A - 04 Financiën (36) Bijlage 1 - Jaarverslag 2022

en buitenlandse bedrijven van de gemeente. Daarnaast verbinden we bedrijven die reeds in de MRA gevestigd zijn met de regio.

Jaarverslag 2022

77

H 3.3.1

Beleidskaders De ambities voor het versterken van het ondernemersklimaat zijn beschreven in: • Amsterdams Ondernemers Programma 2019-2022 - Naar een sterke buurteconomie. • het Detailhandelsbeleid 2018-2022 Sterke winkelgebieden in een groeiende stad. • Uitwerking Marktvisie Amsterdam 2019-2026. • Programma Amsterdam Impact 2019-2022. Hoe we als stad omgaan met internationalisering staat in: • Position paper Amsterdam Trade & Innovate. • Actieprogramma Life Sciences & Health Amsterdam 2019-2022. Hoe we gebruik willen maken van de schaalsprong van Amsterdam staat in: • Ruimte voor de economie van morgen, waarin economische bouwstenen voor ruimtelijke ontwikkeling worden geboden. • Overnachtingsbeleid, waarin we overstappen van gemeentelijk hotelbeleid naar een integraal (regionaal) overnachtingsbeleid dat zich richt op alle vormen van verblijfsaccommodatie. • de Bestuursopdracht diversiteit winkel- en voorzieningenaanbod en het rapport ‘Sturen op een divers winkelaanbod’. • Bedrijvenstrategie 2020-2030 Amsterdam Duurzaam Productief. • De gemeentelijke Visie Haven 2020-2040. Hoe we onze positie als kennis- en innovatiestad verbeteren staat in: • Actieprogramma Kennis & Innovatie. • het koersdocument Amsterdam Economic Board 2019-2022. • Strategisch Plan Amsterdam Science Park 2018-2025. • Actieprogramma Startup Amsterdam 2019-2022.

• Economisch Herstel- en Investeringsplan 2021-2024 De ambities op het gebied van talent zijn beschreven in de volgende beleidskaders: • Programma House of Skills als uitvoering van de regionale aanpak Leven Lang Ontwikkelen (2017-2020). • Uitvoeringsagenda Onderwijs-Arbeidsmarkt 2019-2022. • Werk maken van Talent (in samenwerking met Amsterdam Economic Board en Metropoolregio Amsterdam).

Jaarverslag 2022

78

H 3.4

3.4 Kunst, cultuur en erfgoed

Samenvatting 3.4.1 Kunst en Cultuur > Hoewel in het voorjaar van 2022 de coronamaatregelen werden beëindigd, zijn de gevolgen van de coronacrisis voor de cultuursector nog steeds merkbaar. We constateren dat de herstelfase nog jaren zal duren en inmiddels hebben we ook te maken met een energiecrisis en een zeer krappe arbeidsmarkt. De gemeente heeft de werkgroep cultuur & corona ingericht waarin grote en kleine, gesubsidieerde en niet gesubsidieerde instellingen en ook makers zitting hebben. Zij komen in maart 2023 met concrete aanbevelingen om de sector te helpen. Mede op basis van deze aan­bevelingen stelt het college een nieuw herstelplan op. > De groei van de stad en de ambitie om een complete stad voor alle Amsterdammers te maken (en te behouden), betekent ook groei van kunst en cultuur. In 2022 hebben we belangrijke stappen gezet in de voorbereiding van nieuwe grootstedelijke culturele voorzieningen. Voor de Meervaart realiseren we een nieuw gebouw in. In Noord (o.a. cultuurbuurthuis de Parlevinker, DAT!school, Podium Noord), Zuidoost (o.a culturele wijkvoorziening Reigerbos en een nieuwe plek voor Oscam) en Nieuw-West (o.a.het Verhalenhuis), werken we aan een inhaalslag als het gaat om culturele voorzieningen voor de buurt. Voor de renovatie en uitbreiding van het Amsterdam Museum is in 2022 de vergunning verleend.

Het museum heeft in de Hermitage een plek gevonden voor tijdelijke tentoonstellingen. > Op 1 maart 2022 zijn ruim zestig cultuurcoaches als vakdocent gestart op 60 Amsterdamse scholen voor primair onderwijs en 19 scholen voor voortgezet onderwijs, met name vmbo en praktijkonderwijs. Omdat de cultuurcoaches als kunst­ vakdocenten in alle disciplines zelfstandig voor de klas staan, dragen ze bij aan werkdrukvermindering in het onderwijs. De cultuurcoaches werken op scholen in alle delen van de stad, maar de nadruk ligt op scholen in Nieuw-West, Zuidoost en Noord. Jaarverslag 2022

Daarmee vergroten de cultuurcoaches de kansen van deze kinderen en jongeren om zowel tijdens en na school actief met kunst in aanraking te komen en dragen zij bij aan kansengelijkheid. De broedplaatsen het Baggerbeest, Helling x en Lab 111 zijn verder ontwikkeld en er zijn nieuwe kansen gecreëerd waar we in 2023 de vruchten van hopen te plukken.

Samenvatting 3.4.2 Erfgoed > We hebben archeologisch onderzoek gedaan naar de resten van kasteel Huis ten Bosch aan de Vecht in Weesp. In samenwerking met onder meer onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam werd een combinatie van moderne technieken ingezet. De inrichting van het kasteel en het omliggende terrein is nu duidelijk in beeld gebracht waardoor we meer zicht krijgen op de historische relatie tussen Amsterdam en Weesp. > Met het project Duurzaam Erfgoed hebben we bewoners en bedrijven die hun erfgoed willen verduurzamen geholpen met praktisch advies en het vergunningen­ traject. In het afgelopen jaar hebben we circa 250 adviezen gegeven, zijn we een pilot gestart voor het plaatsen van zonnepanelen in het Rijksbeschermde stadsgezicht Amsterdam-Noord en hebben we circa 200 adviezen op maat verzorgd in het kader van het project Zon op Centrum. > De raad heeft drie bijzondere gebieden in de stad aangewezen als gemeentelijk beschermde gezichten te weten het gebied “Oud Zuid” waaronder de Pijp en de Concertgebouwbuurt, de Admiralenbuurt in West en Betondorp in Oost. Deze gebieden zijn niet alleen voor Amsterdam maar voor heel Nederland van architectuurhistorische, cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde.

79

H 3.4

Financiële toelichting

Lasten

(bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2021 2022

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Baten

0,9

0,9

1,6

1,9

0,4

Lasten

204,4

184,3

187,5

184,0

-3,5

Totaal Programma 4 Kunst, cultuur en erfgoed

-203,5

-183,5

-186,0

-182,1

3,9

Het programma 4 heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 3,9 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 0,4 miljoen en lagere lasten van € 3,5 miljoen. Het positieve resultaat komt vooral door:

Baten De totale baten van € 1,9 miljoen zijn € 0,4 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten uit de grondexploitatie voor het pand aan de Parnassusweg (€ 1,0 miljoen). • Lagere baten door minder aanspraak op de Speciale uitkering voor Coronatoegangs­ controle (€ 0,3 miljoen). • Lagere baten doordat geen huur gevraagd is voor de buitenruimten van de Westergasfabriek vanwege de coronamaatregelen (€ 0,2 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

Jaarverslag 2022

De totale lasten van € 184,0 miljoen zijn € 3,5 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere lasten door de afwikkeling van het steunplan kunst en cultuur. De betrokken instellingen hebben meer kosten bespaard en bijdragen van andere bronnen ontvangen (€ 2,6 miljoen). • Lagere lasten door de invloed van corona er minder activiteiten zijn geweest en/of bezocht (€ 0,6 miljoen). • Lagere lasten door de krappe arbeidsmarkt het invullen van vacatures moeilijk is. (€ 0,4 miljoen). • Lagere lasten door vertraging van de ontwikkeling van broedplaatsen doordat er steeds minder geschikte locaties beschikbaar zijn (€0,4 miljoen). • Lagere lasten door een lagere subsidie voor de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) vanwege vertraging van het ontwikkelingstraject door herziening van de ontwikkeling van OBA Next (€ 0,3 miljoen). • Hogere lasten voor het pand aan de Parnassusweg. Tegen deze hogere lasten voor de grondexploitatie staan ook hogere baten (€ 1,0 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen. In de programmaonderdelen volgt een verdere toelichting van de afwijkingen op de baten en de lasten.

Apparaatslasten (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen) Apparaatskosten

Rekening Primaire Begroting 2021 2022 4,7

4,1

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

4,6

5,1

0,6

80

H 3.4.1

3.4.1 Kunst en cultuur We maken Amsterdam tot een sterke, open en inclusieve cultuurstad door verbreding, verdieping en spreiding van het aanbod van kunst en cultuur.

Belangrijke ontwikkelingen Kunstenplan Het jaar 2022 was het tweede jaar van het Kunstenplan 2021-2024 maar voor de kunst- en cultuurinstellingen het eerste jaar waarin ze konden beginnen aan de uitvoering van hun plannen voor deze periode. Deze herstart bleek heel complex, ook omdat nieuwe uitdagingen voor de cultuursector zich al snel aandienden. Naast het (financieel) herstel na de coronacrisis spelen de energiecrisis, de hoge inflatie, de zeer krappe arbeidsmarkt en het publiek dat deels (nog) niet terugkeert naar de musea, theaters en podia. Tegelijkertijd dienen steeds meer nieuwe initiatieven en makers zich aan die nieuwe publieksgroepen bereiken. Om de sector te helpen meer wendbaar en weerbaar te worden, heeft de gemeente in 2022 de werkgroep cultuur & corona ingericht waarin grote en kleine, gesubsidieerde en niet gesubsidieerde instellingen en ook makers zitting hebben. In februari 2023 brengen zij advies uit. Vanaf 1 maart 2022 zijn ruim 60 cultuurcoaches op 60 Amsterdamse scholen voor primair onderwijs en 19 scholen voor voortgezet onderwijs van start gegaan. Cultuurcoaches, vergroten de kansen van kinderen en jongeren om tijdens en na school actief met kunst en cultuur in alle kunstdisciplines in aanraking te komen.

Nachtcultuur Het nachtleven speelt een cruciale rol in de vernieuwing van de Amsterdamse cultuur. De Amsterdamse nachtcultuur is uniek en behoort tot de internationale voorhoede. Om goed bereikbaar te zijn voor initiatiefnemers met creatieve ideeën voor nachtcultuur is een speciaal spreekuur ingericht. Hier kunnen alle mogelijke vragen gesteld worden over subsidieregelingen, vergunningstrajecten, beschikbare panden et cetera. We werken aan meer permanente plekken voor nachtcultuur en nemen de kansen hiervoor op in het nieuwe Strategisch Huisvestingsplan.

Jaarverslag 2022

Groei van de stad De groei van de stad en de ambitie om een complete stad inclusief maatschappelijke voorzieningen te maken, betekent ook groei van kunst en cultuur. In 2022 zijn we verder gegaan met de inhaalslag in de stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West als het gaat om culturele voorzieningen in de buurt. Voor Nieuw-West gaat het om de realisatie van het Verhalenhuis. In Noord wordt verder gewerkt aan een culturele functie in de Banne, waarin het buurtcultuurhuis de Parlevinker wordt gecombineerd met een broedplaats en atelierwoningen, aan een nieuwe plek voor de DAT!school, aan Podium Noord en aan een nieuwe cultuurcluster aan het Buikslotermeerplein. In Zuidoost is onder meer gewerkt aan een permanente plek voor Oscam en een culturele wijkvoorziening Reigersbos. Voor dit stadsdeel heeft de gemeente bovendien een regisseur kunst en cultuur aangesteld die de verbinding maakt tussen de wensen voor nieuwe cultuurvoorzieningen en de gebiedsontwikkeling. In 2022 hebben we doorgewerkt aan nieuwe grootstedelijke culturele voorzieningen. In Centrum Nieuw-West gaat het om een nieuw gebouw voor de Meervaart. Het huidige gebouw van de Meervaart is sterk verouderd en te klein voor de plannen die deze grootstedelijke instelling heeft om bestaande en nieuwe publieksgroepen te bedienen.

De Meervaart wil een uniek en gevarieerd aanbod bieden voor een breed publiek en ruime aandacht besteden aan talentontwikkeling binnen het stadsdeel. Voor de renovatie en uitbreiding van het Amsterdam Museum is in 2022 de vergunning verleend waarmee de uitvoering kan beginnen. Het is een complexe en uitdagende opgave om dit rijksmonument te renoveren, uit te breiden en om te vormen tot een eigentijds stadsmuseum dat voor een breed publiek de verhalen vertelt over onze stad.

Kunst en cultuur in de wijk We zetten kunst en cultuur in om de (lokale) leefomgeving te verrijken en we ondersteunen gebiedsgebonden kunst- en cultuurinitiatieven. Dit is extra belangrijk in een periode van herstel na de coronacrisis. Bovendien dragen we zo bij aan het versterken van de sociale cohesie en de persoonlijke ontwikkeling van onze bewoners. 81

H 3.4.1

We geven een extra stimulans aan lokale kunstinitiatieven die de samenwerking opzoeken met stedelijke kunstinstellingen.

Kunst in de openbare ruimte Sinds de vaststelling van de ‘percentageregeling kunst in de openbare ruimte’ zijn op plekken waar we nieuwe wijken bouwen op basis van deze regeling budgetten gereserveerd voor nieuwe kunstwerken, zoals op Zeeburgereiland, Strandeiland en in de Houthavens. Omdat het proces vaak enkele jaren in beslag neemt en afhankelijk is van de inrichting van de nieuwe gebieden, zullen de nieuwe kunstwerken pas na enige tijd zichtbaar worden. We hebben gewerkt aan de actualisering van de handleiding voor opdrachtgevers voor kunst in de openbare ruimte, met daarin verwerking van de Fair Practice Code. De lancering van de nieuwe versie zal in 2023 plaatsvinden.

Media en Openbare Bibliotheek Amsterdam Binnen de Publieke Omroep Amsterdam (POA) zijn AT5 en Salto nog nauwer gaan samenwerken. Bovendien is POA een duurzame samenwerking aangegaan met de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). De redactie van de AT5 is verhuist naar de bibliotheek aan het Oosterdok en gaat ook samen met de bibliotheek programma’s maken. Ook zijn er plannen gemaakt om de Amsterdammers actiever te betrekken en hen de kans te geven om hun mediatalenten te ontwikkelen, digitaal- en mediawijzer te worden en zelf verhalen te vertellen en te delen. In totaal ontving de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) in 2022 ruim 2,3 miljoen bezoekers. In de 26 vestigingen werden in 2022 meer dan 2000 evenementen, cursussen en workshops. Bijvoorbeeld naschoolse ‘maaklessen’ waarbij basisschool­ leerlingen in verschillende OBA-vestigingen aan de slag gingen met vormgeven van een eigen boek, 3D-printen of het coderen van een eigen computergame. In het Hulp bij Digitaal-programma, gericht op de digitale zelfredzaamheid van de Amsterdammers, heeft de OBA in 2022 ruim 4000 mensen gratis geholpen met vragen over de digitale overheid, computers, telefoons en tablets, internet en andere digitale zaken. Het aantal servicepunten Hulp bij Digitaal is uitgebreid van 12 naar 18. OBA Oosterdok vierde de 15e verjaardag en er kwam een nieuwe bibliotheeklocatie bij in Weesp.

De vestiging Molenwijk opende een nieuwe tijdelijke vestiging zodat de huidige locatie verbouwd kan worden. Het leesoffensief in Amsterdam heeft een nieuwe impuls gekregen. Kansengelijkheid begint bij een goede ontwikkeling van taal- en leesvaardigheid. In samenwerking met scholen in Zuidoost wordt hier hard aan gewerkt. Meer dan 4000 leerlingen zijn hier lid geworden van de OBA. Dat is feestelijk gevierd. Jaarverslag 2022

Cultuureducatie en talentontwikkeling Cultuurcoaches Op 1 maart 2022 zijn binnen de Regeling Driejarige subsidies Cultuurcoach 2022-2024 – uitgevoerd door het Amsterdam Fonds voor de Kunst (AFK) – ruim zestig cultuurcoaches als vakdocent gestart op 60 Amsterdamse scholen voor primair onderwijs en op 19 scholen voor voortgezet onderwijs, met name vmbo en praktijkonderwijs. Omdat de cultuurcoaches als kunstvakdocenten in alle disciplines zelfstandig voor de klas staan, dragen ze bij aan werkdrukvermindering in het onderwijs. De culturele organisaties van waaruit de cultuurcoaches werken, bereiken scholen in alle delen van de stad, maar de nadruk ligt op scholen in Nieuw-West, Zuidoost en Noord. Daarmee vergroten de cultuurcoaches de kansen van deze kinderen en jongeren om zowel tijdens en na school actief met kunst in aanraking te komen en dragen zij bij aan kansengelijkheid. Talentontwikkeling In 2022 is in overleg met de sector een onderzoek gedaan naar talentontwikkeling in de podiumkunsten, met name voor de disciplines dans en theater. Dit ter voorbereiding van beleid voor het Kunstenplan 2025-2028 gericht op een betere doorstroming van talenten naar de kunstvakopleidingen en het professionele werkveld: In 2023 is het onderzoek uitgebreid naar de visuele kunsten. Internationaal Het begin van 2022 was reizen nog beperkt mogelijk vanwege de coronapandemie.

Wel hebben we deelgenomen aan een aantal digitale kennisuitwisselingen onder meer vanuit het World Cities Culture Forum (WCCF) waar Amsterdam actief partner van is. In oktober 2022 vond de eerste fysieke summit van het WCCF na drie jaar weer plaats, in Helsinki, waar door bestuurders en ambtenaren van over de hele wereld kennis werd uitgewisseld op het gebied van cultuurbeleid.

Europa ACCESS (Culture for All) Als onderdeel van het Europese URBACT programma is in 2020 het samenwerkings­ project ACCESS opgestart met Londen, Lissabon, Talinn, Riga, Sofia, Vilnius en Dublin. Met dit programma worden nieuwe instrumenten ontwikkeld voor inclusief cultuur­ beleid en kennis gedeeld over de uitkomsten van concrete projecten waaronder participatietrajecten. Onderdeel hiervan was het project ‘Asphalt Art’, waarbij mede in samenwerking met Bloomberg Philantropies en het Amsterdams Fonds voor de Kunst een kunstwerk in de openbare ruimte op Plein ‘40-‘45) is gerealiseerd. In juni 2022 vond het eindevent van ACCESS plaats. 82

H 3.4.1

EIT Culture & Creativity Op 23 juni werd bekend gemaakt dat het Europese samenwerkingsverband ‘ICE’ (Innovation by Creative Economy’) waarbinnen Amsterdam lead partner is, het winnende consortium is van een grote Culture & Creativity subsidie vanuit het EIT (European Institute of Innovation & Technology). Binnen deze samenwerking werken verschillende soorten organisaties onder andere kennisinstituten, bedrijfsleven en maatschappelijke & culturele organisaties uit heel Europa aan innovatie in de sector. De gemeente Amsterdam zet één van zes creatieve dependances op voor samen­ werking op regionaal niveau (in ons geval de noordwestelijke regio die België, Nederland, UK, Frankrijk, Luxemburg en Ierland).

Regio Tijdens de coronacrisis hebben de provincies en gemeenten van de MRA een aantal steunmaatregelen genomen. Zo zijn er diverse regelingen opgezet om instellingen te helpen de crisis het hoofd te bieden, onder de noemer Innovatie en Samenwerking. De provincie Noord-Holland heeft samen met de gemeente Amsterdam het platform Cultuurherstel in het leven geroepen. In 2022 is een onderzoek uitgevoerd voor de herijking van het programma Kunst, Cultuur en Erfgoed. Het programma wordt verder uitgewerkt en daarbij tonen we vooral de toegevoegde waarde aan van samenwerken op MRA niveau.

Broedplaatsen Het is gelukt om voor bijna alle broedplaatsen de contracten te verlengen en de broedplaatsen in stand te houden. Daarnaast zijn broedplaatsen zoals het Baggerbeest, Helling x en Lab 111 verder ontwikkeld en zijn er verschikkende nieuwe kansen gecreëerd waar we in 2023 de vruchten van hopen te plukken.

Jaarverslag 2022

Specifieke beleidsdoelen Doel 4.1.1 Amsterdam heeft een kwalitatief hoogwaardig, vernieuwend en divers cultureel aanbod voor alle Amsterdammers en bezoekers en alle Amsterdamse kinderen maken kennis met Kunst en Cultuur. Indicatoren doel

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

1

Het aandeel van de Amsterdammers dat bereikt wordt met Kunst en Cultuur

82% (2019)

2

Het aandeel van de 20% laagste inkomstengroep Amsterdammers dat bereikt wordt met Kunst en Cultuur

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

70%

Activiteit 4.1.1.1 We ondersteunen en faciliteren kunst­en cultuurinstellingen in alle disciplines, voor alle doelgroepen verspreid over de hele stad. Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

1

Totaal aantal bezoeken in Amsterdam aan culturele instellingen opgenomen in het Kunstenplan 2017­2020

8.896.717 (2013)

2

Aantal activiteiten, programma’s, producties van culturele instellingen in het Kunstenplan 2017­2020 in het buitenland

1.987 (2015)

3

Aantal deelnemers aan niet­ schoolgebonden activiteiten voor cultuureducatie: 4­12 jaar

27.000 (2015)

4

Aantal deelnemers aan niet­ schoolgebonden activiteiten voor cultuureducatie: 12­18 jaar

3.000 (2015)

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

83

H 3.4.1

Activiteit 4.1.1.2

Activiteit 4.1.1.3

We zorgen ervoor dat alle kinderen in het primair onderwijs en speciaal onderwijs kennismaken met kunst en cultuur binnen schooltijd.

We stimuleren dat kinderen uit minimagezinnen deelnemen aan niet­schoolgebonden activiteiten voor cultuureducatie.

Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

1

Percentage scholen (voor primair onderwijs en speciaal onderwijs) dat twee of meer doorlopende leerlijnen cultuureducatie aanbiedt

50% (2013)

1

700 (2014)

2

Aantal vervoerde leerlingen per bus of boot naar culturele instellingen

44.000 (2015)

Aantal kinderen en jongeren uit de doelgroep (120% van het WSM (Wettelijk Sociaal Minimum)) dat bereikt wordt met niet­schoolgebonden activiteiten via het Jongerencultuurfonds

2

Percentage van de Amsterdamse kinderen die onder 120% van het WSM leven, dat deelneemt aan niet­schoolgebonden activiteiten via het Jongerencultuurfonds

13% (2018)

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

80%

80%

80%

26.770

35.000

51.671

Activiteit 4.1.1.2 Cultuuraanbod onder schooltijd Het percentage doorgaande leerlijnen in kunstdisciplines dat op scholen voor primair en speciaal onderwijs wordt gerealiseerd blijft met 80 procent stabiel. Dit is ook het streef­percentage dat de gemeente met de schoolbesturen van Amsterdam heeft vastgelegd in het convenant Basispakket Cultuureducatie 2013-2023. Daarbinnen blijft de door de gemeente gesubsidieerde leerlijn muziek onverminderd de eerste leerlijn. De tweede leerlijn is vaak een combinatie van meerdere disciplines. Het begrip leerlijn wordt minder gebruikt en scholen praten over een cultuurprogramma voor een of twee jaren. Cultuurbus Ondanks de lockdowns, het sluiten van de scholen en culturele instellingen en het niet mogen meerijden van begeleiders door corona tijdens de eerste maanden van 2022 is het aantal vervoerde leerlingen voor 2022 weer hoger dan begroot (2021: 50.000). Van 51.671 leerlingen zijn 353 leerlingen van voorscholen vervoerd en 324 leerlingen uit Weesp. De Cultuurbus werd ook in het kader van MidzomerMokum 2022 ingezet voor het vervoer van leerlingen van zomerscholen naar cultuureducatieve activiteiten.

Jaarverslag 2022

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

2.100

3.600

2.295

9%

16%

10%

Activiteit 4.1.1.3 Bereik kinderen uit minimagezinnen met buitenschools aanbod Het aantal kinderen uit gezinnen met een minimuminkomen (120 procent wettelijk sociaal minimum) waarvan het Jongerencultuurfonds Amsterdam de cursuskosten heeft vergoed, is in vergelijking met 2020 weer licht gestegen. Door de gedeeltelijke sluiting van de buitenschoolse cultuurvoorzieningen en andere gevolgen van corona in 2021 is het bereik nog niet op het niveau van voor corona (2019: circa 3.000). De groei-ambitie naar een bereik van 6.000 kinderen, zoals aangegeven in het Kunstenplan 2021-2024, wordt daardoor niet gerealiseerd. Cultuurcoaches worden actief ingezet om dit bereik weer te vergroten door te zorgen voor de doorstroming tussen binnen- en buiten­ schoolse activiteiten Herstelplan en nieuw convenant. De onderbesteding bij het JCFA maakte het mogelijk de bezuiniging op cultuur­ educatie van € 400.000 in 2022 op te vangen. De afspraken met schoolbesturen konden gehandhaafd blijven binnen de kaders van het huidige convenant 2013-2023. De looptijd is verlengd tot 2025, de start van het nieuwe Kunstenplan 2025-2028.

84

H 3.4.1

Acticviteit 4.1.1.4

Activiteit 4.1.2.1

We ondersteunen kunst­en cultuuractiviteiten en evenementen passend bij de specifieke behoefte van buurten en gebieden en we realiseren kunst in de openbare ruimte in met name de nieuwe wijken.

We stimuleren doorstroom en diversiteit in de ontwikkeling van (nieuwe) atelierruimtes en broedplaatsen. Indicatoren activiteit

Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

1

Aantal gesubsidieerde buurtgebonden kunst en cultuuractiviteiten

200 (2019)

200

220

220

2

Aantal gesubsidieerde culturele instellingen

60 (2019)

60

60

60

3

Percentage ontwikkelgebieden waar nieuwe kunstwerken zijn gerealiseerd

(2019)

8%

Indicatoren doel 1

2

Bij de groei van de stad is de stijging van het aantal vierkante meters culturele voorzieningen minimaal gelijk aan de stijging op basis van de referentienorm per gebied Aantal en metrage van broedplaatsen die opgenomen zijn in tenderdocumenten die zijn gepubliceerd in het kader van gebiedsontwikkeling

Jaarverslag 2022

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021 n.v.t.

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

Jaarverslag 2022

Aantal vierkante meter (bvo) broedplaatsen voor de totale broedplaats (inclusief de bedrijfsruimten, horeca, etc.) in Amsterdam en in de MRA

116.805 (2018)

177.472

143.805

152.656

2

Aantal CAWA­ateliers in Amsterdam en in de MRA

1.920 (2018)

2.400

2.332

2.370

3

Aantal toewijzingen door de CAWA van atelierruimtes

650 (2018)

700

625

4

Aantal 3package deal toptalenten dat gehuisvest is (woonruimte en atelier)

15 (2018)

15

15

15

Activiteit 4.1.2.2 We laten het aanbod grootstedelijke én buurtgerichte culturele voorzieningen meegroeien met de stad, houden het onderhoudsniveau op peil en verduurzamen waar mogelijk.

100% Indicatoren activiteit

1 á 500 m2 (2018)

Begroting 2022

1

Doel 4.1.2 Amsterdam heeft een gespreid aanbod van broedplaatsen, woon­en werkruimtes voor kunstenaars en creatieve ondernemers en cultuurgebouwen.

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

3.000 m2

2 á 1.000 m2

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

1

Percentage culturele voorzieningen 74% (2018) waarvan het onderhoudsniveau minimaal 3 is. Gemeten wordt het onderhoudsniveau van die culturele voorzieningen die in gemeentelijk bezit zijn en/of waarmee de gemeente een subsidierelatie heeft

2

Energielabel dat minimaal de helft van alle cultuurgebouwen in bezit van de gemeente Amsterdam hebben

2 á 1.800 m2

G (2018)

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

85%

85%

85%

G

D

D

85

H 3.4.1

Doel 4.1.3

Activiteit 4.1.3.2

Alle Amsterdammers hebben toegang tot informatie en onafhankelijk nieuws via een netwerk van bibliotheken en de lokale publieke omroep.

We subsidiëren de zendgemachtigde om onafhankelijk nieuws over de stad te maken en om Amsterdammers in staat te stellen zelf programma's te maken.

Indicatoren doel

Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

1

Percentage Amsterdammers dat zich regelmatig informeert via de lokale publieke omroep

50% (2018)

50%

50%

2a

Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: 0 3 jaar

9.891 (2018)

6.885

9.500

10.000

2b

Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: 4 11 jaar

50.801 (2018)

42.805

46.000

47.600

2c

Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: 12 17 jaar

33.469 (2018)

30.856

32.000

33.000

2d

Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: 18 66 jaar

59.140 (2018)

42.140

59.500

2e

Aantal Amsterdammers dat lid is van de OBA: ouder dan 66 jaar

15.670 (2018)

11.260

16.500

Aantal kijkers lokale media gemiddeld per maand

350.000 (2015)

2

Aantal unieke bezoekers website en app lokale media gemiddeld per maand

1,8 miljoen (2016)

3

Aantal programmamakers dat gebruik maakt van Open Acces kanalen van de Publieke Omroep

150 (2015)

Jaarverslag 2022

ODE Energie ODE Energie zorgt voor milieuvriendelijke energievoorziening op het Oosterdokseiland. Dit doen zij onder andere voor de hoofdvestiging van de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Hiermee draagt ODE Energie bij aan het in stand houden van het netwerk van bibliotheken.

We subsidiëren de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) zodat alle Amsterdammers toegang hebben tot kennis, cultuur en informatie en de OBA digitale geletterdheid, leven lang leren, ontmoeting en betrokkenheid bij stad en buurt stimuleert. Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

1

Aantal bezoeken bibliotheken

3.822.966 (2018)

3.404.600

3.400.600

2.837.072

2

Aantal uitleningen

2.455.600 (2018)

1.338.518

2.000.000

2.200.000

3

Aantal activiteiten educatief, cultureel en tentoonstellingen

7.000

2.308

Jaarverslag 2022

1

Begroting 2022

Verbonden partijen

Activiteit 4.1.3.1

4.535 (2018)

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Exploitatiemaatschappij Carré B.V. Carré helpt bij behoud van cultureel erfgoed op een belangrijke plek in de stad. Carré is een rijksmonument, waarbij de theaterfunctie hoort bij het karakteristieke pand. Carré biedt cultureel aanbod voor een breed publiek met een afwisselende programmering.

Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2021 2022

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Baten

0,7

0,8

1,4

1,8

0,4

Lasten

201,0

181,2

184,1

180,5

-3,6

Saldo van baten en lasten

-200,3

-180,5

-182,6

-178,6

4,0

86

H 3.4.1

Het programmaonderdeel 4.1 Kunst en cultuur heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 4,0 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 0,4 miljoen en lagere lasten van € 3,6 miljoen. Het positieve resultaat komt vooral door:

Baten De totale baten van € 1,8 miljoen zijn € 0,4 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten uit de grondexploitatie voor het pand aan de Parnassusweg (voormalige rechtbank) voor de toekomstige vestiging van een museum voor hedendaagse kunst. Hier staan even hoge lasten tegenover. Wanneer de verhuurovereenkomst is afgesloten worden de lasten van het pand volledig gedekt uit de verhuuropbrengsten. Tot die tijd worden de lasten gedekt uit de grondexploitatie. (€ 1,0 miljoen). • Lagere baten doordat minder aanspraak kan worden gemaakt van de Specifieke uitkering voor Coronatoegangscontrole. Na beoordeling van de subsidieaanvragen van poppodia en nachtclubs zijn lagere bedragen toegekend dan waar bij de aanvraag rekening mee was gehouden. (€ 0,3 miljoen). • Lagere baten doordat we voor de jaren 2021 en 2022 geen huur vragen voor de buitenruimte van de Westergasfabriek, om de culturele en evenementensector te ondersteunen na twee coronajaren. (€ 0,2 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

Lasten De totale lasten van € 180,5 miljoen zijn € 3,6 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere lasten door de afwikkeling van het steunplan kunst en cultuur en de uitbreiding van dit plan voor 2022. Het bedrag dat wij aan noodsteunsubsidies hebben terug ontvangen bleek hoger dan waar wij rekening mee hebben gehouden. Dit komt omdat instellingen meer kosten hebben bespaard, bijdragen hebben ontvangen uit andere bronnen, zoals Rijkscultuurfondsen en de tegemoetkoming NOW (Noodmaatregel overbrugging voor Werkgelegenheid) en verliezen hebben opgevangen binnen de eigen reserves. (€ 2,6 miljoen). • Lagere personeelslasten doordat vacatureruimte tijdelijk niet is ingevuld doordat de werving van nieuwe medewerkers meer tijd vergt dan verwacht. (€ 0,4 miljoen). • Lagere lasten voor Broedplaatsen en Ateliers omdat de investering in de Jaarverslag 2022

ontwikkeling van Broedplaatsen langzamer verloopt dan gepland, doordat er steeds minder geschikte locaties beschikbaar komen. (€ 0,4 miljoen). • Lagere lasten op het masterplan Zuidoost, doordat de lasten voor themabijeen­ komsten Jeugd en Veiligheid zijn verantwoord in programma 1 Veiligheid. (€ 0,4 miljoen). • Lagere lasten doordat na corona de deelname van kinderen uit minima gezinnen aan culturele activiteiten nog steeds lager is dan we verwacht hadden. Hierdoor heeft het Jongeren Cultuurfonds Amsterdam (JCFA) minder vergoedingen voor lesgeld verstrekt. (€ 0,3 miljoen). • Lagere lasten doordat de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) een lagere subsidie heeft aangevraagd voor het ontwikkeltraject in 2022, waaronder het opstellen van het Integraal toekomstplan OBA en het programma voor de OBA NEXT. Door de verplaatsing van OBA NEXT van de Zuidas naar Zuidoost moet de ontwikkeling van OBA NEXT worden herzien. De lasten zullen worden gemaakt in de resterende looptijd van het ontwikkeltraject tot en met 2027. (€ 0,3 miljoen). • Lagere lasten doordat minder subsidie is aangevraagd door culturele instellingen en makers op de subsidieregeling eenmalig gebiedsgebonden kunst en cultuur activiteiten stadsdelen dan begroot. Het blijkt dat de culturele sector in 2022 nog niet op volle kracht is gekomen na de coronacrisis. (€ 0,2 miljoen).

• Hogere lasten voor het pand aan de Parnassusweg (voormalige rechtbank) voor de toekomstige vestiging van een museum voor hedendaagse kunst. Hier staan even hoge basten uit de grondexploitatie tegenover. Wanneer de verhuurovereenkomst is afgesloten worden de lasten van het pand volledig gedekt uit de verhuur­ opbrengsten. (€ 1,0 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

Reserves (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2021 2022

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Onttrekkingen reserves

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Toevoegingen reserves

2,2

1,0

1,2

1,1

-0,1

Mutatie reserves

-2,2

-1,0

-1,2

-1,1

0,1

87

H 3.4.1

Risico’s en maatregelen

Onttrekkingen reserves Er zijn geen onttrekkingen aan de reserves in dit programmaonderdeel.

Toevoegingen reserves De toevoeging aan de reserve kunstenplan is € 0,1 miljoen lager dan begroot en lichten we verder niet toe.

Subsidies van betekenis Bedragen x € 1 miljoen Subsidie

Begroting 2022 Jaarverslag 2022

1. Kunstenplan 2021-2024

€ 133,9

€ 134,6

2. Openbare Bibliotheek Amsterdam

€ 28,0

€ 28,4

3. Publieke Omroep Amsterdam

€ 4,0

€ 4,0

1. Kunstenplan 2021-2024 (inclusief vaste subsidies) In 2022 ontvingen instellingen op basis van het Kunstenplan 2021-2024 € 134,6 miljoen aan subsidies: • € 93,0 miljoen voor de instellingen van de Amsterdamse Basisinfrastructuur, inclusief vaste subsidies. • € 31,7 miljoen als subsidie verstrekt door het Amsterdam Fonds voor de Kunst waaronder de vierjarige regeling, de tweejarige regeling (amateurkunst) en professionele kunst. • € 10,1 miljoen voor de instellingen binnen het cluster cultuureducatie. 2. Openbare Bibliotheek Amsterdam Aan de Openbare Bibliotheek Amsterdam hebben we een subsidie van € 28,4 miljoen verstrekt voor de exploitatie van de hoofdvestiging en de overige vestigingen. 3. Lokale media Aan de Publieke omroep Amsterdam (POA) is een subsidie verleend voor € 4,0 miljoen voor AT5 en het verzorgen van de nieuwsvoorziening voor Amsterdam.

Jaarverslag 2022

Actuele risico’s

Maatregelen

1. Voor het behalen van de doelen en de activiteiten van het Kunstenplan is de gemeente afhankelijk van de uitvoering door kunst- en cultuurinstellingen. Als de plannen van kunsten cultuurinstellingen onvoldoende worden waargemaakt door bijvoorbeeld grote financiële tegenvallers of juridische geschillen, komen de doelstellingen van de gemeente onder druk te staan. De nasleep van de coronacrisis heeft nog steeds een grote financiële impact op de gehele kunst- en cultuursector, dus ook voor kunst- en cultuurinstellingen in het Kunstenplan 2021-2024. De verwachting is dat het herstel voor de cultuursector lang zal duren en langzamer zal verlopen dan in andere sectoren. Daarnaast hebben de culturele instellingen inmiddels ook te maken met sterk gestegen kosten voor energie en huisvesting en hebben ze problemen met het vinden van personeel.

De instellingen moeten jaarlijks een financieel verslag indienen dat geanalyseerd en besproken wordt met de instellingen. In subsidieverleningen staat standaard de passage opgenomen dat significante wijzigingen in de bedrijfsvoering 2n/of de financiële positie moeten worden gemeld. Voor alle subsidies is een jaarrekening met goed­ gekeurde accountantsverklaring vereist. Naast de financiële zaken zijn ook de inhoudelijke prestaties, governance en overige zaken met betrekking tot de activiteiten en bedrijfsvoering onderwerp van gesprek. Een deel van de monitorgesprekken wordt door AFK gedaan. Dit betreft de instellingen die niet tot de Amsterdam Bis behoren. Het monitorproces is geëvalueerd en de financiële analyse, registratie en vastlegging van kengetallen is verbeterd. Bij het Kunstenplan 2021-2024 is meer aandacht voor de begroting bij de aanvraag, inclusief het onderdeel meerjarenonderhoudsplan. We voeren ten minste eens per jaar monitor­ gesprekken met instellingen in de Amsterdam Bis en het Cluster Cultuureducatie over inhoudelijke en financiële prestaties. Het AFK voert deze gesprekken met de overige instellingen in het Kunstenplan. In 2020, 2021 en 2022 heeft de gemeente Amsterdam vanwege de coronacrisis een steunplan uitgevoerd om de cultuursector zoveel mogelijk overeind te houden.

Onderdeel daarvan waren eenmalige noodsteunsubsidies aan Kunstenplaninstellingen en niet-Kunstenplan­ instellingen. Omdat de verdere gevolgen van de coronacrisis in 2022 en het tempo van het herstel nog ongewis zijn, zijn we in de gehele perioden 2021-2024 bij de vaststellingen van de meerjarige subsidies coulant ten aanzien van de prestatie­ afspraken. De instellingen krijgen ook de ruimte om te reorganiseren en de programmering aan te passen aan de geldende coronamaatregelen, en in lijn met de ingediende herziene plannen voor het Kunstenplan 2021-2024. Het steunplan kunst en cultuur wordt in 2023 en 2024 voortgezet. Daarnaast voeren we een steunmaatregel uit voor culturele instellingen die in zwaar weer verkeren als gevolg van sterk gestegen energiekosten.

88

H 3.4.1

Actuele risico’s

Maatregelen

2. De uitvoering van het Kunstenplan valt We zijn een samenwerkingsovereenkomst met gedeeltelijk onder verantwoordelijkheid van het het AFK aangegaan waarin de gezamenlijke Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK). Als het AFK verantwoordelijkheid voor uitvoeren van het een deel niet kan uitvoeren door bijvoorbeeld Kunstenplan en ieders verplichtingen zijn financiële tegenvallers of problemen in de vastgelegd. Deze overeenkomst wordt nu organisatie, komen de doelstellingen van de geactualiseerd. We houden de uitvoering in de gemeente onder druk te staan. gaten door intensief overleg op ambtelijk en bestuurlijk niveau waarbij we ook de jaarlijkse verantwoording van het AFK bespreken en beoordelen. 3. Grote projecten zijn in voorbereidingsfase, OBA Om deze projecten goed te monitoren en sturing Next in Zuidoost en de Nieuwe Meervaart in aan te geven als opdrachtgever, is per 1 februari Osdorp. Voor de verbouwing van het Amsterdamse 2022 de gedelegeerde ambtelijk opdrachtgever Museum is een uitvoeringskrediet verstrekt.Het gestart. Momenteel wordt er gekeken door de risico bestaat op vertraging, waardoor de kosten gedelegeerd ambtelijk opdrachtgever naar de kunnen oplopen en het mogelijk ontstaan van governance en de ondersteuning van de reputatie- en imagoschade. implementatie uniforme projectadministratie.

Vervallen risico’s

Maatregelen

1. Ondanks de diverse steunmaatregelen (landelijke- en lokale regelingen) aan de kunst en cultuurinstellingen om deze overeind te houden, is het ongewis of alle instellingen daadwerkelijk overeind blijven. Dit risico wordt niet alleen door corona meer veroorzaak en is daarom samengevoegd met risico 1 van de actuele risico’s.

Het college heeft het Steunplan kunst en cultuur vastgesteld waarin onder andere aandacht is voor het herstarten van de programmering, permanent inbedden van hybride programmering en stimuleren van de lokale en internationale bezoekers.

Jaarverslag 2022

Beleidskaders • Hoofdlijnen kunst en cultuur 2021-2024: beschrijft de inhoudelijke doelen van het cultuurbeleid voor deze periode. Het bevat de aanwijzing van culturele instellingen in de Amsterdamse Basisinfra-structuur (Amsterdam Bis) en het beleidskader voor de taken van het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK). • Kunstenplan 2021-2024: beschrijft hoe het cultuurbeleid vanuit de Hoofdlijnen wordt uitgevoerd. Het bevat onder meer een verdere uitwerking van beleids­ doelstellingen rond cultuureducatie. • Convenant Basispakket Kunst- en Cultuureducatie: een formalisering van de samenwerking tussen de gemeente, de stadsdelen, de school-besturen van het primair onderwijs, Pabo en kunstvakopleidingen over de invoering van het Basispakket kunst- en cultuureducatie. Het gaat om de inrichting van voorzieningen voor scholen rond cultuureducatie. • Uitvoeringskader Kunst in de Openbare Ruimte 2018-2020: beschrijft een gecoördineerde aanpak om meer kunst in de openbare ruimte te krijgen. • Amsterdamse referentienorm en maatschappelijke voorzieningen: met de afspraken in de Amsterdamse referentienorm zorgen we ervoor dat we maatschappelijke functies bewaken vanuit de uitvoering van Koers 2025 waarin de ambities voor de nieuw te bouwen woningen zijn vastgelegd.

• Ruimte voor kunst en cultuur - strategisch huisvestingsplan (SHP) kunst en cultuur 2020-2025: het SHP beschrijft een beeld over hoe groei van de stad samen kan gaan met groei van aanbod van kunst en cultuur. • Atelier en Broedplaatsenbeleid 2019-2022.

89

H 3.4.2

3.4.2 Erfgoed De gemeente zal de cultuurhistorische waarden optimaal benutten bij de groei van de stad. Dat geldt niet alleen voor het in stand houden van de bestaande historische kwaliteiten van de grachtengordel maar ook voor het behouden van het jongere erfgoed in de voor- en naoorlogse wijken.

Belangrijke ontwikkelingen Bestuursopdracht Erfgoed in een dynamische stad Er is doorgewerkt op het uitgangspunt van de bestuursopdracht om de erfgoed­ waarden in de stad goed in beeld te brengen en te benutten bij gebiedsontwikkeling en de groei van de stad. Daarvoor zijn verschillende inventarisaties gedaan bijvoor­ beeld naar de jongere bouwkunst in de stad, het erfgoed van Weesp en de oudere structuren en dorpen in Noord en Nieuw-West. Verder zijn er analyses gemaakt van onder meer de erfgoedwaarden rondom de Sloterplas. In het afgelopen jaar zijn 20 panden en objecten aangewezen tot gemeentelijk monumenten waaronder het nu 50 jaar oude Amstelpark, ooit Floriadeterrein. Verder is de stad drie gemeentelijk beschermde gezichten rijker.

Nieuw instrumentarium De omzetting van het gemeentelijke erfgoedbeleid naar het Omgevingsplan is nagenoeg afgerond. Met het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet kunnen de puntjes op de i gezet worden.

Duurzaamheid Het verduurzamen van erfgoed is een vast onderdeel van de restauratie, renovatie en transformatie van erfgoed. De specialistische kennis hierover is beschikbaar via de reguliere vooroverleggen maar wordt ook breed gecommuniceerd door het Project Duurzaam Erfgoed. Voor Weesp was er dit jaar nog subsidie beschikbaar voor het verduurzamen van erfgoed.

Jaarverslag 2022

Kades en bruggen De Amsterdamse bruggen, sluizen en kademuren binnen de Singelgracht vormen een rijke archeologische bron voor de waterbouwkundige geschiedenis van de stad. Veel ogenschijnlijk recente constructies betreffen niet meer dan een moderne ‘schil’ waar achter of onder oudere – archeologisch waardevolle – bouwfases schuil­gaan. Deze bouwfases kunnen op sommige locaties teruggaan tot de 15de eeuw. Als onderdeel van het Programma Bruggen en Kademuren, is onderzoek verricht naar de archeologische en bouwhistorische aspecten. Op basis hiervan kunnen niet alleen technische keuzes gemaakt worden maar wordt ook het verhaal van de stad verrijkt.

Specifieke beleidsdoelen Doel 4.2.1 Het Amsterdamse erfgoed heeft en behoudt zijn cultuurhistorische waarde, wordt op passende manier benut en vertelt het verhaal van de stad Indicatoren doel

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

1

90% (Monitor 2017­2018)

Percentage “goed” dat de gemeente in de monitor erfgoedinspectie toont op onderwerpen over archeologie en monumentenzorg in relatie tot andere Nederlandse gemeenten

90%

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

90%

90%

90

H 3.4.2

Activiteit 4.2.1.1

Activiteit 4.2.1.3

We onderzoeken de boven­en ondergrondse cultuurhistorische waarden.

We delen kennis over de cultuurhistorie in en over de stad

Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

1

Aantal onderzoeken Monumenten (cultuurhistorische waarde van gebouwen en gebieden)

100 (2014)

Aantal onderzoeken Archeologie

10 (2014)

2

461

15

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

Indicatoren activiteit

325

198 (gebou­wen);­ 54 (gebieden)

1

Aantal informatie­en publieksevenementen (inloopavonden, etc.)

2

25

22

Activiteit 4.2.1.1 Indicator 1 Verhoogde prognose vanwege de werkzaamheden aan de bruggen en kades. Van de cultuurhistorische en gebouwgerichte onderzoeken is 80 procent van de geprognosticeerde aantallen behaald. De oorzaken hiervan zijn een toenemende inzet door externe en interne (bestuurs-)vragen die niet in de geprognosticeerde cijfers tot uiting komen en door uitstroom van personeel die niet direct opgevolgd kon worden door nieuwe collega’s.

Activiteit 4.2.1.2 We adviseren over het respectvol omgaan met en passend gebruik van boven­en ondergronds erfgoed. Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

1

Aantal adviezen Monumenten

1.200 (2014)

1.726

1.500

1.747

2

Aantal adviezen Archeologie

140 (2014)

250

200

187

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

80

80

60

66

Aantal bezoekers Open Monumentendagen

35.000 (2012)

10.000

35.000

35.000

3

Aantal bezoekers Nationale Archeologiedagen

350 (2018)

-

350

200

4

Aantal jaarlijks opgeleverde educatieprojecten en – producten

2

33

1

1 + 23 bruiklenen

5

Aantal "terugmeldingen" bij kernregistratie gemeentelijke monumenten

0 (2018)

4

10

2

Activiteit 4.2.1.3 Dit jaar zijn met name in het kader van het project Duurzaam Erfgoed veel inloop­ bijeenkomsten georganiseerd. Het bezoekersaantal voor de Nationale Archeologie­ dagen loopt wat terug. Dit hangt samen met het dalende museumbezoek sinds Corona. Voor het komende jaar wordt ingezet op passende programmering en een betere communicatie. Het educatieproject Wereldgrachten is geactualiseerd, verbeterd en uitgebreid. In het kader van de Aanpak Binnenstad is hierover breed gecommuniceerd zodat scholen uit verschillende stadsdelen hiervan gebruik kunnen maken. De aan­ meldingen in met name Noord, Nieuwe West lopen erg goed. De (internationale) bruikleenaanvragen van Amsterdamse archeologische vondsten is terug op het oude niveau. Het verminderde aantal terugmeldingen vanwege benodigde aanpassingen in de kernregistratie laat zien dat de kernregistratie aan accuraatheid heeft toegenomen.

Verbonden partijen

Activiteit 4.2.1.2

Stadsherstel

Het aantal adviezen voor bouwplannen voor monumenten is gelijk gebleven. 70 procent van deze bouwplannen kon snel, gemandateerd worden afgehandeld. Tegelijkertijd wordt het monumentenadvies nog meer betrokken bij duurzaamheids­ projecten, waaronder die van Aanpak Binnenstad (geluids- en gevelisolatie).

Stadsherstel draagt bij aan de zorg voor monumenten en beeldbepalende panden in Amsterdam door ze zorgvuldig te restaureren, een passende bestemming te geven en ze te verhuren.

Jaarverslag 2022

91

H 3.4.2

Financiële toelichting

Risico’s en maatregelen

(bedragen x € 1 miljoen)

Actuele risico’s

(bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2021 2022

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Baten

0,2

0,1

0,2

0,1

-0,1

Lasten

3,3

3,1

3,5

3,6

0,1

Saldo van baten en lasten

-3,2

-3,0

-3,3

-3,5

-0,1

(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Onttrekkingen reserves

0,2

0,1

0,3

0,3

-0,1

Toevoegingen reserves

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Mutatie reserves

0,2

0,1

0,3

0,2

-0,1

Onttrekkingen aan reserves De onttrekking aan de reserve landelijke erfgoed registratie is gelijk aan de begroting.

Subsidies van betekenis

2. Cultuurhistorie is niet voldoende gekoppeld aan We starten al vroeg met vooroverleg over het ruimtelijke processen. Daardoor neemt de belang van de inpassing van erfgoed in ruimtelijke ruimtelijke kwaliteit en de bijdrage van erfgoed processen. aan de leefbaarheid van de stad af.

Beleidskaders

Reserves Rekening Primaire Begroting 2021 2022

1. Gebrek aan kennis en beleving van monumenten Wij zorgen voor onderzoek, advies en voorlichting weerhoudt de bewoners en ondernemers ervan het over erfgoed. erfgoed te waarderen. Daardoor komt de noodzaak voor behoud onder druk te staan.

3. Het erfgoed wordt onvoldoende benut. We overtuigen organisaties van de economische Daardoor neemt de kans op verval van het erfgoed waarde van het erfgoed en helpen dit duurzaam te toe. benutten.

Het programmaonderdeel 4.2 Erfgoed heeft ten opzichte van de begroting een negatief resultaat van € 0,1 miljoen. De afwijkingen lichten we verder niet omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

(bedragen x € 1 miljoen)

Maatregelen

• Erfgoedwet: hierin is vastgelegd dat lokale overheden op vergunningaanvragen voor monumenten adviseren en deze begeleiden; verder zijn zaken rond de archeologische monumentenzorg in deze wet geregeld. • De Wet op de ruimtelijke ordening schrijft voor dat in bestemmingsplannen en bij ruimtelijke ontwikkelingen een uitspraak gedaan moet worden of en hoe cultuur­ historie wordt betrokken. • De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht: hierin is de wettelijke taak neergelegd voor advisering rond vergunningverlening voor monumenten. • Gemeentelijke erfgoedverordening: deze verordening beschrijft op basis waarvan en volgens welke procedure gemeentelijke monumenten en beschermde gezichten worden aangewezen. Verder is hierin de advisering rond de vergunningverlening van monumenten en de archeologische monumentenzorg geregeld. • Programma van Eisen voor aanpassingen aan monumenten: geeft aan of en hoe aanpassingen aan monumenten mogelijk zijn, waaronder verduurzamingsingrepen.

Er zijn geen subsidies van betekenis binnen dit programmaonderdeel

Jaarverslag 2022

92

H 3.5

3.5

Onderwijs

Samenvatting 3.5.1 Onderwijs > Kansengelijkheid Het bevorderen van kansengelijkheid in het onderwijs is een prioriteit van het college. Kinderen en jongeren in Amsterdam moeten zich optimaal kunnen ontwikkelen in het onderwijs, ongeacht hun omgevingsfactoren. We hebben gezien dat werken aan kansengelijkheid in het onderwijs relevant is en blijft. Al voor de coronacrisis zagen we structurele kansenongelijkheid, de crisis heeft deze verder verdiept. Door de gevolgen van de coronacrisis hebben leerlingen ook steeds vaker te maken met sociaalemotionele problematiek. We ondersteunen scholen en kinderopvang die dat het hardst nodig hebben met speciale programma’s en subsidieregelingen gericht op individuele begeleiding en ondersteuning van kinderen en hun ouders. Zo gaan onder andere ongeveer 7.000 kinderen in Amsterdam naar de voorschool en ondersteunen we met de Kansena­ anpakken primair onderwijs en voortgezet onderwijs circa 24.000 kinderen. Verder hebben in 2022 circa 1.400 leerlingen examentrainingen gevolgd en ongeveer 2.600 kinderen deelgenomen aan de zomerscholen. Andere interventies gericht op kansengelijkheid zijn onder andere de Brede Brugklas Bonus, Amsterdamse Familie­ scholen (10 scholen in 2022) en High Dose Tutoring (6 scholen, 90 leerlingen in 2022).

> Nationaal Programma Onderwijs (NPO) In 2022 hebben we in het kader van Nationaal Programma Onderwijs (NPO) van het Rijk geld ontvangen om te werken aan het inhalen van leervertragingen die zijn ontstaan door de Coronapandemie. We werken hierin nauw samen met de schoolbesturen die hier ook geld voor hebben gekregen van het Rijk. Het gemeentelijk NPO programma bestaat uit drie onderdelen.

Jaarverslag 2022

Ten eerste een structurele verbetering van onderwijs door samen met de school­ besturen een Onderwijskennis Netwerk Amsterdam (ONA) op te bouwen. Dit netwerk is in 2022 gestart. Ten tweede het intensiveren van een naschools aanbod aan talentontwikkeling om kansengelijkheid te vergroten. In 2022 zijn hiervoor 5 pilots gestart, waar meer dan 2.000 kinderen aan meedoen, die circa 6 uur naschools aanbod per week krijgen. Ten derde het versterken van de zorgstructuren in en om school, zodat kinderen met sociaal-emotionele problematiek sneller passende ondersteuning krijgen. In 2022 zijn onder ander in 7 wijken voor 16 scholen aanjagers aangesteld om de scholen beter op zorg en hulpaanbod aan te sluiten en is er in het voortgezet onderwijs (VO) extra jongerenwerk op scholen ingezet.

> Nieuwkomersonderwijs Een belangrijke ontwikkeling in 2022 is de grotere toestroom van nieuwkomers als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Deze leerlingen verdienen het om zo goed mogelijk ondersteund te worden tijdens hun schoolloopbaan. Alle kinderen die korter dan een jaar in Nederland zijn, hebben recht op nieuwkomersonderwijs. In dit type onderwijs leren ze in ongeveer een jaar tijd voldoende Nederlands om in het reguliere onderwijs in te stromen. In het primair onderwijs gebeurt dat in nieuwkomersklassen en in het voortgezet onderwijs in internationale schakelklassen. Per 1 december 2022 volgden in Amsterdam circa 1.000 kinderen in het primair onderwijs en 1.400 in het voorgezet onderwijs een vorm van nieuwkomersonderwijs. Dit betekent een sterke toename van het aantal nieuwkomersklassen ten opzichte van 2021. Om deze toename mogelijk te maken ten tijde van een groot lerarentekort in de stad zijn in 2022 onder andere 20 leraren afkomstig uit Oekraïne gestart met een opleiding voor het behalen van een Nederlandse NT2 lesbevoegdheid.

93

H 3.5

Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2021 2022

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Baten

63,2

60,2

67,4

68,3

0,9

Lasten

255,6

263,1

266,4

262,8

-3,6

Totaal Programma 5 Onderwijs

-192,4

-202,9

-198,9

-194,4

4,5

Het programma 5 Onderwijs heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 4,5 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 0,9 miljoen en lagere lasten van € 3,6 miljoen. Omdat dit programma uit één programmaonderdeel bestaat wordt de tabel hier niet verder toegelicht. Kijk voor een financiële toelichting onder programmaonderdeel 5.1 Onderwijs.

Apparaatslasten (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen) Apparaatskosten

Jaarverslag 2022

Rekening Primaire Begroting 2021 2022 31,0

29,4

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

30,6

30,9

0,3

94

H 3.5.1

3.5.1 Onderwijs Belangrijke ontwikkelingen Aanpak lerarentekort en tekort medewerkers kinderopvang Onderwijs en kinderopvang hebben in Amsterdam te kampen met forse personeels­ tekorten. In de kinderopvang zijn bijna 1.000 vacatures. In het basis­onderwijs is in 2022 het lerarentekort toegenomen van 15,3 procent in oktober 2021 naar 16,8 procent in oktober 2022. Dit percentage is het totaal van openstaande vacatures en verborgen tekorten. Een verborgen tekort houdt in dat er geen bevoegde leraar voor de klas staat, maar bijvoorbeeld onderwijsondersteunend personeel of een leraar in opleiding. Ondanks het hogere tekort, zijn er wel degelijk resultaten geboekt die op zijn minst erger hebben voorkomen. Met de Amsterdamse Lerarenagenda voert een taskforce van gemeente, schoolbesturen en opleidingsinstituten een doordachte set aan maatregelen uit die erop gericht zijn om de instroom en werving te stimuleren en het behoud van leraren te vergroten. Zo zetten we in op zij-instroom (professionals die een carrièreswitch maken naar het onderwijs), flexibilisering van de opleiding tot bevoegde leraar voor onder andere onderwijsassistenten en op aanbod van externe professionals. Het is belangrijk te vermelden dat het hierbij deels gaat om noodmaatregelen. Het uitgangspunt blijft dat voor het waarborgen van de kwaliteit van het onderwijs een bevoegde leraar voor de klas moet staan.

Voor de kinderopvang hebben we in 2022 samen met de kinderopvangsector, de Regionale Opleidingscentra (ROC’s) en het Regionaal werkcentrum een campagne opgezet om nieuwe medewerkers te werven. De campagne start in 2023.

MBO-Agenda Met de MBO-Agenda 2019-2023 investeren we in toekomstbestendig middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en in goede schoolloopbanen voor alle mbo-studenten. Hierbij is het uitgangspunt dat de projecten uit de MBO-Agenda aansluiten bij vraagstukken die voor Amsterdam prioriteit hebben, zoals de duurzaamheidsopgave en de tekorten op de arbeidsmarkt in de techniek en zorg. Vanuit de MBO-Agenda geven we twee vormen van subsidies. We ondersteunen onderwijsteams om zich verder te professionaliseren en we geven mbo’s de mogelijkheid om hun onderwijs te innoveren, bijvoorbeeld op het gebied van stage(begeleiding) of samenwerking met het bedrijfsleven. Daarnaast werken we aan talentontwikkeling, studentenparticipatie, het tegengaan van stagediscriminatie en het bevorderen van soepele overgangen tussen het VO en MBO. Jaarverslag 2022

Volwasseneneducatie Met het Taaloffensief willen we het aantal laaggeletterden verminderen. We bieden met een gratis en toegankelijk educatief taalaanbod een nieuwe kans aan volwassenen die moeite hebben met de Nederlandse taal en met digitale- en financiële vaardigheden. Door de versoepelingen van de coronamaatregelen zijn de cursussen van het Taal­ offensief na twee coronajaren weer zoveel mogelijk fysiek (of hybride) gegeven. Hierdoor hebben Amsterdammers kunnen deelnemen waarvoor een digitale cursus geen optie is. Bovendien is ingezet op het leren van de taal in praktijksituaties. In 2022 hebben 4.783 Amsterdammers een professionele cursus basisvaardigheden gevolgd. De huidige krapte op de arbeidsmarkt heeft invloed op de uitvoering van het Taal­ offensief. Er is een tekort aan taaldocenten ontstaan, waardoor we de wachtlijsten die in de coronacrisis zijn ontstaan minder snel kunnen wegwerken. Bij het Taalakkoord zijn sinds september 2022 regiogemeenten aangesloten. Dit maakt de organisatie met werkgevers makkelijker, omdat het aanbod nu ook toegankelijk is voor werknemers die in Amsterdam werken, maar buiten de stad wonen.

Leerplicht en verzuim Leerplicht heeft nauw contact met scholen en pakt meldingen van verzuim zo snel en waar mogelijk preventief op. Leerplicht bewaakt het recht op onderwijs en ontwikkeling, handelt waar mogelijk preventief door het stimuleren van aanwezigheid en leerplicht­ ambtenaren komen in actie bij afwezigheid. Leerplicht doet dit in samenspraak met het kind, ouders/verzorgers, school en hulp- en dienstverlenings­organisaties. Leerplicht streeft naar het verminderen van het totaal aantal absoluut verzuim. Voor verzuimende jongeren die ouder zijn dan 18 jaar is er een risicogerichte aanpak.

Leerlingenvervoer Voor sommige kinderen is het vervoer naar school ingewikkeld. Bijvoorbeeld doordat ze een beperking hebben of naar een speciale school gaan die ver uit de buurt ligt. Als deze kinderen in de gemeente Amsterdam wonen, kunnen ze in aanmerking komen voor de regeling ‘bekostiging leerlingenvervoer’ van de gemeente Amsterdam. In de afgelopen jaren is de vraag naar leerlingenvervoer toegenomen en deze trend zet zich voort. Daarnaast heeft de aanbieder sinds 2022 met een chauffeurstekort te maken gehad. Deze ontwikkelingen hebben na de zomervakantie tot problemen bij het leerlingen­ vervoer geleid met vervelende gevolgen voor kinderen die er gebruik van maken. 95

H 3.5.1

De problemen zijn in het najaar grotendeels opgelost. In 2023 wordt een nieuwe verordening voor het leerlingenvervoer opgesteld, zodat we de kwaliteit én toegankelijkheid van het vervoer kunnen blijven garanderen.

d. Bevorderen van deskundigheid van veiligheidscoördinatoren (35 trainingen in totaal voor alle V(S)O-scholen) en schoolteams (11 trainingen zijn aangevraagd) over signaleren en omgaan met grensoverschrijdend gedrag. e. Tijdelijk inzetten van extra straatcoaches rondom het uitgaan van de scholen.

(Ver)bouw van scholen In het voortgezet (speciaal) onderwijs zijn in 2022 twee scholen uitgebreid en vijf schoolgebouwen in gebruik genomen. Hiervan zijn er vier voor Oekraïense leerlingen en andere nieuwkomers. Voor het primair onderwijs zijn zes nieuwe schoolgebouwen opgeleverd en is één gebouw gerenoveerd. Tenslotte hebben we zeven scholen van een gezond binnenklimaat voorzien en vijftien groene schoolpleinen opgeleverd. In 2022 is hiermee het honderdste groene schoolplein opgeleverd.

Burgerschapsonderwijs en diversiteit Amsterdams burgerschap, of Amsterdammerschap, staat voor jezelf kunnen zijn in een diverse omgeving en een ander ook die ruimte gunnen. Ook in 2022 hebben we geïnvesteerd in burgerschapsonderwijs en diversiteitsbeleid voor scholen. We hebben de kennis over lesgeven in een grootstedelijke context versterkt. Ook hebben we programma’s gericht op het tegengaan van racisme en discriminatie ondersteund.