7. Themastudie Elektriciteit Amsterdam 3.0 juli 2024

Themastudie Elektriciteit Thematische studie elektriciteit - 2020 Amsterdam 3.0

Thematische studie elektriciteit - 2020

Gemeente Amsterdam & Liander werken intensief samen aan een toekomstbestendig elektriciteitsnetwerk

Team Themastudie Elektriciteit Amsterdam Juli 2024

Management samenvatting De belasting van het net groeit met een factor 3-4,5 tot 2050 De achtergrond en opbouw van de Themastudie Elektriciteit 3.0  In 2019 is de Themastudie Elektriciteit Amsterdam (TSA 1.0) opgeleverd. In 2021 is hiervan een update gepubliceerd (de “TSA 2.0”). Op basis van scenario's is een inschatting gemaakt van het effect van de groei van de stad, de energietransitie en datacenters op het elektriciteitsnetwerk tot 2050.  De themastudie wordt 2 jaarlijks geüpdatet om nieuwe ontwikkelingen scherp in beeld te houden. Voor de TSA 3.0 is Weesp toegevoegd en zijn er verdiepende analyses gedaan voor het havengebied, beleid rondom datacenters, elektrisch koken, warmtepompen en airco’s.

Het vervolg  De studie geeft een beeld van waar en wanneer welke maatregelen nodig zijn om een toekomstbestendige elektriciteitsvoorziening te realiseren. Op dit moment is in grote delen van Amsterdam netcongestie. De resultaten van de TSA 3.0 worden gebruikt om een goede inschatting te maken van de benodigde netuitbreidingen in Amsterdam.  Op basis van de resultaten van deze update is besloten om het bijbehorende ontwikkelkader onderstations te herijken.

 Eén scenario is het "Amsterdam Ambitie" scenario, waarbij de impact van de beleidsdoelstellingen is  Gemeente Amsterdam en Liander werken intensief samen in het Programma bepaald. Daarnaast is er een "Laag", "Midden" & "Hoog" scenario gemaakt. Vanwege de hoge impact van Elektriciteit Voorziening Amsterdam en de Taskforce Congestie Amsterdam. Naar datacenters is hier een specifiek datacenter-scenario voor gemaakt. Dit scenario is gebaseerd op aanleiding van de TSA 2.0 zijn veel uitbreidingen van het net in gang gezet. De “Amsterdam Ambitie" waarbij de groei van datacenters wordt beperkt door het aangescherpte beleid. komende jaren wordt er fors geïnvesteerd om ervoor te zorgen dat er voldoende  In Amsterdam bepaalt de vraag naar elektrisch vermogen over het algemeen de benodigde capaciteit is. Een toekomstbestendig elektriciteitsnetwerk is een randvoorwaarde voor netcapaciteit, niet het aanbod (bijv. duurzame opwek van elektriciteit met zon en wind). de groei van de stad en de energietransitie.  Op 18 oktober 2023 heeft Tennet nieuwe knelpunten aangekondigd voor de levering van elektriciteit op het hoogspanningsnet. Nieuwe aanvragen voor grootverbruik komen daarom op een wachtlijst te staan, totdat de capaciteit is uitgebreid. Tennet heeft ook aangegeven een congestiemanagementonderzoek uit te voeren, waaruit moet blijken hoe en welke marktpartijen d.m.v.

flexibiliteit kunnen bijdragen aan het oplossen of beperken van netcongestie.

 Voor het Havengebied bij het thema Industrie is een significante toename van vermogen geprognosticeerd: 260MW in het Hoog scenario (+190MW). Dit komt door een diepere analyse voor dit gebied. Er worden gesprekken gestart wat dit betekent voor de geplande netuitbreidingen.  Voor datacenters is de groei in het Hoog scenario 1155MW (+155MW). Er is echter nieuw beleid in 2 Amsterdam die de groei verder beteugelt. Dit is doorgerekend in het Amsterdam Ambitie- en Datacenter scenario. De groei is dan gemaximaliseerd op 370MW. Voor het stadsdeel Zuidoost leidt dit tot een potentieel significante vermindering.

"AMSTERDAM AMBITIE" SCENARIO

HOOG

4000000

Belasting [MW]

De belangrijkste resultaten  Op basis van de scenario's is in 2050 de belasting een factor 3 tot 4.5 keer zo hoog, Dit komt overeen met de resultaten van de TSA 2.0. Het Hoog scenario komt nu op 4250MW (+270MW). Dit wordt verklaard door o.a. toevoeging van Weesp en een geschatte doorgroei van datacenters na 2030.

VOORSPELDE BELASTING AMSTERDAM (max piek) 4500000

HUIDIGE BELASTING

19% 29%

3500000

MIDDEN DATACENTER

MOBILITEIT

25% 18%

3000000

AMSTERDAM AMBITIE

NIEUWBOUW

16% 14%

2500000

LAAG

DATACENTERS

12%

WARMTETRANSITIE

11%

BUITEN AMSTERDAM

6%

INDUSTRIE

5%

PLANNEN BEKEND LIANDER

4%

2000000 1500000 1000000 500000 0 Som van 2023

Som van 2025

Som van 2030

Som van 2035

Som van 2040

Som van 2045

Som van 2050

DUURZAME OPWEK

12% 9% 8% 8%

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

Inleiding & achtergrond 1. Aanleiding & doel studie 2. Wat wel en niet meegenomen Resultaten doorrekening: 1. Overall resultaten 2. Impact in MW per thema 3. Vergelijking TSA 3.0 met 2.0 4. Resultaten per thema Vervolg 1. Vervolgstappen op basis van de TSA 3.0 VOORSPELDE BELASTING AMSTERDAM (max piek) 4500000

"AMSTERDAM AMBITIE" SCENARIO

HOOG

Belasting [MW]

4000000

HUIDIGE BELASTING

3500000

MOBILITEIT

25% 18%

3000000

AMSTERDAM AMBITIE

NIEUWBOUW

16% 14%

2500000

LAAG

DATACENTERS

12%

WARMTETRANSITIE

11%

BUITEN AMSTERDAM

6%

INDUSTRIE

5%

PLANNEN BEKEND LIANDER

4%

2000000 1500000 1000000 500000 0

3

19% 29%

MIDDEN DATACENTER

Som van 2023

Som van 2025

Som van 2030

Som van 2035

Som van 2040

Som van 2045

Som van 2050

DUURZAME OPWEK

12% 9% 8% 8%

1. Inleiding & Achtergrond 1.1 Aanleiding & doel van de studie 1.2 Wat wel en niet meegenomen

4

1.1 Aanleiding en doel van deze studie We voeren de TSA uit om een steeds beter beeld te krijgen van de elektriciteitsopgave die voor ons ligt De druk op het elektriciteitsnet neemt toe, op steeds meer plekken ontstaat congestie op het net. Daarom is er een dringende behoefte aan inzicht in de verwachte groei van de vermogensvraag met als doel aan de energie vraag te kunnen voldoen, nu en in de toekomst. Deze nieuwste herijking van de TSA helpt hierbij omdat het een verbeterd beeld geeft van de elektriciteitsopgave die voor ons ligt. Op basis hiervan wordt bepaald wat nodig is om aan de vermogensvraag te voldoen en wordt zo nodig het elektriciteitsnet uitgebreid. Amsterdam kent een aantal grote opgaven die afhankelijk zijn van een goed functionerende en toekomstbestendige elektriciteitsvoorziening. Ook vinden veel andere ontwikkelingen plaats (denk bijvoorbeeld aan huishoudens en bedrijven die verduurzamen) die effect hebben op het elektriciteitsnet. De ontwikkelingen en opgaven volgen elkaar de laatste jaren in rap tempo op. Met behulp van beleid geeft de gemeente richting aan deze ontwikkelingen en opgaven. In de afgelopen tijd zijn veel nieuwe beleidsproducten van de gemeente Amsterdam ontwikkeld. Denk aan de Routekaart Klimaatneutraal, Transitievisie Warmte, Actieplan Schone Lucht en Vestigingsbeleid Datacenters.

Deze producten leveren een verbeterd beeld op van de opgave die voor ons ligt. Taskforce Congestie Amsterdam Gemeente Amsterdam, Liander, TenneT en Port of Amsterdam werken sinds begin 2022 samen in de Taskforce Congestie Amsterdam (TFCA) om de gevolgen van het volgelopen elektriciteitsnet samen aan te pakken. De Taskforce zoekt manieren om de schaarse ruimte op het net te verdelen, slimme oplossingen te bedenken om de congestieproblematiek te verzachten en werkt aan uitbreiding en vernieuwing van het elektriciteitsnet. 5

Tweejaarlijkse update TSA door gemeente Amsterdam en Liander samen Om grip te krijgen op deze verschillende ontwikkelingen die invloed hebben op de toekomstige elektriciteitsvraag hebben Liander en gemeente Amsterdam in 2019 een eerste brede studie gepresenteerd – de 1e Themastudie Amsterdam. Hierin was te zien dat de totale vermogensvraag naar elektriciteit tot 2050 2,5 tot 5 maal zo groot zal worden als in 2019. Dit inzicht heeft ertoe geleid dat de partijen intensiever met elkaar zijn gaan samenwerken op strategisch niveau. We kijken ver vooruit en passen onze beslissingen in het heden hierop aan. De wereld is continue aan verandering onderhevig. De gemeente en Liander zijn voortdurend bezig met verbeteren en verscherpen van inzichten over de verwachte elektriciteitsvraag in de toekomst. Daarom is er voor gekozen om 2-jaarlijks op basis van nieuwe inzichten een nieuwe versie van de themastudie te ontwikkelen en ligt nu TSA 3.0 voor u. Beleids- en investeringskeuzes op basis van de TSA We hebben de TSA opgebouwd op basis van verschillende doorsnedes. Om te beginnen op zeven thema’s, te weten: mobiliteit, nieuwbouw, datacenters, warmtetransitie, duurzame opwek, industrie en klantontwikkelingen. Maar ook bijvoorbeeld doorsnedes op windrichting niveau, clusters en dergelijke. Dit hebben we enerzijds gedaan om het mogelijk te maken de informatie te ontsluiten.

Anderzijds om het mogelijk te maken om beleidskeuzes en investeringskeuzes te maken. Op basis van de TSA 2.0 is een ontwikkelkader opgesteld, waarin gemeente en Liander gezamenlijk keuzes hebben gemaakt over de prioritering van het bouwen en verzwaren van onderstations. Deze derde themastudie toont aan dat de belastinggroei op sommige plekken niet meer in lijn is met het huidige ontwikkelkader. Daarom is besloten om de opgave in het ontwikkelkader van een update te voorzien.

1.1 Aanleiding en doel van deze studie Samen ontwikkelingen in kaart brengen om grip te krijgen op opgave Aanleiding: er zijn drie belangrijke drivers om samen te werken aan deze studie. Driver 1 & 2 zijn onveranderd ten opzichte van de eerste thematische studie.

Driver 1: De stad maakt een groeispurt door • • • •

7.500 woningen per jaar bouwen Tot 240.000 woningen erbij tot 2050 128.000 inwoners meer tot 2039 Beperkte groei datacenters

• • • • •

55% CO2 reductie in 2030 Aardasvrij in 2040 Uitstootvrij in 2030 250 MW zon in 2030 Verduurzaming industrie

Driver 3: Grip op de opgave • •

6

Impact van nieuw beleidNieuwe (Datacentervestigingsbeleid, invoering Derde driver: inzichten uit TSA 1.0 Zero Emissiezone, Regionale Energiestrategie (RES), uitwerking Nieuwe beleidsambities ontwikkelstrategie, Transitievisie Warmte bestaande bouw) Inzichten uit zoeklocatieproces op basis van TSA 1.0 & TSA 2.0

Spoor 1: Uitbreiden Infrastructuur

Doel: Tijdig uitbreiden van infrastructuur op basis van gezamenlijke afwegingen • • •

Naar verwachting extra locaties benodigd t.o.v. TSA 2.0 in Westpoort voor nieuwe onderstations Wellicht minder vermogen nodig in Zuidoost. Updaten Ontwikkelkader (Onderstations – Hoogspanning- Transportnet) o.b.v. nieuwe inzichten uit TSA 3.0.

Spoor 2: Innovatie & Flexibiliteit Doel: Innoveren om een maatschappelijk verantwoord elektriciteitssysteem te realiseren •

Innoveren om de ruimtelijke impact van het elektriciteitssysteem te verbeteren

Spoor 3: Strategisch & Integraal plannen Doel: Zorgen dat ontwikkelingen niet tegen de grenzen van het elektriciteitssysteem aanlopen

Strategie •

•

Visie Elektriciteitsvoorziening Amsterdam – Gebaseerd op de resultaten van de TSA 3.0 worden de netuitbreidingen en ruimtelijke vertaling daarvan in beeld gebracht in Ontwikkelkader + Ontwikkelperspectief Strategisch plan – Combinatie van investeringsagenda, innovatieagenda & samenwerkingsagenda

Programma EVA

Driver 2: De energietransitie is in volle gang

Doelstelling: op basis van de inzichten uit de TSA werken we toe naar een geüpdatete analyse van de elektriciteitsopgave, zodat we goed invulling kunnen geven aan de uitvoering van het Programma EVA

1.2 Hoe zijn we tot de inzichten gekomen? Methodiek en wat hebben we wel en niet meegenomen Methodiek: input, doorrekening en resultaten Zowel de Gemeente Amsterdam als Liander heeft input aangeleverd voor de TSA: de gemeente heeft haar inzichten en plannen gedeeld aangaande woningbouw, mobiliteit, datacenters, ontwikkeling van industrie en dergelijke. De input van Liander bestaat met name uit metingen van het huidige verbruik en meetmodellen die een indicatie geven van de toekomstige belasting. Deze twee informatiestromen samen geven een compleet beeld van de verwachte ontwikkelingen en de bijbehorende capaciteitsvraag. Op basis van deze informatiestromen hebben we de verwachte elektriciteitsvraag tussen nu en 2050 doorgerekend: welke belasting verwachten we in (de aanloop naar) 2050 op basis van deze verwachte input? De resultaten, net als de input, zijn onderverdeeld in zeven thema’s die uit ruim 30 segmenten bestaan. Voor de TSA zijn doorrekeningen gedaan over de vermogensvraag voor het gehele gebied en alle thema’s. De resultaten zijn weer te geven op verschillende niveaus, zoals de hele regio Amsterdam, per stadsdeel en zelfs per thema of per segment.

7 thema's

1

Mobiliteit

2

Nieuwbouw

3

Datacenters

Ruim 30 segmenten en klantontwikkelingsprognoses Trucks

Personenvervoer Bestelbus

Woningen

Bouwmaterieel Pleziervaart

Jachthavens

Riviercruise (walstroom)

Zeecruise (walstroom)

Niet-wonen

Datacenters

7

4

Warmtetransitie

5

Duurzame opwek

6

Industrie

7

Bekende klantontwikkelingen

Bestaande stad

Airco's

PV op KV daken

PV op GV daken

Verduurzaming industrie

Niet-wonen

Horeca van aardgas

Zonneweides

Windopwek

Zon op nieuwe bedrijven en woningen

Mobiliteit

Elektrolyse

Overig

Nieuwe industrie

Nieuwe industrie

Scheepvaart (walstroom)

Metro

Tram

Bus

Trein

Veerpont

2. Resultaten 1. 2. 3. 4.

8

Overall resultaten Impact in MW per thema Vergelijking TSA 3.0 met 2.0 Resultaten per thema

Overall resultaten van de scenario’s

In 2050 is de vermogensvraag 3 tot 4.5 keer zoveel als in 2020 De belangrijkste inzichten van de vermogensgroei in tijd op station niveau: •

De stad Amsterdam had in 2019 een piekbelasting van 877MVA

•

In 2023 – startpunt van deze TSA – had Amsterdam een piekbelasting van 1180 MVA

•

Tot 2050 is de verwachte groei van de belasting (afgeronde getallen): Scenario

TSA 2.0

TSA3.0

Factor t.o.v. 2019

Factor t.o.v. 2023

Laag

2800MW

2850MW

3

2,4

Midden

3300MW

3600MW

Hoog

3980MW

4250MW

3,0 4,5

Voorspelde belasting in Amsterdam (maximale piek) 4500000 HOOG SCENARIO

4000000 3500000

MIDDEN SCENARIO DATACENTER SCENARIO

3000000

AMSTERDAM AMBITIE SCENARIO LAAG SCENARIO

3,6

Amsterdam Ambitie

3500MW

3000MW

2,5

2500000

Datacenter

Toegevoegd in TSA 3.0

3500MW

2,9

2000000

•

In Amsterdam bepaalt de vraag (bijv. van nieuwbouw, datacenters, mobiliteit) en niet het aanbod (bijv. duurzame opwek) de benodigde netcapaciteit.

•

Vanuit het bestaande netwerk kan maximaal 1.750 MW worden geleverd. De nog beschikbare capaciteit (=1.750-877) bedraagt 873 MW en is een theoretische benadering. Een energievraag in oost kan niet worden opgevangen door beschikbare capaciteit uit een station in west. Op individuele stations is er momenteel al netcongestie. Ook het aantal vrije 'stopcontacten' (velden) per onderstation een driver is om een station uit te breiden.

1500000 1000000 500000 0 Som van Som van Som van Som van Som van Som van Som van 2023 2025 2030 2035 2040 2045 2050 Grafiek: voorspelde belasting in Amsterdam TSA 3.0

9

De impact in MW per thema

De grootste groei komt door datacenters, nieuwbouw en mobiliteit

Belangrijkste conclusies Hoog scenario • In het Hoog scenario hebben datacenters de grootste impact op de verwachte vermogensgroei. Mobiliteit, warmtetransitie en nieuwbouw hebben daarna de meeste impact. • Nieuwbouw: woningbouw (580 MW) heeft een groter aandeel dan niet wonen (299 MW). • Mobiliteit: mobiliteit wegen (EV auto's & EV bestelbusjes) heeft de grootste impact (456 MW), daarna OV (107 MW) en water (83 MW). • Warmtetransitie: de verduurzaming van bestaande bouw heeft de meeste impact (508 MW), daarna utiliteit (69 MW).

In het Amsterdam Ambitie scenario komt de grootste vermogensgroei door mobiliteit. Een groot verschil met het Hoog scenario is de mindere impact van datacenters. Dit is als gevolg van het Vestigingsbeleid Datacenters. Mobiliteit (544 MW) en nieuwbouw (430MW) hebben daarna de meeste impact.

In het "Hoog" scenario komt de totale impact van datacenters uit op 1155 MW. De impact van het warmtetransitie scenario komt significant hoger uit dan in TSA 2.0. Dit komt door vernieuwde kentallen en een overall hogere inschatting van de snelheid van de warmtetransitie.

Duizenden

TOTALE VERMOGENSIMPACT PER THEMA IN MW (IN 2050) 4500

AMSTERDAM AMBITIE : 3015 MW

4000 3500

Warmtetransitie

3000 2500 2000

0 -500

2023

2025

2030

2035

2040

2045

2050

872.076

MOBILITEIT

646.523

Mobiliteit

430.325

NIEUWBOUW

443.292

Klantontwikkeling

368.658

DATACENTERS

1.155.653

331.538

WARMTETRANSITIE

577.172

Datacenters

193.807

BUITEN AMSTERDAM

193.807

Buiten Amsterdam

163.688

INDUSTRIE

261.594

110.629

PLANNEN BEKEND LIANDER

111.675

-2.092

DUURZAME OPWEK

-11.830

Baseload

500

HUIDIGE BELASTING

543.779

Duurzame opwek

1000

872.287

Nieuwbouw

Industrie

1500

10

HOOG SCENARIO: 4250 MW

1000

500

0

0

500

1000

1500

Vergelijking resultaten TSA 3.0 met TSA 2.0 Verwachte vermogensgroei in Westpoort hoger. Datacenter scenario zou leiden tot significant mindere groei. Belangrijkste conclusies TSA 3.0 vs. TSA 2.0 • • • • •

De verwachte vermogensgroei in het Hoog scenario voor de gehele stad is hoger dan we voorzagen in de TSA 2.0 (4250MW in TSA 3.0 (groei van 270MW)). Dit wordt verklaard door o.a. toevoeging van Weesp en een geschatte doorgroei van datacenters na 2030. In alle scenario’s zien we een latere ingroei; de verwachte groei vindt later plaats dan in de TSA 2.0, maar ziet wel een steilere curve. De groei door verduurzaming binnen de thema’s mobiliteit en warmtetransitie blijft uit. En klanten kunnen minder snel op het net worden aangesloten door de krapte op het net. In Westpoort is de verwachte vermogensgroei vanuit TSA 3.0 significant hoger (1794 MW t.o.v. 1606 MW) In Zuidoost is de verwachte vermogensgroei vanuit TSA 3.0 significant lager (680 MW t.o.v. 722 MW) In de rest van de stad is de verwachte vermogensgroei vanuit TSA 3.0 in lijn met die vanuit TSA 2.0. Wel moeten we ook hier blijven monitoren hoe de werkelijkheid zich ontwikkelt in relatie tot de prognoses

Verklaring belangrijkste verschillen TSA 3.0 vs. TSA 2.0 • • • •

In Westpoort hebben vooral nieuwe inzichten vanuit de haven geleid tot een hogere verwachte vermogensgroei. We hebben beter inzicht in de verwachte ontwikkelingen in het havengebied. In Zuidoost zien we juist een mindere vermogensgroei dankzij minder verwachte vraag vanuit datacenters. Dit is dankzij het datacenterbeleid dat de gemeente Amsterdam heeft aangenomen. In de TSA 3.0 is ook de verwachte vermogensgroei van Weesp toegevoegd. Ook is de verwachte vermogensgroei in de warmtetransitie in de TSA 3.0 voor 2030 lager dan voor 2050. Dit komt doordat in TSA 3.0 gerekend is met hogere kentallen voor warmtepompen en het warmtemodel van Liander is gebruikt.

Afhankelijkheden tussen netcongestie TenneT en Liander

De afgelopen jaren heeft het regionale elektriciteitsnet van Liander op meerdere plekken de maximale capaciteit bereikt. Daardoor is een wachtlijst ontstaan voor klanten die (extra) capaciteit willen. Sinds oktober 2023 heeft ook het hoogspanningsnet van TenneT de grenzen van zijn capaciteit bereikt voor de levering van elektriciteit aan grootverbruikers. Daardoor kan het voorkomen dat een uitbreiding van de stations van Liander netcongestie voor bepaalde klanten niet oplost, omdat er nog wel netcongestie is op het hoogspanningsnet van TenneT.

11

Grafiek vergelijking TSA 3.0 met TSA 2.0

Vergelijking resultaten TSA 3.0 met TSA 2.0 Verwachte vermogensgroei in Westpoort hoger. Datacenter scenario zou leiden tot significant mindere groei Westpoort

Rest van de Stad

2000 1800

800

2000 TSA3 - Hoog

1600

TSA2 - Hoog

1400

TSA3 - Midden TSA 2 - AA TSA3 - Datacenter

1200

TSA2 - Midden

1000 800

1800 1600 1400 1200

700

TSA2 - Hoog TSA3 - Hoog

600

TSA2 - Midden TSA 2 - AA TSA3 - Midden

500

TSA2 - Laag 400

TSA 3 AA

TSA3 - Laag

800

300

TSA3 - Laag

600 400

200

200 Som Som Som Som Som Som Som Som van van van van van van van van 2023 2024 2025 2030 2035 2040 2045 2050

TSA3 -… TSA3 - Midden TSA2 - Hoog TSA 3 -AA TSA 2 AA TSA3 - Laag TSA2 - Midden TSA2 - Laag

1000

400

0

TSA3 - Hoog

TSA2 - Laag

TSA 3 AA

600

12

Zuidoost

TSA 3 - DC

200 100 0

0 Som Som Som Som Som Som Som Som van van van van van van van van 2023 2024 2025 2030 2035 2040 2045 2050

Som Som Som Som Som Som Som Som van van van van van van van van 2023 2024 2025 2030 2035 2040 2045 2050

Resultaten per thema Thema mobiliteit

Thema nieuwbouw

700.000,00

Thema datacenters

500.000,00

1.400.000,00

450.000,00

600.000,00 500.000,00

Amsterdam Ambitie

400.000,00

Datacenter

350.000,00

400.000,00

1.200.000,00

1.000.000,00 Amsterdam Ambitie Amsterdam Ambitie Datacenter

300.000,00

Hoog 300.000,00 Laag 200.000,00

250.000,00

Hoog

Midden

Hoog 600.000,00

Laag

Laag

200.000,00

Midden

150.000,00

100.000,00

Datacenter

800.000,00

100.000,00

Midden 400.000,00

200.000,00

50.000,00 0,00

0,00 Som van Som van Som van Som van Som van Som van Som van 2023 2025 2030 2035 2040 2045 2050

• • • • •

13

Bevat clusters Weg, Water en OV Hoog scenario eindigt hoger dan AA scenario De stijging in het Hoog scenario is sneller, maar begint later dan in het AA scenario Waarden lopen tot 2030 snel op door snelle verwachte groei in de studies uitgevoerd door Elaad In AA scenario werkt de invoering van de 0-emissie zone mee

Som van 2023

0,00 Som van 2023 Som van 2025 Som van 2030 Som van 2035 Som van 2040 Som van 2045 Som van 2050

• • • •

Bevat clusters Wonen en Utiliteit Voornaamste e-impact van nieuwbouw komt van ruimteverwarming Warmtenetten of lokale bronnen spelen hier een rol waar mogelijk Verschillen tussen de scenario’s komen o.a. door verschillen in verwachting van aantallen

• • • •

Som van 2025

Som van 2030

Som van 2035

Som van 2040

Som van 2045

Som van 2050

Bevat één cluster: datacenters Groot verschil zichtbaar in impact tussen Hoog, Midden en de andere scenario’s. In het Hoog en Midden scenario gebruiken we de profielen van Liander Het datacenter scenario volgt het AA scenario, waarin we de impact van datacenters op laag inschatten, gezien het restrictieve datacenter beleid van de gemeente

Resultaten per thema Thema warmtetransitie

Thema duurzame opwek

700.000,00

Thema industrie 350.000,00

0,00 Som van 2023

600.000,00

Som van 2025

Som van 2030

Som van 2035

Som van 2040

Som van 2045

Som van 2050

-5.000,00

500.000,00

Amsterdam Ambitie

-10.000,00

Datacenter

Datac enter 250.000,00

Datacenter

Amsterdam Ambitie 400.000,00

Amste rdam Ambiti e

300.000,00

Hoog 200.000,00

-15.000,00

Hoog Laag

Hoog 300.000,00

Laag

150.000,00

-20.000,00

Laag

Midden 200.000,00

-25.000,00

100.000,00

-30.000,00

50.000,00

0,00

-35.000,00

0,00

Midde n

100.000,00

Midden

Som van 2023

Som van 2025

Som van 2030

Som van 2035

Som van 2040

Som van 2045

Som van 2050

Som van 2023 Som van 2025 Som van 2030 Som van 2035 Som van 2040 Som van 2045 Som van 2050

• • • •

• 14

Bevat clusters wonen en utiliteit Dit thema behelst de warmtetransitie in de bestaande stad. De scenario’s van Liander liggen significant hoger dan het Amsterdam Ambitie scenario. De L,M,H scenario’s gaan vaker uit van een warmteoplossing met een hogere impact dan het huidige beleid, de TVW, voorschrijft. Minder warmtenetten leidt vaker tot de keuze voor een warmtepomp en warmtepompen hebben een grotere impact op het elektriciteitsnet.

• •

•

Bevat clusters wind- en zonne-energie In dit thema zie je duidelijk dat het benodigde vermogen van het net vooral wordt bepaald door de vraag. Het elektriciteitsnet moet worden uitgebreid vanwege een hogere vraag naar elektriciteit. De hoeveelheid elektriciteit die duurzaam wordt opgewekt en terug geleverd wordt aan het net is relatief erg klein en leidt (nog) niet tot problemen op het net.

• •

•

Bevat clusters bestaande industrie (verduurzamen) en nieuwe industrie (e-fuels/biobased & overig) Nieuwe studie van CE Delft leidt tot fors meer impact in het havengebied (Westpoort) dan in TSA 2.0 voorzien Voor het AA scenario is voor nieuwe industrie het Laag scenario gevolgd; voor bestaande industrie het Hoog scenario

Resultaten per thema Thema klantontwikkeling 180.000,00

160.000,00

140.000,00

120.000,00

Amsterdam Ambitie Datacenter

100.000,00

Hoog 80.000,00

Laag Midden

60.000,00

40.000,00

20.000,00

0,00 Som van 2023 Som van 2025 Som van 2030 Som van 2035 Som van 2040 Som van 2045 Som van 2050

• • •

Hierin zitten bij Liander bekende klantontwikkelingen Dat kan gaan om niet-wonen, nieuwe industrie, mobiliteit, elektrolyse etc. Dit wordt sterk beïnvloed door grote individuele klanten en wordt geanonimiseerd meegenomen.

3. Vervolg 3.1 Vervolgstappen op basis van de TSA 3.0

16

Vervolgstappen op basis van de TSA 3.0

Het Programma Elektriciteit Voorziening is leidend voor de opgave De uitkomsten van de TSA 3.0 maken duidelijk dat de opgave onverminderd groot is. Op basis van de inzichten uit de vorige themastudies hebben we al belangrijke stappen ondernomen. Deze stappen zullen een vervolg moeten krijgen. Eerder hebben we op basis van de TSA 2.0 vier vervolgstappen gedefinieerd: 1.

Visie Elektriciteitsvoorziening Amsterdam met een uitvoeringsagenda voor het realiseren van nieuwe stations en verbindingen 2. Een strategie voor middenspanning zodat op lokaal niveau de impact van de groei van het MS netwerk inzichtelijk wordt 3. Onderzoek en pilots naar het toepassen van flexibiliteit om een zo efficiënt mogelijk energiesysteem te creëren 4. Betere samenwerking tussen de organisaties, betrekken van stakeholders en intensieve samenwerking op human capital Deze vier stappen, zoals toen gedefinieerd, zijn afgerond. Vervolgstappen 2 & 3 zijn verder belegd in andere processen en zullen niet direct meer in de TSA studie worden behandeld. Stap 1 & 4 zijn geborgd in processen die samen zijn vormgegeven in de Taskforce congestie Amsterdam (zie hieronder). Betere samenwerking De Taskforce Congestie Amsterdam werkt onverminderd samen aan het voorkomen en oplossen van netcongestie. In de afgelopen jaren is de samenwerking sterker geworden en is het onderling vertrouwen sterk gegroeid. Dat betekent niet dat dit al afgerond is. Ten eerste is een goede samenwerking en vertrouwen nooit een afgerond proces, maar heeft dit blijvende aandacht nodig. Ten tweede zijn de opgaven constant aan verandering onderhevig en moeten 17 we blijvend met elkaar in gesprek en samen optrekken.

Wat gebeurt er al? Het realiseren van nieuwe onderstations kent een lange doorlooptijd (5-7 jaar). Daarom starten we zo vroeg mogelijk met de voorbereidingen van netuitbreiding. De voorbereidingen omvatten o.a. het vinden van een locatie in, het nemen van een locatiebesluit, het zo goed mogelijk inpassen van het station in de omgeving, het aanvragen van vergunningen en de bouw van het station. Naast het bouwen van nieuwe stations en het uitbreiden van bestaande stations werken we als Taskforce samen om meer transformatorhuisjes te realiseren en meer én zwaardere kabelverbindingen aan te leggen. Op de volgende slide is in beeld gebracht waar deze verzwaringen en uitbreidingen ongeveer plaatsvinden. Tot nu toe hebben we in Amsterdam: •

3 stations in aanbouw

•

8 locatiebesluiten genomen en inpassingsfase voor stations gestart

•

11 beoogde locaties, gaan richting locatiebesluit

Visie Elektriciteitsvoorziening Amsterdam en uitvoeringsagenda Er is een duidelijke visie en uitvoeringsagenda geformuleerd. De uitkomsten van de TSA 3.0 geven input om de uitvoeringsagenda te actualiseren. De totale verwachte vermogensvraag in de TSA 3.0 ligt hoger dan uit de TSA 2.0 kwam. Daarbij is de verwachting over sommige segmenten (bijvoorbeeld mobiliteit) dat de groei op een ander moment zal komen. Het datacenterbeleid van de gemeente Amsterdam heeft een invloed op de verwachte vermogensvraag over dit segment. En wat betreft industrie is er ook een andere verwachte vermogensvraag. De verschillende partners moeten de uitvoeringsagenda, het ontwikkelkader, op basis hiervan dus herzien.

Op deze kaart is te zien hoeveel nieuwe onderstations erbij komen, welke vervangen of uitgebreid moeten worden en welke kabels extra worden aangelegd. De locaties van deze stations zijn nog niet definitief.

Er wordt hard gewerkt aan netuitbreiding

Gemeente Amsterdam, Liander & TenneT werken intensief aan de uitbreiding van stations en kabeltracés. De afgelopen jaren is aan de volgende uitbreidingen van het netwerk gewerkt (locaties bij benadering):

Amsterdam werkt met Liander, Tennet en het Havenbedrijf aan de benodigde netuitbreidingen Het elektriciteitsnet van Amsterdam moet de komende decennia aanzienlijk worden verzwaard. Dat vraagt ingrijpende aanpassingen: op 23 locaties worden 29 nieuwe onderstations aangelegd, met bijbehorende kabelverbindingen. Twee TenneT-stations worden vervangen door stations met andere technische eigenschappen. En ook 12 bestaande onderstations worden ingrijpend verzwaard. Hoe, waar en wanneer de aanpassingen kunnen plaatsvinden, staat beschreven in het Ontwikkelkader Elektriciteitsvoorziening Amsterdam 2035. Aan de hand van de resultaten van de TSA3.0 is besloten om het ontwikkelkader van een update te voorzien. Congestie De huidige schaarste op het net toont het belang van tijdige en structurele uitbreiding van het elektriciteitsnet. Bestaande congestie lost niet vanzelf op. Dat vereist uitbreiding en vernieuwing van vele onderdelen van het elektriciteitsnet. Een robuust elektriciteitsnet met voldoende capaciteit is absoluut noodzakelijk voor verdere groei en verduurzaming van de stad.

19

Het ontwikkelkader Het Ontwikkelingskader Elektriciteitsvoorziening Amsterdam (EVA) 2035 is het richtinggevend ruimtelijk kader voor de noodzakelijke uitbreiding van de hoofd elektriciteitsinfrastructuur in Amsterdam voor de periode 2022 tot 2035. In het kader zijn de uitbreiding van bestaande onderstations, de realisatie van nieuwe onderstations en de benodigde indicatieve kabelverbindingen opgenomen.

20