zich snel hersteld na de coronacrisis. Na een diepe maar korte dip in de werkgelegenheid, ligt het aantal openstaande vacatures inmiddels weer op een zeer hoog niveau in Groot Amsterdam. De werkloosheid is lang niet zo hoog opgelopen als werd gevreesd en gezien de krapte op de arbeidsmarkt in veel sectoren zijn de kansen op de arbeidsmarkt gemiddeld gezien goed te noemen. De oorspronkelijke programmaperiode van House of Skills is in 2021 afgelopen. Per 1 april 2021 maakt House of Skills onderdeel uit van de Amsterdam Economic Board.
83
H 3.3.1
Beleidskaders De ambities voor het versterken van het ondernemersklimaat zijn beschreven in: • Amsterdams Ondernemers Programma 2019-2022 – Naar een sterke buurteconomie • het Detailhandelsbeleid 20182022 – Sterke winkelgebieden in een groeiende stad • Uitwerking Marktvisie Amsterdam 20192026 • Programma Amsterdam Impact 2019-2022 Hoe we als stad omgaan met internationalisering staat in: • Position paper Amsterdam Trade & Innovate • Actieprogramma Life Sciences & Health Amsterdam 2019-2022 Hoe we gebruik willen maken van de schaalsprong van Amsterdam staat in: • Ruimte voor de economie van morgen, waarin economische bouwstenen voor ruimtelijke ontwikkeling worden geboden. • Overnachtingsbeleid, waarin we overstappen van gemeentelijk hotelbeleid naar een integraal (regionaal) overnachtingsbeleid dat zich richt op alle vormen van verblijfsaccommodaties. • Bedrijvenstrategie 2020-2030 – Amsterdam Duurzaam Productief • Gemeentelijke Visie Haven 2020-2040 Hoe we onze positie als kennisen innovatiestad verbeteren staat in: • Actieprogramma Kennis & Innovatie • het koersdocument Amsterdam Economic Board 2019-2022 • Strategisch Plan Amsterdam Science Park 2018-2025 • Actieprogramma Startup Amsterdam 2019-2022.
De ambities op het gebied van talent zijn beschreven in: • Uitvoeringsagenda OnderwijsArbeidsmarkt 2019-2022 • Werk maken van Talent (in samenwerking met Amsterdam Economic Board en Metropoolregio Amsterdam)
84
H 3.4
Programma 4 | Portefeuillehouder: wethouder Meliani
3.4 Kunst, cultuur en erfgoed Samenvatting 3.4.1 Kunst en Cultuur > Het eerste jaar van het Kunstenplan 2021-2024 werd overschaduwd door de aanhoudende coronacrisis, die zeer ingrijpende gevolgen heeft voor de kunst- en cultuursector in Amsterdam. Net als in 2020 hebben wij voor culturele instellingen en broedplaatsen - in aanvulling op de maatregelen van het rijk noodsteunregelingen geboden om de culturele infrastructuur van Amsterdam zoveel mogelijk overeind te houden. Ruim 100 culturele instellingen hebben een extra bijdrage ontvangen van in totaal € 14,8 miljoen. Binnen de geldende coronamaatregelen heeft de cultuursector zich maximaal ingezet om hun publiek te bereiken en door te gaan met het presenteren van nieuw en bestaand aanbod. > Wij verleenden subsidie aan 36 instellingen in de Amsterdamse Basisinfrastructuur en het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) heeft aan 126 kunst- en cultuurinstellingen een vierjarige subsidie verleend. Daarnaast verleende het AFK in het kader van dit Kunstenplan een ontwikkelsubsidie aan 16 instellingen. Wij verleenden in 2021 aan 8 instellingen in het Cluster Cultuureducatie een subsidie. Daarnaast ontvingen de OBA en Publieke Omroep Amsterdam (inclusief AT5) een subsidie.
Samenvatting 3.4.2 Erfgoed > In het schooljaar 2020-2021 is de pilot Cultuurcoach van start gaan met als doel extra kunstvakdocenten op school lessen te laten verzorgen, de bestaande werkdruk onder leraren te verminderen en het aanbod van cultuureducatie te verbreden. In totaal zijn op 80 scholen 88 cultuurcoaches vanuit 32 culturele instellingen aan het werk gegaan. Na de evaluatie van de pilot hebben we besloten om het project Cultuurcoaches voor de periode 2022-2024 voort te zetten met de Regeling Cultuurcoach via het Amsterdams Fonds voor de Kunst.
> Met het vaststellen van de bestuursopdracht Erfgoed in een dynamische stad, zorgen we ervoor dat erfgoed beter betrokken wordt bij gebiedsontwikkeling en de groei van de stad. We willen de cultuurhistorische waarden eerder in beeld brengen en beter beschermen. > Met het project Duurzaam Erfgoed helpen we alle bewoners en bedrijven in de stad die hun erfgoed willen verduurzamen met praktisch advies en het vergunningentraject. > Het vernieuwde bezoekerscentrum Amsterdam Werelderfgoed is geopend. Hier is voor iedereen alle informatie te vinden over werelderfgoed in het algemeen en het wereld erfgoed van de grachtengordel in het bijzonder.
14 ,8 miljoen 100
erfgoed bezoekerscentrum
instellingen 85
H 3.4
Programma 4 | Portefeuillehouder: wethouder Meliani
3.4 Kunst, cultuur en erfgoed Financiële toelichting
In de programmaonderdelen volgt een verdere toelichting van de afwijkingen op de baten en de lasten.
bedragen x € miljoen) bedragen x € miljoen)
Rekening 2020
Primaire Begroting Begroting 2021 2021 (Najaarsnota)
Rekening 2021
Verschil Rekening Begroting 2021 (Najaarsnota)
Baten
30,6
1,0
0,9
0,9
0,0
Lasten
207,8
186,4
209,5
204,4
-5,2
Saldo
-177,3
-185,4
-208,6
-203,5
5,1
Apparaatslasten bedragen x € miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)
Apparaatskosten
Rekening 2020
5,5
Primaire Begroting Begroting 2021 2021 (Najaarsnota)
3,7
4,1
Rekening 2021
Verschil Rekening Begroting 2021 (Najaarsnota)
4,7
0,6
Het programma 4 Kunst, Cultuur en Erfgoed heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 5,1 miljoen. Dit komt vooral door de lagere lasten van € 5,2 miljoen. Het positieve resultaat komt vooral door:
Lasten De totale lasten van € 204,4 miljoen zijn € 5,2 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere lasten voor het steunplan kunst en cultuur en de uitbreiding van dit plan voor de 2e helft van 2021. Het bedrag dat wij aan noodsteun subsidies hebben uitbetaald voor de 2e helft van het jaar (fase 4) bleek lager dan waar wij rekening mee hebben gehouden. Dit komt omdat instellingen meer kosten hebben bespaard, bijdragen hebben ontvangen van Rijkscultuurfondsen en verliezen op hebben gevangen binnen de eigen reserves. Daarnaast hebben wij enkele maatregelen uit het steunplan gericht op cultuurparticipatie en digitalisering verschoven naar 2022 omdat deze een langere voorbereidingstijd nodig hebben. (€ 2,5 miljoen)
86
H 3.4.1
3.4.1 Kunst en cultuur Ruimte creëren voor verbreding, verdieping en innovatie van het aanbod van kunst en cultuur in Amsterdam met als doel om een sterke, open en inclusieve cultuurstad te creëren.
Belangrijke ontwikkelingen Kunstenplan 2021-2024 Sinds het uitbreken van de coronacrisis is de impact op kunst- en cultuur instellingen en individuele kunstenaars en makers ongekend groot. Het voortdurend opschalen en weer afschalen of zelfs geheel sluiten van de instellingen, stelt instellingen voor ingewikkelde vraagstukken. Dit is zeer zorgelijk gezien de grote economische en maatschappelijke waarde van kunst en cultuur voor de stad. De belangrijke (inter)nationale rol die Amsterdam heeft als culturele hoofdstad staat onder druk.
De instellingen die een subsidie ontvangen in het kader van het Kunstenplan 2021-2024 (Amsterdamse Basisinfrastructuur) hebben de gelegenheid gekregen om hun plannen voor deze periode aan te passen aan de coronaomstandigheden. Zij hadden hun plannen namelijk ingediend in februari 2020. In de herziene aanvragen blijft het uitgangspunt dat de instellingen hun actieplan inclusiviteit en diversiteit uitvoeren. Daarmee bouwen we aan een inclusieve cultuurstad waar alle Amsterdammers zich kunnen herkennen in het aanbod en zich uitgenodigd voelen om deel te nemen en waar alle culturele instellingen toegankelijk zijn.
Cultuureducatie en talentontwikkeling Ondanks dat net als in 2020 de cultuursector in 2021 weer zeer ernstig werd beperkt door de coronamaatregelen, is er toch veel gebeurd. Omdat makers en instellingen er alles aan wilden doen hun publiek te bereiken, hebben zij volop geëxperimenteerd met het online aanbieden van voorstellingen, concerten, muzieklessen etcetera. Dit zal een blijvend effect hebben op het aanbod van de cultuursector. Sinds half maart 2020 bieden wij zoveel mogelijk hulp, in aanvulling op de algemene en specifieke Rijksmaatregelen. Van coulancemaatregelen tot steun aan broedplaatsen, van het verstrekken van speciale uitkeringen aan zelf standig werkende cultureel ondernemers (Tozo-regeling) tot maatwerk oplossingen voor huurders van gemeentelijke panden. Het college van b en w heeft een breed steunplan kunst en cultuur vastgesteld. Daarbinnen zijn in 2021 opnieuw noodsteunregelingen uitgevoerd voor gesubsidieerde en niet-gesubsidieerde culturele instellingen, voor broedplaatsen en voor nachtclubs met een culturele programmering.
Daarnaast is het budget voor projectsubsidies van het Amsterdams Fonds voor de Kunst opgehoogd voor zelfstandig werkende kunstenaars en kleine culturele initiatieven, hebben we bijgedragen aan het platform Cultuurherstel en het Kickstart Cultuurfonds, hebben we de Werkdesk kunst en cultuur ingericht, en hebben we een aanvraag voorbereid voor een nieuw te vormen Knowledge and Innovation Community (KIC) gericht op cultuur en creatieve industrie.
Het onderwijs is de manier om alle kinderen te laten kennismaken met kunst en cultuur. Daarom stimuleren wij een goed aanbod van kunst en cultuur in de klas, en ook daarbuiten. In 2021 heeft de coronacrisis opnieuw geleid tot minder deelname aan cultuureducatieve activiteiten met onder andere de Cultuurbus, omdat veel culturele instellingen gesloten waren. Bij de buitenschoolse cultuureducatie is met name de deelname van het aantal kinderen uit minimahuishoudens teruggelopen. Zij kunnen met steun van het Jongerencultuurfonds Amsterdam aan deze activiteiten kunnen deelnemen. In het schooljaar 2020-2021 is de pilot Cultuurcoach van start gaan met als doel extra kunstvakdocenten op school lessen te laten verzorgen, de bestaande werkdruk onder leraren te verminderen en het aanbod van cultuureducatie te verbreden. In totaal zijn op 80 scholen 88 cultuurcoaches vanuit 32 culturele instellingen aan het werk gegaan. De cultuurcoaches zijn vooral actief op scholen met veel leerlingen met een verhoogd risico op onderwijsachterstand. Leerlingen worden door de cultuurcoaches ook actief doorgeleid naar na- en buitenschoolse activiteiten in de vrije tijd. Na de evaluatie van de pilot hebben we besloten om het project Cultuurcoaches voor de periode 2022-2024 voort te zetten met de Regeling Cultuurcoach via het Amsterdams Fonds voor de Kunst.
87
H 3.4.1
Om ervoor te zorgen dat de Amsterdamse jeugd in tijden van corona toch goed de zomer doorkomt, hebben we net als in 2020 het programma MidzomerMokum georganiseerd. Dit is een aanvullend educatief, sportief en creatief programma. De Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) was een belangrijke partner: er zijn meer dan 290 activiteiten in 20 vestigingen georganiseerd, waaraan ruim 3000 kinderen deelnemen. De OBA nam ook deel aan MidwinterMokum; de evaluatie hiervan volgt nog.
van de aanbesteding van het nieuwe gebouw op Zuidas zijn 3 internationale teams van ontwerpers en bouwers uitgenodigd om een ontwerp te maken. OBA Next wordt een innovatieve en inspirerende plek voor heel Amsterdam; een openbare plek waar leren en ontwikkelen in een digitale tijd worden gestimuleerd. Samen met maatschappelijke partners zal de OBA hier programma’s ontwikkelen die gevarieerd, laagdrempelig en voor alle Amsterdammers toegankelijk zijn.
Kunst en cultuur in de wijk
In samenwerking met vele partners in de stad heeft de OBA net als in 2020 een zomerprogramma voor jeugd en jongeren georganiseerd: Midzomer Mokum. Speciaal voor kinderen en jongeren is de OBA het Amsterdams Leesoffensief gestart. Want door meer te lezen op jonge leeftijd wordt het risico op laaggeletterdheid kleiner.
Ook de culturele instellingen en initiatieven die zich vooral richten op de wijk, hebben zwaar te lijden gehad onder de crisis. Zij konden niet doen wat juist zo belangrijk voor de leefbaarheid in wijken en wat bijdraagt aan het versterken van de sociale cohesie en de persoonlijke ontwikkeling van onze bewoners. Veel Amsterdammers zijn door de sluiting van deze culturele instellingen vereenzaamd. Voor zover dat mogelijk was, hebben we wijk- en gebiedsgebonden kunst en cultuurinitiatieven (extra) ondersteund.
Kunst in de openbare ruimte Met de zogenoemde ‘percentageregeling’ plaatsen we nieuwe kunstwerken in de openbare ruimte in de ontwikkelgebieden en ontwikkelbuurten. Bij de besluiten om te investeren in nieuwe buurten wordt minimaal 0,5% van de inrichtingskosten van de openbare ruimte in de grondexploitatie bestemd voor kunst in de openbare ruimte. Het Stadscuratorium Amsterdam, dat het college van b en w adviseert, zorgt voor meer aandacht voor kunst in de openbare ruimte, geeft richting aan de uitbreiding van de collectie buiten kunst en bewaakt de kwaliteit. In 2021 organiseerde het Stadscuratorium diverse openbare discussies. Als onderdeel van Aanpak Binnenstad hebben we het Stadscuratorium Amsterdam gevraagd een visie op te stellen over kunst in de openbare ruimte om onder andere stegen en straten aantrekkelijker te maken.
Openbare Bibliotheek Amsterdam De Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) is in 2021 zoveel mogelijk open geweest en heeft het de Amsterdammers zo makkelijk mogelijk gemaakt om boeken te lenen en informatie te verkrijgen. In 2021 heeft de OBA extra aandacht gegeven aan het bereiken van ouderen en uitbreiding van het digitale aanbod. Daarnaast zijn de voorbereidingen voor een nieuwe bibliotheek in Nieuw-West en OBA Next op Zuidas voortgezet. Als onderdeel
De OBA is in 2021 gestart met het opstellen van een integraal toekomstplan gericht op onder meer intensievere samenwerking met scholen, culturele instellingen en welzijnsinstellingen in de wijken. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de bezuinigingsopdracht voor de OBA (structureel € 1,5 miljoen vanaf 2025). In 2021 zijn de voorbereidingen getroffen voor de overdracht van de openbare bibliotheek in Weesp naar de OBA per 1 januari 2022.
Broedplaatsen Net als in 2020 hebben we in 2021 een noodsteunregeling geboden voor broedplaatsen die door de coronacrisis sterk geraakt zijn. Daardoor hebben veel kunstenaars hun atelier kunnen behouden. We hebben het programma voortgezet dat als doel heeft om de broed plaatsen diverser te maken op het niveau van besturen een raden van toezicht. In deze beleidsperiode loopt voor 15 broedplaatsen de contracttermijn af. We hebben ons ingezet voor bestendiging van deze broedplaatsen door samen te werken met eigenaren, verhuurders en de broedplaatsen. Hierdoor is in 2021 slechts een broedplaats gesloten en hebben we alle andere aflopende contracten kunnen verlengen. We werkten aan ontwikkelkansen voor nieuwe broedplaatsen, ateliers en atelierwoningen. Bijvoorbeeld op Sloterdijk (broedplaatsen de Sloot en Lycka), het NDSM-terrein (broedplaats MACA), in de Dapperbuurt (broedplaats de Dapper), het Bajeskwartier (broedplaats Bajesdorp), in de Sluisbuurt 88
H 3.4.1
(broedplaats Baggerbeest) en de vernieuwing van de Banne in Noord. In de gebiedsontwikkeling neemt de gemeente inmiddels regelmatig ruimte voor broedplaatsen mee in het programma. Daardoor is het gelukt het broed plaatsenbestand in 2021 met ruim 18.000 m2 te laten stijgen. In het kader van het herstelplan worden de middelen voor broedplaatsen vanaf 2021 afgebouwd. Dit heeft als gevolg dat we het aantal vierkante meters aan broedplaatsen verlagen. Daarnaast loopt van een aantal grote broedplaatsen in de komende jaren de contracten af wat een sterke daling van het beschikbare aantal m2’s tot gevolg kan hebben.
Nachtcultuur Omdat nachtcultuur even belangrijk is als cultuur overdag heeft het college van b en w een Nachtvisie opgesteld. Hierin zijn de randvoorwaarden vastgelegd voor een bruisende nachtcultuur. De nachtcultuur staat onder druk door onder meer een toenemend gebrek aan betaalbare ruimte. Makers, artiesten, organisatoren, het Overleg Amsterdamse Clubs en de stichting Nachtburgemeester zijn het er allemaal over eens dat de nachtcultuur aantrekkelijk, toegankelijk en veilig moet blijven voor alle bewoners en bezoekers.
Nieuwe culturele voorzieningen - groei van de stad en inhaalslag De groei van de stad en de ambitie om een complete stad inclusief maatschappelijke voorzieningen te maken, betekent ook groei voor kunst en cultuur. In de stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West is het culturele (buurt)voorzieningenniveau lager , hier maken we een inhaalslag. De invulling hiervan gebeurt in overleg met het culturele veld. Hierbij zoeken we ook aansluiting bij de specifieke behoefte in de (ontwikkel)buurten. Het Amsterdams Fonds voor de Kunst heeft een apart subsidiebudget voor culturele initiatieven in nieuwe wijken. In Noord werken we aan het creëren van nieuwe culturele voorzieningen op het Buikslotermeerplein dat door de naastgelegen metrohalte zeer goed bereikbaar is. Daarvoor zijn we in gesprek met verschillende culturele partners die zich zowel op een groot (internationaal) publiek als de omliggende wijken richten. In Zuidoost hebben we een haalbaarheidsonderzoek gedaan naar de uitbreiding van het Bijlmer Parktheater en zoeken we voor OSCAM een definitieve plek. In Nieuw-West openen we het Verhalenhuis: een nieuwe locatie op het Osdorpplein waarin de OBA, El Hizjra, Oxville en FunX een
plek krijgen. Voor het nieuwe gebouw voor Theater de Meervaart hebben we onderzocht wat de beste locaties zijn in het water aan de zuidoever van de Sloterplas. In het nieuwe gebouw zal de Meervaart een uniek en gevarieerd aanbod bieden voor een breed publiek en ruime aandacht besteden aan talentontwikkeling binnen het stadsdeel. De voorbereiding van de renovatie en uitbreiding van het Amsterdam Museum is nagenoeg rond. Het is een complexe en uitdagende opgave om dit rijksmonument te renoveren, uit te breiden en om te vormen tot een eigentijds stadsmuseum dat het publiek boeit met de verhalen over onze stad. Het definitief ontwerp is gereed en de werkzaamheden starten in februari 2022. De opening van het verbouwde museum staat gepland voor de tweede helft van 2025, in het jaar dat Amsterdam 750 jaar bestaat. Daarnaast is in 2021 verder gewerkt aan de voorbereidingen van de renovatie van het openluchttheater in het Amsterdamse Bos. In 2021 zijn belangrijke stappen gezet in de voorbereiding van het nationaal slavernijmuseum in Amsterdam. De regiegroep met onder andere NiNsee, IZI Solutions en Museum zonder Muren heeft het verkenningsrapport ‘Met de kracht van de voorouders’ afgerond. In januari 2022 stellen wij de inhoudelijke hoofdlijnen van het museum vast en worden de resultaten van de locatiestudie bekend.
Het nieuwe museum gaat een bijdrage leveren aan kennis over en inzicht in de Nederlandse slavernijgeschiedenis en de betekenis hiervan in de huidige samenleving.
Regio Het programma ‘Kunst, Cultuur en Erfgoed van de Metropoolregio Amsterdam’ heeft als doel om te bevorderen dat meer mensen meedoen aan cultuur en om toekomstbestendige cultuur en erfgoedsectoren mogelijk te maken in de gehele regio. De uitvoering van de pilot Bereikbaarheid & Promotie Cultuur Metropoolregio Amsterdam in uitgesteld. De pilot vindt plaats in samenwerking met onder andere het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap, amsterdam&partners, de Universiteit van Amsterdam, GVB, Connexxion en diverse culturele instellingen in de regio.
Internationaal Binnen het World Cities Culture Forum (WCCF) is in 2021 intensief digitaal samengewerkt met diverse wereldsteden om kennis en ervaringen te delen 89
H 3.4.1
op het gebied van crisis- en herstelmanagement voor de cultuursector in de coronacrisis. Maandelijks vonden er sessies plaats waarbij Amsterdam ervaringen kon delen met Helsinki, Stockholm, Berlijn, Parijs, New York, en Londen op het gebied van onder andere steunmaatregelen, digitalisering, economisch herstel en communicatie. In het kader van inclusie en culturele diversiteit, bevorderen we ook de artistiek-inhoudelijke verbindingen tussen Amsterdam en de diverse herkomstlanden en -regio’s van Amsterdammers. De kunst- en cultuurmissie naar Marokko kon ook in 2021 niet plaatsvinden. Een alternatieve bijeenkomst met diverse instellingen heeft plaatsgevonden in de ambtswoning. Onder voorzitterschap van Amsterdam is het ACCESS-netwerk verder ontwikkeld. Hierin werken acht Europese hoofdsteden (Amsterdam, London, Lissabon, Dublin, Tallinn, Riga, Vilnius en Sofia) samen op het onderwerp inclusie, culturele diversiteit en bevordering van cultuurparticipatie. Ondanks de coronacrisis lukt het de steden om de gezamenlijke agenda op lokaal niveau uit te voeren. Elke stad werkt samen met lokale partijen (zoals cultuurprofessionals, kunstenaars, beleidsmakers, bewoners) om te komen tot lokaal inclusief cultuurbeleid.
Specifieke beleidsdoelen Doel 4.1.1 Amsterdam heeft een kwalitatief hoogwaardig, vernieuwend en divers cultureel aanbod voor alle Amsterdammers en bezoekers en alle Amsterdamse kinderen maken kennis met Kunst en Cultuur. Indicatoren doel
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Begroting Jaarverslag 2021 2021
1
Het aandeel van de Amsterdammers dat bereikt wordt met Kunst en Cultuur
82%
85%
2
Het aandeel van de 20% laagste inkomstengroep Amsterdammers dat bereikt wordt met Kunst en Cultuur
70%
75%
Activiteit 4.1.1.1 We ondersteunen en faciliteren kunsten cultuurinstellingen in alle disciplines, voor alle doelgroepen verspreid over de hele stad.
Publieke Omroep Amsterdam
Indicatoren activiteit
De lokale publieke omroep voorziet veel Amsterdammers van essentiële informatie over de stad. De nieuwszender AT5 heeft naast een informerende en verbindende functie ook een waakhondfunctie richting het gemeente bestuur. Publieke Omroep Amsterdam (POA), waar AT5 onderdeel van is, heeft afgesproken met de OBA dat POA een plek gaat krijgen in de bibliotheek op het Oosterdok.
*
1
Totaal aantal bezoeken in Amsterdam aan culturele instellingen opgenomen in het Kunstenplan 2017-2020
2
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Begroting Jaarverslag 2021 2021
8.896.717 (2013)
10.028.255
*
Aantal activiteiten, programma’s, producties van culturele instellingen in het Kunstenplan 2017-2020 in het buitenland
1.987 (2015)
2.214
*
3
Aantal deelnemers aan niet schoolgebonden activiteiten voor cultuureducatie: 4-12 jaar
27.000 (2015)
48.036
*
4
Aantal deelnemers aan niet schoolgebonden activiteiten voor cultuureducatie: 12-18 jaar
3.000 (2015)
34.458
*
Meting is nog niet beschikbaar omdat subsidieverantwoordingen van de Kunstenplantinstellingen nog niet gereed zijn.
90
H 3.4.1
Activiteit 4.1.1.2
Activiteit 4.1.1.4
We zorgen ervoor dat alle kinderen in het primair onderwijs en speciaal onderwijs kennismaken met kunst en cultuur binnen schooltijd.
We ondersteunen kunsten cultuuractiviteiten en evenementen passend bij de specifieke behoefte van buurten en gebieden en we realiseren kunst in de openbare ruimte in met name de nieuwe wijken.
Indicatoren activiteit 1
2
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Percentage scholen (voor primair onderwijs en speciaal onderwijs) dat twee of meer doorlopende leerlijnen cultuureducatie aanbiedt
50% (2013)
81%
Aantal vervoerde leerlingen per bus of boot naar culturele instellingen
44.000 (2015)
24.680
Begroting Jaarverslag 2021 2021 80%
50.000
Indicatoren activiteit
80%
26.770
Door de lockdowns en het sluiten van de culturele instellingen als gevolg van de coronacrisis is het aantal ritten voor 2021 lager dan begroot. Tezamen met de inzet van de Cultuurbus in het kader van Midzomer Mokum is er wel weer sprake van een stijging ten opzichte van 2020. Activiteit 4.1.1.3
Indicatoren activiteit
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
1
Aantal kinderen en jongeren uit de doelgroep (120% van het WSM (Wettelijk Sociaal Minimum)) dat bereikt wordt met nietschoolgebonden activiteiten via het Jongerencultuurfonds
700 (2014)
2.285
3.600
2.100
2
Percentage van de Amsterdamse kinderen die onder 120% van het WSM leven, dat deelneemt aan nietschoolgebonden activiteiten via het Jongerencultuurfonds
13% (2018)
13,5%
16%
9%
Begroting Jaarverslag 2021 2021
1
Aantal gesubsidieerde buurtgebonden kunst en cultuuractiviteiten
(2019)
220
200
2
Aantal gesubsidieerde culturele instellingen
(2019)
60
60
3
Percentage ontwikkelgebieden waar nieuwe kunstwerken zijn gerealiseerd
(2019)
8%
8%
Doel 4.1.2 Amsterdam heeft een gespreid aanbod van broedplaatsen, woonen werkruimtes voor kunstenaars en creatieve ondernemers en cultuurgebouwen. Indicatoren doel
We stimuleren dat kinderen uit minimagezinnen deelnemen aan niet schoolgebonden activiteiten voor cultuureducatie.
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Begroting Jaarverslag 2021 2021
1
Bij de groei van de stad is de stijging van het aantal vierkante meters culturele voorzieningen minimaal gelijk aan de stijging op basis van de referentienorm per gebied
n.v.t.
100%
100%
2
Aantal en metrage van broedplaatsen die opgenomen zijn in tenderdocumenten die zijn gepubliceerd in het kader van gebiedsontwikkeling
1 á 500 m2 (2018)
3.250 m2
2 a 1.000 m2
Begroting Jaarverslag 2021 2021
n.t.b.
4.1.1.3.1 Door de aanhoudende beperkende maatregelen in 2021 vanwege de coronacrisis voor de buitenschoolse cultuuractiviteiten is het bereik van kinderen nog iets verder terug gelopen ten opzichte van 2020.
91
H 3.4.1
Activiteit 4.1.2.1
Doel 4.1.3
We stimuleren doorstroom en diversiteit in de ontwikkeling van (nieuwe) atelierruimtes en broedplaatsen.
Alle Amsterdammers hebben toegang tot informatie en onafhankelijk nieuws via een netwerk van bibliotheken en de lokale publieke omroep.
Indicatoren activiteit
Indicatoren doel
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Begroting Jaarverslag 2021 2021
1
Aantal vierkante meter (bvo) broedplaatsen voor de totale broedplaats (inclusief de bedrijfsruimten, horeca, etc.) in Amsterdam en in de MRA
116.805 (2018)
128.821
136.805
177.472
2
Aantal CAWAateliers in Amsterdam en in de MRA
1.920 (2018)
2.097
2.220
2.400
3
Aantal toewijzingen door de CAWA van atelierruimtes
650 (2018)
1.000
700
*
4
Aantal 3package deal toptalenten dat gehuisvest is (woonruimte en atelier)
15 (2018)
14
15
15
Percentage Amsterdammers dat zich regelmatig informeert via de lokale publieke omroep
50% (2018)
50%
50%
50%
2a
Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: 0 3 jaar
9.891 (2018)
7.275
9.500
6.885
2b
Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: 4 11 jaar
50.801 (2018)
47.202
47.000
42.805
2c
Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: 12 17 jaar
33.469 (2018)
41.561
32.000
30.856
2d
Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: 18 66 jaar
59.140 (2018)
59.000
42.140
2e
Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: ouder dan 66 jaar
15.670 (2018)
16.000
11.260
4.1.2.1.1
Activiteit 4.1.2.2 We laten het aanbod grootstedelijke én buurtgerichte culturele voorzieningen meegroeien met de stad, houden het onderhoudsniveau op peil en verduurzamen waar mogelijk.
1
2
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Percentage culturele voorzieningen waarvan het onderhoudsniveau minimaal 3 is. Gemeten wordt het onderhoudsniveau van die culturele voorzieningen die in gemeentelijk bezit zijn en/of waarmee de gemeente een subsidierelatie heeft
74% (2018)
Energielabel dat minimaal de helft van alle cultuurgebouwen in bezit van de gemeente Amsterdam hebben
G (2018)
85%
G
Begroting Jaarverslag 2021 2021 85%
G
We subsidiëren de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) zodat alle Amsterdammers toegang hebben tot kennis, cultuur en informatie en de OBA digitale geletterdheid, leven lang leren, ontmoeting en betrokkenheid bij stad en buurt stimuleert. Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
1
Aantal bezoeken bibliotheken
3.822.966 (2018)
2
Aantal uitleningen
3
Aantal activiteiten educatief, cultureel en tentoonstellingen
85%
D
13.484
Activiteit 4.1.3.1
Indicatoren activiteit Indicatoren activiteit
Begroting Jaarverslag 2021 2021
1
* nog niet bekend
Er heeft een herijking plaatsgevonden van het totale oppervlak. De stijging in 2021 was 18.106 m2. De waarde over 2021 was 159.366 m2. Er was dus een fout van 22.561 m2 in de oude administratie.
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
1.776.416
Begroting Jaarverslag 2021 2021 3.900.000
3.404.600
2.455.600 (2018)
2.300.000
*
4.535 (2018)
6.500
*
* nog niet bekend
92
H 3.4.1
Activiteit 4.1.3.2 We subsidiëren de zendgemachtigde om onafhankelijk nieuws over de stad te maken en om Amsterdammers in staat te stellen zelf programma's te maken.
Het programmaonderdeel 4.1 Kunst en Cultuur heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 5,1 miljoen. Dit komt door lagere lasten van € 5,2 miljoen. Daar staan tegenover lagere baten van € 0,1 miljoen.
Indicatoren activiteit
Het positieve resultaat komt vooral door:
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Begroting Jaarverslag 2021 2021
1
Aantal kijkers lokale media gemiddeld per maand
350.000 (2015)
347.000
314.000
301.000
2
Aantal unieke bezoekers website en app lokale media gemiddeld per maand
1,8 miljoen (2016)
1,6 miljoen
1,6 miljoen
1,8 miljoen
3
Aantal programmamakers dat gebruik maakt van Open Acces kanalen van de Publieke Omroep
150 (2015)
200
200
320
Baten
Verbonden partijen
De totale baten van € 0,7 miljoen zijn € 0,1 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere baten doordat de verhuur van het evenemententerrein Westergasfabriek voor het organiseren van evenementen vanwege de coronamaatregelen beperkt mogelijk was (€ 0,2 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.
ODE Energie
Lasten
ODE Energie zorgt voor milieuvriendelijke energievoorziening op het Oosterdokseiland. Dit doen zij onder andere voor de hoofdvestiging van de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Hiermee draagt ODE Energie bij aan het in stand houden van het netwerk van bibliotheken.
De totale lasten van € 201,0 miljoen zijn € 5,2 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere lasten voor het steunplan kunst en cultuur en de uitbreiding van dit plan voor de 2e helft van 2021. Het bedrag dat wij aan nood steunsubsidies hebben uitbetaald voor de 2e helft van het jaar (fase 4) bleek lager dan waar wij rekening mee hebben gehouden. Dit komt omdat instellingen meer kosten hebben bespaard, bijdragen hebben ontvangen van Rijkscultuurfondsen en verliezen op hebben opgevangen binnen de eigen reserves. Daarnaast hebben wij enkele maatregelen uit het steunplan gericht op cultuurparticipatie en digitalisering verschoven naar 2022 omdat deze een langere voorbereidingstijd nodig hebben (€ 2,5 miljoen). • Lagere lasten voor broedplaatsen omdat de realisatie van een aantal nieuwe broedplaatsen vertraging heeft opgelopen, vrijval is ontstaan van verplichtingen die niet meer nodig zijn voor al gerealiseerde broedplaatsen en activiteiten niet door konden gaan vanwege de coronamaatregelen (€ 0,8 miljoen). • Lagere lasten voor het Holocaust Namenmonument. De garantstelling die wij aan het Nederlands Auschwitz Comité (NAC) hebben gegeven voor de bouw van het Namenmonument blijkt niet volledige nodig te zijn omdat het NAC via fondsenwerving meer bijdragen heeft ontvangen. Daarnaast zijn ook de bouwkosten iets lager uitgevallen (€ 0,6 miljoen).
Exploitatiemaatschappij Carré B.V. Carré helpt bij behoud van cultureel erfgoed op een belangrijke plek in de stad. Carré is een rijksmonument, waarbij de theaterfunctie hoort bij het karakteristieke pand. Carré biedt cultureel aanbod voor een breed publiek met een afwisselende programmering.
Financiële toelichting bedragen x € miljoen) bedragen x € miljoen)
Baten
Rekening 2020
Primaire Begroting 2021
Begroting 2021(NJN)
Rekening 2021
Verschil Rekening Begroting 2021 (Najaarsnota)
30,0
0,8
0,8
0,7
-0,1
Lasten
204,0
183,2
206,2
201,0
-5,2
Saldo
-174,0
-182,4
-205,4
-200,3
5,1
93
H 3.4.1
• Lagere lasten doordat minder subsidies zijn aangevraagd voor evenementen en herdenkingen omdat deze niet of in een andere vorm hebben plaatsgevonden vanwege de coronamaatregelen (€ 0,5 miljoen). • Lagere lasten doordat de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) vanwege het opstarten van het ontwikkeltraject in 2021 minder subsidie heeft aangevraagd voor de ontwikkeling van de OBA, waaronder het opstellen van het Integraal toekomstplan OBA en het programma voor OBA NEXT. De lasten zullen worden gemaakt in de resterende looptijd van het ontwikkeltraject tot en met 2026. (€ 0,3 miljoen) • Lagere lasten voor de opname van de bibliotheek Weesp in het vestigingennetwerk van de OBA. De bibliotheek Weesp was tot 1 januari 2022 een vestiging van de van de bibliotheek Gooi en meer. Deze overgang eist van beide partijen aanpassingen in de organisatie. Een deel van die aanpassingen zal in 2022 en 2023 worden uitgevoerd en de gemeente Weesp heeft bijgedragen in de lasten (€ 0,2 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.
Reserves bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)
Onttrekkingen reserves
Rekening 2020
5,0
Primaire Begroting Begroting 2021 2021 (Najaarsnota)
0,0
0,0
Rekening 2021
Verschil Rekening Begroting 2021 (Najaarsnota)
0,0
0,0
Toevoegingen reserves
0,3
1,5
1,9
2,2
0,3
Mutatie reserves
4,7
-1,5
-1,9
-2,2
-0,3
Onttrekkingen reserves In 2021 is niet aan de reserves onttrokken.
Toevoegingen reserves De toevoeging aan de reserve Kunstenplan 2021-2024 is € 0,3 miljoen hoger dan begroot. Conform het besluit Hoofdlijnen Kunstenplan 2021-2024 wordt een lagere besteding op het kunstenplanbudget toegevoegd aan de reserve Kunstenplan.
Subsidies van betekenis Subsidie
Begroting 2021
Jaarverslag 2021
1. Kunstenplan 2021-2024
€ 134.537.817
€ 134.537.817
2. Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA)
€ 27.608.750
€ 27.608.750
3. Noodsteun Culturele sector i.v.m. Corona
€ 22.250.000
€ 20.872.510
1. Kunstenplan 2021-2024 (inclusief vaste subsidies) In 2021 ontvingen instellingen op basis van het Kunstenplan 2021-2024 € 134,5 miljoen aan subsidies: • € 92,7 miljoen voor de instellingen van de Amsterdamse Basisinfra structuur, inclusief vaste subsidies. • € 31,4 miljoen als subsidie verstrekt door het Amsterdam Fonds voor de Kunst waaronder de vierjarige regeling, de tweejarige regeling (amateurkunst) en professionele kunst. • € 10,5 miljoen voor de instellingen binnen het cluster cultuureducatie.
2. Openbare Bibliotheek Amsterdam Aan de Openbare Bibliotheek Amsterdam hebben we een subsidie van € 27,6 miljoen verstrekt voor de exploitatie van de hoofdvestiging en de overige vestigingen.
3. Noodsteun aan cultuursector in verband met de corona maatregelen Aan de cultuursector in Amsterdam hebben we € 20,9 miljoen subsidie verstrekt ter compensatie van de verliezen als gevolg van de corona maatregelen.
94
H 3.4.1
Risico’s en maatregelen Actuele risico’s
Maatregelen
1. Voor het behalen van de doelen en de activiteiten van het Kunstenplan is de gemeente afhankelijk van de uitvoering door kunst- en cultuurinstellingen. Als de plannen van kunsten cultuurinstellingen onvoldoende worden waargemaakt door bijvoorbeeld grote financiële tegenvallers of juridische geschillen, komen de doelstellingen van de gemeente onder druk te staan. De coronacrisis heeft een grote financiële impact op de gehele cultuursector, dus ook voor kunst- en cultuurinstellingen in het Kunstenplan 2021-2024. Hoe de impact van de corona maatregelen zich de komende periode gaat ontwikkelen blijft ongewis. De verwachting is dat het herstel voor de cultuursector lang zal duren en langzamer zal verlopen dan in andere sectoren.
We voeren ten minste eens per jaar monitor gesprekken met instellingen in de Amsterdam Bis en het Cluster Cultuureducatie over inhoudelijke en financiële prestaties. Het Amsterdam Fonds voor de Kunst (AFK) voert deze gesprekken met de overige instellingen in het Kunstenplan. In 2020 en 2021 heeft de gemeente Amsterdam vanwege de coronacrisis een steunplan uitgevoerd om de cultuursector zoveel mogelijk overeind te houden. Onderdeel daarvan waren eenmalige noodsteun subsidies aan Kunstenplaninstellingen en nietKunstenplaninstellingen. Omdat de verdere gevolgen van de coronacrisis in 2022 en het tempo van het herstel nog ongewis zijn, zijn we in de gehele periode 2021-2024 bij de vaststellingen van de meerjarige subsidies coulant ten aanzien van de prestatieafspraken. De instellingen krijgen ook ruimte om te reorganiseren en de programmering aan te passen aan de geldende cororna maatregelen, en in lijn met de ingediende herziene plannen voor het Kunstenplan 2021-2024.
2. De uitvoering van het Kunstenplan valt gedeeltelijk onder verantwoordelijkheid van het Amsterdam Fonds voor de Kunst (voortaan genoemd AFK). Als het AFK een deel niet kan uitvoeren door bijvoorbeeld financiële tegenvallers of problemen in de organisatie, komen de doelstellingen van de gemeente onder druk te staan.
We zijn een samenwerkingsovereenkomst met het AFK aangegaan waarin de gezamenlijke verant woordelijkheid voor uitvoeren van het Kunstenplan en ieders verplichtingen zijn vastgelegd. We houden de uitvoering in de gaten door intensief overleg op ambtelijk en bestuurlijk niveau waarbij we ook de jaarlijkse verantwoording van het AFK bespreken en beoordelen. De samenwerkings overeenkomst wordt momenteel herzien voor de periode 2021-2024.
3. Enkele grote (risicovolle) projecten komen in de definitie- en uitvoeringsfase. Voorbeelden zijn renovatie Amsterdam Museum, OBA Next, nieuwe Meervaart.
Om deze projecten goed te monitoren en sturing aan te geven als opdrachtgever, wordt er invulling gegeven aan het gedelegeerd ambtelijk opdracht geverschap inclusief projectteam. Per 1 februari 2022 is de gedelegeerd ambtelijk opdrachtgever gestart, waarna verdere invulling zal volgen.
Actuele risico’s
Maatregelen
4. Ondanks de diverse steunmaatregelen (landelijke- en lokale regelingen) aan de kunst- en cultuurinstellingen om deze overeind te houden, is het ongewis of alle instellingen daadwerkelijk overeind blijven en daarmee de bestaande culturele infrastructuur van de Gemeente Amsterdam. Op dit moment is er geen zicht op middelen vanuit het Rijk voor additionele steun voor de lokale overheden of vanuit de gemeente Amsterdam zelf, waarmee een nieuwe steunregeling getroffen kan worden.
Het college heeft het steunplan voor de culturele sector en de uitbreiding hiervan in 2020-2021, met een beperkte gelabelde invulling voor 2022, vastgesteld. Hierin is onder andere aandacht voor het herstarten van de programmering, permanent inbedden van hybride programmering, stimuleren van de lokale en internationale bezoekers en specifieke incidentele uitbreidingen van de projectstimuleringsregeling van het AFK. Tevens wordt er een werkgroep Cultuur en Corona opgericht met als doel het ontwikkelen van een lange termijnvisie. De werkgroep gaat bestaan uit de gemeente, het AFK en een vertegenwoordiging van de cultuur sector. Deze werkgroep gaat nadenken over de toekomst van de Amsterdamse cultuursector in relatie tot corona en het herstel hiervan met de bestaande middelen (KP 2021-2024), en over manieren om effectiever de eventueel nieuwe nood- en herstelsteun vanuit de gemeente en het Rijk in te zetten. De Amsterdamse Kunstraad zal hier ook bij betrokken worden.
Opgetreden risico’s
Maatregelen
1. Voor het behalen van de doelen en de activiteiten van het Kunstenplan is de gemeente afhankelijk van de uitvoering door kunst- en cultuurinstellingen. De plannen van deze instellingen kunnen onvoldoende worden waargemaakt door grote financiële tegenvallers en (gedeeltelijke) sluiting als gevolg van de coronamaatregelen. Hiermee komen de doelstellingen van de gemeente onder druk te staan.
Voor 2021 heeft de gemeente Amsterdam een incidentele steunmaatregel getroffen vanwege de gevolgen van de coronamaatregelen voor de kunst- en cultuurinstellingen. Ter (gedeeltelijke) compensatie van de verliezen is € 20,9 miljoen aan de kunst- en cultuurinstellingen verstrekt.
95
H 3.4.1
Beleidskaders • Hoofdlijnen kunst en cultuur 2021-2024: beschrijft de inhoudelijke doelen van het cultuurbeleid voor deze periode. Het bevat de aanwijzing van culturele instellingen in de Amsterdamse Basisinfrastructuur (Amsterdam Bis) en het beleidskader voor de taken van het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK). • Kunstenplan 2021-2024: beschrijft hoe het cultuurbeleid vanuit de Hoofdlijnen wordt uitgevoerd. Het bevat onder meer een verdere uitwerking van beleidsdoelstellingen rond cultuureducatie. • Convenant Basispakket Kunst- en Cultuureducatie: een formalisering van de samenwerking tussen de gemeente, de stadsdelen, de schoolbesturen van het primair onderwijs, Pabo en kunstvakopleidingen over de invoering van het Basispakket kunst- en cultuureducatie. Het gaat om de inrichting van voorzieningen voor scholen rond cultuureducatie. • Uitvoeringskader Kunst in de Openbare Ruimte 2018-2020: beschrijft een gecoördineerde aanpak om meer kunst in de openbare ruimte te krijgen. • Amsterdamse referentienorm en maatschappelijke voorzieningen: met de afspraken in de Amsterdamse referentienorm zorgen we ervoor dat we maatschappelijke functies bewaken vanuit de uitvoering van Koers 2025 waarin de ambities voor de nieuw te bouwen woningen zijn vastgelegd.
• Ruimte voor kunst en cultuur - strategisch huisvestingsplan (SHP) kunst en cultuur 2020-2025: het SHP beschrijft een beeld over hoe groei van de stad samen kan gaan met groei van aanbod van kunst en cultuur. • Atelier en Broedplaatsenbeleid 2019-2022.
96
H 3.4.2
3.4.2 Erfgoed De gemeente benut de cultuurhistorische waarden optimaal bij de groei en de leefbaarheid van de stad. Dat geldt niet alleen voor het in stand houden van de bestaande historische kwaliteiten van de grachtengordel maar ook voor het behouden van het jongere erfgoed in de voor- en naoorlogse wijken en buurten.
Belangrijke ontwikkelingen Met het vaststellen van de Bestuursopdracht Erfgoed in een dynamische stad, zorgen we ervoor dat erfgoed betrokken wordt bij de gebiedsontwikkeling en de groei van de stad. In dat kader zijn we gestart met het maken van inventarisaties van de recentere architectuur en stedenbouw, van de industriële gebieden en van de historische dorpen. Verder is een paraplubestemmingsplan in de maak waarmee we de beeldbepalende panden beter willen beschermen. Er zijn werkzaamheden op locatie nodig om plannen voor erfgoed zorgvuldig te toetsen. Ondanks de lockdowns van het afgelopen jaar konden we die werkzaamheden op locatie voortzetten dankzij een corona-protocol. De plannen van bewoners voor aan- en uitbouw van hun woningen zijn onverminderd hoog. Plannen komen ook van andere partners in de stad die hun erfgoed gaan restaureren, zoals Artis, het Amsterdam Museum en het Amstelstation. Naast restauratie blijft ook transformatie van erfgoed naar een nieuwe functie actueel zoals de oude Rechtbank aan de Parnassusweg tot Kunstmuseum en de transformatie van de Havenstraatgevangenis tot de British School. Als bijdrage aan gebiedsontwikkeling is cultuurhistorisch onderzoek gedaan naar Plan van Gool, IJplein-gebied, Molenwijk, oude Houthaven, Sloterplas, Huis te Vraag, Gijsbrecht van Aemstelpark en de groeninrichting van het Bijlmermuseum.
We maken het verhaal van de stad compleet met archeologisch onderzoek, niet alleen in binnenstad maar ook in de buitengebieden. Zo vertellen de blootgelegde resten van een 16e-eeuwse herberg aan de Sloterweg het verhaal van de wegen buiten de stadsgrenzen waarlangs geen accijnzen werden geheven op drank, met alle gevolgen van dien.
Archeologische vondsten worden gebruikt bij tentoonstellingen. Zo zijn 17e-eeuwse suikerpotten, opgegraven in Amsterdam, uitgeleend voor de Slavernij-expositie in het Rijksmuseum. Er zijn in totaal 30 gemeentelijke monumenten bijgekomen zoals een aantal bruggen in Nieuw-West en Gouden Leeuw in Zuidoost. In Weesp zijn 5 monumenten aangewezen waaronder drie rijksmonumenten. We hebben verschillende onderzoeken en inventarisaties uitgevoerd naar de cultuurhistorische bovengrondse waarden van Weesp, waaronder het landelijk gebied, Het Domijn, de Verlengde Buitenveer en de na-oorlogse wijk in Weesp-Zuid. Hiermee komen ook deze waarden in beeld en kunnen ze betrokken worden bij (bouw-)plannen in Weesp. De restauratie van de monumentale begraafplaats Landscroon is gestart. Duurzaamheid, circulariteit en erfgoed kunnen uitstekend samen gaan. Niet alleen omdat vanwege de hoge leeftijd, erfgoed van zichzelf al duurzaam en circulair is maar ook omdat door het leveren van maatwerk en het stapelen van maatwerkregels, veel CO2-reductie te halen is bij erfgoed zónder dat deze gebouwen hun cultuurhistorische waarde verliezen. Met het project Duurzaam Erfgoed delen we deze aanpak met bewoners en bedrijven en brengen we die pro-actief aan de man. Ook voor de bewoners van Weesp die zonnepanelen willen plaatsen is nu een zogenoemde ‘zonneatlas’ beschikbaar voor de mogelijkheden.
Het grootste publieksevenement voor erfgoed in de stad, de Open Monumentendag, kon gelukkig in aangepaste vorm doorgaan. Het nieuwe bezoekerscentrum voor het Amsterdamse werelderfgoed kon zijn deuren openen.
97
H 3.4.2
Specifieke beleidsdoelen
4.2.1.2.1 De hoeveelheid bouwplannen voor monumenten is gestegen en daarmee ook de advisering.
Doel 4.2.1
4.2.1.2.2
Het Amsterdamse erfgoed heeft en behoudt zijn cultuurhistorische waarde, wordt op passende manier benut en vertelt het verhaal van de stad. Indicatoren doel
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
1
90% (Monitor 20172018)
Percentage “goed” dat de gemeente in de monitor erfgoedinspectie toont op onderwerpen over archeologie en monumentenzorg in relatie tot andere Nederlandse gemeenten
90%
Door de groei van de stad en de gestegen hoeveelheid bouwinitiatieven zijn ook de archeologische adviezen toegenomen.
Begroting Jaarverslag 2021 2021 90%
Activiteit 4.2.1.3
90%
We delen kennis over de cultuurhistorie in en over de stad. Indicatoren activiteit
Activiteit 4.2.1.1 We onderzoeken de bovenen ondergrondse cultuurhistorische waarden. Indicatoren activiteit
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Begroting Jaarverslag 2021 2021
1
Aantal onderzoeken Monumenten (cultuurhistorische waarde van gebouwen en gebieden)
100 (2014)
394
325
461
2
Aantal onderzoeken Archeologie
10 (2014)
18
15
15
1
Aantal informatieen publieksevenementen (inloopavonden, etc.)
2
Aantal bezoekers Open Monumentendagen
3
Aantal bezoekers Nationale Archeologiedagen
4
Aantal jaarlijks opgeleverde educatieprojecten en – producten
5
Aantal "terugmeldingen" bij kernregistratie gemeentelijke monumenten
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Begroting Jaarverslag 2021 2021
80
36
60
80
35.000 (2012)
7.000
35.000
10.000
350 (2018)
0
350
0
2
7
0 (2018)
173
33 8
4.2.1.1.1
4.2.1.3.1
Vanwege de gebiedsontwikkeling in de stad en de fusie met Weesp zijn er in het afgelopen jaar meer cultuurhistorische onderzoeken gedaan.
De meeste informatie- en publieksevenementen kon digitaal doorgaan.
4
4.2.1.3.2
Activiteit 4.2.1.2
De Open Monumentendag kon dit jaar alleen in aangepaste vorm doorgaan waardoor er minder bezoekers waren dan in de afgelopen jaren.
We adviseren over het respectvol omgaan met en passend gebruik van boven en ondergronds erfgoed.
4.2.1.3.3
Indicatoren activiteit
De Nationale Archeologiedagen konden ook dit jaar helaas niet doorgaan vanwege de coronamaatregelen.
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020
Begroting Jaarverslag 2021 2021
1
Aantal adviezen Monumenten
1.200 (2014)
1.523
1.500
1726
4.2.1.3.4
2
Aantal adviezen Archeologie
140 (2014)
236
180
250
De onder- en bovengrondse onderzoeken zijn digitaal gepubliceerd en vindbaar voor iedereen. 98
H 3.4.2
Reserves
4.2.1.3.5 De gemeente beheert de kernregistratie voor gemeentelijke monumenten wat betekent dat de gegevens centraal worden verzameld en beheerd en van daaruit informatie wordt geleverd naar andere applicaties binnen de gemeente. Bij terugmelding gaat het om aanpassingen in deze registratie zoals bijvoorbeeld adreswijzigingen na omnummering van huisnummers.
Verbonden partijen
(bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)
Rekening 2020
Onttrekkingen reserves
Primaire Begroting Begroting 2021 2021 (Najaarsnota)
0,1
0,2
0,2
Rekening 2021
Verschil Rekening Begroting 2021 (Najaarsnota)
0,2
-0,0
Toevoegingen reserves
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
NV Stadsherstel Amsterdam
Mutatie reserves
0,1
0,2
0,2
0,2
-0,0
Stadsherstel helpt door monumenten en beeldbepalende panden in Amsterdam te restaureren, een passende bestemming te geven en te verhuren.
Onttrekkingen reserves De onttrekking aan de reserve Erfgoedregistratie is gelijk aan de begroting
Financiële toelichting
Subsidies van betekenis
Het programmaonderdeel 4.2 Erfgoed heeft een resultaat gelijk aan de begroting. (bedragen x € 1 miljoen)
Baten
Rekening 2020
0,5
Primaire Begroting 2021
0,2
Begroting 2021(NJN)
0,2
Rekening 2021
Er zijn in dit programmaonderdeel geen subsidies van betekenis toegekend.
Verschil Rekening Begroting 2021 (Najaarsnota)
0,2
0,0
Lasten
3,8
3,2
3,4
3,3
0,0
Saldo
-3,3
-3,0
-3,2
-3,2
0,0
Zowel de baten als lasten wijken niet af ten opzichte van de begroting.
Risico’s en maatregelen Actuele risico’s
Maatregelen
1. Gebrek aan kennis en beleving van monumenten weerhoudt de bewoners en ondernemers ervan het erfgoed te waarderen. Daardoor komt de noodzaak voor behoud onder druk te staan.
Wij zorgen voor onderzoek, advies en voorlichting over erfgoed.
2. . Cultuurhistorie is niet voldoende gekoppeld aan ruimtelijke processen. Daardoor neemt de ruimtelijke kwaliteit en de bijdrage van erfgoed aan de leefbaarheid van de stad af
We starten al vroeg met vooroverleg over het belang van de inpassing van erfgoed in ruimtelijke processen.
3. Het erfgoed wordt onvoldoende benut. Daardoor neemt de kans op verval van het erfgoed toe.
We overtuigen organisaties van de economische waarde van het erfgoed en helpen dit duurzaam te benutten en geven dit een impuls door leningen ter beschikking te stellen voor onderhoud.
99
H 3.4.2
Beleidskaders • Erfgoedwet en enkele onderdelen van de Monumentenwet. Hierin is het begeleiden en adviseren voor vergunningaanvragen bij verbouwingen van voor monumenten en de archeologische monumentenzorg geregeld. • De Wet op de ruimtelijke ordening waarin het cultuurhistorisch onderzoek voor bestemmingsplannen en gebiedsontwikkeling is geregeld. • De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht waarin de advisering voor de vergunningverlening bij verbouwingen van monumenten is geregeld. • Gemeentelijke erfgoedverordening 2015 waarin het inventariseren, waarderen, beschrijven en aanwijzen van gemeentelijke monumenten en gemeentelijk beschermde stadsgezichten is geregeld. Verder is in deze verordening ook de advisering en vergunningverlening voor gemeentelijke monumenten en de archeologische monumentenzorg geregeld. – Programma van Eisen voor aanpassingen aan monumenten 2016 waarin de advisering over aanpassingen en verbouwingen (waaronder verduurzamingsingrepen) aan monumenten is geregeld. – Handhavingsbeleid Wabo 2de helft 2017-2018 en Bijstelling Handhavingsbeleid Wabo (Beleidsregels bijstelling 2021).
100