A - 03 Raadsaangelegenheden (7) Verslag Rekeningencommissie 2021 Amsterdam 3

Verslag van de Rekeningencommissie over het jaarverslag 2021 van de gemeente Amsterdam I. Inleiding Hierbij doet de Rekeningencommissie (commissie) verslag van haar bevindingen bij het jaarverslag 2021 en het financieel beheer van de gemeente Amsterdam (de gemeente) en doet zij aanbevelingen ter verbetering.

Taak Rekeningencommissie De commissie adviseert de gemeenteraad over de vaststelling van het jaarverslag. Daartoe voert zij jaarlijks onderzoek uit naar de getrouwheid (zijn de cijfers betrouwbaar) en de rechtmatigheid van het financieel handelen (is gehandeld volgens financiële wet- en regelgeving, waaronder het budgetrecht van de Raad en Europese aanbestedingswetgeving). Ook doet de commissie aanbevelingen om het financieel beheer te verbeteren. Financieel beheer is te definiëren als het stelsel van interne beheersing dat ten grondslag ligt aan het jaarverslag. Onderdelen van dit stelsel zijn de governance (inrichting van een goed bestuur/management), het risicomanagement, de controlfunctie (kaderstellende, adviserende, signalerende en toetsende functie), interne controles en beheersmaatregelen in de processen. De commissie is een apolitieke commissie. De uitkomsten van het onderzoek en de aanbevelingen worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

Werkwijze Rekeningencommissie Het onderzoek naar het jaarverslag vindt plaats met behulp van het accountantsverslag over de controle van de jaarrekening van Auditdienst ACAM (de accountant). De accountant heeft aan de hand van presentaties de controle inhoudelijk toegelicht aan de commissie. Naar aanleiding van eerdere verslagen en adviezen van de commissie en het accountantsverslag 2021 heeft de commissie informatie ingewonnen en gesproken met de wethouder financiën, de wethouder inkoop (stelselverantwoordelijke), de gemeentesecretaris, de concerncontroller, de Chief Information Security Officer (CISO) en de Chief Information Officer (CIO). De commissie heeft de gesprekken met de bestuurders in openbaarheid gevoerd en niet achter gesloten deuren, om zodoende de aandacht voor het bestuur en de gemeenteraad te stimuleren. De commissie probeert het aantal aanbevelingen beperkt te houden om de haalbaarheid en effectiviteit ervan te vergroten. Het is aan de gemeenteraad om de aanbevelingen over te nemen en deze door middel van een raadsuitspraak te bekrachtigen. Hiertoe zijn de aanbevelingen opgenomen in de voordracht bij dit verslag.

Opbouw verslag De commissie geeft in hoofdstuk II advies over de vaststelling van het jaarverslag 2021. Hoofdstuk III bevat aanbevelingen ter verbetering van het financiële beheer in het algemeen en aanbevelingen voor de komende jaarverslagen. Hoofdstuk IV bevat een vooruitblik van de rekeningencommissie voor de komende raadsperiode.

1

II. Advies ter vaststelling van het jaarverslag Controleverklaring en bevindingen gemeenteaccountant Het jaarverslag 2021 is door de accountant voorzien van een controleverklaring met daarin een goedkeurend oordeel voor getrouwheid en rechtmatigheid. Een goedkeurend oordeel voor getrouwheid betekent dat de jaarrekening 2021 een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2021 als van de activa en passiva per 31 december 2021 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Een goedkeurend oordeel voor de rechtmatigheid betekent dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand zijn gekomen.

Advies ter vaststelling De commissie adviseert de gemeenteraad het jaarverslag 2021 vast te stellen.

2

III. Aanbevelingen ter verbetering van het jaarverslag en het financiële beheer Inleiding De commissie heeft onderzoek uitgevoerd naar het jaarverslag 2021 en het daaraan gekoppelde financieel beheer. Het jaar 2021 stond net zoals het jaar 2020 in het teken van de coronacrisis. Deze crisis heeft een grote impact gehad op de gemeentelijke financiën, processen, medewerkers en uiteraard de inwoners van de gemeente. De crisis zal de komende jaren nog van grote invloed zijn op de gemeentelijke financiën en processen. Voor de gemeente is de uitdaging om ervoor te zorgen dat de huishouding zo is ingericht dat er weerstand kan worden geboden aan toekomstige en huidige ontwikkelingen zoals de stijgende rente en inflatie, de marktontwikkelingen, de krapte op de arbeidsmarkt en de effecten van de herverdeling van het gemeentefonds. Eerdere aanbevelingen van de commissie zijn deels opgevolgd en hebben ook deels tot verbeteringen geleid. De commissie wilt opmerken dat de voortgang van sommige aanbevelingen lijkt te vertragen. Naast de coronacrisis identificeert de commissie de volgende oorzaken:  de bestaande cultuur;  een gebrek aan organisatorische aandacht;  de wendbaarheid van de organisatorische processen wanneer niet gerelateerd aan een crisissituatie. De commissie is toegezegd dat in 2022 er weer voldoende aandacht komt voor de voortgang van de opvolging van aanbevelingen.

De controleverklaring met daarin een goedkeurend oordeel voor getrouwheid en rechtmatigheid stemt positief. Op basis van het onderzoek van de commissie worden hieronder een aantal specifieke thema’s van aandacht besproken.

1. Transitie I-domein Nog niet compliant aan wet en regelgeving voor het I(V)-domein is zorgelijk In de voorgaande verslagen van de commissie zijn er aanbevelingen gedaan voor het compliant zijn aan de huidige wet- en regelgeving (het toepassen en het naleven van de huidige wet- en regelgeving) binnen het I-Domein. Vanwege het belang heeft de commissie de accountant gevraagd om over dit onderwerp specifiek te rapporteren. Recente gebeurtenissen zoals de hack bij gemeente Hof van Twente en recenter gemeente Buren, het datalek bij het GGD en de diefstal van data van directie Belastingen van gemeente Amsterdam onderstrepen het belang van continuïteit, informatiebeveiliging en privacy. De accountant heeft wederom gerapporteerd dat de gemeente niet compliant is met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Algemene verordening Gegevensbescherming (AVG). De commissie heeft deze onderwerpen besproken en geconstateerd dat er in het afgelopen jaar belangrijke stappen zijn gezet om te voldoen aan de wettelijke vereisten. Mede door het gebrek aan wendbaarheid van de organisatie en de omvang van de noodzakelijke veranderingen gaat de implementatie niet snel genoeg. Hierdoor loopt de gemeente onder andere een verhoogd risico op bijvoorbeeld hacks op Amsterdamse systemen, datalekken en diefstal van gegevens van Amsterdammers en, 3

hiermee samenhangend, imago- / reputatieschade en boetes. De commissie verwacht dat het college de komende periode de acties om compliant te worden doorzet om te voldoen aan de BIO en AVG en hierover rapporteert aan de raad. De commissie wijst erop dat het voldoen aan deze wet- en regelgeving cruciaal is voor het vertrouwen van de burger en de continuïteit van de dienstverlening van de gemeente. De komende jaren gaat nieuwe wet- en regelgeving worden doorgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn WOO (inmiddels per 1 mei 2022 ingevoerd), Europese AI-verordening, Data Governance Act en de Agenda Digitale Grondrechten en Ethiek. Het is van belang dat de gemeente zo snel mogelijk en zeker op het moment van ingaan van deze wet- en regelgeving compliant is. Gedurende het onderzoek heeft de commissie niet de indruk gekregen dat de huidige processen ervoor zorgen dat de toekomstige wet- en regelgeving in voldoende mate in kaart worden gebracht, dat duidelijk is wat de risico’s en impact van deze wet- en regelgeving is en tijdig de implementatie ervan wordt opgestart. Onderdeel van het voldoen aan wet- en regelgeving is het op orde krijgen van het autorisatiebeheer. Zoals ook opgenomen in het accountantsverslag moeten hiervoor nog belangrijke stappen worden genomen in de implementatie van het opgestelde beleid.

Het opvolgen van de aanbevelingen met betrekking tot het autorisatiebeheer staan nadrukkelijk op de agenda. Naar aanleiding van de gevoerde gesprekken is de verwachting dan ook dat deze aanbeveling nog gedurende 2022 kan worden afgedaan. De Rekeningencommissie beveelt aan om: 1. Het proces te versnellen om te voldoen aan wet- en regelgeving op het gebied van informatiebeveiliging en bescherming van gegevens en hierover halfjaarlijks te rapporteren aan de raad in 2022 en deze rapportage te voorzien van de mijlpalen (wanneer is wat klaar); 2. Het inzichtelijk maken welke resterende risico’s (financieel, juridisch, reputatie en risico’s voor de burger) er zijn voor de gemeente bij het niet compliant zijn aan wet- en regelgeving; 3. Processen in te richten op basis waarvan toekomstige wet- en regelgeving en de impact hiervan in kaart wordt gebracht. Waarbij bij de implementatie van nieuwe applicaties “compliance by design” wordt gehanteerd voor zowel de huidige als (zover bekend) de toekomstige wet- en regelgeving; 4. Het verder inrichten van het autorisatiebeheer en de jaarlijkse toetsing hiervan binnen de gemeente.

Inzicht in SaaS-toepassingen nog steeds beperkt, actie op korte termijn noodzakelijk De gemeente gebruikt ter ondersteuning van haar bedrijfsprocessen sinds een aantal jaar steeds meer toepassingen op basis van software as a service (SaaS) in plaats van het in eigen beheer ontwikkelen en/of onderhouden van IT-systemen. De gemeente blijft hierbij echter onverminderd verantwoordelijk voor de uitbestede IT-diensten. De commissie heeft in haar verslag over de jaarrekening 2018 aanbevolen expliciete kaders op te stellen voor de toepassing van SaaS-toepassingen. De aanbevolen kaders zijn inmiddels opgesteld en bij nieuwe SaaS-toepassingen worden de afspraken ook opgenomen in de overeenkomsten met de desbetreffende leveranciers. Bij bestaande SaaS-toepassingen zijn de afspraken met betrekking tot leveren van Assurance rapportages nog niet overal gemaakt. Daar waar die afspraken wel zijn gemaakt, blijkt tevens 4

dat nog niet alle benodigde Assurance rapportages door leveranciers worden opgeleverd of dat deze niet voorzien zijn van de gewenste informatie. Tevens ontbreekt het aan zichtbare opvolging van aandachtspunten uit de Assurance rapportages. Doordat centraal geen inzicht bestaat (op het verkrijgen en beoordelen van Assurance rapporten en het ondernemen van acties op geconstateerde aandachtspunten) wordt hier niet op geacteerd. De commissie acht het van belang dat gestuurd wordt op risico’s rond continuïteit, informatiebeveiliging en privacy. Tot slot constateert de rekeningencommissie dat ondanks eerdere aanbevelingen en inmiddels ondernomen acties door de gemeente nog geen volledig overzicht bestaat van de gebruikte SaaS-toepassingen. De rekeningencommissie vraagt wederom aandacht voor het verkrijgen van dit overzicht. De Rekeningencommissie beveelt aan om: 1. In beeld te krijgen van alle uitbestede diensten en nagaan of afspraken rondom Assurance rapporten zijn gemaakt; 2. De inhoud van de verkregen Assurance rapportages jaarlijks te beoordelen en de risico’s voor continuïteit, informatiebeveiliging en privacy te identificeren en benodigde acties te formuleren en uit te voeren; 3. Organisatorisch te zorgen voor centraal inzicht op de risico’s rondom continuïteit, informatiebeveiliging en privacy ten aanzien van uitbestede diensten, waaronder SaaSoplossingen.

2. Business Continuity Management Business continuity management moet meer aandacht krijgen De continuïteit van de processen van de gemeente is van cruciaal belang voor de dienstverlening aan Amsterdammers. Dat is onder andere gebleken tijdens het Citrix incident (eind 2019) en de coronacrisis. Daarnaast zijn in 2021 weer diverse landelijke en wereldwijde incidenten in de media geweest die het belang van continuïteit van de bedrijfsprocessen voor organisaties onderstrepen. Zo speelde een ernstige kwetsbaarheid in Log4j. Dat is software dat veel gebruikt wordt in webapplicaties en andere systemen. Deze dreiging vroeg ook van gemeente Amsterdam hierop te acteren. In haar accountantsverslagen over 2020 en 2021 vraagt de accountant aandacht voor het onderwerp Business Continuity Management (BCM). De commissie constateert dat, hoewel er in 2021 voorbereidingen zijn getroffen om, conform de geldende ISO-richtlijn voor BCM, beleid te formuleren, het nog niet gelukt is om dit onderwerp structureel te borgen in de organisatie. De gemeente onderkent weliswaar het belang ervan, acteert (ad hoc) adequaat op incidenten, maar boekt nog onvoldoende voortgang in het formuleren van beleid, organisatorisch inbedden en bemensen van BCM. Mede door de coronacrisis is inzichtelijk geworden welke cruciale processen er zijn om de continuïteit van de dienstverlening aan de Amsterdammer te waarborgen.

Dit inzicht kan gebruikt worden voor het formuleren en implementeren van het beleid. Gezien het belang van dit onderwerp wil de rekeningencommissie hier meer voortgang op zien. De commissie benadrukt hierbij dat BCM niet alleen de risico’s vanuit continuïteit van ICT-systemen behelst maar alle aspecten betreft die de continuïteit van cruciale processen van de gemeente kunnen verstoren. 5

De Rekeningencommissie beveelt aan om: 1. Beleid te formuleren ten aanzien van BCM; 2. De impact van potentiele risico’s te bepalen (business impact analyses) en BCM in te richten voor alle cruciale processen van de gemeente, waarbij extra aandacht is voor de processen die de Amsterdammer direct raken; 3. Periodiek de toereikendheid van het BCM-beleid te evalueren, de werking van BCM te testen (crisis situaties oefenen) en waar nodig de verbeteringen daarin door te voeren; 4. Periodiek aan de raad te laten rapporteren over de stand van zaken en toereikendheid van het BCM.

3. Rechtmatigheid inkopen Inkopen en aanbesteden moeten structureel op orde Het stemt de commissie positief dat er voor het tweede jaar op rij een goedkeurende verklaring is afgegeven door de accountant met betrekking tot de rechtmatigheid. Desondanks is de gerapporteerde onrechtmatigheid inkopen en aanbesteden over het jaar 2021 gestegen ten opzichte van 2020 en is het voor het jaar 2021 niet gelukt om binnen de door het college opgestelde bandbreedte te blijven. Per 1 juli 2022 loopt de bestuursopdracht inkopen af. Het doel van deze opdracht was een fundamenteel andere benadering van het inkoopproces. De commissie ziet nog niet de gewenste resultaten van de verbetering van het inkoopproces. De commissie benadrukt dat na afloop van deze bestuursopdracht een evaluatie moet plaatsvinden waarbij wordt bepaald op welke onderdelen de opdracht nog niet is afgerond en op welke wijze invulling gaat worden gegeven aan de openstaande punten. Door het opstellen van bandbreedtes voor onrechtmatige inkopen en aanbesteden leeft mogelijk in de organisatie de veronderstelling dat het tot op zekere hoogte geoorloofd is om onrechtmatig in te kopen. De commissie is van mening dat elke onrechtmatigheid een bewuste keuze moet zijn aan de voorkant van het proces en de gemeenteraad periodiek moet worden geïnformeerd over de gemaakte keuzes.

Tevens moet er zorg worden gedragen voor een passende cultuur waarbij het onrechtmatig handelen zo veel als mogelijk wordt vermeden en of tijdig duidelijkheid bestaat over de noodzaak om af te wijken. De Rekeningencommissie beveelt aan om: 1. Te evalueren op welke punten de bestuursopdracht nog niet is afgerond en invulling te geven aan opvolging van openstaande punten; 2. Daadwerkelijke implementatie van de structurele verbeteringen in het inkoopstelsel te vervolgen. De uitkomsten van de periodieke rapportage van de accountant over dit onderwerp tijdig te delen met de raad; 3. Gedurende het jaar periodiek aan de raad te rapporteren over de ontstane onrechtmatige inkopen en de daarbij gemaakte afwegingen.

6

4. Risicomanagement en het weerstandsvermogen Risicomanagement is naar het oordeel van de Rekeningcommissie een essentieel onderdeel van alle werkprocessen binnen de gemeente. In dat kader valt het de commissie op dat het aantal integriteitmeldingen bij Bureau Integriteit afgelopen jaren zeer beperkt is. Het is moeilijk te interpreteren of dit goed of slecht nieuws is. Komt dit omdat er daadwerkelijk zo weinig integriteitgevallen zijn, of is het risicomanagement van de gemeente op dit onderwerp onvoldoende? De commissie is van mening dat aandacht voor dit onderwerp niet mag verslappen en dat continue gewerkt moet worden aan fraudebewustzijn bij medewerkers en dat dit een integraal onderdeel uitmaakt van het risicomanagement van de gemeente.

Strakke monitoring op het weerstandsvermogen gewenst Als gevolg van de coronacrisis is het weerstandsvermogen van de gemeente in 2021 gedaald tot ver onder het gewenste niveau. Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om onverwachte tegenvallers op de korte termijn op te vangen. Hiermee vormt het een belangrijk onderdeel van het risicomanagementstelsel in Amsterdam. Het weerstandsvermogen is sterk afhankelijk van de omvang van de algemene reserve. Het plan van de gemeente is de algemene reserve zodanig aan te vullen dat in 2023 een aanvaardbaar weerstandsvermogen is bereikt. Met het oog op de marktontwikkelingen en de aangekondigde herverdeling van de uitkering uit het gemeentefonds is de haalbaarheid van het herstelplan omgeven met onzekerheid. De commissie acht strakke monitoring op dit herstel daarom essentieel.

De Rekeningencommissie beveelt aan om: 1. De raad zich periodiek en frequent door het college te laten informeren over de voortgang van het herstelplan voor de algemene reserve.

5. Navolgbaarheid jaarverslag Jaarverslag moet beter navolgbaar worden voor een belangrijke doelgroep: de Amsterdammer Al vanaf het B en W-besluit huisstijl (2002) moet de gemeente verplicht in heldere taal schrijven, zeker als het gaat om externe stukken. Dit betekent dat een gemeentelijke tekst helder, actief en begrijpelijk is. De commissie acht het jaarverslag niet uitgesloten van deze eisen. De afgelopen jaren heeft de commissie daarom meermaals aandacht gevraagd voor de leesbaarheid van het jaarverslag. Ten opzichte van de verslagen van voorgaande jaren heeft de commissie hierin diverse verbeteringen waargenomen. Toch blijft ook het huidige jaarverslag voor de gemiddelde (en bij vlagen zelfs voor de geoefende) lezer ingewikkeld. Zeker indien als uitgangspunt voor de leesbaarheid en navolgbaarheid een belangrijke doelgroep wordt genomen: de Amsterdammer. Toelichtingen in het jaarverslag 2021 zijn soms erg technisch van aard of summier. Ook wordt er met enige regelmaat in een overzicht of bij de toelichting verwezen naar toelichtingen in andere programma’s en tabellen. Dit maakt het er niet overzichtelijker op. Daarnaast is in het jaarverslag het verschil tussen de laatst vastgesteld begroting (Najaarsnota) en de realisatie toegelicht. De toelichting op de afwijkingen tussen de initieel vastgestelde begroting en de realisatie zijn in het jaarverslag minder navolgbaar.

7

De commissie blijft dus ook aandringen op het vergroten van de leesbaarheid, begrijpelijkheid en navolgbaarheid van het jaarverslag. Het huidige jaarverslag is volgens de accountant nog niet geheel compliant met het BBV. De commissie heeft de toezeggingen gekregen dat bij de nieuwe programma indeling (begroting 2023) niet meer zal worden afgeweken van de voorschriften zoals opgenomen in het BBV. Hierdoor wordt de leesbaarheid van het jaarverslag vergroot. Omdat het jaarverslag 2022 nog volgens de oude programma indeling wordt opgesteld heeft de wethouder toegezegd dat er een toelichting wordt opgenomen betreffende deze afwijking. De Rekeningencommissie beveelt aan om: 1. In het aanleveren van de teksten voor het jaarverslag expliciet aandacht te geven aan de leesbaarheid voor de doelgroep; 2. Bij de nieuwe programma indeling en het jaarverslag 2023 niet meer af te wijken van de voorschriften van het BBV; 3. Voor het jaarverslag 2022 een toelichting op te nemen waarin deze afwijking nader wordt verklaard; 4. Het navolgbaar toelichten van de afwijkingen tussen de initieel vastgestelde begroting en de realisatie.

8

IV. Vooruitblik van de Rekeningencommissie Bestaande aandachtspunten en nieuwe uitdagingen vraagt om scherpte Het verslag dat voor u ligt is de eerste van deze raadsperiode en dus ook van de Rekeningencommissie in haar huidige samenstelling. Daarom leek het de commissie gepast om een vooruitblik te geven op de aandachtspunten voor de komende raadsperiode. Gekeken vanuit haar kerntaak, namelijk het adviseren over de vaststelling van het jaarverslag en het financieel beheer van de gemeente, kan zij stellen dat afgelopen jaren stappen in de goede richting zijn gezet, maar zeker niet dat de eindstreep al bereikt is. Er is veel in gang gezet naar aanleiding van vragen en adviezen van de commissie, maar de daadwerkelijke implementatie en borging in de organisatie laat vaak nog te wensen over, cq verloopt traag. Ook deze commissie constateert dat de urgentie die de commissie voelt bij bepaalde onderwerpen, niet altijd wordt waargenomen bij college en ambtelijke top en de aanbevelingen te lang blijven liggen. De commissie ziet dat ogenschijnlijk tastbare problemen al dan niet onbewust worden opgeslokt door crisissituaties, bredere visies en plannen, waardoor er beperkt concrete acties plaatsvinden. In de gevoerde gesprekken met de bestuurders en ambtelijke top zijn toezeggingen gedaan om het tempo van implementatie van de aanbevelingen op te voeren.

Daar is de rekeningencommissie blij mee, tegelijk heeft zij haar bedenkingen bij de daadwerkelijke resultaten die geboekt gaan worden in 2022. Zij houdt daarom de voortgang nauwlettend in de gaten. Los van de “bagage” aan aandachtspunten uit voorgaande jaren krijgt de gemeente te maken met nieuwe uitdagingen. Zo zal de gemeente zich (verder) moeten voorbereiden op de komst van de rechtmatigheidsverantwoording door het college, de invoering van de Omgevingswet, nieuwe wet- en regelgeving in het I-domein en implementatie van het nieuwe financieel systeem. Vanuit haar rol zal de commissie en raad zich regelmatig moeten en willen laten informeren over de voortgang in deze uitdagingen. De commissie heeft afgelopen jaren positieve ervaringen gehad met de onderzoeken die de accountant naar een aantal specifieke onderwerpen heeft uitgevoerd. Deze onderzoeken passen binnen een bredere trend waarin het maatschappelijk verkeer verwacht dat de accountant rapporteert over een breder palet aan thema’s dan sec de financiële verantwoording. Ook in de toekomst blijft de commissie hier graag gebruik van maken. Voor 2022 zal de commissie daarom aan de accountant vragen om de volgende thema’s in het Rekeningencommissietraject nader te beschouwen: -

Voortgang structurele verbetering rechtmatigheid inkoop Voortgang transitie I-domein; Voldoen aan wet- en regelgeving in het I-domein (o.a. AVG, BIO, Wpg); Business Continuity Management Voorbereidingen en gereedheid voor invoering Rechtmatigheidsverantwoording Voorbereidingen en gereedheid voor Omgevingswet

Gedurende het jaar heeft de commissie de mogelijkheid hier nog aanvullingen op te doen. Zij is ook voornemens om gedurende het jaar vaker het gesprek aan te gaan met wethouders en directeuren over het financieel beheer van de gemeente. De accountant brengt jaarlijks een managementletter met aanbevelingen uit aan het Gemeentelijk Management Team (GMT). In het najaar brengt de accountant een board letter aan de raad uit. Dit laatste, samen met de 9

najaarsnota, vormt een goed moment om het gesprek tussen de Rekeningencommissie, het college en de ambtelijke directie aan te gaan. Zoeken naar een juiste balans tussen vertrouwen en controle Het vertrouwen van de burger in het bestuur van de gemeente moet altijd leidend zijn en fundamenteel zijn opgenomen in de cultuur en de processen. Dit vertrouwen begint ermee dat de gemeente zelf voldoet aan wet- en regelgeving. Daarbij moet ruimte zijn voor maatwerk waar dat nodig is als het gaat om de dienstverlening aan de Amsterdammer. De risico’s moeten beheerst worden en de processen moeten eenduidig en voorspelbaar zijn voor zowel de ambtenaren als de burgers. Het beheerst (en voorspelbaar) laten verlopen van processen vraagt een bepaalde mate van controle, zowel in als op de processen. De mate waarin vertrouwd mag worden in de burger bij de uitvoering van gemeentelijke processen is soms bepaald door wettelijke vereisten, soms bepaald door gemeentelijke verordeningen/processen of is soms een politieke keuze (daar waar die ruimte bestaat). In dit verslag doet de commissie wederom aanbevelingen ter verbetering van de processen en financieel beheer. Wel maakt de rekeningencommissie de volgende kanttekening: er moet voorkomen worden dat een regel- en of controlereflex ontstaat. Er mag worden uitgegaan van een zekere mate van vertrouwen in de ambtelijke organisatie.

De nadruk moet liggen op een adequate risicoschatting en -acceptatie en daarmee het vinden van een optimum tussen vertrouwen en controle. Dit is waar de rekeningencommissie naar streeft als het gaat om de gewenste cultuur ten aanzien van vertrouwen en controle in de gemeentelijke processen. Informatievoorziening rechtmatigheid richting raad op hetzelfde niveau houden Naar verwachting zal met ingang van boekjaar 2022 het college via een standaardmodel verantwoording gaan afleggen over haar handelen met betrekking tot rechtmatigheid. Het is de bedoeling van de wetgever dat de raad met het college een kritisch gesprek voert over de inhoud van deze verantwoording. Nieuw aan deze situatie is dat hierbij zal worden gewerkt met een verantwoordingsgrens. De verantwoordingsgrens is een door de raad vastgesteld bedrag, waarboven het college de afwijkingen moet opnemen in de rechtmatigheidsverantwoording. Als deze grens (te) hoog wordt vastgesteld, kan dat beteken dat de rechtmatigheidsverantwoording uiteindelijk geen of beperkt informatie bevat. De commissie merkt op dat in de huidige situatie de accountant bevindingen vanaf 0,3% van de lasten rapporteert. Een gezamenlijke taak voor de gemeenteraad De commissie wil de gemeenteraad wijzen op de eigen rol in het toezien op het verbeteren van het financiële beheer in onze gemeente.

De commissie roept alle raadsleden op om actief en kritisch toe te zien op uitvoering van besloten beleid, budgetrealisatie en risicobeheersing in het algemeen en de door de rekeningencommissie hiervoor genoemde aanbevelingen in het bijzonder. Ook met betrekking tot het eerdergenoemde gewenste cultuur en het zoeken naar een juiste balans tussen vertrouwen en controle, ziet de rekeningencommissie graag veel aandacht daarvoor in de gemeenteraad. Tot slot wil de commissie alle partijen van de gemeenteraad, voor zover zij nog geen leden hebben afgevaardigd naar de rekeningencommissie, uitnodigen om deel te nemen aan de rekeningencommissie.

10