A - 05 Afval en Reiniging (45) 00 Voordracht Vaststellen van de startnotitie

Gemeenteraad

VN2023-022438 Afval en Grondstoffen

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023

Portefeuille

Afval en Reiniging

Agendapunt

5

Datum besluit

10 oktober 2023 Onderwerp

Vaststellen van de startnotitie voor het Burgerberaad Schone Stad De gemeenteraad van Amsterdam besluit

De startnotitie voor het Burgerberaad Schone Stad vast te stellen Wettelijke grondslag

Artikel 108 jo artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet: de gemeenteraad is bevoegd tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente. Artikel 160, eerste lid, onder sub b, van de Gemeentewet: het college is bevoegd om beslissingen van de raad voor te bereiden en uit te voeren. Bestuurlijke achtergrond

In het Amsterdams Akkoord, het coalitieakkoord van 2022, is vastgelegd dat er in deze coalitieperiode drie burgerberaden worden georganiseerd, waarvan één over afval. Amsterdams Akkoord 2022: ‘Gelote burgerberaden en burgerfora zijn een mooie vorm om mensen mee te laten beslissen over onderwerpen. We onderzoeken hoe we hier meer mee kunnen experimenteren. Deze coalitieperiode worden in samenspraak met de gemeenteraad in elk geval drie burgerberaden georganiseerd. Een van deze burgerberaden zal gaan over afval.’ De gemeenteraad stelde in juni 2023 het Beleidskader Burgerberaden vast. Het beleidskader burgerberaden bevat de kaders op basis waarvan burgerberaden deze bestuursperiode georganiseerd worden. Onderbouwing besluit

Ad 1. De gemeenteraad besluit de startnotitie voor het Burgerberaad Schone Stad vast te stellen In het beleidskader burgerberaden staat het volgende: ‘In de startnotitie staan het onderwerp, de probleemstelling en vraagstelling beschreven, alsook de randvoorwaarden waar de aanbevelingen aan moeten voldoen om door de gemeenteraad en het college te worden overgenomen’ (Beleidskader Burgerberaden p. 15 – juni 2023). De concept startnotitie is tot stand gekomen op basis van gesprekken met en feedback van een aantal klankbordgroepen met: • Raadsleden (2 coalitiepartijen en 2 oppositiepartijen) • Amsterdammers actief rond verschillende afval initiatieven • Ondernemersorganisaties

Gegenereerd: v1.8

1

Gemeenteraad

VN2023-022438 Afval en Grondstoffen

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023

• Afvalverwerkers • Uitvoerende ambtenaren van verschillende betrokken directies • Beleidsambtenaren van verschillende betrokken directies Schone stad In de klankbordsessies met Amsterdammers, ondernemers, raadsleden en de uitvoerende ambtenaren stond de ergernis over afval op straat centraal, waarbij meerdere malen het gevoel is uitgesproken dat het probleem alleen maar erger lijkt te worden. Dat is de reden dat de vraagstelling voor het beraad is toegespitst op het schoonmaken en schoonhouden van de stad: Hoe maken en houden we Amsterdam beter schoon? Daarbij wordt het beraad uitgenodigd het thema breed te benaderen, waardoor alle facetten – van preventie, inzamelen/schoonhouden tot hergebruik en recycling – aan de orde kunnen komen. In de klankbordgroepen met afvalverwerkers en beleidsambtenaren werd meer de nadruk gelegd op (bewustwording van) de circulaire economie als belangrijk thema voor het burgerberaad. Bij hen leefde de zorg dat een focus op schoon vooral zal leiden tot aanbevelingen die ingaan op opruimen en schoonhouden en minder op preventie, hergebruik en recycling. Het beleidskader beschrijft als een van de uitgangspunten dat het burgerberaad van de deelnemers is en dat vertrouwen wordt gegeven aan de betrokken inwoners om vanuit een grote diversiteit aan perspectieven tot integrale aanbevelingen te komen.

Een belangrijke reden om circulariteit niet centraal te stellen in de vraagstelling, maar wel mee te geven in de opdrachtformulering, is om een zo divers mogelijke groep Amsterdammers aan te spreken om mee te doen. Voor lastig bereikbare groepen is het cruciaal dat de vraag simpel geformuleerd is en dicht bij hun leefwereld blijft. We willen mensen niet afschrikken en het gevoel geven dat ze veel (technische) kennis nodig hebben om mee te kunnen doen. Op basis van de gesprekken met de klankbordgroepen concluderen we dat schoon een thema is dat aanspreekt en waar iedereen over mee kan praten. Er is ook een groep mensen voor wie circulariteit een urgent thema is. We verwachten dat deze groep mondig genoeg is om dit thema in het burgerberaad te agenderen. Gewogen loting We organiseren een gewogen loting in twee rondes zoals te zien in de animatie op amsterdam.nl/ burgerberaad, om te komen tot een zo goed mogelijke afspiegeling van de Amsterdamse samenleving. We streven naar een uiteindelijke groep van 100 deelnemers. We verwachten dat er mensen gedurende het proces zullen afvallen vanwege andere verplichtingen, ziekte, of afgenomen interesse. Uit eerdere ervaring in Den Haag en op Landelijk niveau is dit tussen de 20% en 30%. Daarom stellen we voor om meer mensen in te loten; namelijk 150 deelnemers. We loten dus 150 Amsterdammers uit het burgerregister.

Gezien de omvang van het beraad dient het aantal lotingscriteria voor Amsterdammers beperkt te blijven tot maximaal vijf. Daarbij denken we aan een goede spreiding in leeftijd (vanaf 16 jaar), en genderidentiteit (vrouw/man/non-binair),

Gegenereerd: v1.8

2

Gemeenteraad

VN2023-022438 Afval en Grondstoffen

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023

een goede verhouding huurders en kopers en verdeeld over alle gebieden en stadsdelen en met verschillende opleidingen. Er wordt een communicatieplan opgesteld waarin voor moeilijk bereikbare groepen een extra inspanning wordt uitgewerkt. Burgerberaad met plek voor ondernemers Zowel bij de klankbordgroepen met ondernemersorganisaties als die met Amsterdammers werd het belang van de rol van ondernemers genoemd, zowel in hun mogelijke bijdrage aan het probleem als aan de oplossing. Vertegenwoordigers van het MKB in Amsterdam gaven aan dat het beraad op steun van ondernemers kan rekenen wanneer zij uitgenodigd worden om aan tafel mee te praten. Voordelen van een burgerberaad met plek voor ondernemers is een grotere betrokkenheid van MKB bij de totstandkoming, uitvoering en eventuele handhaving van de uitkomsten van het beraad. Een burgerberaad draagt bij aan de versterking of totstandkoming van een gemeenschap met sterk onderling begrip en gedeelde waarden rondom een bepaald thema. Een meer ‘whole system in the room’ aanpak is daarbij niet ongebruikelijk. Het college neemt de aanbeveling van de klankbordgroepen over en reserveert 30 van de 150 plekken in het burgerberaad voor Amsterdamse ondernemers die met afval te maken hebben.

Let wel: de ondernemers zijn woonachtig in Amsterdam en worden ook via loting geselecteerd, zodat er geen sprake is van georganiseerde belangenvertegenwoordiging. Commitment In het Beleidskader Burgerberaden staat: ‘Het uitgangspunt is dat de aanbevelingen van het burgerberaad overgenomen worden door college en raad.’ En: ‘Bij elk afzonderlijk burgerberaad kunnen vooraf nog specifieke voorwaarden worden geïnventariseerd’. Op basis van gesprekken met de klankbordgroep van raadsleden is bij het opstellen van de startnotitie gekozen voor de volgende formulering van het commitment: ‘Het uitgangspunt is hierbij dat als de aanbevelingen binnen de kaders passen (zie bijlage III), de gemeenteraad deze aanbevelingen overneemt en alleen met zwaarwegende redenen de aanbevelingen niet overneemt en dit beargumenteert. De aanbevelingen van het burgerberaad hebben het karakter van een zwaarwegend advies (vergelijkbaar met de Rekenkameradviezen).’ (Startnotitie p. 4) Onaankelijk procesbegeleider Een aanbesteding voor een onaankelijk procesbegeleider is succesvol doorlopen en heeft geleid tot de gunning aan Bureau EMMA – Experts in Media en Maatschappij. Het Bureau werkt momenteel aan burgerberaden voor verschillende gemeentes en overheden in het land. EMMA

Gegenereerd: v1.8

3

Gemeenteraad

VN2023-022438 Afval en Grondstoffen

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023

heeft veel ideeën voor creatieve werkvormen, oog voor een zorgvuldig proces en staat pal voor democratische waarden als gelijkwaardigheid en inclusiviteit. Financiële onderbouwing Tabel 2: Financiële consequenties van de beslispunten BATEN Product

I/S

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

Product

I/S

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

LASTEN

Onaankelijk advies en 78300035 procesbegeleiding

I

€ 70.000,00

€ 96.000,00

€ 0,00

€ 0,00

Vergoedingen deelnemers

78300035

I

€ 0,00

€ 72.000,00

€ 0,00

€ 0,00

Communicatiemiddelen 78300035

I

€ 10.000,00

€ 24.000,00

€ 0,00

€ 0,00

Ambtelijke capaciteit

78300035

I

€ 170.000,00

€ 168.000,00

€ 0,00

€ 0,00

Onvoorzien

78300035

I

€ 0,00

€ 10.000,00

€ 0,00

€ 0,00

Zalen en catering

78300035

I

€ 0,00

€ 30.000,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 250.000,00

€ 400.000,00

€ 0,00

€ 0,00

Totaal

I=Incidenteel S=Structureel Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

• Totale kosten van de organisatie van het burgerberaad inclusief ambtelijke capaciteit worden geschat op 650.000 euro, verdeeld over de jaren 2023 en 2024 • 2023: verwachte kosten 250.000 euro. Volledig gedekt uit de begrotingsmiddelen A&G, coalitiemiddelen reiniging. • 2024: verwachte kosten 400.000 euro. Volledig gedekt uit de begrotingsmiddelen Democratisering. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan

Gegenereerd: v1.8

4

Gemeenteraad

VN2023-022438 Afval en Grondstoffen

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2023-077220

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2023-077229

Startnotitie burgerberaad.pdf (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Directie Afval & Grondstoffen, Projectteam burgerberaad over afval, Susan Curvers, s.curvers@amsterdam.nl, 06 8281 1862

Gegenereerd: v1.8

5