7. Raadsinformatiebrief Bezoekerseconomie 2023-2024.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 januari 2024 Economische Zaken Wethouder Economische Zaken Voortgangsrapportage bezoekerseconomie 2023 en Uitvoeringsprogramma 2024

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u over de voortgang van de verschillende maatregelen om drukte en overlast van bezoekers tegen te gaan. De maatregelen komen voort uit de Visie bezoekerseconomie 2035, vastgesteld door uw raad in december 2022, en de Verordening op toerisme in balans Amsterdam, vastgesteld in juli 2021, naar aanleiding van het Volksinitiatief Amsterdam heeft een keuze. De maatregelen vormen een belangrijke bijdrage aan de transformatie richting een duurzame bezoekerseconomie. Een economie waarin toerisme niet primair draait om economische groei, maar om waarde en welzijn voor de directe omgeving. Waarin de stad geen product is om aan te verdienen, maar een ecosysteem om aan deel te nemen, waarbij rekening wordt gehouden met de impact op de leefomgeving van Amsterdammers en het milieu. Dat vraagt om een andere manier van denken en handelen van bezoekers, bewoners, ondernemers, de toeristische sector en ook onszelf. De beweging naar een duurzaam model gaat niet van de ene op de andere dag, zeker niet gezien de gestegen aantallen bezoekers die de stad aandoen en waarover ik u informeerde in de voortgangsbrief van 1 juni jl. De verwachting is dat het aantal bezoekers nog verder zal toenemen. Toch zijn er belangrijke stappen gezet die laten zien dat Amsterdam een andere koers vaart, wat ook in andere landen gezien en herkend wordt.

De internationale aandacht voor ons toerismebeleid, bijvoorbeeld voor de toeristenbelasting, het cruisedossier, de Stay Away-campagne of de maatregelen tegen overlastgevend bezoek in de Aanpak Binnenstad, laat zien dat we als Amsterdam aan het pionieren zijn. Tegelijkertijd kunnen we kunnen als Amsterdam veel leren van andere Europese steden die te maken hebben met overtoerisme. We laten ons als stad daarom inspireren door de voorbeelden van partners, zoals Barcelona, Praag, Brugge en Florence. Ervaringen waarmee we zelf nieuwe stappen kunnen zetten richting een duurzame bezoekerseconomie en leefbare stad en hierover ook in de EU gezamenlijk een signaal willen afgeven. Bij deze brief vindt u het Uitvoeringsprogramma bezoekerseconomie 2024, een volgende stap op weg naar een nieuwe bezoekerseconomie. In het uitvoeringsprogramma krijgen alle huidige, al dan niet aangescherpte, maatregelen een plek, evenals nieuwe maatregelen en ambities.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 januari 2024 Pagina 2 van 4

Daarnaast vindt u bij deze brief de Voortgangsrapportage bezoekerseconomie 2023. Daarin staan alle vorderingen die dit jaar zijn gemaakt. Omdat u de stand van zaken over alle maatregelen in de voortgangsrapportage en het uitvoeringsprogramma terugvindt, licht ik in deze brief slechts enkele maatregelen uit. Daarbij houd ik de structuur aan van de twee hoofdstukken uit de rapportage: overnachtingen en overtoerisme. De overlast gerelateerde maatregelen hangen nauw samen met de transformatie van de bezoekerseconomie, maar vindt u terug in de rapportages van het programma Aanpak Binnenstad, omdat zij geen onderdeel zijn van een stadsbrede, maar meer gebiedsgerichte aanpak voor de binnenstad. Sturen op slaapplaatsen In 2023 hebben we gewerkt aan de kerntaak die de Verordening op toerisme in balans Amsterdam ons stelt: sturen op slaapplaatsen. In mei 2023 zijn verschillende scenario’s rondom de effecten van de toeristenbelasting in kaart gebracht en onderzocht. De toeristenbelasting is verhoogd nadat één van de conclusies van het effectenonderzoek was dat verhoging van de toeristenbelasting een licht remmend effect kan hebben op het aantal toeristische overnachtingen. Daarnaast draagt een verhoging bij aan de belastinginkomsten voor de stad die deels ingezet kunnen worden voor het tegengaan van overtoerisme.

Ook de vermakelijkhedenretributie op passagiersvaart en een dagtoeristenheffing voor cruiseboten zijn aanzienlijk verhoogd. Hiermee is meer evenwicht ontstaan tussen de bijdrage van in de stad overnachtende bezoekers en een deel van de dagbezoekers. Alle verhogingen gaan in per 1 januari 2024 en we monitoren de effecten ervan. Sturen op slaapplaatsen betekent concreet dat het college werkt aan het reguleren en verder beperken van het nog steeds groeiende aantal overnachtingsplekken in de stad. Zo zijn er per 1 januari 2024 quota voor het aantal B&B’s per wijk. En de wet- en regelgeving, waaronder de registratieplicht, voor particuliere vakantieverhuur, werpt al langer zijn vruchten af. Uit O&S data blijkt dat het aantal overnachtingen via platformbedrijven, zoals AirBnB, minder dan de helft is ten opzichte van 2019. We monitoren deze aantallen jaarlijks en in mei 2024 komt het college met nieuwe cijfers. Desalniettemin neemt het jaarlijks aantal toeristenovernachtingen nog steeds verder toe, met name in hotels, waar het overgrote deel van de overnachtingen plaatsvindt. Het college heeft met het huidige overnachtingsbeleid en het erfpachtinstrument gestuurd op het afremmen van de groei van hotels door uitsluitend nog hotels toe te staan in de aangewezen nee, tenzij gebieden tegen hoge kwaliteitseisen.

Aanvullend heeft het college onderzocht hoe zij ook in dit deel van de overnachtingsmarkt nog meer kan sturen op aantallen. Zo is er onderzoek gedaan naar de mogelijkheden tot transformatie van hotel naar een woon- of kantoorfunctie. De conclusie van dit onderzoek is echter dat het minimale effect van het uit de markt wegnemen van een beperkt aantal hotelkamers niet opweegt tegen grote investeringen die hiervoor nodig zijn. Het college heeft n.a.v. motie 549 ook een nog verdere aanscherping van het overnachtingsbeleid onderzocht en zal in Q1 2024 de verschillende onderzoeken en maatregelen ten aanzien van hotelontwikkelingen en de overnachtingscapaciteit in hotels aan u voorleggen. Volgende stappen in 2024 We starten 2024 met een volgende stap in het overnachtingsdossier, waarbij ik u zal informeren over de lopende hotelinitiatieven in de stad, middels een actueel overzicht. Op sommige plekken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 januari 2024 Pagina 3 van 4

worden nog steeds hotels ontwikkeld, vanwege oude ontwikkelrechten, toezeggingen of directe rechten in het bestemmingsplan. Vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 onderzoekt het college ook welke extra maatregelen in het omgevingsplan kunnen worden toegevoegd om aan de opgave van de verordening te voldoen, zoals het wegbestemmen van onbenutte hotelrechten. Op het gebied van particuliere vakantieverhuur doet het college in 2024 onderzoek naar mogelijke stappen in verdere aanscherping van beleid. Verder werkt het Congresbureau in 2024 aan een nieuwe strategisch plan om in te zetten op de congressen die een bijdrage leveren aan de maatschappelijke opgaven, zetten we in op een verbreding van de Green Hotel Club en onderzoekt O&S op welke manier we beter kunnen segmenteren in motieven van verblijf in Amsterdam, zoals zakelijk-, congres-, of toeristisch bezoek. Overtoerisme: dagbezoekers, reisbewegingen en toeristisch aanbod De maatregelen die het college neemt om overtoerisme tegen te gaan, dragen bij aan de regulering van het aantal dagbezoekers en de toeristische drukte, de inkomende reisbewegingen naar Amsterdam en het verbeteren van het imago van Amsterdam als toeristische bestemming. In november 2023 is de eerste imagocampagne van start gegaan: Renew your view.

Deze campagne daagt uit tot een nieuw imago voor de stad die past bij de visie bezoekerseconomie 2025. De komende tijd zult u hiervan meer te zien krijgen en nieuwe imagocampagnes zullen volgen. Ze doen een beroep op de verbeelding, laten zien wat voor stad we willen zijn. Met campagnes en communicatiemiddelen werken we aan de beeldvorming en het gedrag van de verschillende bezoekers. Maar het soort bezoeker dat Amsterdam bezoekt, is sterk afhankelijk van het toeristische en culturele aanbod in de stad. Imagocampagnes om een type bezoeker naar Amsterdam te trekken werken niet op zichzelf, maar gaan hand in hand met wat we als stad te bieden hebben. In 2024 zetten we in op het stimuleren van winkeldiversiteit, ook in de stadsdelen Oost, West en Zuid om te voorkomen dat ook hier de monocultuur in winkelaanbod groeit. We ontwikkelen een Leisure kader dat vastlegt welk soort attracties waar in de stad (nog) gewenst zijn en waarom. Vanuit het streven naar een meerkernige stad onderzoeken we de manier waarop de bezoekerseconomie in Nieuw-West, Noord en Zuidoost ook zonder hotels van meerwaarde kan zijn, aansluitend op de wensen van bewoners en ondernemers uit deze stadsdelen. In 2024 doen we op meerdere momenten gedurende het jaar onderzoek naar dagbezoekers en hun reden van bezoek aan bijvoorbeeld musea, attracties, horeca en evenementen in de stad.

We ondersteunen de initiatiefnemers van de Positive Tourism Hub, die op een fysieke locatie bezoekers willen gaan informeren welke positieve bijdrage zij kunnen leveren aan de stad, en andere ondernemers en initiatieven die streven naar een duurzame bezoekerseconomie en een leefbare stad. Ook reguleren we de manier waarop bezoekers Amsterdam bereiken en doorkruisen om de druk op de binnenstad te verlichten. Op 1 januari 2024 wordt het verkeersbesluit van kracht dat zware touringcars weert binnen de s100. We lobbyen in Europa voor regelgeving om internationale kentekens beter te kunnen registeren. Met betrekking tot luchtvaart het college blijft zich inzetten voor minder nachtvluchten en het schrappen van korte vluchten door meer internationale treinverbindingen. In het eerste kwartaal van 2024 komt het college met een voorstel voor het beperken van het aantal riviercruises. Naar zeecruise laat het college extern onderzoek verrichten,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 januari 2024 Pagina 4 van 4

naar de ruimte die het college heeft om uitvoering te geven aan de de motie ‘Amsterdam vaart beter zonder cruise’. Dit onderzoek zal in het tweede kwartaal van 2024 zijn afgerond. De verandering is ingezet, maar we moeten nog veel doen. Voor 1 juni 2024 informeer ik u over de meest recente bezoekersaantallen en prognosecijfers, en voor de zomer wordt opnieuw het Onderzoek naar toeristische draagkracht aan u gerapporteerd. Ook dan zal blijken dat niet alle ambities uit de visie verwezenlijkt zijn; duurzaam transformeren van de bezoekerseconomie is een kwestie van een lange adem. Wel zullen we dan laten zien dat er opnieuw stappen zijn gezet waarmee de verandering steeds zichtbaarder wordt. Deze stappen zetten we niet alleen, maar met een groeiende groep ondernemers en bewoners in de stad, die de verandering samen met ons willen bewerkstelligen. Ook u nodig ik uit om nieuwe ideeën en ambities aan onze aanpak toe te voegen, zodat we samen werken aan de visie die wij afgelopen jaar met elkaar hebben vormgegeven. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Economische Zaken

Bijlagen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl