7 Uitvoeringsprogramma Haven-Stad CONCEPT.pdf

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad “Haven-Stad maakt ’t – Stoer, Stedelijk en Samen”

Versie 15-3-2021

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 1 van 42

Inhoudsopgave 1 Inleiding.................................................................................................................................. 4 1.1 Haven-Stad....................................................................................................................................... 4 1.2 Stand van zaken planvorming Haven-Stad ....................................................................................... 4 1.3 Uitvoeringsprogramma Haven-Stad ................................................................................................. 7 2 Fasering en Uitvoeringsstrategie ............................................................................................ 10 2.1 Fasering woningbouw Haven-Stad ................................................................................................. 10 2.2 Uitvoeringsstrategie Haven-Stad aanpak 2021 - 2025 .................................................................... 11 2.3 Aanpak na 2025 .............................................................................................................................. 12 3 Toelichting op het uitvoeringsprogramma Havenstad 2021-2025.............................................. 13 3.1 Inleiding..........................................................................................................................................

13 3.1 A: Ondersteunen van de gestarte transformaties Sloterdijk 1 Zuid en Sloterdijk Centrum .............. 13 3.2 B: Faciliteren van initiatieven van bedrijven om milieucontouren te verkleinen ............................... 14 3.3 C: Begeleiden en initiëren placemaking en aanjaagprojecten .......................................................... 16 3.4 D: Coördineren bovenplanse projecten ........................................................................................... 17 3.5 E: Ruimtelijk programmatische uitwerking per casus/deelgebied ................................................... 18 3.6 F: Stakeholdermanagement ........................................................................................................... 18 4 Organisatie ........................................................................................................................... 20 4.1 Organisatie..................................................................................................................................... 20 4.2 Organisatie per pijler ...................................................................................................................... 21 5 Financiële strategie ...............................................................................................................

24 5.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 24 5.2 Proceskosten .................................................................................................................................. 24 5.3 Uitvoeringskosten .......................................................................................................................... 25 5.3.1 Aanvraag uitvoeringskrediet per project ...................................................................................... 25 5.3.2 Dekkingsbronnen ........................................................................................................................ 25 5.3.3 Uitvoeringskosten tot en met 2025 .............................................................................................. 26 5.4 Risico’s ........................................................................................................................................... 27 6 Communicatie en Participatiestrategie ................................................................................... 28 7 Juridische strategie................................................................................................................

31 7.1 Juridisch planologisch ..................................................................................................................... 31 7.2 Privaatrechtelijk: het Transformatiebesluit ..................................................................................... 32 8 Monitoringsstrategie ............................................................................................................. 33 Bijlage 1 Korte toelichting brondocumenten ............................................................................. 34 Bijlage 2 Toelichting aanpak bovenplanse projecten tot 2025 ..................................................... 37 Bijlage 3 Integrale planning ...................................................................................................... 41

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 2 van 42

Bijlage 4 Overzichtstabel met inspanningen Uitvoeringsprogramma Haven-Stad ........................ 42

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 3 van 42

1 Inleiding 1.1 Haven-Stad Haven-Stad is het havengebied binnen de Ring A10 waar de gemeente Amsterdam inzet op het transformeren naar een hoogstedelijk gemengd woon-werkgebied. De transformatie van de 12 verschillende deelgebieden verloopt gefaseerd, met een tijdshorizon tot 2055. Uiteindelijk zullen er 40.000 tot 70.000 woningen worden gebouwd en komen er 45.000 tot 58.000 arbeidsplaatsen in het gebied. In de eerste deelgebieden, Sloterdijk Centrum en Sloterdijk I Zuid, is het transformatieproces al een aantal jaar op gang.

1.2 Stand van zaken planvorming Haven-Stad 2017 Ontwikkelstrategie Haven-Stad en MER Haven-Stad De Gemeenteraad heeft op 21 december 2017 de Ontwikkelstrategie Haven-Stad vastgesteld. Hierin zijn de voorwaarden en mogelijkheden voor ontwikkeling van Haven-Stad uitgewerkt. Het wordt een karakteristiek groen en waterrijk, stoer en stedelijk gebied, met een hoogstedelijke en inclusieve omgeving waar wonen en werken samengaan. En waar, qua mobiliteit, prioriteit wordt gegeven aan fietsers, voetgangers en hoogwaardig en fijnmazig openbaar vervoer. Haven-Stad Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 4 van 42

loopt voorop op het gebied van duurzaamheid en circulariteit, met onder meer een CO2-reductie (t.o.v. 2016) van 85-100% in 2050. De ambities en de uitgangspunten van de Ontwikkelstrategie zijn in het milieueffectrapport (MER) Haven-Stad getoetst en de uitkomsten van het MER zijn verwerkt in de Ontwikkelstrategie en een spelregelkader voor toekomstige planvorming in de deelgebieden van Haven-Stad. In de Ontwikkelstrategie is ook een Uitvoeringsagenda op hoofdlijnen beschreven. Onderhavig Uitvoeringsprogramma bouwt voort op deze Uitvoeringsagenda uit 2017. 2019 Monitoringsplan Haven-Stad Bij de besluitvorming over de MER en de Ontwikkelstrategie is in de voordracht aangegeven dat er een tweejaarlijks monitoringsrapport wordt gemaakt waarmee het college de Gemeenteraad informeert over de voortgang van de transformatie en de belangrijkste wijzigingen in de leefomgevingsfoto en het spelregelkader van de MER. Deze beleid cyclus methodiek sluit aan bij de vier fases die in de Omgevingswet worden beschreven: beleidsontwikkeling, beleidsdoorwerking, uitvoering en terugkoppeling. Op basis van terugkoppeling (monitoring en evaluatie) kan de cyclus opnieuw worden doorlopen.

Het monitoringsplan Haven-Stad is op 15 januari 2019 door het college vastgesteld, afgesproken is om tweejaarlijks een monitor uit te voeren om waar nodig bij te kunnen sturen zodat de transformatie doelen kunnen worden gehaald. 2019 Versnellingsstrategie Haven-Stad Op 14 mei 2019 heeft het college de versnellingsstrategie Haven-Stad vastgesteld waarin uitwerking wordt gegeven aan het coalitieakkoord waarin is opgenomen dat de ontwikkeling van Haven-Stad zo mogelijk zal worden versneld. De versnellingsstrategie focust zich op versnelde planvorming voor de benodigde HOV infrastructuur en op onderzoek naar de mogelijkheden voor het versnellen van randvoorwaarden voor woningbouw in de zogenaamde ‘pas op de plaats gebieden’ volgens het convenant Houthavens-NDSM werf uit 2009. In het convenant is afgesproken dat eventuele woningbouwplannen voor die gebieden pas na 15 jaar (2024) in procedure worden gebracht en pas na 20 jaar (2029) feitelijk tot uitvoering worden gebracht. Die Centrum helpt 2019 ‘Een toekomstbestendig Westerpark – fase 1 – een nota van uitgangspunten’ November 2019 heeft het college van B&W de nota ‘Een toekomstbestendig Westerpark – fase 1 – een nota van uitgangspunten’ vastgesteld. Doel van de nota is het Westerpark toekomstbestendig te maken ook met het oog op de verwachte toename van bezoekers naar aanleiding van de ontwikkeling van Haven-Stad.

In de nota wordt ingezet op ‘optimalisatie’ waardoor het aantal m2 gebruiksgroen kan toenemen. Dit is volgens de normering toereikend voor circa 13000 huishoudens in Haven-Stad. 2020 Principenota versnelling Centrale Zone Havenstad Ten behoeve van de ambitie vanuit de coalitie om te versnellen met Haven-Stad zijn diverse onderzoeken (milieu, juridisch, energetisch, mobiliteitsshift, stedenbouwkundig) uitgevoerd voor de Centrale Zone om versnellingsvraag te beantwoorden. In de principenota Versnelling Centrale Zone Havenstad is eind 2020 de raad geadviseerd om woningbouw voorlopig niet te versnellen, tenzij er sprake is van gewijzigde (milieu) omstandigheden. De versnelling wordt aangebracht in het nu al voorbereiden van zogenoemde conditionerende projecten voor o.a. mobiliteit, duurzaamheid en stedelijke kwaliteit. Door nu al werk te maken van deze condities kan de transformatie van verschillende deelgebieden vanaf 2029 worden bespoedigd. Welke inspanningen dat precies zijn, wordt uiteengezet in dit Uitvoeringsprogramma.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 5 van 42

Ruimtelijk-programmatisch kader Noorder IJ-plas Om als gemeente goed in te kunnen spelen op vragen en initiatieven van derden worden voor sommige deelgebieden ruimtelijk programmatische kaders opgesteld. Voor de Noorder IJ-plas is in 2020 een dergelijk kader opgesteld en in de inspraak geweest en vastgesteld.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 6 van 42

1.3 Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 7 van 42

Wat staat er in het Uitvoeringsprogramma en waar is het op gebaseerd?  Status Uitvoeringsprogramma Haven-Stad Het Uitvoeringsprogramma wordt samen met het Integraal Raamwerk en de bijbehorende brondocumenten ter vaststelling aan het college voorgelegd. Het Integraal Raamwerk wordt vervolgens ook nog ter vaststelling aan de Raad voorgelegd. Het Uitvoeringsprogramma geeft aan waar het zich de komende 5 jaar op richt teneinde de geleidelijke transformatie van het gebied vorm te geven. De integrale samenhang tussen de beoogde gebiedsontwikkeling en de ingrepen op thematische aspecten wordt hiermee geborgd.  Fasering en uitvoeringsstrategie De uitvoeringsstrategie van Havenstad is de komende jaren enerzijds gericht op het meebewegen in de dynamiek van het Havengebied en het benutten van kansen, en anderzijds op het starten met de voorbereiding van de zogenoemde bovenplanse projecten die conditionerend zijn voor de verdere woningbouwontwikkeling in Haven-Stad. De fasering van de deelgebieden is mede bepalend voor de planning van de producten waar de komende jaren aan gewerkt gaat worden. In hoofdstuk 2 wordt hierop nader ingegaan. Omdat Haven-Stad een langdurige scope heeft is het van belang om het onderscheid te maken tussen wat op korte termijn moet worden opgepakt en wat op de middellange en langere termijn aan de orde moet komen.

De focus in dit Uitvoeringsprogramma ligt op de werkzaamheden voor de komende 5 jaar.  Beschrijving 6 pijlers Uitvoeringsprogramma 2021 - 2025 In het schema Plan- en besluitvormingsproducten Haven-Stad staan de 6 pijlers A t/m F, waaraan gewerkt wordt de komende jaren, aangegeven. Het gaat om het ondersteunen van de reeds gestarte transformaties, het faciliteren van initiatieven van bedrijven in het gebied om milieucontouren te verkleinen, het begeleiden en initiëren van placemaking- en aanjaagprojecten, het coördineren van bovenplanse projecten, ruimtelijk programmatische uitwerkingen per casus en het doorontwikkelen van stakeholder management. In hoofdstuk 3 wordt per pijler aangegeven waaruit deze werkzaamheden bestaan in de periode 2021 – 2025  Programmamanagement Om de regie te kunnen voeren en te kunnen sturen op de ontwikkeling van Haven-Stad zijn de benodigde programmamanagement tools toegelicht. Met deze strategische tools worden de activiteiten van de bovengenoemde pijlers van het Uitvoeringsprogramma ondersteund. Het betreft achtereenvolgens: de organisatie (H4), de financieringsstrategie (H5), de communicatie en participatiestrategie (H6), de juridisch planologische strategie (H7) en de monitoringsstrategie (H8).  Basis Uitvoeringsprogramma Het Uitvoeringsprogramma is gebaseerd op: 1.

het Integraal Raamwerk, waarin een ruimtelijke en procesmatige vertaling en reservering gemaakt zijn van de ambities van Haven-Stad, Het Integraal Raamwerk geeft richting aan de ontwikkeling van Haven-Stad en biedt de stad duidelijkheid aan derden (waaronder ontwikkelende marktpartijen) die met concrete initiatieven in het gebied aan de slag willen. 2. de Brondocumenten (zie bijlage 9.1) o Mobiliteitsstrategie Haven-Stad, waarin wordt beschreven hoe de bereikbaarheid van Haven-Stad in de verschillende fasen kan worden geborgd, waarbij tegelijkertijd een

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 8 van 42

mobiliteitsshift wordt beoogd. Ingezet wordt op openbaar vervoer, fiets en voet en het autoverkeer wordt beperkt. o Werkplan Duurzaamheid Haven-Stad, waarin de strategie en acties die nodig zijn om duurzamer grondstoffengebruik te bewerkstelligen en een energieneutrale en klimaatbestendige Haven-Stad te realiseren, worden beschreven. o Maatschappelijke Voorzieningenplan Haven-Stad dat invulling geeft aan de vraag aan welke bovenplanse voorzieningen gedacht moet worden en welke op buurtniveau moeten landen in Haven-Stad. Het gaat om onderwijs-, jeugd-, zorg-, groen-, kunst&cultuur, speel- en sportvoorzieningen. Het plan beschrijft ook de ontwikkelprincipes om maatschappelijke voorzieningen op een goede manier een plaats te geven in Haven-Stad. o Maatschappelijke visie Haven-Stad die richting geeft aan hoe Haven-Stad een plek voor en van alle Amsterdammers moet en kan worden. De visie geeft handvatten voor een succesvolle transformatie naar een goed woon-, werk- en leefgebied. 3. Monitor 2020: de uitkomsten en voorlopige conclusies van het eerste monitoringsrapport 2020. 4. De Principenota Centrale Zone, waarin geconcludeerd is dat de komende jaren vooral ingezet moet worden op het versnellen van de condities voor de toekomstige transformatie en de realisatie van niet-woonfuncties in de Centrale Zone.

Toelichting Kaart: Een bijzondere plaats in het Integraal Raamwerk Haven-Stad wordt ingenomen door de Basis Raamwerkkaart. Deze heeft tot doel te verduidelijken welke ruimtereserveringen nodig zijn, en welke plekken primair van belang zijn om de ambities van Haven-Stad te kunnen realiseren.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 9 van 42

2 Fasering en Uitvoeringsstrategie

2.1 Fasering woningbouw Haven-Stad De fasering van de deelgebieden uit de Ontwikkelstrategie (2017) is leidend voor de onderverdeling van de werkzaamheden in de periode 2021- 2025 en de periode daarna. Deze fasering is in belangrijke mate bepaald door de afspraken uit het Convenant Houthavens NDSMwerf. In 2009 is daarin afgesproken, met de bedrijven uit de Coen- en Vlothaven, dat de woningbouwontwikkeling in de Houthavens en de NDSM-werf doorgang kan vinden, maar dat voor omliggende gebieden van deze bedrijven een ‘pas op de plaats’ wordt gemaakt met woningbouwplannen. Eventuele woningbouwplannen voor die gebieden zullen na (2024) in procedure worden gebracht en kunnen na (2029) feitelijk tot uitvoering worden gebracht. Een eerdere verplaatsing of transformatie van bedrijven kan ruimte geven deze fasering aan te passen. In de Principenota Centrale Zone (2020) is geconcludeerd dat de komende jaren vooral ingezet moet worden op het versnellen van de condities voor de toekomstige transformatie en de realisatie van niet-woonfuncties in het gebied. De Centrale Zone betreft de deelgebieden Minervahaven, Sloterdijk 1 Noord, Sportpark Transformatorweg/Amsterbaken, Alfadriehoek, Zonnehoek en het Zaanstraatemplacement. Voorgesteld is om in te zetten op het starten van de planvoorbereiding voor de realisatie van benodigde infrastructuur met een lange doorlooptijd.

Uitgangspunt bij de fasering is dat bij iedere groeifase van Haven-Stad vooraf maatregelen in het mobiliteitsnetwerk worden genomen om de bereikbaarheidsdoelen te behalen en daarmee de bereikbaarheid gedurende de gehele transformatieperiode te kunnen garanderen. Eenzelfde uitgangspunt geldt voor de fasering en realisatie van de maatschappelijke voorzieningen om Haven-Stad meteen vanaf het begin ‘compleet’ te laten functioneren wordt ook hier ingezet op realisatie vooruitlopend op, of parallel aan, de woningbouw. Faseringskaart Haven-Stad (Ontwikkelstrategie 2017) In de planning zijn de deelgebieden opgedeeld in vier fasen voor wat betreft de start van de transformatie naar een woon-werkgebied: • Fase 1 vanaf 2018, vooraf aan afloop van het Convenant • Fase 2 vanaf 2029, na afloop van het Convenant • Fase 3 vanaf 2029, na afloop van het Convenant en na optimalisatie van de milieucontouren uit de Coen- en Vlothaven • Fase 4 vanaf 2040, bij afloop van contracten van de bedrijven in de Coen- en Vlothaven

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 10 van 42

Kaart: Fasering deelgebieden Haven-Stad (Ontwikkelstrategie 2017)

2.2 Uitvoeringsstrategie Haven-Stad aanpak 2021 - 2025 Sturingsfilosofie De doelstelling van de Programma-organisatie Haven-Stad is het voorbereiden en op gang brengen van de transformatie van de 12 deelgebieden en het realiseren van integrale samenhang en sturing. Nu de lange termijn structuren voor Havenstad in beeld zijn zal het programma de komende jaren enerzijds koers houden op de lange lijnen uit het Integraal Raamwerk en anderzijds snel en accuraat meebewegen en anticiperen op ontwikkelingen in het gebied om kansen te benutten. In de lange lijnen gaat het om het voorbereiden van structurele maatregelen, verder faciliteren van de gestarte transformaties en in de flexibiliteit gaat het om het benutten van dynamiekkansen van initiatiefnemers en begeleiden van placemaking/aanjaag-kansen. Voor de rol van het programma betekent dit in de grondhouding dat het de komende jaren faciliterend en gericht initiërend is. (zie ook H4 Organisatie) Aanpak 2021 - 2025 Voor de periode 2021 – 2025 zijn 6 pijlers onderscheiden waaraan gewerkt wordt.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021 – 2025 Financieringsstrategie Organisatie Communicatie & Participatie Juridisch Monitoring

A Ondersteunen van de gestarte transformaties Sloterdijk 1Zuid Sloterdijk Centrum

B

C

Faciliteren van Initiatieven van bedrijven om milieucontouren te verkleinen

Begeleiden/initiëren placemaking en aanjaagprojecten

D Coördineren Bovenplanse Projecten

E Ruimtelijk Programmatische uitwerking per casus

FStakeholdermanagement Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 11 van 42

De inzet op bovengenoemde pijlers, A t/m F, is voorwaardelijk voor de vervolgontwikkeling van woningbouw in Haven-Stad. Hierbij is de rol en inzet van het Programma Haven-Stad bij de eerste drie pijlers meer volgend op de ontwikkelingen en zo mogelijk/nodig faciliterend. Bij de laatste drie pijlers is de rol meer initiërend. Randvoorwaarde voor het realiseren van de doelstellingen van Haven-Stad en het verder op gang brengen van de woningbouwproductie is dat een aantal cruciale ingrepen en investeringen in de openbare ruimte-, mobiliteits- en duurzaamheidsnetwerken tijdig plaatsvinden. Het is daarmee van belang de benodigde verkenningen, haalbaarheidsstudies, planvorming tijdig (de komende 5 jaar) te beginnen. Daarnaast zal worden ingezet op het verder terugdringen van milieucontouren door het goed faciliteren van bedrijven die de intentie hebben om te verplaatsen en indien aan de orde door actualisatie van bestaande vergunningen. De hiervoor beschreven fasering is leidend voor de uitvoeringsstrategie van Haven-Stad. In hoofdstuk drie wordt de aanpak 2021 – 2025 aan de hand van de pijlers nader uitgewerkt.

2.3 Aanpak na 2025 Waar de sturingsfilosofie voor 2025 vooral gericht is op faciliteren, kansen verzilveren en condities scheppen, zal na 2025 ook meer actief worden ingezet op de start van de gebiedsontwikkeling in de deelgebieden. Na 2025 bestaat de aanpak uit:  Het blijvend werken aan de samenwerking met de stakeholders in de Haven en het benutten van kansen bij de transformatie van Haven-Stad.  Het verder doorwerken aan de voorbereiding en begeleiding van de bovenplanse projecten. Een aantal belangrijke ingrepen zal volgens planning rond 2030 in uitvoering zijn.  Het werken aan de planproducten (zoals Principe-,Project- en Investeringsbesluiten) voor de ontwikkeling van een aantal deelgebieden, inclusief woningbouw met inachtneming van de dan aanwezige milieusituatie. Zoals in H2.1 beschreven is in het Convenant Houthavens NDSM-werf, is afgesproken dat woningbouwplannen voor de ‘pas op de plaats-gebieden’ na 2024 in procedure mogen worden gebracht én vanaf 2029 feitelijk tot uitvoering (betreft deelgebieden Minervahaven, Sloterdijk I Noord, Sportpark Transformatorweg, Alfadriehoek, en de Cornelis Douwes terreinen). Deze ontwikkeling wordt afgestemd op het proces van de aanliggende stedelijke (her)ontwikkelingsgebieden.  Vanaf 2040 kan de transformatie van het deelgebied Coen- en Vlothaven van start gaan.

Dit is mede afhankelijk van de situatie van de huidige bedrijven op dat moment en zal ook in samenspraak met de bedrijven gebeuren. Planvorming voor woningbouw in dit deelgebied zal dus ook veel later starten (rond 2035).

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 12 van 42

3 Toelichting op het uitvoeringsprogramma Havenstad 2021-2025 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk worden de pijlers van het uitvoeringsprogramma 2021-2025 nader beschreven, en wordt op hoofdlijnen beschreven aan welke activiteiten/projecten gewerkt wordt. Integrale aanpak Een grootschalige gebiedstransformatie als Haven-Stad vraagt om een integrale aanpak. In organisatorische zin wordt er dan ook integraal vanuit de verschillende vakdisciplines gewerkt aan de beschreven projecten. Er bestaan veel dwarsverbanden, de samenwerking tussen economie, sociaal, stedenbouw, duurzaamheid en bereikbaarheid wordt daartoe steeds opgezocht. Zo zal, indien zich bijvoorbeeld een initiatief op duurzaamheidsgebied aandient, vanuit de ontwerpkant onderzocht worden of het ruimtelijk inpasbaar is, zullen de duurzaamheidsdeskundigen de initiatiefnemers adviseren m.b.t. hun voorstel, en zullen de juridische (on-)mogelijkheden beoordeeld worden et cetera. Uit de integrale planning (bijlage 4) komt naar voren dat, om de doelstellingen van het Programma Haven-Stad te behalen, het noodzakelijk is de hier beschreven integrale aanpak te starten vooruitlopend op de woningbouwontwikkeling. Nieuw in de integrale aanpak is het aan de voorkant betrekken van het sociaal domein.

Doorvertaling Maatschappelijke Visie De hoofddoelen van de Maatschappelijke Visie, Leefbaar, Rechtvaardig en Verbonden, worden vanaf het begin van de gebiedsontwikkeling meegenomen in de aanpak. De geformuleerde principes zijn van belang bij alle dimensie van het transformatieproces. Omdat het nieuw is, moet hiervoor eerst een goede basis worden gelegd, om het vervolgens specifiek te maken. Dit stelt eisen aan het ruimtelijk domein en aan het sociaal domein om daadwerkelijk samen te werken. Er zal dan ook een doorvertaling gemaakt worden van deze maatschappelijke visie in de aanjaag-, placemaking- en in de bovenplanse projecten. Op deze wijze zijn de inspanningen op het sociaal/maatschappelijke vlak verweven met alle pijlers van de uitvoeringsstrategie. Zo is er ook een relatie met de participatiestrategie en het invulling geven aan de maatschappelijke visie.

3.1 A: Ondersteunen van de gestarte transformaties Sloterdijk 1 Zuid en Sloterdijk Centrum In de projectgebieden Sloterdijk Centrum en Sloterdijk I Zuid, die buiten het pas-op-de-plaats gebied liggen, is de uitvoering van de transformatie van Haven-Stad al gestart. In totaal worden hier de komende 10 à 15 jaar ca 11.000 woningen gerealiseerd. De ontwikkelingen in deze gebieden kunnen een vliegwiel zijn voor de verdere ontwikkeling van Haven-Stad. De rol van het programma Haven-Stad is enerzijds faciliterend aan deze projecten en levert waar nodig kennis en bemensing voor concretiseringsvraagstukken op bovenplanse schaal, o.a. op het gebied van duurzaamheid, warmte en elektriciteitsvoorzieningen, inrichting van aanliggende bovenplanse infrastructuur en openbare ruimte. Anderzijds leveren de beide projecten hun input voor herijking van de ruimtelijke en programmatische kaders van Haven-Stad als geheel. Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 13 van 42

Lerende aanpak De ervaringen die we op het gebied van o.a. duurzaamheid en bereikbaarheid opdoen nemen we mee naar de ontwikkeling van de volgende deelgebieden. Deze ‘lessons learned’ worden onderdeel van de monitoring (H8).

3.2 B: Faciliteren van initiatieven van bedrijven om milieucontouren te verkleinen Bedrijven in Haven-Stad bereiden zich op de toekomst voor en ontwikkelen nieuwe bedrijfsplannen en initiatieven. Bij dergelijke ontwikkelingen/initiatieven, die tegelijkertijd passen in de ontwikkelingsvisie van Haven-Stad heeft het programma Haven-Stad een faciliterende rol. Er zal worden ingezet op het verder terugdringen van milieucontouren door het faciliteren van de bedrijven in het gebied bij bijvoorbeeld (gedeeltelijke) verhuizingen, bij aanpassingen in het bedrijf of bij bronmaatregelen en door revisie van bestaande vergunningen. (Zie ook H7 juridische aanpak.) De verwachting is dat meerdere partijen hun toekomstplannen in het Havengebied willen bespreken. Het programma zal waar nodig en mogelijk faciliteren in deze processen, om milieubelemmeringen weg te nemen en woningbouw mogelijk maken. Zo zijn het afgelopen jaar meerdere gesprekken gevoerd met o.a. ICL en Damen Shipyard over hun toekomstplannen voor Havenstad. Beide partijen hebben afzonderlijk schriftelijk kenbaar gemaakt om verhuizing van hun bedrijfsactiviteiten te onderzoeken. Damen is tot op heden in gesprek met de gemeente over een verhuizing van de reparatieactiviteiten, eventueel in een kleinschaliger vorm, naar een andere locatie in Amsterdam.

De komende periode zullen deze gesprekken worden voortgezet en zal de vervolgstrategie ook bepaald worden om het terrein na 2029 (of vervroegd) vrij te maken. Met ICL is de verhuislocatie duidelijk, over de voorwaarden is op hoofdlijnen overeenstemming en de komende periode wordt deze verder uitgediept. Ook de gesprekken met Vattenfall rondom de Hemwegcentrale worden komende jaren vervolgd.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 14 van 42

Kaart: Uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021 -2025 (voor zover geografisch gedefinieerd)

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 15 van 42

3.3 C: Begeleiden en initiëren placemaking en aanjaagprojecten Onderdeel van de uitvoeringsstrategie de komende jaren is ook om te werken aan projecten die Haven-Stad op de kaart zetten. In het integraal Raamwerk wordt onderscheid gemaakt naar: de meer permanente en de lichtere initiatieven, de laatste hier samengevat als “placemaking projecten”. De eerstgenoemde aanjaagprojecten zijn langdurige, meer permanente vastgoedontwikkelingen of openbare ruimte projecten met een bijzondere uitstraling vanwege in oog vallende architectuur, bijzondere gebruiksmogelijkheden of breder aantrekkelijk programma. Hieronder vallen ook mogelijkheden voor duurzame infrastructuur en een Haven-Stadse beeldtaal voor ‘hubs’ van allerlei soort. Mogelijke aanjaagproject is bijvoorbeeld de realisatie van tijdelijke huisvesting voor studenten c.q. jongeren die een opleiding volgen. Placemaking projecten zijn daarentegen vaak tijdelijke projecten in de openbare ruimte, in lege of tijdelijke gebouwen, snel en met beperkt budget te realiseren. De gemeente pakt deze projecten op samen met de bewoners en bedrijven in het gebied. Aanjaag- en placemaking projecten beginnen namelijk vaak met initiatieven uit samenleving. In de basis heeft de programma organisatie een faciliterende rol en waar nodig een initiërende rol. De regie wordt gevoerd middels het integraal raamwerk.

Het integraal raamwerk geeft namelijk mogelijke plekken voor benodigde en kansrijke (maatschappelijke) voorzieningen die in deze eerste transformatiefase al ingepast kunnen worden. Hierbij kan gedacht worden aan gebouwde voorzieningen voor sport of cultuur of duurzaamheid, maar ook in de openbare ruimte zoals een park. Dit heeft ook een relatie met de grondstrategie en financiële instrumenten. Bij de fasering van de realisatie van deze projecten heeft het de voorkeur om aansluiting te zoeken bij toekomstige evenementen als Sail en Amsterdam 750 jaar in 2025. Bij deze projecten zal er rekening mee gehouden worden dat Haven-Stad op dit moment nog het een logistiek/ industrieel gebied is, met veel havenactiviteiten en scheepsbewegingen en dat in sommige delen dat nog lange tijd zo zal blijven. Het programma Haven-Stad stelt voorjaar 2021, in samenspraak met het Havenbedrijf, een plan van aanpak placemaking en aanjaagprojecten op. De ambitie is om jaarlijks minimaal 2 van dergelijke tijdelijke projecten te faciliteren dan wel te organiseren en te realiseren. In het integraal raamwerk worden ter inspiratie diverse potentiële meer tijdelijke placemakingsprojecten genoemd. Een bijzonder onderdeel van de placemaking projecten zijn de zogenoemde Vrije Ruimtes.

Deze hebben een meer maatschappelijke insteek, van onderaf, door en met initiatieven, zonder (veel) sturing en daardoor soms voor een specifiek publiek. Op duurzaamheidsvlak wordt de komende jaren ook een aantal Placemaking/Aanjaagprojecten gefaciliteerd. Het gaat hier om projecten die (grotendeels) door derden worden uitgevoerd maar waar vanuit duurzaamheidsoogpunt een kans ligt indien het gerealiseerd wordt. Reden voor de gemeente hierbij te willen faciliteren. Het betreft: - Doorontwikkelen aanpak circulair bouwen - Realisatie biobased showcase - Realisatie recyclepunt/circulaire hub Haven-Stad Noord - Realisatie drijvende Haven-Stad park

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 16 van 42

3.4 D: Coördineren bovenplanse projecten Randvoorwaarde voor het realiseren van de doelstellingen van Haven-Stad en het verder op gang brengen van de woningbouwproductie is dat de voorbereiding van een aantal cruciale bovenplanse ingrepen en investeringen in de openbare ruimte-, mobiliteits- en duurzaamheidsnetwerken tijdig plaatsvindt teneinde van het begin af aan een goed woon- en werkmilieu te kunnen creëren. Zij zijn conditionerend voor de latere transformatie en betreffen veelal opgaven met een relatief lange doorlooptijd. Het betreft de komende jaren met name verkenningen, haalbaarheidsstudies en planvorming om gesteld te staan op het moment dat de transformatie van diverse deelgebieden vanaf 2029 kan starten. Projecten zijn bovenplans als ze onderdeel uitmaken van een netwerk dat meerdere deelgebieden doorsnijdt, zoals bijvoorbeeld een HOV-verbinding, dan wel als zij een deelgebiedsoverstijgende functie hebben, zoals bijvoorbeeld een grootschalige warmtebron. Het programma borgt de samenhang tussen de gebiedsontwikkeling en de realisatie van deze, met name bovenplanse, conditionerende voorzieningen. In tabel 1 zijn de bovenplanse projecten opgenomen waaraan de komende 5 jaar gewerkt gaat worden (zie bijlage 9.2 voor een korte beschrijving van elk project). Dit is gebaseerd op de analyses in de brondocumenten.

In de titel van het project is terug te lezen of het om studie/onderzoeksproducten gaat dan wel om uitvoering. Met name bij de duurzaamheidsprojecten kan er sprake van zijn dat derden verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Ook bij deze bovenplanse projecten geldt de integrale aanpak. Voor alle projecten op bereikbaarheids- of duurzaamheidsgebied wordt ook de ruimtelijke inpassing onderzocht en wordt voor zover mogelijk de doorvertaling vanuit de maatschappelijke visie gemaakt. Voorbereiding en deels uitvoering Bovenplanse Projecten 2021 - 2025 Openbare Ruimte OR1 Realisatie 1e tranche ingrepen Westerpark Bereikbaarheid B1 Aanleg HOV bus Sloterdijk CS B2 Verkenning HOV verbinding Noord-Zaanstad B3 Verkenning Tram 5 naar Minervahaven B4 Inpassingstudies sluiten Ringlijn Metro incl. stations(omgevingen) en emplacement B5 Verkenning en deels realisatie fietsnetwerk noord- en zuidoever B6 Herinrichting zuidzijde Sloterdijkerweg n.a.v.

knip B7 Realisatie afwaardering Transformatorweg B8 Planvorming en deels realisatie opwaardering Nieuwe Hemweg inclusief aansluitingen B9 Planvorming aanpassing aansluitingen A10 (s101, s102, s118) B10 Verkenning netwerk mobiliteitshubs en realisatie mobiliteitshub Sloterdijk B11 Verkenning stimuleren routekeuze A5 vrachtverkeer uit Westpoort/Havengebied Duurzaamheid D1 Evaluatie en doorontwikkeling afvalinzamelsystemen D2 Opstellen ontwikkelstrategie en uitvoeringsplan warmtesysteem D3 Aanleg warmtesysteem en inkoppeling 1e duurzame warmtebronnen D4 Planvorming grootschalige duurzame elektriciteitsopwekking D5 Planvorming en deels realisatie robuuste elektriciteitsinfrastructuur D6 Uitwerking en deels realisatie hoofdwater- en groen systeem Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 17 van 42

D7

Onderzoek en nadere uitwerking klimaatbestendigheid

3.5 E: Ruimtelijk programmatische uitwerking per casus/deelgebied Adaptief uitwerken Integraal Raamwerk Om adequaat regie te kunnen blijven voeren op de (autonome) ontwikkelingen wordt vanuit het programma Haven-Stad waar nodig invulling gegeven aan de uitwerking van het Integraal Raamwerk in ruimtelijke planproducten. Dit zal de komende jaren met name adaptief worden opgepakt: zodra zich een initiatief, opgave, vraag voordoet zal worden onderzocht in hoeverre dit past in de toekomstige ontwikkeling van Haven-Stad en wat de rol van de gemeente hierbij kan zijn (faciliterend, financieel, juridisch etc.). Het kan hierbij om allerlei soorten ontwikkelingen en vragen gaan, betreffende bijvoorbeeld: duurzaamheid, kabels en leidingen, sociale vraagstukken, wonen/werken, dichtheden, bovenplanse culturele voorzieningen of bovenplanse sportvoorzieningen. Vanuit het oogpunt van stedelijke kwaliteit wordt dan bijvoorbeeld integraal gewerkt aan onderzoeks- en ontwerpopgaven m.b.t. de inpassing van ondergrondse en nutsvoorzieningen. Per initiatief/vraagstuk wordt de status en de vorm van de desbetreffende uitwerking bepaald. Zo is afgelopen jaar gewerkt aan een ruimtelijk programmatische uitwerking van de Minervahaven en wordt in 2021 besloten over de status van deze uitwerking.

De ontwikkeling van de deelgebieden conform de Plaberumsystematiek zal rond 2024/2025 weer worden opgepakt met het opstellen van de eerste principebesluiten. In het Integraal Raamwerk is voor de waterzijde een aantal inpassingsopgaven benoemd voor de komende 10 jaar, hiervoor is nader onderzoek nodig. Genoemde onderwerpen zijn:  De verplaatsing van de PTA cruiseterminal naar de Coenhaven volgend uit het voorstel van de commissie d’Hooghe.  De inpassingsmogelijkheden voor tijdelijke of definitieve locaties voor riviercruises  Het faciliteren van bijzondere nautisch recreatieve functies als ‘bikeboat-tours’ en soortgelijke concepten.  Het uitwerken van kansen voor bouwhubs en logistiek over water.  De inpassingsmogelijkheden van een westelijke pontveerhaven. Dit volgend uit een stadsbrede reorganisatie van het pontverensysteem en bijbehorende faciliteiten.  De vestiging van een grootschalig recyclepunt In het deelgebied Cornelis Douwes 0/1 zal naar alle waarschijnlijkheid vragen om faciliteiten voor watertransport en logistiek over water.  De aanlandingsplek van de toekomstige Westbrug uit het advies van de commissie d’Hooghe, Vanuit landzijde worden o.a.

de volgende inpassingsopgaven genoemd:  Inpassing van een eventuele kabelbaan over het IJ en het gebied  Aanleg van park- en sportvoorzieningen in het oostelijk deel van de Nieuwe Houthaven waaronder de aanleg van het drijvende Haven-Stad park.  Ontwikkeling zuidoostelijk en zuidwestelijk deel van de Alfadriehoek voor kwaliteitsimpuls gebied rondom metrotracé

3.6 F: Stakeholdermanagement Haven-Stad is géén blauwdruk die van bovenaf vanuit de gemeente wordt vastgesteld. Het gezamenlijk optrekken met de haven en andere partijen en betrokkenen is een essentieel Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 18 van 42

onderdeel van de sturingsfilosofie, de wisselwerking met wat er gaande is in het gebied staat daarbij centraal. Samen maken we Haven-Stad. Op die manier wordt onderzocht hoe we met het Havenbedrijf en anderen een nieuwe dynamiek aan de stad kunnen geven en verder inhoud kunnen geven aan de ‘productieve stad’ waar wonen en werken samengaan. Het huidige gremium waarin overleg plaatsvindt met het havenbedrijf, bedrijfsleven (convenantpartners), ondernemersverenigingen en de bestuurlijke partners zal hiervoor worden benut. (zie ook H6. Ad Stakeholdermanagement.) Op het moment dat er aan principebesluiten per deelgebied gewerkt gaat worden, zal dit zich ook vertalen naar de onderzoeksvraag over welke woon/werkmilieus we nastreven in Haven-Stad. Onder 3.5 is ook aangegeven dat indien zich bepaalde initiatieven voordoen die bijvoorbeeld om een ruimtelijk economische verkenning vragen dan wordt dit per casus opgepakt. Ten behoeve van het stakeholdermanagement zal in 2021 gemeentelijk en met een aantal partners een krachtenveldanalyse worden uitgevoerd.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 19 van 42

4 Organisatie De komende periode is een organisatie vereist die met gerichte inspanningen koers houdt op de ontwikkelingen van Havenstad en condities initieert.

4.1 Organisatie De programma organisatie is dusdanig ingericht dat de komende jaren optimaal invulling kan worden gegeven aan de sturingsfilosofie (H2.2) waarbij de grondhouding is dat zij faciliterend en gericht initiërend is. De programma-organisatie is er enerzijds op gericht om koers te houden op de lange lijnen en anderzijds om snel en accuraat de ruimtelijke- economische potentie van ontwikkelingen te duiden en op de juiste plek te agenderen en waar mogelijk te versnellen. Dit betekent dat de organisatie flexibel meebeweegt en anticipeert op ontwikkelingen in het gebied om kansen te benutten met placemaking en projecten aan te jagen. Opdrachtgever en stuurgroep Het bestuurlijk opdrachtgeverschap van het Programma Havenstad ligt bij de coördinerend wethouder Ruimtelijke ontwikkeling en Duurzaamheid. In het bestuurlijk overleg zitten ook de wethouder Haven en de portefeuillehouders van de stadsdelen Noord, West en Nieuw West en de gemeente Zaanstad bestuurlijk vertegenwoordigd. Het overall ambtelijke opdrachtgeverschap van het programma ligt bij de dienst Ruimte en Duurzaamheid. Voor de thematische onderwerpen is - vanaf de principebesluiten- het ambtelijk opdrachtgeverschap verdeeld over de betrokken directies. Voor besluitvorming en/of escalatie wordt gebruik gemaakt van de stuurgroep Haven-Stad.

In de stuurgroep zitten vertegenwoordigers van de directies Ruimte & Duurzaamheid, Grond & Ontwikkeling, Verkeer & Openbare Ruimte en Economische Zaken. Programma organisatie Onder leiding van de overall programma manager wordt leiding gegeven aan de programma organisatie. Zoals hiervoor gesteld vraagt een dergelijke gebiedsontwikkeling als Haven-Stad om een multidisciplinaire aanpak. De programmadoelen, hoogstedelijk, bereikbaar, duurzaam, gezond en sociaal, geven de breedte aan waaraan gewerkt wordt. In het managementteam komen de programma managers van de betrokken disciplines samen: stedenbouw, mobiliteit, duurzaamheid, economie en sociaal. Hierin vindt de integrale wisselwerking plaats tussen strategische vraagstukken en worden besluiten genomen. Door alle thema’s heen wordt inzet/advies gevraagd van de stafleden. Dat is de bestuursadviseur, planningsadviseur, de financieel strategisch adviseur, communicatieadviseur, strategisch juridisch adviseur, planologisch adviseur, ook zij nemen deel aan het managementteam. Naast het managementteam is er een programmateam. In het programmateam worden de inhoudelijke gebied/thema overstijgende vraagstukken besproken die door de verschillende programmamanagers worden ingebracht.

In het programmateam zitten naast de (programma)managers van de programma’s, ook projectmanagers van het Havenbedrijf en ook de experts in de werklijn of projecten. De programmaorganisatie is kaderstellend en inhoudelijk faciliterend aan onderliggende projectuitwerkingen, en houdt gelijktijdig gebied overstijgend de grote lijnen in de gaten. Het Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 20 van 42

programma Haven-Stad vormt daarbij de schakel tussen stadsbreed generiek beleid en de toepassing daarvan in projecten en deelgebiedsontwikkelingen. Afstemming met bestuurlijke en regionale partners en bedrijfsleven De schaalgrote van Haven-Stad en de brede regionale context op economisch vlak en op het gebied van mobiliteit, stellen de wethouder in de gelegenheid bestuurlijk overleg te voeren met Zaanstad, stadsdelen, de regionale partners (MRA, NZKG) de Provincie Noord-Holland en het Rijk. Het gesprek met het bedrijfsleven wordt voortgezet in de Regiegroep Participatie Havengebied. Samen met het Havenbedrijf, ondernemersverenigingen en gemeente Zaanstad worden hier vraagstukken behandeld die zich richten op de huidige en toekomstige bedrijvigheid in HavenStad. Figuur: Organogram Haven-Stad

4.2 Organisatie per pijler In hoofdstuk 2 zijn de 6 pijlers (A t/m F) van de programma aanpak van Haven-Stad 2021 – 2025 aangegeven. De verschillende pijlers vragen om een deels verschillende organisatie vanuit het programma en trekkerschap van verschillende diensten. Hieronder worden per pijler de belangrijkste verschillen geduid. A. het ondersteunen van de gestarte transformaties in Sloterdijk 1 Zuid en Sloterdijk Centrum De dienst G&O is opdrachtgever en trekker van de transformatie van Sloterdijk 1 Zuid en Sloterdijk Centrum. Het programma Havenstad is faciliterend aan het project en levert hen kennis en bemensing voor concretiseringsvraagstukken. Anderzijds levert het project zijn input voor Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 21 van 42

herijking van de kaders. Raakvlakmanagement en afstemming tussen de projectmanagers en het programma Haven-Stad vindt periodiek plaats. B. Faciliteren initiatieven van bedrijven om milieucontouren te verkleinen De gesprekken over hun eigen toekomstplannen vinden in eerste instantie plaats op initiatief van de zittende bedrijven. Afhankelijk van het initiatief treedt vanuit de gemeente G&O als trekker op, dit gebeurt in nauwe samenwerking met het Havenbedrijf en in afstemming met de programma organisatie Havenstad. Concreet betekent dit dat G&O en het havenbedrijf de gesprekken/onderhandelingen voeren, tot (rand)voorwaarden komen en indien van toepassing meedenken over alternatieve locaties. De programma organisatie managet de raakvlakken en bewaakt de voortgang. C. Begeleiden en initiëren placemaking en aanjaagprojecten De initiatieven en kansen die, via verschillende gremia, bij de programma organisatie Haven-Stad binnen komen én die bijdragen aan de doelen van Haven-Stad worden –zo mogelijk- verder begeleid en/of in de lijnorganisatie onder gebracht. De uitgangspunten uit het Integraal Raamwerk en al bestaande stedenbouwkundige ruimtelijke kwaliteitskaders zijn hierbij randvoorwaardelijk. Per initiatief zal in het periodiek coördinatoren overleg bepaald worden welke rol passend is: regisserend met een trekkende rol of faciliterend.

Initiatieven, definitieve functies, die een wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan de doelen van Havenstad worden getrokken door de programmaorganisatie en in samenwerking met G&O en het Havenbedrijf begeleid, indien aan de orde richting een ontwikkelovereenkomst. Op basis van het (nog op te stellen) plan van aanpak Placemaking zal het programma ook een aantal tijdelijke activiteiten en placemakingsprogramma’s initiëren. D. Coördineren Bovenplanse Projecten Het programma Haven-Stad is verantwoordelijk voor het initiëren van de bovenplanse projecten. Zodra de formele planvorming start c.q. er een principebesluit wordt genomen, gaat het trekkerschap over naar desbetreffende verantwoordelijke directie(s). De uitvoering van de bovenplanse projecten zal afzonderlijk of in samenwerking plaatsvinden, tussen de betrokken directies (G&O, M&T, V&OR, R&D, OJZ), bestuurlijke samenwerkingsverband (VRA) of derden (Energiepartijen e.d.). Dit betekent dat (financiële) besluitvorming uiteindelijk via de afzonderlijke directies of loopt. Vanuit de programma organisatie betekent dit de komende 5 jaar initiëren, prioriteren, samenhang organiseren, voortgang bewaken en input leveren t.b.v. (financiële) besluitvorming. (In bijlage 9.3 is per project de verantwoordelijk trekker aangegeven.) E.

Ruimtelijk Programmatische Uitwerking per casus Indien zich een initiatief, opgave, vraag voordoet zal worden onderzocht in hoeverre dit past in de toekomstige ontwikkeling van Haven-Stad en wat de rol van het programma en de gemeente hierbij kan zijn (faciliterend, financieel, juridisch etc.). Vanuit het programma wordt per casus in programmateam- en projectgroep overleggen een nadere – interdisciplinaire- invulling gegeven aan de uitwerking van het Integraal Raamwerk in ruimtelijke planproducten. F. Stakeholdermanagement De programma- organisatie blijft actief de samenwerking opzoeken met de verschillende stakeholders, , bestuurlijke partners, het havenbedrijf, het bedrijfsleven, de toekomstige

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 22 van 42

gebruikers, betrokken overheden, initiatiefnemers et cetera. De huidige gremia waarin deze gesprekken plaatsvinden worden de komende jaren voortgezet.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 23 van 42

5 Financiële strategie 5.1 Inleiding De bestuurlijke behandeling van dit Uitvoeringsprogramma, en de plannen waar het op gebaseerd is, leidt nog niet tot financiële consequenties. De kosten zullen namelijk worden gedekt uit reeds bestaande budgetten, dan wel uit toekomstige kredietaanvragen. Dit hoofdstuk is vooral bedoeld om de financiële uitvoerbaarheid van de plannen te onderbouwen op het niveau dat aansluit bij de huidige fase. Daadwerkelijke besluitvorming over doorgang en het toekennen van kredieten vindt in een later stadium per project plaats. Hierbij gelden de volgende uitgangspunten:  We focussen ons op de periode tot en met 2025. De financiële strategie voor geheel HavenStad is opgenomen in de Ontwikkelstrategie Haven-Stad 2017. Deze is nog steeds actueel, maar komt hier dus verder niet volledig aan de orde.  Het Uitvoeringsprogramma, en deze bijbehorende financiële strategie, hebben alleen betrekking op de bovenplanse activiteiten. De twee vastgestelde en lopende grondexploitaties voor Sloterdijk Centrum en Sloterdijk 1 Zuid worden dus buiten beschouwing gelaten. In 2021 zal voor geheel Haven-Stad, inclusief de lopende grondexploitaties, een Financieel Perspectief opgesteld worden.

In de Ontwikkelstrategie is namelijk aangekondigd dat ‘periodiek over de financiële voortgang op programmaniveau gerapporteerd wordt waarbij de ontwikkeling van de verwachte bandbreedte wordt meegenomen’. Dit Financieel Perspectief wordt procesmatig gekoppeld aan het Monitoringsrapport  Nieuwe grondexploitaties worden pas na 2025 verwacht. Binnen de looptijd van dit Uitvoeringsprogramma geldt dus dat er naast de reeds lopende grondexploitaties geen nieuwe grondexploitaties via een investeringsbesluit vastgesteld zullen worden. Investeringen en opbrengsten binnen nieuwe grondexploitaties worden hier dus niet meegenomen.

5.2 Proceskosten Voor Haven-Stad wordt per bestuursperiode een budget aangevraagd voor de proceskosten, bedoeld om de inzet van het programmateam Haven-Stad te dekken. Hieronder valt de inzet van medewerkers en het uitvoeren van onderzoeken. De proceskosten van Haven-Stad vallen onder de verantwoordelijkheid van de Directie R&D. Op basis van het Coalitieakkoord 2018-2022 wordt jaarlijks € 2,150 mln. vanuit het Vereveningsfonds afgedragen aan de Directie R&D. Voor het jaar 2021 wordt hierop een bezuiniging van 20% toegepast. Voor de periode na 2022 zal in 2021 een aanvraag worden gedaan. De proceskosten ten behoeve van de activiteiten uit de verschillende pijlers van dit Uitvoeringsprogramma komen, voor zover ze geen onderdeel uit maken van de jaarbegrotingen van de betrokken directies, ten laste van dit jaarlijkse proceskostenbudget Haven-Stad. Hiervoor wordt jaarlijks een begroting opgesteld en vastgesteld door de ambtelijk opdrachtgever. Bij het opstellen van deze begroting zullen waar nodig nadere prioriteiten worden gesteld.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 24 van 42

Gezien het adaptieve karakter van de sturingsfilosofie is het vooraf soms moeilijk in te schatten hoeveel budget er nodig is per discipline. Dit betekent dat in de proceskostenbeheersing enige flexibiliteit nodig kan blijken te zijn, waarbij het tussentijds aanpassen van de begroting en aanvragen van extra budget, als zich extra kansen voordoen, tot de mogelijkheden behoort. Wat betreft de pijlers “Begeleiden/scheppen van kansen voor placemaking en aanjaagprojecten” en “Coördineren Bovenplanse Projecten” geldt specifiek dat de Haven-Stad-organisatie de dekking verzorgt tot het moment dat de formele planvorming start. Dat is over het algemeen met het nemen van principebesluiten in het kader van de PBI- of Plaberumfasering. Bij deze principebesluiten en de besluitvorming daarna zullen door de verantwoordelijke directies per vervolgfase dekkingsvoorstellen worden gedaan voor de benodigde proceskosten.

5.3 Uitvoeringskosten 5.3.1 Aanvraag uitvoeringskrediet per project

Het is op dit moment nog niet mogelijk om voor alle inspanningen zoals genoemd in het Uitvoeringsprogramma een raming te geven van totale uitvoeringskosten met een dekkingsvoorstel daarbij. Voor de dekking van uitvoeringskosten zal te zijner tijd per initiatief, door de verantwoordelijke directie, een uitvoeringskrediet worden aangevraagd. Dit kan in de vorm van PBI Uitvoeringsbesluit, een Plaberum Investeringsbesluit, of een separaat kredietbesluit.

5.3.2 Dekkingsbronnen Voor de realisatie van de bovenplanse investeringen (BPI) op het gebied van mobiliteit en openbare ruimte is een lijst gemaakt in samenspraak met de fondsbeheerders. Hierin is ook een grove raming per project opgenomen (zie kabinet bijlage). Bij de Ontwikkelstrategie 2017 was sprake van een totale investeringssom van ca €1.600 mln. Deze lijst is overgenomen in dit Uitvoeringsprogramma. De betrokken fondsbeheerders anticiperen middels deze lijst wel op dekking uit de betreffende fondsen. Over de dekking van de BPI’s zijn momenteel nog geen sluitende afspraken gemaakt. Wel zijn de volgende dekkingsbronnen in beeld: het Mobiliteitsfonds, de BDU gelden, de Algemene Dienst, het MIRT (vanuit het Rijk) en het Vereveningsfonds. Momenteel vindt onderzoek plaats naar de dekking van de investeringen, mede in relatie tot de diverse andere gebiedsontwikkelingen in de stad die ook aanzienlijke opgaven hebben. Naarmate de scope duidelijker wordt kunnen de bijdragen nader worden gespecificeerd. Daarbij is altijd sprake van maatwerk per project. Aangezien er conform de principenota Versnelling Centrale Zone Haven-Stad voorlopig niet wordt gestart met het voorbereiden van Plaberum investeringsbesluiten zullen er dus ook geen grondexploitaties in dat gebied worden geactiveerd.

Dit zal volgens de huidige planning op zijn vroegst plaatsvinden in 2026 voor het Zaanstraat Emplacement en in 2028 voor de overige deelgebieden. Tot die tijd zal er dus ook geen bijdrage vanuit die grondexploitaties mogelijk zijn voor de dekking van de bovenplanse projecten.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 25 van 42

Conform de regeling Werken in de Openbare Ruimte (Wior) komen de kosten voor het verleggen en aanbrengen van kabels en leidingen grotendeels ten laste van de exploitanten daarvan.

5.3.3 Uitvoeringskosten tot en met 2025 Voor de meeste projecten uit het Uitvoeringsprogramma geldt dat de uitvoering pas start na 2025. Een aantal bovenplanse projecten zal volgens de huidige planning wel een start uitvoering kennen in de periode tot en met 2025 en hiervoor zullen binnenkort kredietbesluiten met dekkingsvoorstellen aan het bestuur worden voorgelegd. Voor een deel van deze projecten op het gebied van bereikbaarheid zijn de kosten inmiddels hoe ingeschat: Code B1 B5 B7 B8

Project Aanleg HOV bus Sloterdijk CS Verkenning en deels realisatie fietsnetwerk noord- en zuidoever (excl. Westbrug en Coen- en Vlothaven) Realisatie afwaardering Transformatorweg Planvorming en deels realisatie opwaardering Nieuwe Hemweg inclusief aansluitingen (excl. tunneltje Contactweg) Totaal

Bandbreedte kosten € 45 - € 55 mln. € 20 - € 25 mln. € 12 - € 15 mln. € 15 - € 20 mln. 92 - 115 mln.

De overige bovenplanse projecten die gepland zijn tot en met 2025 in uitvoering te nemen zijn de uitvoeringskosten op dit moment nog niet geraamd, omdat de uitgangspunten nog onvoldoende bekend zijn. Het gaat om de volgende projecten:  Realisatie 1e tranche ingrepen Westerpark  Verkenning netwerk mobiliteitshubs en realisatie mobiliteitshub Sloterdijk ()  Aanleg warmtesysteem en inkoppeling 1e duurzame warmtebronnen  Uitwerking en deels realisatie hoofdwater- en groen systeem In het kader van de besluitvorming over de investeringsnota Sloterdijk I Zuid is in het Vereveningsfonds is voor een drietal (deel-) projecten reeds een reservering voor gedeeltelijke dekking opgenomen, namelijk herprofilering Transformatorweg, fietsverbinding Sloterdijkerweg/Contactweg en ingrepen Westerpark. Voor de andere bovenplanse projecten uit het Uitvoeringsprogramma, die deels ten laste zullen komen van het Vereveningsfonds, is dit nog niet geregeld. Aangezien er geen Investeringsnota’s aankomen zullen hier op zichzelf staande besluitvormingstrajecten voor moeten worden doorlopen. Voor de uitvoering van de aanjaagprojecten en placemaking is nog geen concrete planning opgesteld. Ook hiervoor geldt dat per project een dekkingsvoorstel wordt opgesteld en eventueel een uitvoeringskrediet wordt aangevraagd.

Er is in het kader van een subsidieregeling voor bovenwijkse groenprojecten al wel een aanvraag gedaan voor het drijvende park bij de Haparandadam en de noordoostelijke entreezone van het Westerpark. Voor een deel van de projecten geldt dat de planning afhankelijk is van private partijen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de verplaatsing of aanpassing van bedrijven, autonome initiatieven op het gebied van aanjaagprojecten en placemaking of mogelijke kansen op het gebied van grondverwerving. Voor deze activiteiten geldt dat er per geval een uitvoeringskrediet moeten worden aangevraagd.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 26 van 42

Realisatie van voorzieningen conform het Maatschappelijke Voorzieningenplan Haven-Stad zijn vooralsnog niet voorzien in de periode tot en met 2025 en dus niet meegenomen. Dit geldt ook voor eventuele anticiperende aankopen hiervoor.

5.4 Risico’s De financiële risico’s zullen per project worden geïnventariseerd en meegenomen in de kredietaanvraag. Vooralsnog is op programmaniveau het risico op het niet rond krijgen van de dekking per project noemenswaardig, aangezien er voorlopig nog niet op bijdragen vanuit actieve grondexploitaties kan worden gerekend en omdat er nog geen definitieve afspraken met andere dekkingsbronnen zijn gemaakt. Om dezelfde reden kan ook het proceskostenbudget voor de periode na 2022 onder druk komen te staan. Gevolg van deze risico’s is dat de ontwikkeling van Haven-Stad hierdoor kan vertragen en dat kansen niet kunnen worden verzilverd. Op programmaniveau zal komend jaar ook een risico analyse, inclusief een voorstel voor beheersmaatregelen, worden opgesteld.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 27 van 42

6 Communicatie en Participatiestrategie Karakteristiek Haven-Stad Haven-Stad staat op de kaart. De afgelopen jaren richtte communicatie zich op het informeren over plannen, planning en aantallen, en het betrekken van direct belanghebbenden. De ontwikkelstrategie en de ambities van de gemeente voor dit programma zijn bekend bij beleidsmakers, diverse marktpartijen, de grotere bedrijven in het gebied, ondernemersverenigingen, oplettende omwonenden, professionals in mobiliteit, duurzaamheid, stedelijke ontwikkeling en de pers. De komende 5 jaar worden de plannen concreter. Gaat het over richtlijnen, opgaven en nadere thematische duiding, verdieping en verbeelding van de doelstellingen. En tegelijkertijd wordt Haven-Stad meer zichtbaar. Door onder meer de ontwikkelingen bij Sloterdijk Centrum, Sloterdijk 1 Zuid, en de Minervahaven, de oplevering van de ‘nieuwe’ N200 en het ‘vergroten’ van het Westerpark. De communicatiestrategie is erop gericht om de concretisering van de plannen te ondersteunen en Haven-Stad te positioneren. Wat maakt Haven-Stad aantrekkelijk als woongebied of om een bedrijf te vestigen? Op welke aspecten onderscheidt Haven-Stad zich van andere stadsdelen in de MRA? En op welke manier kan deze ‘belofte’ geloofwaardig en zichtbaar worden gemaakt? Doelstelling is het creëren van een breed gedragen perspectief.

Zodat belanghebbenden en belangstellende straks zeggen: ‘……. dat is karakteristiek voor Haven-Stad.’ Daarnaast wordt de communicatie met de zittende bedrijven en huidige gebruikers voortgezet over ontwikkelingen die op handen zijn en wat de mogelijke effecten hiervan voor hen zijn. De uitwerking van de communicatiestrategie gebeurt aan de hand van een viertal bouwstenen: 1. stakeholdermanagement 2. programmacommunicatie, waaronder ook omgevingsmanagement wordt gerekend 3. participatie 4. inspiratie en verbeelding, onder meer door placemaking Ad 1: Stakeholdermanagement Stakeholdersmanagement wordt de komende jaren uitgebreid, meer gestructureerd en geïntensiveerd. Het is een van de pijlers van het uitvoeringsprogramma (zie ook H3.6). Stakeholdermanagement is ondersteunend aan het behalen van de programmadoelen en daarmee ondersteunend aan de bestaande thema’s en (actuele) kwesties. We stellen ons hierbij voortdurend de vraag: wie willen we nog meer bij de transformatie van Haven-Stad betrekken? In hoeverre kunnen we gezamenlijk Haven-Stad maken? Doelstellingen zijn enerzijds het oplossen van specifieke vraagstukken en dilemma’s. Anderzijds het creëren van een gemeenschappelijk perspectief.

Wat betreft actuele opgaven hebben we de komende jaren onder andere te maken met de financiering van de Ringlijn, het plaatsen van windturbines bij de Noorder IJ-plas, de uitbreiding van het Westerpark, de Sprong over het IJ, en de toekomst van de bedrijven die nu in het gebied zijn gevestigd. De onderwerpen en thema’s die bijdragen aan een gemeenschappelijk perspectief en geschikt zijn voor stakeholdersengagement zijn de onderwerpen waarop Haven-Stad zich kan en wil onderscheiden: duurzaamheid, voorzieningenniveau, groen en de combinatie van woon- en werkgelegenheid. Voor elk thema en iedere stakeholder gaat het om het maatwerk. De afgelopen Uitvoeringsprogramma Haven-Stad

Pagina 28 van 42

tijd is hiermee begonnen door in samenwerking met belanghebbenden en deskundigen een maatschappelijke visie voor Haven-Stad op te stellen, expertsessies te organiseren voor de thema’s mobiliteit, duurzaamheid en stedelijkheid en door met de ondernemersvereniging Westpoort te beschrijven op welke manier Westpoort en Haven-Stad elkaar kunnen versterken. Concrete activiteiten zijn: het opbouwen en onderhouden van een centrale relatiedatabase, het proactief informeren via e-nieuwsbrief, het op maat ‘bedienen’ van stakeholders door deelname aan bijeenkomsten en het leveren van artikelen om enkele voorbeelden hiervan te noemen. In de relatiedatabase worden de volgende groepen stakeholders opgenomen: - bedrijven en bedrijfsverenigingen die nu in het gebied gevestigd zijn; - maatschappelijke organisaties, kennis- en onderwijsinstellingen op het gebied van mobiliteit, duurzaamheid en energie, economie en werkgelegenheid, woningbouw, sport, cultuur, onderwijs, zorg, diversiteit, etc. - marktpartijen: investeerders, projectontwikkelaars, woningbouwcoöperaties, netbeheerders, energiebedrijven, mobiliteitsaanbieders, etc.; - bewoners van de omliggende stadsdelen; - landelijke, provinciale en gemeentelijke overheden; - interne stakeholders binnen de ambtelijke organisaties van de gemeente. Ad.