A- 04 Openbare Orde en Veiligheid (4) IV ondermijning sportclubs bestuurlijk

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

Januari 2021

Ons kenmerk Behandeld door Programma De Weerbare Stad Bijlage Onderwerp

Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel van raadslid Poot (VVD)en Mbarki (PvdA) getiteld (Amsterdamse aanpak sportondermijning)

Geachte raadsleden,

Op 4 september 2020 hebben de raadsleden Poot (VVD) en Mbarki (PvdA) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld ‘Amsterdamse aanpak sportondermijning’. In dit voorstel wordt gevraagd sportondermijning in Amsterdam aan te pakken en aan te sluiten op de reeds genomen initiatieven. In deze brief leest u de bestuurlijke reactie hierop. Het college onderschrijft het achterliggende doel, het terugdringen van de invloed van ondermijnende criminaliteit in de sport in Amsterdam. Zeker in tijden van corona waarbij de financiële problemen bij sportclubs zijn toegenomen en zij door het ontstaan van deze problemen mogelijk ontvankelijker zijn voor criminele inmengingen. En juist op deze plekken, waar doorgaans ook veel jeugd aanwezig is en risico’s voor onder andere het rekruteren van jongeren op de loer liggen. Er lopen momenteel al veel initiatieven en acties, zowel binnen de gemeente, als ook regionaal met de partners in het RIEC en op landelijk niveau. Een deel van de voorgestelde acties in dit initiatiefvoorstel wordt hiermee ondervangen. Hieronder treft u puntsgewijs onze reactie op uw voorstel aan. 1. Breng sportondermijning in Amsterdam in kaart In samenwerking met relevante instanties onderzoek te doen naar de aard en omvang van criminele inmenging en ondermijning binnen Amsterdamse sportclubs.

Het landelijke onderzoek vanuit de ministeries VWS en J&V naar criminele inmenging binnen de amateursport (waar in het voorstel ook aan gerefereerd wordt) is zeer recent afgerond. Binnenkort

Gemeente Amsterdam

Datum Kenmerk Pagina 2 van 4

volgt een beleidsreactie van VWS aan de Tweede Kamer. Hoewel hierin niet specifiek is ingezoomd op Amsterdam staan er aanknopingspunten in het rapport om lokaal verder onderzoek te doen. Het college stelt voor hiermee in 2021 te starten om te komen tot een Amsterdams handelingsperspectief. Het programma De Weerbare Stad is in overleg met Onderzoek, Informatie & Statistiek van de gemeente Amsterdam voor het uitvoeren van dit onderzoek. Gezien het bovenstaande beschouwt het college dit punt als ondersteuning van het reeds ingezette beleid. 2. Start een voorlichtingscampagne Het college wordt verzocht een voorlichtingscampagne te houden die het bewustzijn op dit thema onder sporters, vrijwilligers en bestuurders bij sportverenigingen vergroot en die hen aanmoedigt om signalen die duiden op ondermijning te melden. In het eerstvolgende overleg van bestuurders van de Amsterdamse voetbalverenigingen waar ook de wethouder Sport en de KNVB bij aanwezig zijn, zal het onderwerp ondermijning specifiek op de agenda staan. Dan wordt de eerste stap gezet om met verenigingen in gesprek te gaan over dit onderwerp. Tevens is het een goed moment om af te tasten in hoeverre verenigingen behoefte hebben aan meer informatie hierover en in welke vorm. Mogelijk zijn ‘bewustwordingsgesprekken’ op kleinere schaal, bijvoorbeeld met de besturen, in sommige gevallen juist effectiever.

Het college wil bovendien nadrukkelijk aansluiting zoeken bij bestaande initiatieven op dit terrein, mede naar aanleiding van het landelijke onderzoek. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad op dit punt een gewijzigd voorstel in te dienen. 3. Train sportverenigingen op het herkennen en tegengaan Het initiatiefvoorstel pleit voor het trainen van bestuurders, vrijwilligers en sponsoringscommissies van sportverenigingen op het herkennen en tegengaan van ondermijnende praktijken. Het college is van mening dat dit geen gemeentelijke opgave is, maar dat er hier een taak ligt voor de branche zelf. De overkoepelende brancheorganisaties zoals de KNVB, NOC*NSF en de Nederlandse Vechtsportautoriteit zijn overigens al actief bezig met dit onderwerp, in samenwerking met ministeries (VWS en Justitie) en NOC*NSF. Zo heeft de KNVB een integrity officer aangesteld en bij de hoogste divisies van het amateurvoetbal (te weten 2e en 3e divisie) worden aan de clubs specifieke eisen voorgelegd op terreinen als veiligheid en financiële borging. Ook gaat de KNVB de eigen financiële regelgeving met betrekking tot de positie van de amateurvoetballers aanscherpen en is er door het NOC*NSF en Centrum Veilige Sport een elearning ontwikkeld genaamd ‘financiële integriteit’ die vrij toegankelijk is voor iedereen. Gezien het bovenstaande wordt dit punt door het college ontraden. 4.

Breng het instrumentarium van de gemeente in kaart De VVD en PvdA willen middels dit initiatiefvoorstel een overzicht van de maatregelen die de gemeente kan treffen bij het aanpakken van criminele sportclubs. Het RIEC Zeeland/West Brabant heeft een signalen- en interventiekaart ontwikkeld waarin betrokken partijen, o.a. sportclubs, politie, OM en gemeenten een handelingsperspectief aangeboden krijgen. Het college zal naar dit model een Amsterdamse signalen- en

Gemeente Amsterdam

Datum Kenmerk Pagina 3 van 4

interventiekaart ontwikkelen en daaraan specifieke instrumenten die in Amsterdam zijn ontwikkeld toevoegen, zoals het barrièremodel malafide stichtingen, dat is opgeleverd in de City Deal Zicht op Ondermijning, en de Beleidsregel Integriteit en Overeenkomsten (hierna: BIO). Voor het gebruik van de wet Bibob en de BIO als instrument bij subsidieregelingen en huurovereenkomsten wordt verwezen naar het vijfde en zesde punt van dit voorstel. Het programma De Weerbare Stad start bovendien dit jaar nog met een opleidings-en trainingsprogramma gericht op gemeentemedewerkers om signalen van ondermijning, waaronder in de sportwereld, beter te herkennen en adresseren. Gezien het bovenstaande beschouwt het college dit punt als ondersteuning van het reeds ingezette beleid. 5/6. Eis financiële transparantie van sportclubs & screen sponsoren De VVD en de PvdA pleiten voor het opvragen van meer financiële gegevens bij diverse overeenkomsten die de gemeente aangaat met sportclubs. Gelieerd daaraan pleiten zij voor het screenen van sponsoren, proportioneel aan het bedrag. Expliciet wordt hierbij genoemd het uitvoeren van een Bibob-onderzoek bij sponsoren vanaf een bepaald bedrag. Op grond van de wet Bibob zijn er geen mogelijkheden om direct sponsoren te screenen. Wel wordt enige financiële informatie gevraagd voorafgaand aan een subsidieovereenkomst.

Momenteel werkt de directie Sport & Bos aan het moderniseren van de huurcontracten met sportclubs. Dat levert de mogelijkheid op om integriteitsbepalingen op te nemen in huurovereenkomsten, op basis waarvan de (financiële) integriteit van de sportclubs kan worden onderzocht. In de procesvernieuwing Bibob wordt screening voorafgaand aan subsidieovereenkomsten aangescherpt. Voor de goede orde wijzen we u erop dat de gemeente in veel gevallen afhankelijk is van bevoegdheden en expertise van andere organisaties in nader onderzoek naar gevallen van financiële intransparantie in de sport. De belastingdienst houdt bijvoorbeeld met regelmaat een boekencontrole voor wat betreft loon- en omzetbelasting bij Amsterdamse verenigingen. En zo heeft het Openbaar Ministerie civielrechtelijke controlebevoegdheden als het gaat om stichtingen waarmee zij financiële gegevens kan opvragen, kan interveniëren en in een uiterst geval zelf een bestuurslid kan ontslaan. Het college adviseert indieners op dit punt een gewijzigd voorstel in te dienen. 7. Zet in op een landelijke lijst In het initiatiefvoorstel pleiten beide partijen voor het tot stand laten komen van een lijst met malafide personen en bedrijven, die clubs kunnen gebruiken om zich te weren tegen ondermijning. Volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming is het verboden om strafrechtelijke persoonsgegevens te verwerken.

Daar zijn uitzonderingen op waar randvoorwaarden aan vastzitten. Om het tot stand laten komen van een dergelijke lijst te realiseren, zal goed moeten worden nagedacht over de ethische en privacy technische aspecten ervan en de randvoorwaarden die gesteld worden. Dit is een taak die volgens het college op landelijk niveau, bij het ministerie van J&V ligt. Daarnaast is sinds 2015 het aanvragen van een VOG voor vrijwilligers bij sportverenigingen gratis wanneer men met kwetsbare groepen als jeugd werkt. Als uitwerking van de Amsterdamse Agenda Sporten en Bewegen 2019-2022 is het Amsterdams Sportakkoord

Gemeente Amsterdam

Datum Kenmerk Pagina 4 van 4

gesloten. De Amsterdamse sportverenigingen moeten gaan voldoen aan basiseisen als VOG’s en het invoeren van vertrouwenscontactpersonen. Een eventueel crimineel verleden zal bij deze aanvraag boven water komen. Gezien het bovenstaande wordt dit punt door het college ontraden. 8. Werk samen Het college wordt verzocht bij de uitwerking van dit voorstel samen te werken met alle relevante organisaties, instanties en samenwerkingsverbanden. Zoals uit beantwoording van bovenstaande vragen al blijkt is samenwerking tussen alle genoemde instanties belangrijk. Het gaat hierbij niet alleen om instanties die gericht zijn op Amsterdam maar zeker ook om landelijke organisaties. In het reguliere overleg zoals dat binnen de sport plaatsvindt met de G-4, de Vereniging Sport & Gemeenten en sportbonden krijgt dit onderwerp aandacht. Het college beschouwt dit punt dan ook als ondersteuning van het ingezette beleid. Conclusie Het college dankt de raadsleden Poot en Mbarki voor het indienen van het initiatiefvoorstel om sportondermijning in Amsterdam aan te pakken. Aan een deel van de voorgestelde maatregelen (punt 1, 4 en 8) wordt, zoals hierboven uiteengezet, al uitvoering gegeven. De maatregelen onder punt 2, 3, 5, 6 en 7 worden in de huidige formulering ontraden. Het college geeft de indieners in overweging een op deze punten gewijzigd voorstel in te dienen.

Tot slot wil het college benadrukken dat zij zich - samen met haar partners - inzet voor een weerbare sportsector. De steun van de raad is daarbij van zeer groot belang. Hoogachtend,

Het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam, Namens dezen,

Femke Halsema Burgemeester

Simone Kukenheim Wethouder Sport