7a. Zuidas-Verdi Noordzone IJsbaanpad_1_Bijlagen bij de Toelichting.pdf
Tekst van het document
Bestemmingsplan Zuidas-Verdi Noordzone IJsbaanpad
Vastgesteld
Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid bestemmingsplan Zuidas-Verdi Noordzone IJsbaanpad
Colofon
Opdrachtgever Opdrachtnemer
Ruimte en Duurzaamheid
IMRO_idn
NL.IMRO.0363.K2303BPGST-VG01
Datum print
31 Mei 2024
Planstatus
vastgesteld
blz. 3
Inhoudsopgave Bijlagen bij de toelichting
5
Bijlage 1
MER Verdi 2019 incl bijlagen
7
Bijlage 2
Projectnota Verdi, 2 juli 2019
683
Bijlage 3
Investeringsnota Deelplan 1 Verdi, 19 september 2019
735
Bijlage 4
Bijlage 4 Mobiliteitsplan Zuidflank Duurzaam Bereikbaar, april 2023
797
Bijlage 5
Besluit hogere waarden, 11 juni 2024
885
Bijlage 6 Bestemmingsplan Zuidas-Verdi Noordzone IJsbaanpad in Amsterdam; omgevingsgeluid, 22 april 2022
899
Bijlage 7 Olympisch Stadion; aanvulling invloed woningbouw ontwikkellocatie Zuidas-Verdi Noordzone IJsbaanpad, 27 mei 2024
945
Bijlage 8
Zuidas projectgebied Verdi; lichthinderonderzoek, 30 april 2021
1417
Bijlage 9 Zuidas projectgebied Verdi; advies ter voorkoming Lichthinder Olympisch Stadion, 13 april 2022
1447
Bijlage 10 Zuidas projectgebied Verdi; beoordeling risico lichthinder nieuwe verlichtingsinstallatie OS, 2 januari 2024
1469
Bijlage 11
1493
Verdi Zuidas Amsterdam windhinderonderzoek, 1 juli 2020
Bijlage 12 Windtunnelmetingen t.b.v. invloed nieuwbouw op windbelastingen tribunedaken, 11 november 2022
1547
Bijlage 13
Tribune vergelijking windbelasting 2021, 16 december 2022
1579
Bijlage 14
Toetsing windhinderonderzoek Kavel 1 bebouwd, 26 januari 2023
2027
Bijlage 15
Bezonningsstudie Noordzone IJsbaanpad, juli 2023
2029
Bijlage 16
Zichtlijnstudie, april 2024
2035
Bijlage 17
Natuurtoets Verdi Noordzijde IJsbaanpad, 3 oktober 2023
2041
Bijlage 18
Vleermuisonderzoek Verdi Noordzijde IJsbaanpad, 11 oktober 2023
2073
Bijlage 19
Stikstofdepositie-onderzoek herontwikkeling Noordzone IJsbaanpad
2091
Bijlage 20 mei 2024
TAC advies Bestemmingsplan Zuidas-Verdi Noordzone IJsbaanpad, 21
Bijlage 21
Advies externe veiligheid, 1 oktober 2021
2121 2125 Gemeente Amsterdam
blz. 4
Bijlage 22
Risicoanalyse Kavels 1-3, 1 juli 2022
2133
Bijlage 23
Risicoanalyse Kavel 4, 13 december 2023
2157
Bijlage 24
Risicoanalyse Kavel 1-4, 13 december 2023
2181
Bijlage 25 Bestemmingsplan Zuidas-Verdi Noordoost Amsterdam; onderzoek stemgeluid, 29 mei 2023
2215
Bijlage 26
2259
ILT-advies, 25 april 2022
bestemmingsplan_Zuidas-Verdi Noordzone IJsbaanpad (vastgesteld)
blz. 5
Bijlagen bij de toelichting
Gemeente Amsterdam
blz. 6
bestemmingsplan_Zuidas-Verdi Noordzone IJsbaanpad (vastgesteld)
blz. 7
Bijlage 1
MER Verdi 2019 incl bijlagen
Gemeente Amsterdam
Inventarislijst MER 1. MER-Verdi Zuidas, 2 september 2019 (p. 2) 2. Toetsingsadvies over het milieueffectrapport, 12 november 2019 (p. 135) 3. Archeologisch bureauonderzoek, 1 juni 2018 (p. 147) 4. Archiefonderzoek Verdi, 30 maart 2018 (p. 171) 5. BEA Deelplan 1, MER Zuidas Verdi, 19 augustus 2018 (p. 195) 6. QS Bomenonderzoek, MER Zuidas Verdi, 14 september 2018 (p. 323) 7. Cultuurhistorische verkenning Verdi, juni 2019 (p. 347) 8. Advies Gezondheid, MER Zuidas Verdi, 30 april 2019 (p. 379) 9. Verkeersonderzoek MER Zuidas Verdi, 1 juni 2019 (p. 385) 10. Externe veiligheid Verdi, 24 juni 2019 (p. 429) 11. Luchtkwaliteit Verdi, 28 juni 2019 (p. 478) 12. Natuuronderzoek Verdi, 8 juli 2019 (p. 504) 13. Wateronderzoek MER Zuidas Verdi, 2019 (p. 522) 14. Aanvullend ecologisch onderzoek Verdi, 18 februari 2020 (p. 629) 15. Luchtkwaliteit Verdi, 8 juni 2020 (p. 646)
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam
projectnummer 433729 definitief 2 september 2019
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam
projectnummer 433729 definitief 2 september 2019
Auteurs K. (Kjell) Spillekom, MSc P.J. (Peter) Verhoeven, MSc
Opdrachtgever Gemeente Amsterdam - Zuidas Postbus 94801 1090 GV Amsterdam
datum vrijgave 2-9-2019
beschrijving revisie definitief 2.0
goedkeuring L. Runia
vrijgave T. Artz
Inhoudsopgave
Blz.
Samenvatting
1
Lijst van veelgebruikte afkortingen en begrippen
6
Leeswijzer
7
1
Inleiding
8
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Aanleiding M.e.r.-procedure op hoofdlijnen NRD-fase Opstellen van het MER Rolverdeling
8 9 10 11 11
2
Het plangebied
13
2.1 2.2 2.3
Ligging Historisch gebruik Huidig gebruik
13 14 16
3
Beleid en ambities
18
3.1 3.2
Beleidskader Ambities
18 20
4
Onderzoeksmethodiek
22
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
Alternatieven Varianten Beoordelingskader Beoordelingscriteria Referentiesituatie
22 24 31 32 32
5
Verkeer en vervoer
35
6
Milieueffecten
47
6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8
Geluid Luchtkwaliteit Gezondheid Externe veiligheid Bodem Water Ecologie Landschap
47 61 65 72 77 80 87 98
6.9 6.10
Cultuurhistorie Archeologie
103 108
7
Overige aspecten
111
7.1 7.2 7.3 7.4
Hoogtebeperking Duurzaamheid Sociale impact Tijdens de transformatie
111 115 121 123
8
Conclusie
124
8.1 8.2
Samenvattend Aanbevelingen
124 125
9
Opgaven voor het vervolg
127
9.1 9.2
Leemten in kennis Monitoring en evaluatie
127 127
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Samenvatting Aanleiding Amsterdam is aan het groeien. De komende jaren worden er jaarlijks minstens 5.000 woningen gerealiseerd om de groei van de bevolking een woonplek te geven. Er wordt in het kader van ontwikkelbeleid Koers 2025 vooral gekeken naar binnenstedelijke transformatiegebieden waar deze woningen kunnen worden gerealiseerd. Verdi Zuidas is één van deze gebieden: het ligt aan de westzijde van Zuidas en is hiermee een belangrijk en waardevol gebied om te transformeren. Plangebied De plangrens van Verdi Zuidas is op de figuur hieronder weergegeven. Het bestaat uit vier kwadranten: noordwest, noordoost, zuidwest en zuidoost. Het noorden en zuiden wordt gescheiden door infrastructuur: hier loopt de Ring A10 en de trein- en metrospoorlijnen. Het westen en oosten wordt gescheiden door de museumtramlijn, tevens Piet Kranenbergpad.
Noordwest
Noordoost
Zuidoost
Zuidwest
Figuur s.1: Kwadranten Verdi Zuidas
Blad 1 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
De buitengrenzen van het plangebied bestaan aan de oostzijde uit de Amstelveenseweg (s108) en aan de westzijde uit de Schinkel en de toegang tot het Amsterdamse Bos. Het Noorden wordt begrensd door de gracht nabij het Olympisch Stadion dat net buiten het gebied ligt, en aan de zuidkant zijn het Boeierspad en Gaffelaarspad de grens. De contrasten tussen de kwadranten is groot. Zo zijn de westelijke kwadranten vooral gefocust op sport, watersport, jachthavenactiviteiten en groen. De oostelijke kwadranten bestaan vooral uit kantoorpanden, bedrijfswoningen en maatschappelijke voorzieningen. Woningen zijn er weinig: met name woonboten in het westelijke kwadrant. M.e.r.-procedure Om vroegtijdig in het proces van transformatie en ontwikkelingen van Verdi Zuidas de milieueffecten en milieubelangen mee te nemen en af te wegen, is een m.e.r.-procedure gestart om hier invulling aan te geven. De m.e.r.-procedure kent conform de Wet milieubeheer enkele procedurele onderdelen. Deze staan in de figuur hieronder weergegeven.
Figuur s.2: Stappen in de m.e.r.-procedure.
De m.e.r.-procedure begint met het inkaderen van de benodigde reikwijdte en het detailniveau in de NRD. De NRD heeft ter inzage gelegen van 7 maart tot en met 17 april 2019. Hierop heeft de onafhankelijke Commissie voor de m.e.r. een advies gegeven. Dit advies is verwerkt in dit MER. Vervolgens ligt dit MER ter inzage als bijlage bij het eerste ruimtelijke besluit dat binnen de plangrens van Verdi Zuidas tot realisatie komt. Ook wordt op dit definitieve MER nogmaals een advies van de Commissie voor de m.e.r. gegeven. Mogelijk volgt hier een aanpassingsronde op dit MER uit. Ambities en varianten Verdi De gemeente Amsterdam heeft primair de doelstelling meer woningen binnen de stadsgrenzen te realiseren. Verdi maakt hier onderdeel van uit. Om Verdi ook leefbaar te maken, zijn dus niet alleen woningen maar ook goede verbindingen met de omliggende gebieden en een vergroening van het gebied nodig. De ambities van Verdi zijn dan dus ook: verdichten, verbinden en vergroenen. Om de milieueffecten van deze ambities in het MER navolgbaar inzichtelijk te maken, zijn er vier varianten opgesteld. Hiervan zijn de twee verdichtende programma-alternatieven leidend, met de ambities voor verdichten en vergroenen als toevoeging hierop.
Blad 2 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
De verdichting vindt met name plaats in de oostelijke kwadranten, tussen het Piet Kranenbergpad en de Amstelveenseweg. Er zijn twee programma-alternatieven onderzocht voor de verdichting waarbij de totalen zowel de bestaande als nieuwe vierkante meters betreft: 1) 409.000 m² - waarvan 134.000 m² bvo wonen, en 275.000 m² bvo niet-wonen 2) 585.000 m² - waarvan 199.000 m² bvo wonen, en 386.000 m² bvo niet-wonen Naast verdichting heeft de gemeente nog twee ambities gesteld voor de transformatie van Verdi: verbinden en vergroenen. Vergroenen en verbinden bestaan uit specifiekere maatregelen (zie tabel s.1) die als volgt meegenomen zijn in het MER: A) Vergroenen en verbinden op basis van de randvoorwaardelijke ingrepen B) Vergroenen en verbinden op basis van de randvoorwaardelijke en de ambitieverruimende ingrepen Onder randvoorwaardelijke ingrepen worden ingrepen bedoeld die noodzakelijk zijn om de transformatie van Verdi minimaal te laten slagen. De ambitieverruimende ingrepen zijn de ingrepen die geen noodzakelijkheid zijn, maar wel een positieve bijdrage leveren aan het behalen van de ambities. De ingrepen en de vier varianten zijn hieronder in de tabellen weergegeven. Tabel s.1: Randvoorwaardelijke en ambitieverruimende ingrepen.
Vergroenen
Randvoorwaardelijke ingrepen (A)
Ambitieverruimende ingrepen (B)
Verbinden
Behoud van bestaande ecologische waarden Behoud van ecologische routes Kwaliteitsimpuls Sportas Vergroenen van de verdichting (natuurinclusief bouwen) Nieuwe entree Amsterdamse Bos Verblijfsplekken langs het water voor mens, plant en dier Sportas als recreatieve as Meer ruimte voor langzaam verkeer Verbeteren bestaande routes Opwaarderen entree Amsterdamse Bos Voetgangersverbinding langs de Schinkel Verbinding met de Oeverlanden
Verbeteren van ecologische waarde (kwaliteit, verblijfsplekken langs water) Verbeteren van ecologische routes (faunapassages, wandelroutes) Verbeteren waterkwaliteit Vergroenen oeverzone Speelvoorzieningen in het groen Beleving Elzenbosje vergroten Vergroenen route langs Schinkel Conflictvrije fietsoversteek over de Amstelveenseweg Parkeernorm 0,3 gemiddeld voor wonen Verbeterde toegankelijkheid tot OV (nieuwe bushalte / toegang tot metrostation Amstelveenseweg) Opwaarderen ‘rondje Nieuwe Meer’ Opwaarderen routes noord- en zuidwestelijke kwadrant
Tabel s.2: Vier varianten.
Verdichten realistisch (1) Verbinden/vergroenen realistisch (A) Verbinden/vergroenen maximaal (B)
Blad 3 van 128
Verdichten maximaal (2)
1A
2A
1B
2B
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Conclusie en effectbeoordelingen In dit MER is per milieuaspect bekeken welke effecten er optreden als gevolg van de vier varianten. Is sommige gevallen zijn er geen onderscheidende effecten, in andere gevallen lopen de effecten sterk uiteen. In de tabel hieronder zijn de effectbeoordelingen per milieuaspect en ondergeschikt criterium te vinden. Onder de tabel volgt de conclusie. Tabel s.3: Integrale effectbeoordeling varianten Verdi Zuidas.
Milieuaspect Verkeer en vervoer
Geluid
Luchtkwaliteit Gezondheidsbescherming Gezondheidsbevordering Externe veiligheid Bodemkwaliteit Water
Ecologie
Landschap
Cultuurhistorie Archeologie Hoogtebeperking Duurzaamheid
Sociale impact
Criterium Verkeersstructuur en -afwikkeling Bereikbaarheid OV en fiets Modal split Parkeren Wegverkeer- en spoorweglawaai Luchtvaartlawaai Industrielawaai Slaapverstoring Concentratie fijnstof en stikstofdioxide Hittestress Stralingshinder Lichthinder Sport en bewegen Lifestyle Externe veiligheidsrisico’s Gevolgen voor bodemkwaliteit Waterstructuur Grondwater Waterkwaliteit Klimaatadaptatie Gebiedsbescherming Soortenbescherming Vogelbeperkingsgebied Bomeneffect Effect op landschappelijke structuren Effect op ruimtelijk visuele kwaliteit Effect op cultuurhistorische waarden Effect op archeologische waarden Hoogtebeperkingen o.b.v. LIB Schiphol Klimaatadaptatie Mogelijkheden voor energie Mogelijkheden voor circulariteit Mogelijkheden voor afvalinzameling Ongedeelde wijk Sociale veiligheid
Blad 4 van 128
1A
1B
2A
2B
0
0
0/-
0/-
0 0/+ 0 0 0 0 0
0 0/+ 0/+ 0 0 0 0
0/0/+ 0/0/0 0 0/+ 0/-
0/0/+ 0 0/0 0 0/+ 0/-
+ 0 0/+ 0/+ 0 + 0/0 0 + 0 0/+ 0 0/+
++ 0 0/++ 0/+ 0 + 0/0 0 + 0/+ 0 0/+
+ 0 + 0/+ 0 ++ 0/0 0 + 0 0/+ 0 +
++ 0 ++ 0/+ 0 ++ 0/0 0 + 0/+ 0 +
0/+
+
0/+
++
0/-
0/-
0/-
0/-
0/0
0/0
0/0
0/0
+ + + +
++ + + +
+ + + +
++ + + +
+ 0/+
+ 0/+
+ +
+ +
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Zoals in de tabel te zien is, zijn er weinig milieuaspecten die negatief scoren. De varianten 1A en 1B laten vooral neutrale of positieve effecten zien. De meest negatieve effecten zijn bij deze varianten het wegverkeer- en spoorweglawaai: het effect hiervan op toekomstige woningen is negatief omdat er voor veel van deze panden een hogere waarde aangevraagd moet worden bij de gemeente. Ook is er een klein percentage gevels die doof moeten worden uitgevoerd als gevolg van dit lawaai. Daarnaast is er een licht-negatief effect op zowel cultuurhistorie als archeologie: dit komt doordat de verdichting plaatsvindt in of nabij archeologisch waardevolle gronden en er worden aanpassingen gedaan aan bestaande cultuurhistorisch waardevolle bebouwing. Verder kennen varianten 1A en 1B vooral veel kansen voor vergroening, verduurzaming en gezondheid. Variant 1B scoort met het realistische programma en de maximale invulling van zowel de randvoorwaardelijke als de ambitieverruimende maatregelen positiever dan variant 1A. Varianten 2A en 2B kennen door het oprekken van het programma wat meer negatieve scores dan de varianten 1A en 1B. Er gaat door het grotere programma meer verkeer rijden, wat weer een negatief effect heeft op het akoestisch klimaat en de luchtkwaliteit.
Ook betekent een groter programma meer bebouwing waardoor meer lichthinder optreedt, er meer bomen gekapt zouden kunnen worden en een lichte mate van cultuurhistorische waarden verloren gaan. Wel liggen ook hier de kansen om groots in te zetten op vergroening, verduurzaming en verbetering van de gezondheid. Optimalisaties In het MER zijn ook enkele optimalisaties behandeld. Deze lijst met optimalisaties kan in een later stadium worden uitgebreid, mits rekening houdend met potentiële milieueffecten zoals benoemd in dit MER. De optimalisatiemogelijkheden zijn als volgt beoordeeld. Tabel s.4: Optimalisatiemogelijkheden Verdi.
Optimalisatie Verkeer en vervoer
Geluid Water Ecologie
Criterium Ongelijkvloerse fietskruising Amstelveenseweg Doortrekken metro Noord/Zuidlijn Fietsparkeren faciliteren Piet Kranenbergpad als autoroute Stapeling sportfaciliteiten Extra zwemwaterlocatie creëren Natuurvriendelijke inrichting Natuurverbindingen naar andere gebieden
Score + + + + + + +
Monitoring en evaluatie Aan de hand van monitoring kan periodiek gecontroleerd worden of de transformatie de goede kant op gaat of dat er bijgestuurd moet worden. Hierbij kunnen indicatoren als aantal woningen, bewonersaantallen, verkeerscijfers, belevingswaarden, geluidmetingen, natuuronderzoeken en dergelijke betrokken worden. Het advies luidt om kort na de voltooiing van de m.e.r.-procedure een begin te maken met het opzetten van de monitoring: de nulsituatie (huidig) dient dan als startpunt waaraan, samen met dit MER, toekomstige ontwikkelingen getoetst kunnen worden.
Blad 5 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Lijst van veelgebruikte afkortingen en begrippen Afkortingen en begrippen MER
het milieueffectrapport
m.e.r.
milieueffectrapportage, de procedure waarbinnen het milieueffectrapport opgesteld wordt
voornemen
datgene, wat de initiatiefnemer wil realiseren, in dit geval de transformatie van Verdi Zuidas
referentiesituatie
de huidige situatie aangevuld met autonome ontwikkelingen
raakvlakproject
ontwikkeling die mogelijk plaats zal vinden, maar waarover nog geen (formeel) besluit is genomen
autonome ontwikkeling
ontwikkeling die onafhankelijk van de transformatie van Verdi Zuidas plaats zal vinden en waarover een definitief besluit is genomen
plangebied
het gebied waarop het voornemen rechtstreeks betrekking heeft
studiegebied
het gebied waar als gevolg van het voornemen effecten kunnen optreden. Het studiegebied kan groter zijn dan het plangebied en kan per aspect verschillen
alternatieven
de mogelijke 'manieren' waarop het voornemen kan worden gerealiseerd
varianten
variaties binnen een alternatief
Blad 6 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Leeswijzer Het MER bestaat uit de volgende hoofdstukken: Hoofdstuk 1 Het eerste hoofdstuk vormt de basis en de inleiding van het MER. In dit hoofdstuk zal duidelijk worden wat het plan Verdi Zuidas globaal inhoudt. Daarnaast wordt er ingegaan op de m.e.r.procedure en welke stappen hierin al gezet zijn. Hoofdstuk 2 Het tweede hoofdstuk duikt dieper en gedetailleerder in op het plangebied. Waar ligt het? Wat is er te vinden? En hoe is de huidige situatie tot stand gekomen? Hoofdstuk 3 Het derde hoofdstuk gaat in op het vigerend beleid waaraan getoetst (en eventueel waarvan afgeweken) wordt. Het vigerend beleid is tevens de basis van de drie ambities die met de transformatie van Verdi gepaard zijn: verdichten, vergroenen en verbinden. De programma’s en beoogde kansen worden hier verder toegelicht. Hoofdstuk 4 In dit vierde hoofdstuk worden de alternatieven en varianten uiteengezet. Hierbij gaat het om de leidende ambitie ‘verdichten’ waar de alternatieven op gebaseerd zijn. Er zijn in totaal vier varianten die beschouwd worden in dit MER. Vervolgens wordt er in het hoofdstuk ingegaan op de wijze van onderzoeken en de wijze van toetsing van de milieueffecten. Hoofdstuk 5 Het vijfde hoofdstuk gaat in op verkeer en vervoer. Dit is niet direct een milieuaspect, maar geeft wel input aan de onderzoeken naar de milieuaspecten die in het volgende hoofdstuk worden belicht.
Hoofdstuk 6 In dit hoofdstuk komen de milieueffecten aan bod. Hierbij gaat het om geluid, luchtkwaliteit, gezondheid, externe veiligheid, bodem, water, ecologie, landschap, cultuurhistorie, en archeologie. Hoofdstuk 7 In het zevende hoofdstuk wordt ingegaan op de effecten van overige aspecten. Hierbij gaat het om hoogtebeperking, duurzaamheidsmaatregelen, sociale impact, trillinghinder en mogelijke hinder tijdens realisatie. Hoofdstuk 8 Hierin wordt het MER samengevat en komt de volledige scoretabel aan bod. Hoofdstuk 9 Mochten er nog lacunes en leemten zijn, dan worden deze hier besproken, alsmede een voorzet naar een monitoringsplan.
Blad 7 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
1
Inleiding
1.1
Aanleiding Groei Amsterdam De Amsterdamse bevolking groeit gestaag. De afgelopen jaren neemt de bevolking jaarlijks met meer dan 10.000 inwoners toe. Deze mensen moeten ook allemaal ergens wonen. Om hier invulling aan te geven heeft de gemeente Amsterdam de ontwikkelstrategie Koers 2025 opgezet. Met Koers 2025 wordt de groei van de bevolking tot 2025 gefaciliteerd. In eerste instantie is men hierbij uitgegaan van de ontwikkeling van 5.000 woningen per jaar, maar met het nieuwe coalitieakkoord voor de periode 2018-2022 is dit al verhoogd naar 7.500 woningen per jaar. Daarnaast neemt ook het aantal beschikbare banen in het grootstedelijk gebied van Amsterdam de komende jaren flink toe. Veelal gaat het hier om de toevoeging van extra kantoorruimte ten gunste van productieve en ambachtelijke bedrijvigheid. In lijn met de Kantorenstrategie Amsterdam is er voor transformatiegebieden een ontwikkelstrategie uitgedacht om ook deze groei te faciliteren. In Koers 2025 zijn gebieden aangewezen waarin verdichting en transformatie mogelijk worden gemaakt. Deze gebieden liggen met name binnen de bestaande stadsgrenzen, zowel binnen als buiten de ring. Het zijn vooral verouderde bedrijventerreinen en leegstaande panden.
Door de beschikbare ruimte efficiënter te gebruiken en een hogere mate van functiemenging toe te staan, wordt er gestreefd naar een diverse, maar vooral gemengde woon- en werkomgeving. Tevens is Koers 2025 opgenomen in de 17e tranche van de Crisis- en Herstelwet (Chw). Dit houdt in dat er binnen deze juridische aanwijzing geëxperimenteerd mag worden met de aanstaande Omgevingswet – waarvan verwacht wordt dat deze per 2021 inwerking treedt. Concreet komen hier bestemmingsplannen verbrede reikwijdte uit, een voorloper op de omgevingsplannen die mogelijk worden gemaakt met de Omgevingswet. De aanwijzing als onderdeel van de Chw betekent ook dat er een langere planhorizon aangehouden mag worden en dat de (financiële) uitvoerbaarheid niet direct hoeft worden aangetoond. Echter, er moet wel aangetoond worden dat plannen niet ‘evident onuitvoerbaar’ zijn. Transformatie Verdi De gemeente Amsterdam wenst het gebied tussen de Amstelveenseweg, de Schinkel en De Nieuwe Meer te verbinden, te verdichten en te vergroenen naar een hoogstedelijk gebied. Het streven is om een uitbreiding op de hoogstedelijke structuur van de Zuidas te realiseren waarbij niet alleen een gemengde woon- en werkomgeving centraal staat, maar ook recreëren, sporten en een verbeterde groenbeleving.
Het college van B&W van Amsterdam heeft op 2 juli 2019 ingestemd met de projectnota waarin de transformatie van Verdi nader is uitgewerkt. De voorgestelde ontwikkelrichting in de projectnota Verdi Zuidas draagt bij aan het realiseren van de eerder genoemde woningen, de groei van economische activiteiten, het verbeteren van sportaccommodaties en (recreatieve) voorzieningen. Op figuur 1.1 is de ligging van Verdi weergegeven.
Blad 8 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Figuur 1.1: Plangebied (rood) in relatie tot Amsterdam en omgeving.
1.2
M.e.r.-procedure op hoofdlijnen Om vroegtijdig in het proces van transformatie en ontwikkelingen van Verdi Zuidas de milieueffecten en milieubelangen mee te nemen en af te wegen, is een m.e.r.-procedure gestart om hier invulling aan te geven. De m.e.r.-procedure kent conform de Wet milieubeheer enkele procedurele onderdelen. Deze staan in de figuur hieronder weergegeven.
Blad 9 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Figuur 1.2: Stappen in de m.e.r.-procedure.
1.3
NRD-fase Openbare kennisgeving De openbare kennisgeving waarin de bekendmaking van de NRD wordt opgenomen is de eerste stap in de m.e.r.-procedure. In de kennisgeving wordt de terinzagelegging aangekondigd zodat een ieder in de gelegenheid wordt gesteld een zienswijze kenbaar te maken. Het voornemen om voor het gebied Verdi Zuidas de m.e.r.-procedure te doorlopen is aangekondigd in het gemeenteblad en op de gemeentelijke website van Amsterdam. Raadpleging (terinzagelegging en advisering) Voor deze m.e.r.-procedure is voor de raadpleging gekozen voor het opstellen, publiceren en ter inzage leggen van een notitie reikwijdte en detailniveau. De notitie is voorafgaande aan de periode van terinzagelegging vrijgegeven door het College van B&W van Amsterdam. Tijdens de periode van terinzagelegging van zes weken (7 maart tot en met 17 april 2019) heeft eenieder schriftelijk kunnen reageren op deze notitie en zijn / haar mening kunnen geven over wat onderzocht moet worden in het MER en op welke manier. ‘Eenieder' bestaat dus niet alleen uit de betrokken bestuurlijke organen, maar ook uit belangenorganisaties, bewoners in en om het gebied en overige betrokkenen: iedereen mag reageren. De onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage (verder Commissie m.e.r.) is ook in deze fase bij de adviesinwinning betrokken en heeft een advies op basis van de NRD gegeven (d.d. 21 mei 2019).
Advies en reacties op de NRD De ontvangen adviezen en reacties op de NRD zijn beantwoord in een separate Nota van Beantwoording, opgesteld door de gemeente Amsterdam (vastgesteld op 2 juli 2019). Hierin is opgenomen welke adviezen worden opgevolgd in dit MER. Het gaat hierbij om toevoegingen en uitbreidingen op in de NRD genoemde thema’s, zoals: -
Enkele extra milieuaspecten en thema’s (zoals sociale impact en trillinghinder) opnemen in het MER; Ambities ‘vergroenen’ en ‘verbinden’ een prominentere rol geven naast ‘verdichten’; Het optimaliseren van ecologische waarden.
Blad 10 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
1.4
Opstellen van het MER Parallel aan de m.e.r.-procedure heeft de gemeente de transformatie van het gebied uitgewerkt in een Projectnota Verdi Zuidas en in een eerste Investeringsnota voor één van de gebieden dat herontwikkeld wordt. In de Projectnota zijn tien ambities geformuleerd, met name in relatie tot recreatieve verbindingen en de westzijde van het gebied waar een landschappelijke en recreatieve opgave ligt. Het gaat hierbij onder andere om het realiseren van een openbare verblijfsplek aan de Nieuwe Meer en het realiseren van kwalitatief verblijfsgroen met sport- en spelelementen in relatie tot de huidige sportvoorzieningen. In de Investeringsnota’s wordt hier samen met de belanghebbenden uit het gebied vervolg aan gegeven. In de projectnota is voor belanghebbenden opgenomen wat de concrete ontwikkelopgave voor Verdi is. De projectnota heeft een integrale verbinding met het MER. Op basis van de projectnota kunnen ook de benodigde investeringsbesluiten opgesteld worden waarna een voornemen een formele status krijgt. Tezamen met de input van het MER en de projectnota volgen hier de bestemmingsplannen uit voor de ontwikkelingen. Dit gehele proces is in figuur 1.3 hieronder weergegeven.
Figuur 1.3: De koppeling van een m.e.r. met het ruimtelijk besluit.
1.5
Rolverdeling Bevoegd gezag Onder het bevoegd gezag wordt het bestuursorgaan verstaan dat bevoegd is om over het voornemen van de initiatiefnemer een besluit te nemen. In deze m.e.r.-procedure is de gemeenteraad van Amsterdam het bevoegd gezag. Betrokken bestuurlijke organen en belangenorganisaties Onder betrokken bestuurlijke organen en belangenorganisaties worden die partijen bedoeld die in het ruimtelijk ordeningstraject worden onder andere geraadpleegd. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om Waternet, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, en Hoogheemraadschap Rijnland en de Veiligheidsregio.
Blad 11 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Inspraakmogelijkheid In de m.e.r.-procedure is aangegeven dat eenieder recht heeft op inspraak tijdens de procedure. Degenen die tijdens de m.e.r.-procedure van dit recht gebruik maken zijn de insprekers. Het bevoegd gezag informeert een ieder tijdig via de gebruikelijke openbare communicatiekanalen wanneer en op welke wijze de inspraakmogelijkheden zich voordoen.
Blad 12 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
2
Het plangebied
2.1
Ligging Ligging Verdi Het plangebied van Verdi maakt onderdeel uit van de Zuidas in Amsterdam. De Zuidas is een belangrijke economische motor van Nederland en heeft een zeer positief gelegen locatie op slechts enkele kilometers afstand van luchthaven Schiphol. Verdi wordt in het oosten begrensd door de stadstraat Amstelveenseweg. In het zuiden zijn het Boeierspad en het Gaffelaarspad de grens. De westelijke grens is de Schinkel en het beginpunt van de Nieuwe Meer. En ten noorden ligt de grens bij het Zuider Amstelkanaal. Midden in het plangebied wordt Verdi doorsneden door een infrastructuurbundel van de A10-Zuid en de sporen van trein en metro.
Noordwest
Noordoost
Zuidoost
Zuidwest
Figuur 2.1: Kwadranten Verdi Zuidas.
Blad 13 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Voor het Zuidasdok, de ondertunneling van de A10 ter hoogte van de Zuidas is reeds een Tracébesluit vastgesteld. Deze tunnel begint en eindigt echter ongeveer 500 meter ten oosten van de plangrens, net voorbij de aansluiting op de Amstelveenseweg. De aansluiting A10-s108 (Amstelveenseweg) wordt aan de noordelijke rijbaan overigens wel verlegd, waardoor de toerit richt knooppunt De Nieuwe Meer langs Tripolis loopt. Er is een duidelijke verdeling in het gebied te herkennen. Het oostelijk deel tussen de museumtramlijn en de Amstelveenseweg heeft al in grote mate bebouwing, met name kantoren en bedrijvigheid. Het deel ten westen van de museumtramlijn is groener van karakter. Hier liggen jachthavens, woonboten, creatieve broedplaatsen, recreatieve functies en sportfuncties. De verdeling wordt verder versterkt door de infrastructuurbundel in het midden van het plangebied. Hier liggen de rijbanen van de Ring A10-Zuid, de spoorlijn van Schiphol naar Amsterdam-Zuid en de metrolijn van Amsterdam-Zuid richting Nieuw-West. Ten noordwesten van deze infrastructuurbundel liggen met name sportvelden en zijn enkele maatschappelijke functies. Ten zuidwesten van de infrastructuurbundel bevinden zich jachthaven-gebonden activiteiten en is een directe relatie tot het groen van de Nieuwe Meer en het Amsterdamse Bos.
Deze specifieke en heldere verdeling maakt het mogelijk om Verdi in vier kwadranten op te delen, zoals in figuur 2.1 is te zien. Een belangrijk doel van de transformatie van Verdi is om de oostelijke kwadranten te verdichten en de westelijke kwadranten in hoofdzaak te vergroenen. De verbindingsambitie geldt voor alle kwadranten. Op deze manier wordt enerzijds de relatie met de rest van Zuidas versterkt, en anderzijds de relatie tot het openbaar groen en de scheggen van Amsterdam verbeterd. Ook wordt een nagenoeg naadloze verbinding tot Stadionbuurt en andere delen van Amsterdam Zuid nagestreefd. Ook wordt er parallel aan dit MER een uitwerking gemaakt van de investeringsnota behorend bij deelplan 1: de gebieden die hierin worden opgenomen zijn in figuur 2.1 roodomlijnd.
2.2
Historisch gebruik Ontwikkelingen in het gebied waar Verdi ligt, zijn rond het begin van de 20e eeuw gestart. Als onderdeel van de Buitenveldertsepolder is het lange tijd vooral door boeren gebruikt. Dit is te herkennen op de oudere kaarten aan de langgerekte, smalle kavels. De Amstelveenseweg is van oudsher de route tussen Amsterdam en het kleine veendorp Amstelveen, en later na de drooglegging ook de Haarlemmermeerpolder. De huidige museumtramlijn was in het verleden de tramverbinding van Amsterdam naar de dorpen in en rondom de Haarlemmermeerpolder, zoals Hoofddorp, Aalsmeer en Uithoorn. Zeker tot het begin van de Tweede Wereldoorlog werd het lokaal spoor gebruikt voor vervoer van goederen, maar ook in toenemende mate voor forenzen van en naar de hoofdstad. De spoorlijn raakte echter mede door de introductie van de autobus in onbruik, en is vanaf het begin van de Tweede Wereldoorlog gestopt met personenvervoer. Naarmate de welvaart en de bevolking, vooral na de Tweede Wereldoorlog, toenam, is men het open agrarische landschap rondom de historische lintbebouwing gaan verdichten. Vooral de uitbreiding van de westelijke tuinsteden en Plan Zuid hebben het gebied de structuren gegeven die het in huidige tijd nog steeds heeft. De figuren 2.4 t/m 2.7 geven het beeld van de oprukkende stad, vanaf 1850 tot heden.
Hier is goed te zien hoe het gebied van een agrarisch landschap langzaamaan steeds stedelijker is geworden.
Blad 14 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Ook is het opmerkelijk dat de Nieuwe Meer omvangrijk is geworden en de recreatieve waarde hiervan met de tijd is toegenomen. Tegenwoordig is de Nieuwe Meer en het naastgelegen Amsterdamse Bos een groene oase middenin in een stedelijk en infrastructureel landschap. Dit biedt kansen tot versterking en uitbreiding binnen het voornemen van Verdi Zuidas.
Figuur 2.4: De locatie van Verdi in 1850. (Bron: topotijdreis.nl).
Figuur 2.5: De locatie van Verdi in 1900. (Bron: topotijdreis.nl).
Blad 15 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Figuur 2.6: De locatie van Verdi in 1950. (Bron: topotijdreis.nl).
Figuur 2.7: De locatie van Verdi in 2018. (Bron: topotijdreis.nl).
2.3
Huidig gebruik Tegenwoordig is Verdi deels een overzichtelijk ingericht gebied (de oostelijke kwadranten en het noordwesten) en deels een rafelrand (het zuidwestelijke kwadrant). Dit is terug te zien aan de functies en voorzieningen die er binnen deze kwadranten zijn. Deze zijn opgenomen in de tabel hieronder.
Blad 16 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Tabel 2.1: Huidige functies Verdi.
Welke voorziening Sporthotel Sporthallen Zuid Burgerweeshuis (kantoor) Tripolis (kantoor) Van Det School Pand Zuid (bedrijfsverzamelgebouw) Infinity (kantoor) Van Doorne (kantoor) Waterleidingterrein Koude centrale NUON Meerparc (kantoor) Frans Ottenstadion Woonarken Jachthaven Sportvelden Watersportverenigingen Diverse kantoren en voorzieningen Museumtramlijn
Kwadrant Noordoost Noordoost Noordoost Noordoost Noordoost Noordoost Zuidoost Zuidoost Zuidoost Zuidoost Zuidoost Noordwest Noordwest / Zuidwest Noordwest / Zuidwest Noordwest / Zuidwest Zuidwest Alle kwadranten Westelijke kwadranten
Een andere belangrijke functie is de ontsluitingsweg Amstelveenseweg, de verbindingsweg tussen Amstelveen en Amsterdam, maar ook als toegangsweg voor verkeer tussen de A10-Zuid en Zuidas. De druk op deze weg is momenteel al hoog, en wordt in de toekomst groter door de verdere doorontwikkeling van Zuidas, de realisatie van Zuidasdok, en andere autonome ontwikkelingen in de stad.
Blad 17 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
3
Beleid en ambities Beleid en ambities zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Beleid biedt handvaten waaraan getoetst kan worden en biedt veelal de ondergrens van wat een ontwikkeling minimaal zou moeten nastreven en behalen. Een ambitie die slechts voldoet aan het vigerend beleid kan derhalve nauwelijks een ambitie genoemd worden. Het wordt een ambitie wanneer er iets extra’s bovenop het beleid wordt gedaan. Uiteraard betekent dit ook dat sommige ambities conflicteren met elkaar. Hier is dan een goede afweging en motivatie nodig waarom een bepaalde keuze gemaakt wordt. Dit hoofdstuk gaat in op het relevante beleid voor de transformatie van Verdi en de ambities die het beoogt te behalen. Hiermee worden er twee cruciale vragen beantwoord: 1) Waar ligt de minimale (gemeentelijke) beleidsmatige ondergrens?; 2) Welke extra verbeteringen worden er met de gestelde ambities voor Verdi Zuidas beoogd?.
3.1
Beleidskader Structuurvisie 2040 In de Structuurvisie 2040, vastgesteld op 17 februari 2011, is het gebied aangeduid als recreatief gebied met een metropolitaan park. De sportas (een recreatieve lijn waar sporten en bewegen een belangrijke functie moet vervullen) heeft een prominente rol. Deze loopt langs de flank van het Amsterdamse Bos parallel aan de museumtramlijn richting Amstelveen. In recenter jaren zijn de plannen en visies op het plangebied gewijzigd en wordt het direct bij de Zuidas betrokken, waardoor Verdi direct is opgenomen in onder andere Plan voor een groene Zuidas. Koers 2025 Amsterdam groeit gestaag. De gemeente heeft de ambitie om tot 2025 de realisatie van 50.000 woningen mogelijk te maken. Deze ambitie staat verwoord in de Koers 2025. Hierin zijn stadsbreed potentiële ontwikkelingslocaties aangewezen waar woningbouw mogelijk is, met daaraan gekoppeld beoogde woningaantallen. Een deel van Verdi Zuidas, namelijk het IJsbaanpad in het noorden van het plangebied, is opgenomen als verkenningsgebied waar woningbouw mogelijk is, maar zonder een orde van grootte aangegeven. Tevens is Koers 2025 opgenomen in de 17e tranche van de Crisis- en herstelwet (Chw). Dit betekent dat er voor de ruimtelijke plannen voor Verdi Zuidas geëxperimenteerd kan worden met de aanstaande Omgevingswet in de vorm van bestemmingsplannen verbrede reikwijdte.
Hierdoor kan er gebruik gemaakt worden van een verdere planhorizon en open normen. Visie Zuidas 2016 Op 5 oktober 2016 heeft de gemeenteraad de Visie Zuidas 2016 vastgesteld. Bij deze vaststelling heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college wordt verzocht om de kansen de Zuidas uit te breiden richting o.a. de Riekerpolder en/of Buitenveldert te onderzoeken. Hiermee wordt dat gebied planmatig en voor wat betreft organisatie, aanpak, bereikbaarheid en kwaliteit bij de Zuidas betrokken. De conclusie van de beantwoording van deze motie luidt dat aan de westzijde van Zuidas diverse mogelijkheden zijn om het grootstedelijk gebied uit te breiden richting Nieuwe Meer en het Amsterdamse Bos. In de Visie Zuidas 2016 wordt richting gegeven aan de stedelijke gebiedsontwikkeling van Zuidas. Naast de voortzetting van de bouwactiviteiten in de deelgebieden waar de nadruk op woningbouw
Blad 18 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
ligt, zal ook gestart worden met de aanleg van Zuidasdok. Door de vele bouwactiviteiten is de belangrijkste uitdaging de komende periode het behouden en versterken van de kwaliteit van wonen, werken, groen en water. Agenda Duurzaam Amsterdam De gemeente heeft ambities op het gebied van duurzame energie, circulaire economie en klimaatadaptatie. Deze zijn te vinden in de Agenda Duurzaam Amsterdam (d.d. 17 augustus 2017). Hierin zijn een vijftal ambities uiteengezet, te weten: 1. 2. 3. 4. 5.
Duurzame energie – hierbij gaat het om stadsverwarming, wind- en zonne-energie, energielabels van woningen; Schone lucht - hierbij gaat het om milieuzones binnen de ring, uitstootvrij OV, stimuleren van autovrije mogelijkheden; Circulaire economie – hierbij gaat het om hergebruik van materialen, zelfvoorzienende functies, afval scheiden en (mogelijk) ondergronds transport ervan; Klimaatadaptatie – hierbij gaat het om regenbestendigheid, groene daken; Duurzame gemeentelijke organisatie.
Aan de hand van beschikbare informatie wordt bekeken welke mogelijkheden er zijn om Verdi Zuidas duurzaam te realiseren, welke effecten diverse maatregelen hebben en hoe de uitvoering van deze maatregelen kan worden geborgd. Woonagenda 2025 De woonagenda 2025 heeft als uitgangspunt dat er in 2025 voldoende, betaalbare en goede woningen zijn. Belangrijke onderdelen van de Woonagenda 2025 zijn de afspraak om tenminste 1.500 middeldure woningen te laten bouwen, en de zogenaamde 40-40-20-verdeling waarbij 40% van het woningbouwprogramma sociale huur betreft, 40% vrije sector en 20% duur (huur/koop). Hiermee wordt vorm gegeven aan de ambitie om bij woningbouwprogramma’s een gevarieerde woonbuurt te creëren waar voor elke portemonnee een optie is. Kantorenstrategie 2017 De in 2017 herziene kantorenstrategie (d.d. 06 december 2017) richt zich op nieuw te ontwikkelen gebieden, alsmede verdichting en transformatie van huidige kantorenlocaties. Uit analyse blijkt dat er steeds meer behoefte is aan kantoren op gemengde en goed verbonden locaties, ook al op korte termijn (tot 2020). Deze behoefte betreft vooral een kwalitatieve vraag. Ook is er veel behoefte aan kantoorruimte voor kleine ICT, communicatie en zakelijke dienstverlening bedrijven en ruimte voor innovatieve kantoorconcepten op meer informele plekken in de stad.
Na 2020 wordt ingezet op nieuwe planvoorraad voor gebieden als Schinkelkwartier en uitbreiding van de Zuidas aan de westkant onder en boven de A10 (Verdi Zuidas). Agenda Groen Gemeente Amsterdam heeft in de Agenda Groen gebieden benoemd die onder de hoofdgroenstructuur vallen. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen drie categorieën van de hoofdgroenstructuur: corridors, sportparken en stadsparken. In het MER worden de effecten van de alternatieven op de hoofdgroenstructuur onderzocht.
Blad 19 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Plan voor een groene Zuidas Vergroening is een belangrijke pijler in ‘Plan voor een groene Zuidas’ (d.d. 18 december 2017). Hierin wordt budget gereserveerd om extra vergroeningsmaatregelen te treffen in Zuidas. Deze maatregelen zullen ook van toepassing zijn op Verdi Zuidas. Het gaat hierbij om maatregelen als groene daken, gevarieerde beplanting, pocket-parks, zachte wateroevers, faunapassages, en een groei van biodiversiteit. Nota Parkeernormen Auto In de Nota Parkeernormen Auto (d.d. 18 september 2019) zijn de autoparkeernormen van de gemeente Amsterdam vastgelegd. Hierin is de oostzijde van Verdi als A-locatie geclassificeerd. Hier is sprake van hoogwaardig openbaar vervoer (trein en metro) en zijn er veel verbindingen met de rest van de stad. Het autogebruik wordt hier actief ontmoedigd door met name een lage maximumparkeernorm voor kantoren. Hier geldt een parkeernorm van maximaal 1 parkeerplaats per 250 m² bvo kantoor en maximaal 1 parkeerplaats per woning. Voor voorzieningen geeft de Nota geen vaste normen, maar wordt maatwerk voorgeschreven. Het westelijk deel van Verdi is aangewezen als B-locatie: verder van intercitystations af, maar nog wel met een goede bereikbaarheid per openbaar vervoer. Parkeernormen Fiets en Scooter In de Nota Parkeernormen Fiets en Scooter (28 augustus 2018) worden de parkeernormen voor fietsen aangegeven.
Deze nota is het beleidskader op basis waarvan de gemeente Amsterdam bij ruimtelijke (her-)ontwikkelingen eisen stelt aan de fietsparkeervoorzieningen bij nietwoonfuncties. Voor scooters zijn de normen voor parkeervoorzieningen niet bindende richtlijnen. Uitgangspunt voor zowel fiets- als scooterparkeren is dat dit op eigen terrein wordt geregeld, al dan niet inpandig. De Nota geeft voor verschillende gebruiksfuncties een specifieke norm aan. Deze normen verschillen daarnaast ook per gebiedstypen. De Nota wijst de noordelijke kwadranten van Verdi aan als een gebied met een hoog fietsgebruik, wat zich vertaalt in het voorschrijven van relatief veel fietsparkeerplaatsen. De zuidelijke kwadranten zijn aangewezen als gebied met een relatief laag fietsgebruik en dus een lagere norm.
3.2
Ambities Om de transformatieopgave goed te faciliteren en om ontwikkelende partijen een handreiking te bieden bij het uitvoeren van deze opgave, heeft de gemeente Amsterdam enkele ambities voor Verdi opgesteld om dit tot een succes te maken. Het gaat hier om de ambities verdichten, verbinden en vergroenen. Deze worden hieronder nader toegelicht. Om een goede afweging en beoordeling te maken van deze (soms conflicterende) ambities, is het nodig een heldere beoordelingssystematiek te hanteren. Deze wordt toegelicht in hoofdstuk 5. Hieronder een toelichting op de gestelde ambities en sub-ambities, wat er met de ambities bereikt dient te worden en waar de ambities wellicht positief of negatief impact op hebben.
3.2.1
Verdichten De verdichtingsopgave is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van Verdi Zuidas. Het gaat hierbij om het transformeren van een groot aandeel van de niet-woonfuncties naar een gemengd woon-werkgebied dat aansluiting vindt op de Zuidas enerzijds en de groene omgeving van het Amsterdamse Bos Scheg anderzijds. Verdichting vindt plaats op specifieke locaties die daar het
Blad 20 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
meest geschikt voor zijn, een locatie waar er balans is tussen levendigheid, bereikbaarheid en een acceptabel woon- en leefklimaat gewaarborgd kan worden. In dit MER worden twee programmaalternatieven onderzocht: een verdichtingsomvang van 409.000 m² en 585.000 m² bvo inclusief de bestaande bebouwing. Bij de herontwikkeling van de gebouwen is de gemeente echter afhankelijk van de zittende partijen en grondeigenaren. Er kan ook minder ontwikkeld worden dan de twee programma-alternatieven, maar ook een aantal m² bvo ertussenin. Duidelijk moet zijn dat de mate van verdichting niet per se meer bebouwd oppervlak oplevert, maar ook een dichter programma per kavel kan opleveren. De belangrijkste knoop in het gebied is de aansluiting op de Ring A10-Zuid voor autoverkeer. Ook is er een station/halte Amstelveenseweg voor gebruikers van de metro, tram en bus. De mate van verdichting en de locatie van deze verdichting heeft een direct effect op de verkeersstromen en de daaraan gekoppelde potentiële hinder en overlast. Immers, hoe verder de beoogde verdichting van de mobiliteits-verknoping plaatsvindt, hoe meer vervoersbewegingen er door het gebied gaan. Het ligt dus voor de hand deze verdichting langs de goed bereikbare assen van het plangebied uit te voeren. De verdichtingsopgave vindt met name plaats in de oostelijke kwadranten, veelal langs de Amstelveenseweg.
3.2.2
Verbinden Verbinden is een brede term. Het zegt iets over de relatie tot de omliggende stad, maar het zegt ook iets over relatie tot het omliggend groen. Het streven is om Verdi beter te verbinden met de omliggende gebieden en wijken en een goede verbinding met de rest van de Zuidas, een goede verbinding met (Oud-)Zuid en meer richting de binnenstad, maar ook met de overkant van de Schinkel richting Nieuw-West en met het groen rondom. Het gebied heeft een aantal belangrijke fietsroutes en andere langzaam verkeersroutes die nu al intensief gebruikt worden. Door het toevoegen van nieuwe alternatieve routes en het verruimen en verbeteren van de bestaande paden en routes, kan het langzaam verkeer door Verdi beter begeleid en verspreid worden. Daarnaast moet de oversteekbaarheid van de Amstelveenseweg verbeterd worden. Naast verbinden van langzaam verkeer is de ambitie om het gebied ook voor autoverkeer bereikbaar te houden.
3.2.3
Vergroenen Het streven is om de kwaliteit en kwantiteit van het groen en water in Verdi te verbeteren en het gebied toegankelijker te maken voor een breder publiek, met een goede balans tussen drukte en rust. In het bestaande gebied van Verdi is veel groen aanwezig, maar veelal nog niet met de gewenste kwaliteit. Om dit te behalen zijn verschillende ruimtelijke ingrepen mogelijk voor de water- en bosrijke westkant van Verdi (het jachthavengebied en de sportzone) waarmee de kwaliteit en kwantiteit van het groen, water en biodiversiteit verbetert en het gebied als recreatiegebied nog duidelijker op de kaart gezet wordt. Daarnaast worden bij de uitwerking van Verdi ook de duurzaamheidsambities voor de stad meegenomen zoals opgenomen in beleidsdocument Agenda Duurzaam Amsterdam.
Blad 21 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
4
Onderzoeksmethodiek
4.1
Alternatieven Verdi als vitaal onderdeel van de stad, dat is het streven van de gemeente. De toevoeging van woningen, (basis)voorzieningen en kantoorprogramma zorgt voor meer levendigheid in het gebied en draagt bij aan de leefbaarheid en de sociale veiligheid. Voor de ontwikkeling van Verdi is een stedenbouwkundige verkenning gedaan. Door middel van massastudies is achterhaald wat de verdichtingsmogelijkheden zijn. Hierbij is rekening gehouden met de uitkomsten van diverse onderzoeken zoals geluid en verkeer, maar ook de grondposities en de ontwikkelwensen van de eigenaren van de gebouwen. De grootste verdichtingsopgave is voorzien in de oostzijde van het plangebied. Aan de westzijde wordt alleen op enkele plekken (rond het Frans Otten Stadion en enkele kleinschalige locaties in het jachthavengebied) verdichting voorzien, passend bij de functie en het karakter van de plek. Verdi is een bestaand gebied waarbij de meeste kavels zijn uitgegeven in erfpacht. Voor de herontwikkeling van Verdi is de gemeente dan ook afhankelijk van gebouweigenaren en in enkele gevallen van grondeigenaren. Hierdoor is het onzeker hoeveel programma in Verdi gerealiseerd gaat worden. Aan de hand van de ontwikkelwensen van diverse gebouweigenaren en wensen vanuit de stad is tot een realistisch programma gekomen (programma-alternatief 1).
Dit programma kan naar alle waarschijnlijkheid gerealiseerd worden. Het maximale programma (programma-alternatief 2) omvat ook andere ontwikkelingen in Verdi die minder zeker zijn en waarvan de precieze wenselijkheid nog niet onderzocht is. Het dient tevens als bandbreedte voor de ontwikkeling van het gebied. Het streven is om in Verdi programma toe te voegen in de verhouding van 2/3 wonen en 1/3 werken. In verband met het geluid van de A10 is deze verhouding in sommige gevallen niet mogelijk. Het toegevoegde woningbouwprogramma komt in totaal op 134.000 m² bruto vloeroppervlakte (bvo) bij programma-alternatief 1. Het toegevoegde programma voor kantoren en bedrijven komt op 66.000m². Het sportprogramma van Sporthallen Zuid en het Frans Otten stadion kan toenemen met 16.000m² en voor overige voorzieningen geldt een toename van 7.000m² bvo. Dit voorzieningenprogramma bestaat uit zowel maatschappelijke- als commerciële voorzieningen. Ook wordt er een alles-in-een school van 3.500 m2 bvo gerealiseerd. De overige 500 m2 school is mogelijke uitbreiding van de Van Det-school. Het toegevoegde woningbouwprogramma komt bij programma-alternatief 2 uit op een totaal van 199.000 m² bruto vloeroppervlakte (bvo). Het toegevoegde programma voor kantoor/bedrijven komt op 158.000 m².
Het voorzieningenprogramma, zowel maatschappelijk als commercieel, kan in de maximale variant toenemen met 46.000 m². In dit MER worden de milieueffecten inzichtelijk gemaakt van twee programmatische alternatieven en twee onderscheidende varianten. De twee alternatieven kunnen gezien een verschillende programmatische invulling getypeerd worden als een realistisch en een maximaal scenario. Als het realistische alternatief voldoende is om aan de ambities van de gemeente Amsterdam te voldoen, dan is er binnen de bandbreedte tot het maximale scenario ruimte om te optimaliseren. De gemeente is bij de transformatie namelijk afhankelijk van de zittende partijen en grondeigenaren.
Blad 22 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Het is dus denkbaar dat het aantal m² bvo tussen alternatief 1 en alternatief 2 uit kan komen. Hieronder in de tabel staan de totalen per alternatief per functietype uitgesplitst. Tabel 4.1: Totaal programmabandbreedte Verdi Zuidas (bestaand + nieuw).
Programma in m² bvo Wonen Werken Voorzieningen (commercieel en maatschappelijk) Totaal
Alternatief 1 134.000 188.000 87.000
Alternatief 2 199.000 280.000 106.000
409.000
585.000
Alternatief 1 Alternatief 1 is een beperkter programma dan alternatief 2. Alternatief 1 betreft 409.000 m², dat is inclusief bestaande vierkante meters en nieuw toe te voegen programma. Hierbij gaat het om een woonprogramma van 134.000 m², een werkprogramma van 188.000 m², en een commerciële en maatschappelijke voorzieningenprogramma van 87.000 m². Per kwadrant wordt aan deze typen programma’s een andere invulling gegeven. Dit zegt iets over waar er wordt verdicht en waar de vergroening grotendeels plaats moet vinden. Tabel 4.2: Onderzocht programma per kwadrant alternatief 1 Verdi Zuidas (bestaand + nieuw).
Programma m² bvo Wonen Werken Voorzieningen (commercieel en maatschappelijk) Totaal
N.W. 0 5.000 22.000
N.O. 82.000 64.000 52.000
Z.W. 2.400 12.000 9.600
Z.O. 50.000 107.000 3.000
Totaal 134.000 188.000 87.000
27.000
198.000
24.000
160.000
409.000
Alternatief 2 Alternatief 2 is een ruimer programma dan alternatief 1. Alternatief 2 betreft 585.000 m², dat is inclusief bestaande vierkante meters en nieuw toe te voegen programma. Hierbij gaat het om een woonprogramma van 199.000 m², een werkprogramma van 280.000 m², en een commerciële en maatschappelijke voorzieningenprogramma van 106.000 m². Per kwadrant wordt aan deze typen programma’s een andere invulling gegeven. Dit zegt iets over waar er wordt verdicht en waar de vergroenen grotendeels plaats moet vinden. Tabel 4.2: Onderzocht programma per kwadrant alternatief 2 Verdi Zuidas (bestaand + nieuw).
Programma m² bvo Wonen Werken Voorzieningen (commercieel en maatschappelijk) Totaal
N.W. 0 15.000 28.000
N.O. 102.000 107.000 52.000
Z.W. 2.400 13.000 13.600
Z.O. 95.000 145.000 12.000
Totaal 199.000 280.000 106.000
43.000
261.000
29.000
252.000
585.000
Aan de totalen per kwadrant is te zien dat de verdichting met name aan de oostelijke kant gebeurt: in het noordoostelijke kwadrant en het zuidoostelijke kwadrant. Deze kwadranten grenzen direct aan de Amstelveenseweg en hebben momenteel ook de meeste vierkante meters voor
Blad 23 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
werkfuncties. Deels wordt deze werkfunctie voortgezet, met het andere deel dat beschikbaar wordt gemaakt voor woonfuncties. De meeste commerciële en maatschappelijke voorzieningen, zoals scholen en sportfaciliteiten, worden gepositioneerd in de noordelijke kwadranten. Gelijktijdig betekent deze verdeling dat de vergroenen en recreatieve functies in de westelijke kwadranten komen. In deze westelijke kwadranten wordt immers het minste programma gerealiseerd – om de kwaliteiten van het gebied grenzend aan de Nieuwe Meer en het Amsterdamse Bos te verbeteren, wordt hier voornamelijk ingezet op vergroenen door een kwaliteitsimpuls te geven aan het groen en de recreatieve voorzieningen. Een hoger programma betekent echter niet dat er stedenbouwkundig een ander plan op tafel ligt. De bouwvlakken blijven in de effectbeschrijving overal even groot. In de praktijk gaat het tussen de twee programma-alternatieven om een bandbreedte van 1.500 tot 2.000 woningen.
4.2
Varianten De leidende ambitie voor de transformatie van Verdi Zuidas is de verdichting. De gemeente Amsterdam heeft in Koers 2025 duidelijk gesteld dat er een grote behoefte aan nieuwe woningen in de hoofdstad is om aan de vraag van de toenemende bevolking te voldoen. Omdat het voornemen het realiseren van een gemengd woon-werkgebied is, is er ook een substantieel aandeel programma voor niet-woonfuncties gereserveerd. De gemeente heeft besloten om twee programma-alternatieven te onderzoeken voor de verdichting. De totalen bestaan uit zowel de bestaand bebouwing als de toegevoegde vierkante meters: 1) 409.000 m² - waarvan 134.000 m² bvo wonen, en 275.000 m² bvo niet-wonen 2) 585.000 m² - waarvan 199.000 m² bvo wonen, en 386.000 m² bvo niet-wonen Naast verdichting heeft de gemeente nog twee ambities gesteld voor de transformatie van Verdi: verbinden en vergroenen. Verbinden focust op fysieke verbindingen, met name voor langzaam verkeer en op het betrekken van Verdi bij overige gebieden van de stad, zoals het Amsterdamse Bos en Amstelveen enerzijds en de Zuidas en de route naar de binnenstad anderzijds. De ambities komen voort uit vigerend beleid en beleidsdoelstellingen. Hiertoe is het irrelevant varianten toe te wijzen die niet aan de ambities zouden voldoen. Om toch een variantenafweging te kunnen maken in het MER, is er gekozen om twee varianten nader te onderzoeken.
A) Vergroenen en verbinden op basis van de randvoorwaardelijke ingrepen B) Vergroenen en verbinden op basis van de randvoorwaardelijke en de ambitieverruimende ingrepen Onder randvoorwaardelijke ingrepen worden ingrepen bedoeld die noodzakelijk zijn om de transformatie van Verdi minimaal te laten slagen. Zo is het opwaarderen van de sportas tot een aantrekkelijke en recreatieve publiekstrekker een noodzakelijkheid voor verbinden, en is de nieuwe verdichting te vergroenen (groene gevels, groene daken, etc.) een noodzakelijkheid voor vergroenen. De ambitieverruimende ingrepen zijn de ingrepen die geen noodzakelijkheid zijn, maar wel een (idealiter zeer) positieve bijdrage leveren aan het behalen van de ambities. Hieronder worden specifieke randvoorwaardelijke en ambitieverruimende ingrepen per variant toegelicht. Randvoorwaardelijk en ambitieverruimend De randvoorwaardelijke en ambitieverruimende ingrepen die gedefinieerd zijn voor Verdi gelden voor zowel de ambitie om te vergroenen als voor de ambitie om te verbinden. Het gaat hier om
Blad 24 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
maatregelen die absoluut benodigd zijn om van de transformatie van Verdi een minimaal succes te maken, en de maatregelen die bovenop het minimale nodig kunnen zijn om de ambities maximaal te behalen. Tabel 4.3: Randvoorwaardelijke en ambitieverruimende ingrepen.
Vergroenen
Verbinden
Randvoorwaardelijke ingrepen (A)
Ambitieverruimende ingrepen (B)
Behoud van bestaande ecologische waarden Behoud van ecologische routes Kwaliteitsimpuls Sportas Vergroenen van de verdichting (natuurinclusief bouwen) Nieuwe entree Amsterdamse Bos Verblijfsplekken langs het water voor mens, plant en dier Sportas als recreatieve as Meer ruimte voor langzaam verkeer Verbeteren bestaande routes Opwaarderen entree Amsterdamse Bos Voetgangersverbinding langs de Schinkel Verbinding met de Oeverlanden
Verbeteren van ecologische waarde (kwaliteit, verblijfsplekken langs water) Verbeteren van ecologische routes (faunapassages, wandelroutes) Verbeteren waterkwaliteit Vergroenen oeverzone Speelvoorzieningen in het groen Beleving Elzenbosje vergroten Vergroenen route langs Schinkel Conflictvrije fietsoversteek over de Amstelveenseweg Parkeernorm 0,3 gemiddeld voor wonen Verbeterde toegankelijkheid tot OV (nieuwe bushalte / toegang tot metrostation Amstelveenseweg) Opwaarderen ‘rondje Nieuwe Meer’ Opwaarderen routes noord- en zuidwestelijke kwadrant
Op basis van bovenstaande tabel zijn er dus vier denkbare pakketten mogelijk. Allereerst de keuze voor het meest ideale programma-alternatief 1 of 2, gevolgd door de keuze voor het randvoorwaardelijk of verruimd behalen van de ambities voor verbinden en vergroenen, uitgedrukt in varianten A of B. Hieruit volgende expliciet de onderstaande vier varianten. Tabel 4.4: Vier varianten.
Verdichten realistisch (1)
Verdichten maximaal (2)
Verbinden/vergroenen realistisch (A)
1A
2A
Verbinden/vergroenen maximaal (B)
1B
2B
Op de volgende pagina’s is kaartmateriaal te vinden waarop de verdichting is weergeven, en de varianten van de randvoorwaardelijke en ambitieverruimende maatregelen. Het gaat om figuren 4.1 t/m 4.5.
Blad 25 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Figuur 4.1: Verdichtingslocaties (paars) Verdi.
Blad 26 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Figuur 4.2: Randvoorwaardelijke maatregelen verbindingsambitie.
Blad 27 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Figuur 4.3: Randvoorwaardelijk plus ambitieverruimende maatregelen verbindingsambitie.
Blad 28 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Figuur 4.4: Randvoorwaardelijke maatregelen vergroeningsambitie.
Blad 29 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
Figuur 4.5: Randvoorwaardelijke plus ambitieverruimende maatregelen vergroeningsambitie.
Blad 30 van 128
Milieueffectrapport Verdi Zuidas - Amsterdam projectnummer 433729 2 september 2019 Gemeente Amsterdam - Zuidas
4.3
Beoordelingskader Voor dit MER zijn milieuonderzoeken uitgevoerd die aansluiten op de hierboven besproken alternatieven 1 en 2. Om een goede beoordeling van de milieueffecten van de transformatie te doen, is er in het uitgevoerde onderzoek ook naar de referentiesituatie gekeken. Dit is de situatie in het referentiejaar 2030 waarin juridisch-planologische formele ontwikkelingen (autonome ontwikkelingen) zijn doorgevoerd, maar er geen transformatie van Verdi heeft plaatsgevonden. Eveneens worden de raakvlakprojecten (zie paragraaf 4.5) beschouwd en welke effecten hierdoor mogelijk op kunnen treden wanneer deze projecten een formele status krijgen. Op basis hiervan kan direct per milieuaspect bekeken worden welk effect alternatieven 1 en 2 hebben op het milieu. Vooraf is in de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) vastgesteld welke onderzoeken relevant zijn voor Verdi. Tabel 4.5 hieronder geeft aan welke onderzoeken dit zijn, welke aspecten zijn onderzocht en op welk criterium is getoetst, op welke wijze de onderzoeksresultaten zijn vastgelegd en hoe deze resultaten in dit MER zijn verwerkt. Naar aanleiding van de reacties op de NRD is de lijst met te onderzoeken milieuaspecten aangepast en uitgebreid. Tabel 4.5: Onderzoeks- en beoordelingskader relevante milieuaspecten MER.