6. Sloterdijk Kavel 9_Bijlagen bij toelichting.pdf
Tekst van het document
2.
De aanleg van extra watergangen. Deze compenseren de toename van verharding, houden het grondwater laag en vangen het water van extreme buien op (‘Rainproof’). Aan de Transformatorweg wordt gestudeerd op het toevoegen van een watergang. Ook is bij de uitwerking van de openbare ruimte in het gebied gekeken naar het toevoegen van kleine watergangen of wadi’s. Dit zijn verlaagde, groene delen van het maaiveld die bij hevige regenval tijdelijk dienen als bufferings- en infiltratievoorziening. Het ophogen van het gebied, zoals op de ontwikkelkavels. Dit vindt gefaseerd en per kavel plaats. Bij de kavels die nog niet opgehoogd worden, moet ervoor gezorgd worden dat zich geen hemelwater verzameld. De lager gelegen kavels kunnen veelal op het riool blijven afwateren bij normale buien.
3.
Het toepassen van een ‘Rainproof’- inrichting en een vertraagde afvoer van hemelwater. Dit vindt plaats in de vorm van de eis van een ‘waterneutrale bouwenvelop’ op de ontwikkelkavels en de transformatie-projecten. Maar ook de openbare ruimte wordt waar mogelijk waterneutraal ingericht.
4.
Buiten het project Sloterdijk-Centrum zijn er kansen in het verbeteren van het watersysteem in Park Spieringhorn. Hier zijn er twee
Gemeente Amsterdam
opties. In de eerste optie houdt het gebied zijn onderbemalen waterpeil, dient het opgehoogd te worden op de ontwikkellocaties en dient watercompensatie te worden aangelegd in eigen gebied. De tweede optie is ontpolderen. Hierbij wordt het water in Spieringhorn in open verbinding gebracht met de Rijnlands Boezem (Haarlemmervaart) en de secundaire waterkering verlegd. Ontpoldering is een duurzame maatregel, omdat de gemaalcapaciteit van de Lange Bretten dan kleiner kan zijn, het water hoog wordt gehouden, bodemdaling wordt beperkt, de boezem wordt vergroot en er grotere watersystemen ontstaan. Inmiddels is gekozen voor de eerste optie.
5.8. Afval Met de transformatie naar een gemengd werken woongebied moet er voor Sloterdijk-Centrum een infrastructuur worden opgezet voor de inzameling van huishoudelijk afval. Binnen het Amsterdamse afvalbeleid zijn er nog veel oplossingsrichtingen denkbaar. De inzameling van afval neemt veel ruimte in beslag. Vanwege de hoge dichtheid en grondprijzen concurreert deze functie met onder andere wonen, bedrijvigheid, mobiliteit en groen. Uit deze studie zijn drie inzamelsystemen gekomen die geschikt zijn voor Sloterdijk-Centrum. Het gaat hier om: • ondergrondse containers zonder pers; • ondergrondse containers met pers; • combinatie van ondergrondse containers voor restafval en miniperscontainers voor grondstoffen. Uiteindelijk is gekozen voor ondergrondse containers, waarbij per kavel moet worden gekeken of de inzet van een ondergrondse container met pers rendabel is. Dit systeem past in de uitgangspunten van het afvalbeleid. Het is efficiënt vanwege de grote capaciteit en indien nodig is gedeeld gebruik door meerdere kavels mogelijk en heeft een korte ledigingstijd. Het aantal vervoersbewegingen en kosten van dit systeem is beperkt. Een ander voordeel is dat er relatief veel innovatie plaatsvindt op ondergrondse containers, zoals toegangscontrole, vulgraadmeting en het wegen van het ingeworpen afval.
Tegen de tijd dat de ondergrondse containers daadwerkelijk worden aangelegd voor de woningen zal het systeem verder ontwikkeld zijn in efficiency. 49
50
Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
I
Stedenbouwkundige onderbouwing hoogbouw
Gemeente Amsterdam
51
Inleiding Deze stedenbouwkundige onderbouwing hoogbouw is opgesteld als aanvulling op de stedenbouwkundige randvoorwaarden opgenomen in deze visie. In de onderbouwing wordt een onderscheid gemaakt in drie schaalniveaus. Allereerst wordt op stedelijk niveau aangegeven wat de ruimtelijke kaders zijn voor het ontwikkelen van een hoogbouwcluster in Sloterdijk-Centrum. Binnen deze kaders wordt vervolgens een ordening gemaakt in een drietal hoogbouwzones in Sloterdijk-Centrum, die toewerken naar een gewenst hoogbouwsilhouet. Per zone worden de ordende principes benoemd.Een aantal kavels vormen een uitzondering op de principes, deze worden apart aangeduid.
Kaders voor hoogbouwcluster Sloterdijk-Centrum Visie Sloterdijk-Centrum 2040 De Visie Sloterdijk Centrum 2040 vormt het kader voor transformatie van het voormalige Teleport gebied tot een groot stedelijk centrumgebied. De (her-)ontwikkeling sluit aan bij de grootstedelijke ambities uit de structuurvisie 2040, waarbij wordt ingezet op verdichting rondom OV-knooppunten. Sloterdijk-Centrum wordt tevens als het centrum van Haven-Stad beoogd. Om hier gestalte aan te geven heeft de visie een drietal ambities geformuleerd:
Hoogbouwvisie Amsterdam
52
Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
•
•
•
Multimodaal knooppunt: de uitstekende bereikbaarheid is de kernkwaliteit van het gebied en zorgt voor een gunstig vestigingsvoorwaarde voor bewoners en bedrijven; Groene en duurzame woon-werkstad: hoog stedelijk wonen in een aangename, groene en gezonde omgeving met natuur binnen handbereik door robuuste fiets- en wandelroutes; Acht buurten: ontwikkelen vanuit deelgebieden met elk hun eigen karakter en identiteit. Bestaande kwaliteiten worden versterkt en nieuwe kwaliteiten worden toegevoegd.
In Amsterdam hebben zich drie gangbare categorieën ontwikkeld: • 30-60 meter (hierbinnen vallen zowel de meeste historische hoogteaccenten, als lokale compositorische accenten); • 60-100 meter (belangrijkste knooppunten, hieronder valt ook een groot deel van de utilitaire objecten); • 100 -150 meter (maximale hoogte voor groot deel van de stad vanuit beperking Schiphol). Sloterdijk-Centrum is reeds opgenomen in de hoogbouwvisie als cluster, waar toepassing van hoogbouw wordt gestimuleerd.
Verdichting is een belangrijk middel in de transitie van de huidige monofunctionele vervoersknoop naar een hoog stedelijk, gevarieerd centrummilieu. Er wordt ingezet op een ruime verdubbeling van het stedelijke programma in de vorm van woningen, voorzieningen en kantoren door middel van transformatie en tenders. Daarbij wordt ingezet op het ´Sloterdijkblok´, die telkens past bij de karakteristieken van de verschillende buurten. Uitgangspunten daarbij zijn dat op straatniveau duidelijke wanden met levendige plinten bijdragen aan een intensief gebruik van het openbaar gebied. En dat zorgvuldige ingepaste hoogbouwaccenten zorgen voor een herkenbaarheid van Sloterdijk op grotere afstand. De hoogbouwaccenten tezamen vormen een hoogbouwcluster.
Hoogbouwzones in SloterdijkCentrum
Hoogbouwvisie Amsterdam Door in te zetten op hoogbouw in SloterdijkCentrum is de ‘Hoogbouwvisie Amsterdam’ van toepassing. Onder hoogbouw in Amsterdam wordt verstaan: gebouwen vanaf 30 meter hoogte of tweemaal de hoogte in hun directe omgeving. Onder middelhoogbouw wordt verstaan: gebouwen van 22,5 meter tot 30 meter hoogte of 25% hoger dan hun directe omgeving.
Gewenst hoogbouwsilhouet SloterdijkCentrum Om te sturen op de ontwikkeling van het hoogbouwcluster in Sloterdijk-Centrum beschrijft de visie een wenselijk hoogbouwsilhouet. Het station vormt het centrale punt en markeert daarmee direct Sloterdijk-Centrum en het centrum van Haven-Stad. Naarmate de afstand tot het station toeneemt, neemt zowel de dichtheid
Gemeente Amsterdam
Hoogbouw Effectrapportage De mogelijke effecten van hoogbouwplanen en de impact op het (stedelijk) landschap worden in beeld gebracht middels een Hoogbouw Effectrapportage (HER). Voor hoogbouwinitiatieven boven de 60 meter is een HER verplicht, met uitzondering van de stimuleringsgebieden. Sloterdijk-Centrum is in de Hoogbouwvisie Amsterdam deels aangeduid als stimuleringsgebied. Individuele Hoogbouw Effectrapportages zijn zodoende niet noodzakelijk, maar wel gewenst. De stimuleringsgebieden zijn op naastgelegen kaart in paars aangeduid.
Hoogbouwsilhouet in zogenoemde ‘tentvorm’
53
als de hoogte van de bebouwing af. Hierdoor ontstaat een zogenoemde ‘tentvorm’ (afbeelding voorgaande pagina). Deze hoofdvorm zorgt voor het gewenste hoog stedelijke karakter rondom het station, maar sluit ook het zuidelijke deel van het gebied aan op bestaande bebouwing in Slotermeer/ Geuzenveld. Het silhouet komt niet letterlijk als tentvorm tot stand. Bestaande en afwijkende kavels zorgen voor een ongelijkmatige opbouw en daarmee voor een gewenst gevarieerd beeld. De huidige hoogten van gebouwen binnen het gebied liggen tussen de circa 15 meter en 100 meter. Om het silhouet en de ruimtelijke opbouw van het beeld in Sloterdijk-Centrum tot stand te laten komen, is er een ordening gemaakt in een drietal zones met elk eigen principes. Tevens wordt op kavel- en gebouw aangeven welke uitzonderingen er mogelijk zijn. Ordening in hoogbouwzones Op basis van beeldanalyses van hoogbouwclusters is een aantal generieke principes gedestilleerd die ook toegepast worden op SloterdijkCentrum. Er is sprake van drie zoneringen van individuele gebouwen, die bijdragen aan de ordening van het collectieve beeld. De eerste orde vormt de voorgrond met (relatief) lage gebouwen. De tweede orde is de aanloop naar de derde orde, het kerngebied. In het kerngebied bevinden zich één of enkele uitschieters in hoogte.
Elke orde heeft zodoende zijn eigen betekenis en navenante spelregels die weer aansluiten bij de principes van het ´Sloterdijkblok’. Hoogbouw in drie orden.
Principes per hoogbouwzone
Links: theoretische model; rechts: vertaald naar SloterdijkCentrum.
54
Orde I: Buitenzone Orde I bestaat uit een buitenste zone, met name aan de zuidzijde en westzijde, van SloterdijkCentrum. De bebouwing bestaat uit een ge-
middelde bouwhoogte tot 40 meter met een beperkt aantal uitzonderingen tot circa 65 meter. De ruimte tussen de kavels en spatiering tussen hoogbouwaccenten is aanzienlijk groter dan in Orde II en Orde III. Hoogbouwaccenten in deze zone accentueren een markante plek, een entree of overgangslocatie tussen verschillende orden. Door de lagere dichtheid en spatiering is het hier niet gewenst om meerdere hoogte-accenten op één kavel of direct naast elkaar te realiseren. In een deel van deze zone bestaan de kavels uit verschillende bouwblokken, die wanden vormen aan de straten op maaiveld. Deze bouwblokken vormen gezamenlijk een compositie rondom een openbaar of semi-openbaar binnenterrein. Orde II: Midden zone Orde II bestaat uit bebouwing met een bouwhoogte van 40-100 meter. Deze hoogbouwzone krijgt vorm door een reeks van torens die hoger zijn naarmate ze dichter bij het station staan. De hoogbouw staat dichter op elkaar dan de eerste orde, waarbij een aantal hoogbouwaccenten mogelijk zijn tot 100 meter. De hoogbouw staat relatief dicht op elkaar. Meerdere hoogte-accenten per kavel zijn mogelijk, mits deze onderscheidend genoeg zijn in hoogte en vormgeving. Orde III: Kerngebied Orde III bestaat uit het kerngebied rondom station Sloterdijk, waarbij hoogbouw gegroepeerd is in compacte clusters van ranke torens. De bouwhoogte bedraagt hier 100+ meter.
In het kerngebied zijn één of enkele torens gewenst die substantieel boven de rest uitsteken. De hoogbouwvolumes reageren op elkaar en bieden elkaar voldoende lucht, licht en zicht. Een kavel kan meerdere torens bevatten. Op maaiveld biedt de compacte openbare ruimte voldoende comfort aan de gebruikers. Binnenterreinen
Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
aanrij-routes. Ze geven van grotere afstand een signaalfunctie voor snel rijdend verkeer. Deze markeringen zijn beduidend hoger dan overige bebouwing aan weerszijden. Omdat deze een signalement weergeven, hoeven zij daarom niet exact op de hoekpunten van de kavels te liggen.
van de bouwblokken en kavels kunnen worden volgebouwd. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de beëindigingen van de gebouwen. De beëindiging wordt op een bijzondere manier vormgegeven, bij voorkeur over meerdere verdiepingen.
Uitzonderingskavels binnen SloterdijkCentrum.
Uitzonderingkavels Structuur en uitzonderingen Elke kavel/ontwikkeling draagt op zijn eigen wijze bij aan het ontstaan/ de groei van het hoogbouwsilhouet. Op basis van de principes per zone over bouwhoogten en over hoe de gebouwen zich in samenhang moeten manifesteren, ontstaat er structuur. In beginsel staan de individuele kavels dus ter dienst aan deze structuur. Er is een aantal kavels aangewezen die een bijzondere positie innemen. Deze kavels kunnen op drie verschillende manieren een uitzonderingspositie innemen; als markeringsfunctie (zoals vroeger de kerken deden); als entreefunctie (zoals de poorten vroeger) of als overgangsfunctie (tussen orden). Zie afbeelding hieronder voor uitzonderingkavels in Sloterdijk-Centrum. Typering van de uitzonderingskavels • Markeringskavels: deze kavels dienen als markering van het gebied SloterdijkCentrum. Ze bevinden zich op de hoeken van het gedefinieerde centrumgebied in
Gemeente Amsterdam
•
Entreekavels: de entreekavels zijn gekoppeld aan hoofdassen aan de randen of in het gebied, zoals de Basisweg, de Haarlemmerweg en de Radarweg. De entreekavels liggen op de kruisingen van deze wegen en begeleiden deze kruising door een hoogteaccent. Hierdoor liggen de accenten dan ook daadwerkelijk op de hoekpunten.
•
Overgangskavel: de Naritaweg 10 kavel is als overgangskavel aangeduid. Hier raakt de derde orde direct de eerste orde. Deze kavel wordt daarom ingezet om de overgang tussen de twee zones op een evenwichtige manier vorm te geven.
•
Bestaande gebouwen - geen uitzondering: Sloterdijk-Centrum is een transformatie gebied. Er staan bestaande hoogbouwaccenten die deels wel en deels niet in de bestaande hoogbouw visie passen. Bestaande hoogbouwaccenten worden niet als uitzondering gezien.
55
56
Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
Uitwerking buurten
II
Centrale stationsbuurt
Stationsbuurt-Noord
Stationsbuurt-Oost Naritalaan-Oost Buurt 8
Buurt 6
Buurt 7
Naritalaan-West
Buurt 5 Buurt 1
Buurt 3
Buurt 2
Buurt 4
Haarlemmervaartbuurt
Stationsbuurt-Zuid Barajasplantsoen
De volgende buurten worden onderscheiden: 1. Stationsbuurt-Zuid 2. Barajasplantsoen 3. Naritalaan-Oost 4. Naritalaan-West 5. Haarlemmervaartbuurt 6. Stationsbuurt-Oost 7. Centrale stationsbuurt 8. Stationsbuurt-Noord
Gemeente Amsterdam
57
Impressie buurt
Referentie
Karakter van de buurt
Chapelle Internati-
• •
onal, Parijs
• • •
hoogstedelijk karakter; contrast tussen binnengebied (kavels) en buitengebied (brede hoofdstraten); groot contrast in schaal en typologie; torens hebben smalle en orthogonale footprint; zeer divers beeld.
Parkeeroplossing • •
volledig uit het zicht van de openbare ruimte (verdiept of half verdiept); ontsloten vanaf circuit pocketparks.
Functiemix
Algehele gemiddelde
• •
23%
programma ver-
niet-wonen
deling Stationsbuurt-Zuid
•
77%
karakter wonen aan pocketpark; commerciële voorzieningen aan hoofdstraten; functiemix variërend tussen 0-100% nietwoon programma per kavel/ bouwblok.
wonen
Korrelgrootte en samenhang
% 7%
5%
% 2
13,
0,5
Wonen Commercieel Maatschappelijk
77
%
Kantoren Hotels
• • • •
Beeldkwaliteit • • • • •
58
architectonsiche samenhang per blok; middelgroot i.c.m. grote korrel; pandsgewijs beeld op onderste lagen; torens als eenheid ontworpen;
hoogstedelijk; uitgesproken; divers; torens hebben nadrukkelijk uitstraling van een woongebouw; buitenruimtes en groen duidelijk zichtbaar vanaf maaiveldniveau. Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
Buurt 1: Stationsbuurt-Zuid Rooilijnen • •
Vaste doorgaande rooilijnen op eerste bouwlagen
rwe g
•
Rad a
Legenda
Barajasweg
N
Zeventemweg
•
harde rooilijnen aan randen kavels; verspringingen mogelijk aan pocketpark en op hogere verdiepingen; doorsteken van minimaal 8 meter breed noord-zuid en oost-west naar pocketpark; setbacks van minimaal 2 meter vanaf 13-20 meter hoogte.
Vaste rooilijnen op gebouwniveau Kavel vrij van bebouwing Contour kavel Bebouwing Station Sloterdijk
Bouwhoogtes 90 m
• • •
50 m
maximaal 13 m aan pocketpark; maximaal 20 m langs kavelgrenzen; hoogte-accenten variërend tot 90 meter.
60 m + NAP
60 m
≤ 35 meter ≤ 40 meter ≤30 meter met accenten tot 35 meter
≤ 35 meter met accenten
75 m
tot 40 meter
Zeventemweg
Tussenbouw 1
Onderbouw
15 m
20 m 13 m
50 m
40 meter 65 m
3m
g
≤ 20 - 22 meter
9m
Tussenbouw 2
arw e
≤13 meter
15 m 45 m + NAP
Rad
Legenda
Barajasweg
90 m N
Toren
4m
Plint
Hoogteaccenten Zoekgebied hoogteaccent(en) 100+ meter
Straatzijde
Pocketpark
Dichtheid • 40.000
kavels hebben een metrage variërend tussen 2.000 - 40.000 m² BVO.
13.750
m² BVO
m² BVO
19.100 28.900
m² BVO
m² BVO
3.000 m² BVO
4.300 m² BVO
Gemeente Amsterdam
arw eg
18.300
Rad
Barajasweg
m² BVO
Zeventemweg
Bebouwd-onbebouwd •
bouwvlakken mogen maximaal 50-100% bebouwd worden.
2.000 m² BVO
15.800 m² BVO
10.000 m² BVO
59
Impressie buurt
Referentie
Karakter van de buurt
Les Jardins d’Utrillo,
• •
Montfermeil door SKP Architecture
• • • •
groen karakter; kleinschalige appartementenblokken (urban villa’s) rondom plantsoen; gebouwen hebben duidelijke uitstraling van woongebouw; groene doorsteken tussen gebouwen, zowel privétuinen als openbare doorgangen; Barajasplantsoen als openbare tuin/ speelplek; bestaande bebouwing met optopping.
Parkeeroplossing •
• • Algehele gemiddelde
5%
programma
Functiemix
niet-wonen
verdeling Bara-
gebruik bestaande parkeergarages, bij nieuwebouw verdiept of half verdiept (tot maximaal 1,2 boven peil); deel van bezoekersparkeren op eigen terrein (indien mogelijk); ontsloten vanaf circuit rondom plantsoen (Naritaweg).
• •
jasplantsoen
95% wonen
100% woonfunctie rondom plantsoen; Kavels ten zuiden van hoofdweg Naritaweg variërend tussen 8-20% niet-woon programma per kavel (commercieel uitgesloten).
Korrelgrootte en samenhang
3% 2%
• • •
architectonische samenhang per blok; kleine korrel; eenheid rondom plantsoen (gebouwen zijn familie).
Wonen Maatschappelijk
95%
kantoren
60
Beeldkwaliteit • • •
rustig architectuurbeeld; balkons en entrees integraal mee-ontworpen; opbouw (optopping) is licht, ondergeschikt aan onderbouw; Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
Buurt 2: Barajasplantsoen Rooilijnen
Naritaweg
Naritaweg
•
Barajasweg
•
N
Legenda
•
harde rooilijnen aan randen rond Barajasweg, Heathrowstraat en Naritaweg; bij toptoppen in bestaande gevellijn bouwen aan alle zijden; openingen en (voor) tuinen aan Barajasplantsoen.
Vaste doorgaande rooilijnen op eerste bouwlagen Vaste rooilijnen op gebouwniveau Kavel vrij van bebouwing Contour kavel
Heathrowstraat
Bebouwing Station Sloterdijk
Naritaweg
Bouwhoogtes
Barajasweg
Naritaweg
•
N
Legenda
≤13 meter ≤ 20 - 22 meter ≤ 35 meter
•
bestaande bebouwing optoppen met maximaal 2 lagen (max. 22 meter); bij sloop-nieuwbouw: zes bouwlagen (maximaal 22 meter).
≤ 40 meter ≤30 meter met accenten tot 35 meter ≤ 35 meter met accenten tot 40 meter
Heathrowstraat
40 meter 65 m
Hoogteaccenten Zoekgebied hoogteaccent(en) 100+ meter
Dichtheid
Naritaweg 5.600
6.100
6.400
9.700
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
•
6.700
6.200
6.600
m² BVO
m² BVO
9.800
6.500
m² BVO
m² BVO
kavels hebben een metrage variërend tussen 5.600 - 9.800 m² BVO.
Bebouwd-onbebouwd
m² BVO
Barajasweg
6.700 m² BVO
Naritaweg
8.200 m² BVO
• • •
bebouwing binnen bestaande footprint; groene tussenruimtes behouden; bouwvlakken mogen maximaal 100% bebouwd worden.
Heathrowstraat
Gemeente Amsterdam
61
Impressie buurt
Karakter van de buurt • • •
•
Referentie The Sky Above, Asnières-sur-Seine
hogere bebouwingswand aan noordzijde (spoorkant, geluidsbelast); groene binnenhoven met doorsteken noordzuid; aan weerszijden van de kavel ruimte vrijhouden voor tussenstraat voor fiets en voetganger; plinten met 4 meter bruto hoogte aan hoofdstraten Plesostraat en Naritaweg. Alzijdige entrees.
door Atelier(s) Alfonso Femia
Parkeeroplossing • • •
nieuwe garages, niet zichtbaar vanaf maaiveld (verdiept of half verdiept); half verdiepte parkeergarages maximaal 1,2 meter boven aangrenzend peil; ontsloten vanaf Plesostraat of toekomstige tussenstraten.
Functiemix • •
Algehele gemiddelde
17%
programma
•
niet-wonen
verdeling
woonfunctie domineert; functiemix variërend tussen 3-15% niet-woon programma per kavel; niet-wonen opgelost in de plint of in apart gebouwdeel.
Naritalaan-Oost
Korrelgrootte en samenhang
83%
• •
wonen
0,5% 3,5%
%
12 1%
Wonen Commercieel Maatschappelijk
83
%
Kantoren
• • •
Principes beeldkwaliteit • • •
Bedrijven
• • 62
uitstraling per kavel; verschillende architectonische eenheden per kavel; middelgrote - grote korrel; gelinkt door groene informele binnenruimtes; eenheid in zone.
rustig architectuurbeeld, tijdloze architectuur; uitstraling van gedegen woonblokken; authentiek gebruik materialen: metselwerk, hout en glas; buitenruimtes en groen duidelijk zichtbaar vanaf maaiveldniveau. aandacht voor details. Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
Buurt 3: Naritalaan-Oost Plesostraat
Naritaweg
N
Rooilijnen
Legenda Vaste doorgaande rooilijnen
• •
op eerste bouwlagen Vaste rooilijnen op gebouwniveau Kavel vrij van bebouwing Contour kavel Bebouwing Station Sloterdijk
• • • •
harde rooilijnen aan alle zijden op eerste drie verdiepingen; openingen aan noordzijde (Plesostraat) van minimaal 5 meter en aan zuidzijde (Naritaweg) van minimaal 10 meter; minimaal 2-5 meter vrij van bebouwing uit de kavelgrens aan westzijde; minimaal 10-15 meter vrij van bebouwing uit kavelgrens aan oostzijde; 1,1 meter vrij van bebouwing uit kavelgrens aan noordzijde en 1,2 meter vrij van bebouwing uit kavelgrens aan zuidzijde. setbacks van minimaal 2 meter vanaf 20 meter hoogte.
Plesostraat 65 m 50 m
Naritaweg N
Legenda
Bouwhoogtes
≤13 meter ≤ 20 - 22 meter ≤ 35 meter
•
≤ 40 meter ≤30 meter met accenten tot 35 meter ≤ 35 meter met accenten
• •
tot 40 meter 40 meter 65 m
Hoogteaccenten Zoekgebied hoogteaccent(en)
maximaal 30 meter hoogte met accenten tot maximaal 35 meter hoogte per kavel aan noordzijde; maximaal 20 meter hoogte aan zuidzijde; hoogte-accent bij Naritaweg 10: 65 meter (hoek Plesostraat/ Barajasstraat).
100+ meter 60 m + NAP
enkele hoogteaccenten tot 60 meter
45 m + NAP
Opbouw
5m
Tussenbouw
10 m
2m
30 m
Onderbouw
20 m
20 m
4m
Plint
Plesostraat
Naritaweg
Plesostraat 6.500
16.000
19.500
14.000
30.000
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
Naritaweg
Dichtheid •
kavels hebben een metrage variërend tussen 6.500 - 30.000 m² BVO (exclusief verdiepte parkeervoorzieningen).
Bebouwd-onbebouwd •
Gemeente Amsterdam
bouwvlakken mogen maximaal 70 - 90% bebouwd worden (exclusief garage, deze mag onder de gehele bouwvlak binnen aangegeven rooilijnen). 63
Impressie buurt
Karakter van de buurt • • • Referentie Le mail Ampère,
•
Quartier Atlantis, Massy door Atelier Petermüller
•
hogere bebouwingswand aan noordzijde (spoorkant, geluidsbelast); groene binnenhoven met doorsteken noordzuid; aan weerszijden van de kavel ruimte vrijhouden voor tussenstraat voor voetgangers en fietsers; plinten met 4 meter bruto hoogte aan hoofdstraat Naritaweg. Alzijdige entrees. extra aandacht voor ontsluiting en entrees noordelijke blokken.
Parkeeroplossing • • •
nieuwe garages, niet zichtbaar vanaf maaiveld (verdiept of half verdiept); half verdiepte parkeergarages maximaal 1,2 meter boven aangrenzend peil; ontsloten vanaf Naritaweg of tussenstraten.
Functiemix
Algehele gemiddelde
4%
programma
niet-wonen
• •
verdeling Naritalaan-West
•
96% wonen
woonfunctie domineert; 1 - 5% niet-wonen (bedrijven) in te transformeren kavels; niet-wonen opgelost in plint of in apart gebouwdeel.
Korrelgrootte en samenhang • •
4% Wonen
96%
Bedrijven
• • •
Principes beeldkwaliteit • • • •
64
uitstraling per kavel; verschillende architectonische eenheden per kavel; middelgrote korrel; gelinkt door groene informele binnenruimtes; eenheid in zone.
rustig architectuurbeeld, tijdloze architectuur; uitstraling van gedegen woonblokken; authentiek gebruik materialen: metselwerk, hout en glas; aandacht voor details. Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
Buurt 4: Naritalaan-West
Naritaweg
Rooilijnen
N
Legenda
• •
Vaste doorgaande rooilijnen op eerste bouwlagen Vaste rooilijnen op gebouwniveau Kavel vrij van bebouwing Contour kavel Bebouwing
• • • •
Station Sloterdijk
harde rooilijnen aan alle zijden op eerste drie verdiepingen; openingen aan noordzijde (spoor) van minimaal 5 meter en aan zuidzijde (Naritaweg) van minimaal 10 meter; verspringen op verdiepingen; minimaal 2-5 meter vrij van bebouwing uit de kavelgrens aan oostzijde; minimaal 10-15 meter vrij van bebouwing uit kavelgrens aan westzijde; setbacks van minimaal 2 meter vanaf 20 meter hoogte.
Naritaweg
N
Legenda
Bouwhoogtes
≤13 meter ≤ 20 - 22 meter
•
≤ 35 meter ≤ 40 meter ≤30 meter met accenten tot 35 meter ≤ 35 meter met accenten
•
tot 40 meter
maximaal 30 meter hoogte met accenten per kavel tot maximaal 35 meter hoogte aan noordzijde; maximaal 20 meter hoogte aan zuidzijde.
40 meter 65 m
Hoogteaccenten Zoekgebied hoogteaccent(en) 100+ meter 60 m + NAP
enkele hoogteaccenten tot 60 meter
45 m + NAP
Opbouw
5m
Tussenbouw
10 m
2m
30 m
Onderbouw
20 m
20 m
4m
Plint
Plesostraat
Naritaweg
16.200
5.900
5.900
5.900
17.600
17.600
22.500
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
6.500 m² B
Naritaweg
Dichtheid •
kavels hebben een metrage variërend tussen 5.900 - 22.500 m² BVO.
Bebouwd-onbebouwd •
Gemeente Amsterdam
bouwvlakken mogen maximaal 70 - 90% bebouwd worden (exclusief garage, deze mag onder de gehele bouwvlak binnen aangegeven rooilijnen). 65
Impressie buurt
Karakter van de buurt • • • Referentie
• •
Les Docks, Saint Ouen sur Reine, Parijs
•
hogere bebouwingswand aan Arlandaweg; structuur gericht op groene zone Haarlemmervaart; groene binnenhoven met doorsteken noordzuid; openingen en doorzichten aan zuidzijde; waar er in huidige situatie geen tussenstraat is, aan weerszijden kavel 5 - 7,5 meter vrijhouden; plinten met 4 meter bruto hoogte aan hoofdstraten Barajasweg, Arlandaweg en Radarweg. Alzijdige entrees.
Parkeeroplossing • • •
nieuwe garages, niet zichtbaar vanaf maaiveld (verdiept of half verdiept); half verdiepte parkeergarages maximaal 1,2 meter boven aangrenzend peil; ontsloten vanaf tussenstraten.
Functiemix
Algehele gemiddelde
•
17%
programma
niet-wonen
verdeling Haar-
•
functiemix variërend tussen 8 - 50% niet-woon programma per kavel; niet-wonen voornamelijk in plint Arlandaweg.
lemmervaartbuurt
2% 2% 7%
5 1%%
83%
Korrelgrootte en samenhang
wonen
• • • • Wonen Commercieel
Beeldkwaliteit
Maatschappelijk
• • • •
83
%
Kantoren Hotels Gebied overstijgende functie
• • 66
uitstraling per blok; middelgrote - grote korrel; eenheid in zone, meer diversiteit aan zuidzijde; gelinkt door groene informele binnenruimtes en haarlemmervaartzone.
rustig architectuurbeeld, tijdloze architectuur; interactie groene oever; uitstraling van gedegen woonblokken; authentiek gebruik materialen: metselwerk, hout, glas, beton; aandacht voor details; menselijke maat. Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
Buurt 5: Haarlemmervaartbuurt Arlandaweg
Arlandaweg Kimpoweg
Heathrowstraat
Haarlemmerweg N
Rooilijnen
Legenda Vaste doorgaande rooilijnen
harde rooilijnen aan de Arlandaweg en op kavelgrenzen; verspringen op verdiepingen; openingen aan noordzijde (Arlandaweg) van minimaal 5 meter en aan zuidzijde (Haarlemmervaart) van minimaal 10 meter; setbacks van minimaal 2 meter vanaf 20 meter hoogte.
• • •
op eerste bouwlagen Vaste rooilijnen op gebouwniveau Kavel vrij van bebouwing Contour kavel Bebouwing Station Sloterdijk
•
Arlandaweg
Arlandaweg
Heathrowstraat
Kimpoweg
57 m 45 m
64 m
65 m
Haarlemmerweg N
Bouwhoogtes
Legenda
≤13 meter ≤ 20 - 22 meter
•
≤ 35 meter ≤ 40 meter ≤30 meter met accenten tot 35 meter ≤ 35 meter met accenten
• •
tot 40 meter 40 meter 65 m
Hoogteaccenten Zoekgebied hoogteaccent(en) 100+ meter
maximaal 35 meter hoogte met accenten per kavel tot maximaal 40 meter aan noordzijde; maximaal 20 meter hoogte aan zuidzijde; hoogte-accenten variërend tussen 45 en 65 meter op aangegeven kavels. 60 m + NAP
enkele hoogteaccenten tot 60 meter
45 m + NAP
Opbouw
5m
Tussenbouw
10 m
2m
30 m
Onderbouw
20 m
20 m
4m
Plint
Plesostraat
Naritaweg
Arlandaweg
Arlandaweg
Heathrowstraat 23.000 27.300
14.200
26.500
32.000
10.300
19.000
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
Kimpoweg
m² BVO
36.000
13.200
m² BVO
m² BVO
Haarlemmerweg
Dichtheid •
kavels hebben een metrage variërend tussen 10.300 - 36.000 m² BVO.
Bebouwd-onbebouwd •
Gemeente Amsterdam
bouwvlakken mogen maximaal 70 - 90% bebouwd worden (exclusief garage, deze mag onder de gehele bouwvlak binnen aangegeven rooilijnen). 67
Impressie buurt
Karakter van de buurt • • •
Referentie OCT-Loft, Shenzhen door Urbanus
• • •
hoogstedelijk karakter; bestaande lage blokstructuur handhaven; nieuwe torens hebben smalle en orthogonale footprint; binnenhoven met groene doorzichten; autovrije tussenstraten (noord-zuid); Teleportboulevard als fietsstraat.
Parkeeroplossing • • • •
Algehele gemiddelde
43%
programma ver-
niet-wonen
deling Stations-
bestaande en nieuwe garages op eigen kavels; nieuwe garages volledig uit het zicht van de openbare ruimte (verdiept of half verdiept); half verdiepte parkeergarages maximaal 1,2 meter boven aangrenzend peil; ontsloten vanaf Changiweg en Tempelhofstraat.
Functiemix
buurt-Oost
•
57%
•
wonen
functiemix variërend tussen 10 - 60% nietwoon programma per kavel; niet-wonen is onderwijs, hotel, kantoren, maatschappelijk en commercieel (rondom station).
Korrelgrootte en samenhang
2%
29
Wonen
%
Commercieel
57% 2%
% 10
68
• • •
gridstructuur behouden; middelgroot tot grote korrel; bebouwing als eenheid, met individuele uitstraling.
Maatschappelijk Kantoren Hotels
Beeldkwaliteit • • •
stedelijke bouwblokken; open hoven, zichtbaar groen; half open/ gesloten bouwblokken met openingen. Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
Buurt 6: Stationsbuurt-Oost Rooilijnen Changiweg
Tempelhofstraat
• •
Kingsfordweg
Teleportboulevard
• •
harde rooilijnen op kavelgrenzen; gaten in bebouwing ten behoeve van doorzichten en ontsluiting bebouwing en binnentuinen; openingen van minimaal 6 meter breed; setbacks van minimaal 2 meter vanaf 20 meter hoogte.
N
Legenda Vaste doorgaande rooilijnen op eerste bouwlagen Vaste rooilijnen op gebouwniveau Kavel vrij van bebouwing Contour kavel Bebouwing
Arlandaweg
Station Sloterdijk
Bouwhoogtes
Changiweg
• •
90 m 59 m
58 m
Tempelhofstraat
N
Kingsfordweg
• Teleportboulevard
80 m
basishoogte 20 meter; opbouwen en verhogingen tot 35 meter hoogte; hoogte-accenten variërend tussen 58 en 90 meter.
Legenda
≤13 meter ≤ 20 - 22 meter ≤ 35 meter ≤ 40 meter ≤30 meter met accenten
60 m
tot 35 meter ≤ 35 meter met accenten tot 40 meter 40 meter 65 m
Hoogteaccenten Zoekgebied hoogteaccent(en)
Arlandaweg
100+ meter
Dichtheid
Changiweg 34.000
27.000
24.500
m² BVO
m² BVO
m² BVO
Teleportboulevard 19.000
13.000
13.000
m² BVO
m² BVO
m² BVO
Tempelhofstraat
Kingsfordweg
•
44.000 m² BVO
Bebouwd-onbebouwd •
18.000
19.000
19.000
17.000
m² BVO
m² BVO
m² BVO
m² BVO
kavels hebben een metrage variërend tussen 13.000 - 44.000 m² BVO.
bouwvlakken mogen maximaal 70 - 90% bebouwd worden (exclusief garage, deze mag onder de gehele bouwvlak binnen aangegeven rooilijnen).
Arlandaweg Gemeente Amsterdam
69
Impressie buurt
Referentie
Karakter van de buurt
Wood Warf, Ca-
• •
nary Warf, Londen
• •
hoogstedelijk karakter; bebouwing (niet-wonen) rond groot openbaar ‘plein’ Orlyplein; gebiedoverstijgende functies rondom station; nieuw toe te voegen torens hebben smalle en orthogonale footprint.
Parkeeroplossing • • • • Algehele gemiddelde
88%
programma ver-
Functiemix
niet-wonen
deling Centrale
•
stationbuurt
•
12% wonen
1%
10%
12%
•
3%
Commercieel
Hotels
74%
te onderzoeken in samenhang met stationsontwikkeling; functiemix variërend tussen 5 - 100% nietwoon programma per kavel; niet-wonen: kantoren, hotels, commercieel en gebiedsoverstijgende functies.
Korrelgrootte en samenhang Wonen
Kantoren
70
bestaande en nieuwe garages; nieuwe garages volledig uit het zicht van de openbare ruimte (verdiept of half verdiept); half verdiepte parkeergarages maximaal 1,2 meter boven aangrenzend peil; parkeervoorziening ontsloten vanaf Kastrupstraat/ Piarcoplein/ Basisweg.
Gebied overstijgende functie
• •
uitstraling per kavel; grote korrel;
Beeldkwaliteit • • •
hoogstedelijk; zakelijk; divers.
Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
Buurt 7: Centrale stationsbuurt Kastrupstraat
Rooilijnen • •
Hanedastraat at
a str rup
Radarweg
st Ka
Piarcoplein
• •
harde rooilijnen aan Radarweg; rooilijn aan Basisweg en Radarweg versterken; uitsparingen in bebouwing ten behoeve van doorzichten en ontsluiting; openingen minimaal 8 meter breed.
N
Legenda Vaste doorgaande rooilijnen op eerste bouwlagen Vaste rooilijnen op gebouwniveau
ventemweg
Kavel vrij van bebouwing Contour kavel Bebouwing Station Sloterdijk
Carrascoplein
Bouwhoogtes
60 m 95 m
• •
Hanedastraat
at
u str
tra ps
Radarweg
Ka
Piarcoplein
basishoogte van 20 - 30 meter; hoogte-accenten variërend tussen 60 en 150 meter.
150 m
90 m
N
Legenda
≤13 meter ≤ 20 - 22 meter ≤ 35 meter
90 m
50 m
≤ 40 meter ≤30 meter met accenten tot 35 meter ≤ 35 meter met accenten
60 m
ventemweg
tot 40 meter 40 meter 65 m
Hoogteaccenten Zoekgebied hoogteaccent(en) 100+ meter
Carrascoplein
Dichtheid
23.500 m² BVO
•
Hanedastraat at tra
ps
14.200
66.500
m² BVO
42.000
Radarweg
tru
s Ka
m² B
22.500
Piarcoplein
Bebouwd-onbebouwd
m² BVO
•
m² BVO
40.000 m² BVO
13.750
ventemweg
bouwvlakken mogen maximaal 50 - 100% bebouwd worden (exclusief garage, deze mag onder de gehele bouwvlak binnen aangegeven rooilijnen).
34.000
m² BVO
Gemeente Amsterdam
kavels hebben een metrage variërend tussen 10.000 - 42.000 m² BVO.
m² B
Carrascoplein
71
Impressie buurt
Referentie
Karakter van de buurt
Chapelle Internati-
• •
onal, Parijs
• • •
hoogstedelijk, zakelijk karakter; ontwikkeling van The Ven; casino, hotel en conferentiecentrum; bestaande structuur handhaven; losse blokken op de kavel; vergroenen van binnenhoven.
Parkeeroplossing • • • •
Algehele gemiddelde
100%
programma ver-
niet-wonen
deling Stations-
bestaande en nieuwe garages; nieuwe garages volledig uit het zicht van de openbare ruimte (verdiept of half verdiept); half verdiepte parkeergarages maximaal 1,2 meter boven aangrenzend peil; ontsloten vanaf Basisweg, Piarcoplein en Gatwickstraat.
Functiemix
buurt-Noord
• •
0% wonen
100% niet-wonen; niet-wonen is kantoren, hotel en commercieel (leisure) en gebiedoverstijgende functies.
Korrelgrootte en samenhang
2%
10%
13
• • Commercieel
%
Kantoren Hotels
%
75
72
uitstraling per blok; ieder gebouw/ kavel eigen architectuur.
Gebied overstijgende functie
Beeldkwaliteit • • • • •
vier ensembles; uitgesproken, dynamisch; materialisering: glas, metaal, natuursteen; hoge bebouwing op basis (plint); bebouwing heeft nadrukkelijk uitstraling van niet-woongebouwen. Visie 2040 Sloterdijk-Centrum
Buurt 8: Stationsbuurt-Noord Rooilijnen • •
Basisweg
La Guardiaweg
•
N
Legenda
Piarcoplein
Vaste doorgaande rooilijnen
•
harde rooilijnen op kavelgrenzen; strakke rooilijnen aan La Guardiaweg, Gatwickstraat, Hatostraat en Basisweg; uitsparingen in bebouwing ten behoeve van doorzichten en ontsluiting; openingen minimaal 8 meter breed.
op eerste bouwlagen Vaste rooilijnen op gebouwniveau Kavel vrij van bebouwing Contour kavel
Hatostraat
Bebouwing Station Sloterdijk
Bouwhoogtes • •
Basisweg
basishoogte van 20 - 30 meter; hoogte-accenten variërend tussen 50 en 90 meter.
Legenda
≤13 meter ≤ 20 - 22 meter ≤ 35 meter
90 m
≤ 40 meter
Piarcoplein
≤30 meter met accenten
La Guardiaweg
60 m N
tot 35 meter ≤ 35 meter met accenten
50 m
tot 40 meter 40 meter 65 m
Hoogteaccenten
Hatostraat
Zoekgebied hoogteaccent(en) 100+ meter
Dichtheid •
Basisweg
kavels hebben een metrage variërend tussen 17.000 - 66.500 m² BVO.
23.500
66.500 m² BVO
22.500
Piarcoplein
La Guardiaweg
38.500 Hanedastraat
m² BVO
m² BVO
Bebouwd-onbebouwd •
42.000
m² BVO
17.000
m² BVO
Bouwvlakken mogen maximaal 50 - 80% bebouwd worden (exclusief garage, deze mag onder de gehele plot binnen aangegeven rooilijnen).
Hatostraat
Gemeente Amsterdam
73
Impressie ‘Lab4you’, kavel N-4 door Engel Architecten, 2018
Visie 2040
Sloterdijk-Centrum
blz. 83
Bijlage 2
Plan Openbare Ruimte Sloterdijk-Centrum
Gemeente Amsterdam
Sloterdijk Centrum versie 18 januari 2021
PLAN OPENBARE RUIMTE SLOTERDIJK CENTRUM
Plangebied met straatnamen en werkgrens plan openbare ruimte Sloterdijk Centrum
A5 Basisweg
Plesostraat
Plan Openbare Ruimte Sloterdijk-Centrum 18 januari 2021
In samenwerking met: Kernteam Sloterdijk-Centrum V&OR Amsterdam Ingenieurs Bureau Amsterdam Sinta Komala design Atelier Walvis i.s.m. de Boomfabriek
Hatostraat Changiweg
mme
rdijk
Arlandaweg
Brettenpad
Haarle mmert rekvaa rt
. Foc
kstra
at
Haarle mmerw eg
weg
Spieringhorn
rnda
Tempelhofstraat
Kimpo
Spaa
Barajasweg
Teleportblvard
Burg
In opdracht van: G&O Sloterdijk-Centrum, gemeente Amsterdam
Gatwickstr
Naritaweg
Seineweg
Ruimte en Duurzaamheid Gemeente Amsterdam Joram Schaap Boudewijn Almekinders Jurgen Krabbenborg Camille Bertrand Saskia van Eijk Larissa Berkhout Roy Italiaander
p
Kingsfordweg
Rijnlandse hoogwaterkering
Burg. Eliasstraat
Colofon
tru
at
La Guardiaw
Rhoneweg Rhonepark
s Ka
ra st
Radarweg
Kastrupstr
Basisweg
A10
INHOUDSOPGAVE Inleiding en samenvatting 4 1 DNA Sloterdijk-Centrum 6 SDC nu SDC 2040
2 Ambities
8
Slimme combinaties en meervoudig ruimtegebruik Versterken eigen identiteit SDC integraal onderdeel van de Brettenzone Klimaatadaptieve inrichting Gezond, aantrekkelijk en veilig
3 Beeldkwaliteit Openbare Ruimte
10
Sfeer en karakter Puccini rood Beplantingskarakteristiek Bijzondere plekken en lijnen Overgangen gebouw-openbare ruimte
4 Plankaart 12 5 Facetten
14
Verkeer Parkeren Bijzondere plekken en lijnen Sport, spel en bewegen Groenstructuur Ondergrondse infra Afvalinzameling Klimaatadaptatie Watersysteem Natuurinclusief Materialisering Profielen Kunst in openbare ruimte Cultuurhistorie
6 Beheer, Fasering en Participatie 40 BIJLAGEN A. B.
42
Het nieuwe stadsgroen van Sloterdijk-Centrum Parkeerbalans
INLEIDING EN SAMENVATTING Sloterdijk-Centrum (SDC) is volop in beweging. Het gebied is in transitie van een monofunctioneel kantorengebied naar een stoer, groen en hoogstedelijk woon-werk gebied. Door de stedelijke verdichting zal het gebruik van de openbare ruimte veel intensiever worden dan nu het geval is. Station Sloterdijk is nu al hét openbaar vervoersknooppunt voor dit deel van de stad. Er zijn ambitieuze plannen om het station verder op te schalen. Voor het station wordt een ontwikkelstrategie gemaakt door de samenwerkende partijen NS, Prorail, Vervoerregio en de gemeente Amsterdam. Met deze hoogwaardige OV voorzieningen in het hart van het plangebied ligt het voor de hand om de fietser en voetganger nog meer voorop te stellen en autoverkeer af te waarderen. SDC ligt op een bijzondere plek in de stad. Midden in de Brettenscheg en op de overgang van Nieuw West naar de Amsterdamse Haven en het toekomstige Havenstad. Deze bijzondere positie biedt volop aanknopingspunten voor een extra kwaliteitsslag. De ambitie van dit Plan Openbare Ruimte is om een toekomstbestendige woon-werkomgeving te realiseren die niet alleen een stuk aantrekkelijker en groener is, maar ook goed te onderhouden, veilig, en volop ruimte biedt aan het sterk toenemend gebruik.
Doel en functie POR
Het Plan Openbare Ruimte is onderdeel van het herziene Investeringsbesluit Sloterdijk-Centrum. In dit POR zijn de ambities beschreven voor de inrichting van de openbare ruimte tot 2040. Het is een plan op hoofdlijnen. Het schets voor de komende jaren de richting, en biedt houvast en consistentie voor iedereen die zich bezig houdt met de verdere transformatie van het gebied. Het plan functioneert als leidraad en “gereedschapskist” voor de ontwerpers die de komende tijd aan Sloterdijk-Centrum gaan werken. Zo garandeert het de ruimtelijke en functionele samenhang binnen het gebied en goede aansluitingen met de omgeving. Het plan biedt de nodige flexibiliteit en legt alleen datgene vast wat noodzakelijk is om de samenhang te garanderen, met name gericht op de gewenste sfeer en karakter van het gebied. Zo blijft er vrijheid om, uiteraard binnen de kaders van Puccini, per planonderdeel een adequaat en creatief maaiveldontwerp te maken. Afhankelijk van de aanleiding, aard en belangen van andere betrokkenen (eigenaren, huurders) zal bij de totstandkoming van de maaiveldontwerpen intensief de samenwerking worden gezocht. Daar waar mogelijk zullen ook de (toekomstige) bewoners bij de uitwerking van de ontwerpen worden betrokken. Dit geldt met name voor de pocketparks in het gebied. Het plan voor Sloterdijk-Centrum zal gefaseerd worden uit-
4
Plan Openbare Ruimte / Sloterdijk-Centrum
gevoerd. Een deel van de openbare ruimte is al ontworpen en aangelegd. In dit POR gaat het vooral om de toekomstige transformatie richting een aantrekkelijker, fiets- en voetganger vriendelijker, groener en meer klimaatadaptieve inrichting.
Leeswijzer
Hoofdstuk 1 beschrijft het unieke DNA van Sloterdijk-Centrum en de karakteristiek van de omgeving. Wat SDC vooral kenmerkt is de ligging midden in de Brettenzone, en op de overgang van haven naar stad. Hoofdstuk 2 gaat in op de ambities van dit POR en beschrijft de dilemma’s en knelpunten waar we bij het opstellen van het plan tegenaan zijn gelopen. Centrale ambitie is het realiseren van een ingrijpende kwaliteitsslag, waarbij het huidige -behoorlijk onaantrekkelijke kantorengebiedtransformeert in een levendig en aantrekkelijk stuk stad. Een SDC dat in de nabije toekomst niet alleen functioneert als doorgangsruimte maar waar het ook goed toeven is, en Stationsgebied Sloterdijk Centrum - 2019
mensen graag op bezoek komen. Hoofdstuk 3 zoomt in op de beeldkwaliteit van de beoogde openbare ruimte. Voor het grootste deel van het gebied is een simpele, eenduidige inrichting met de basiskwaliteiten van de Puccinimethode het uitgangspunt. Een aantal bijzondere plekken krijgen binnen de Puccinimethode een meer afwijkende behandeling. Hier is gekozen voor het buurtplein Puccini niveau. Qua beplanting wordt waar mogelijk aangesloten op de karakteristiek van de Brettenzone. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de bestaande bomen, en in contrast tot het nieuwe Brettengroen wordt er in de zone rondom het station gebruik gemaakt van een nieuw Sloterdijks stadsgroen. Hoofdstuk 4 behandelt de verschillende deelaspecten van het plan. Aan bod komen onder meer het nieuwe verkeerssysteem, parkeren, de groenstructuur, sport- en speelplekken, duurzaamheid en de klimaatopgave en het nieuwe watersysteem. Onderdeel is een overzicht van alle profielen in SDC, waarbij een aantal van de profielen die als eerste
aan bod zullen komen (tot en met 2025) gedetailleerd zijn uitgewerkt. Hierin is te zien hoe de meer algemene ambities uit het POR concreet vertaald kunnen worden. In hoofdstuk 5 wordt vervolgens ingegaan op de praktische uitgangspunten achter het plan. Hier gaat het om het beheer, de fasering en de ruimte voor bewonersparticipatie in de verschillende deelprojecten. Qua beheer is de inzet sober te ontwerpen. De fasering geeft zicht op welke delen van het gebied wanneer in transformatie gaan. Bijlage A biedt plaats aan een meer uitgebreide beschrijving van de principes voor het Sloterdijkse stadsgroen. Hierin wordt onder andere het nieuwe Brettengroen toegelicht, en is er aandacht voor de Sloterdijkse ondergrond en de bijbehorende consequenties voor het beplantingsassortiment. In Bijlage B wordt de parkeerbalans verder uitgewerkt.
Fotocollage huidige openbare ruimte Sloterdijk Centrum
Hoogteverschillen stationsgebied
Watergang tussen Sloterdijk Centrum en Spieringhorn
Sobere, stenige inrichting autovrije tussenstraten stationsbuurt zuid
Trappartij en lift oostzijde station
Spoorstrook Hatostraat: tracé primaire waterkering
Hoofdentree station aan het bloemrijke Orlyplein
Functionele, minimalistische inrichting Plesostraat
Rommelige inrichting Radarweg
Aanlanding brug en helling Teleportboulevard Plan Openbare Ruimte / Sloterdijk-Centrum
5
1 DNA SLOTERDIJK CENTRUM Sloterdijk-Centrum is een heel bijzonder deel van de stad, met een duidelijk te onderscheiden DNA. Het DNA van Sloterdijk-Centrum is voor een belangrijk deel historisch bepaald.
Spaarndammerdijk, Haarlemmertrekvaart, spoordijk
Een van de unieke kenmerken van Sloterdijk is de historie van de infrastructuur. De verbinding tussen Amsterdam en Haarlem is hierin leidend geweest. Op de historische kaart is het slotenpatroon en de grillige lijn van de Spaarndammerdijk duidelijk zichtbaar. Deze dijk beschermde het achterland tegen overstroming van het IJ. Deze functie werd later overgenomen door de Rijnlandse hoogwaterkering. De kaarsrechte lijnen in oost west richting zijn de eerste trekvaart en de eerste spoorweg die ooit in Nederland zijn aangelegd. Deze rationele lijnen snijden dwars door het kavelpatroon van het veenontginningslandschap heen. De Haarlemmertrekvaart (ca.1631) is aangelegd met trekpad (zuidzijde) als verbinding voor personenvervoer tussen Amsterdam en Haarlem. Het tracé van het trekpad is de huidige Haarlemmerweg. In 1839 werd de spoorlijn tussen Amsterdam en Haarlem geopend.
Het Noordzeekanaal gepland.
Het Algemeen uitbreidingsplan van 1935
AUP
In het Amsterdams Uitbreidingsplan, dat tot stand komt in de jaren 1928-1935, wordt de stedenbouwkundige ontwikkeling van heel Amsterdam voor de daaropvolgende decennia uitgewerkt en vastgelegd. Ten noorden van Sloterdijk wordt de nieuwe haven ingepland, in het gebied dat met de aanleg van het Noordzeekanaal is ingepolderd (1865-1872). Ten zuiden komen de Westelijke Tuinsteden, gescheiden van de havenindustrie door de Brettenzone, als een van de groene scheggen die de stad van recreatieve open ruimte voorzien. Sloterdijk krijgt in het plan de bestemming werkgebied. Pas in de jaren zestig wordt in Sloterdijk met de uitvoering van het AUP begonnen. Het gehele gebied wordt opgehoogd met een zandpakket van ca. 2 meter. In de jaren ’80 van de vorige eeuw wordt de spoorlijn verplaatst en in 1983 wordt het huidige station Sloterdijk geopend. Dit station bepaalt vanaf het begin het beeld en functioneren van SDC. Het is een groot kruisstation met sporen op twee niveaus en ingangen vanuit alle windrichtingen. De aangrenzende openbare ruimte wordt daarom gekenmerkt door veel hoogteverschillen.
Teleport
Begin jaren ’80 ontstaan ideeën over de ontwikkeling van nevencentra rondom het stadscentrum van Amsterdam. Diverse knooppunten langs de nieuwe ring worden aangewezen als toekomstige gespecialiseerde kernen van be6
Plan Openbare Ruimte / Sloterdijk-Centrum
drijvigheid. Voor Sloterdijk wordt de beoogde specialisatie ‘telematica’, op dat moment een opkomende economische sector. Het gebied rondom het nieuwe station zal worden ontwikkeld tot ‘Teleport’- een type gebiedsontwikkeling dat wereldwijd in opkomst is. Hiertoe faciliteert de gemeente Amsterdam de aanleg van de op dat moment meest vooruitstrevende communicatie-infrastructuur, waaronder een satelliet grondstation en een uitgebreid glasvezelnetwerk.
Opkomend gebied
Het monofunctionele, eenvormige kantorengebied dat hier vanaf de jaren ´80 van de vorige eeuw ontstaat, wordt vanaf het begin van deze eeuw door de gemeente als ´zorgenkindje´ beschreven. Maar ergens halverwege de jaren ´10 verschuift de perceptie. De crisis van 2008 is weer voorbij, en het gebied wordt inmiddels breeduit aangeduid als ´opkomend gebied´. De eerste woningen zijn in 2017 en 2018 gerealiseerd door transformatie van bestaande kantoren. Eind 2019 is gestart met de bouw van de eerste nieuwe woongebouwen die hier de komende jaren zullen verrijzen. De transformatie van Sloterdijk-Centrum naar een grootstedelijke woon-werkomgeving is in volle gang.
Brettenzone
Al die tijd ligt Sloterdijk-Centrum midden in de Brettenzone. Deze groene zone, een langwerpig landschapspark tussen de Rijnlandse Hoogwaterkering en de Haarlemmertrekvaart -ongeveer 500 m. breed en 8 km lang- is een van de acht groene scheggen van Amsterdam. Als scheg verbindt ze het buitengebied met het centrum, en brengt ze het landschap tot midden in de stad. SDC is vanaf het begin een vreemde eend in de bijt. Ten westen van Sloterdijk-Centrum bestaat de Brettenzone uit een lappendeken van groene deelgebieden: volkstuinparken, ruigere natuurgebieden, waterrijke delen, drogere delen, (spoor-) dijken en sportpark Spieringhorn. Aan de oostzijde is onder andere het Westerpark te vinden, volkstuingebieden en de relicten van het oude dijkdorp Sloterdijk. De Spaarndammerdijk die dwars door het gebied liep, is op enkele delen na geheel onder het zand verdwenen.
Hoogteverschillen en (ondergrondse) waterkeringen
Ook de forse hoogteverschillen binnen Sloterdijk-Centrum zijn kenmerkend voor het gebied. Nergens in Amsterdam komen zo verschillende niveaus op zo’n beperkt oppervlak bij elkaar. SDC kent in hoofdlijnen drie niveaus. Van hoog naar laag zijn dit de omgeving van het Orlyplein (ca. 6.5+ NAP), het middenmaaiveld op ca. (1.0 - 1.5+ NAP) en het laagste maaiveld direct naast de watergangen. Zo ligt het hele sportpark Spieringhorn bijvoorbeeld op 0.90 - NAP. De niveauverschillen worden overbrugd met hellingen, keermuren en dijken. Zowel een primaire als een secundaire waterkering zijn in het gebied aanwezig. De primaire kering beschermt tegen overstroming vanuit het Noordzeekanaal. De secundaire kering beschermt de Brettenzone tegen overstromingen vanuit de Rijnland-Boezem. Deze waterkeringen hebben beschermingszones met belangrijke beperkingen voor de inrichting van het maaiveld (geen ondergrondse vuilcontainers ter plekke, geen grote bomen).
Geuzenbos Rhonepark Groote
Tuinpark
Lange Bretten
Braak
Brettenscheg gevarïeerd, gemeleerd groen mozaïek
Tuinpark
Spieringhorn
Sloterdijk Centrum
Tuinpark
Westerpark
Tekst en afbeeldingen uit: Conceptvisie Sloterdijk Centrum 2040, Gemeente Amsterdam
Sloterdijk in 2040
Het is 2040: Amsterdam Sloterdijk bruist. De straten zijn gevuld met zakenmensen, studenten, toeristen en bewoners. Op de besloten binnenplaatsen spelen kinderen en lunchen (thuiswerkende) bewoners, van de groene daken klinkt het gezang van vogels. De rijke mix van bewoners en gebruikers maakt dat Sloterdijk zowel overdag als ‘s avonds een levendige buurt is. Aan voorzieningen komen de Sloterdijkers niets te kort. De lokale supermarkt floreert en er is een grote variatie aan horeca, bedrijfjes en voorzieningen aan de Radarweg en de Arlandaweg. Rondom het station worden regelmatig inspirerende evenementen georganiseerd die een breed publiek trekken. De Radarweg en Arlandaweg met nieuw bouwprogramma zijn het levendige bewijs van een herboren stadswijk waar wonen en werken een prettige balans hebben gevonden. Het toevoegen van woningen in het gebied heeft goed uitgepakt. Er zijn bijzondere woongebouwen neergezet door betrokken bewonersgroepen en verschillende soorten ontwikkelaars. De maat en schaal van de nieuwbouw vormen een mooie aanvulling op de maat van de hoge kantoorgebouwen en maken dat Sloterdijk een belangrijke centrumfunctie heeft
De aanblik van Sloterdijk Centrum in 2040 (beelden boven en hieronder)
in Haven-Stad. Het uitzicht vanuit de slanke woontorens is adembenemend, zowel terugkijkend richting het centrum als uitkijkend over de Brettenzone of het havengebied. De appartementen zijn dan ook zeer gewild onder Amsterdammers. Sloterdijk is een geliefde plek geworden voor een grote variatie aan bewoners, arm en rijk, jong en oud, alleenstaanden, stellen en gezinnen. Mensen die ervan houden kosmopolitisch te wonen, maar graag de natuur binnen handbereik hebben. Het gebied onderscheidt zich door het groen binnen handbereik. Het Westerpark en sportpark Spieringhorn, beide onderdeel van de Brettenzone, zijn vlakbij. De vergroening van de openbare ruimte is begonnen met de transformatie van het Orlyplein en heeft zich doorgezet in een aantrekkelijke Arlandaweg. Deze sterke schakel heeft de Brettenzone weer toegankelijk gemaakt en Sloterdijk een nieuw, groen imago gegeven. In de weekenden wordt hier intensief gesport en fietsen en wandelen veel inwoners uit de binnenstad hier de stad uit om te genieten van de natuur, aangenaam verrast door de groene lanen en straten van Sloterdijk en de weelderige daktuinen en groene gevels van de nieuwbouw.
Plan Openbare Ruimte / Sloterdijk-Centrum
7
2 AMBITIES De basis voor dit POR is gelegd in de concept Visie Sloterdijk-Centrum 2040. In de visie zijn de ontwikkelambities, het verdichtingsprogramma en de globale uitgangspunten voor de transformatie van Sloterdijk-Centrum beschreven en vastgelegd. Voor wat betreft de openbare ruimte zijn deze hier samengevat in vijf centrale ambities.
‘‘De stad groeit en verandert. Amsterdam wil een groene stad zijn, voor nu en voor later. Een fijne plek voor mensen en dieren. In groen kunt u goed bewegen, ontspannen en elkaar ontmoeten. Groen helpt de stad verkoelen en vangt regenwater op. Daarom wil de gemeente zorgen voor meer en beter groen voor iedereen.’’ Groenvisie 2050
8
Plan Openbare Ruimte / Sloterdijk-Centrum
1. Slimme combinaties en meervoudig ruimtegebruik
Sloterdijk intensiveert. Als alles volgens plan gaat zijn hier in 2040 7500 woningen met ongeveer 12.000 bewoners. Station Sloterdijk wordt een nog volwaardiger OV knooppunt dan het nu al is. In de toekomst zal ook het westelijke deel van het toekomstige Haven-Stad hier gebruik van gaan maken. De openbare ruimte in Sloterdijk-Centrum krijgt de komende jaren dus te maken met een sterk toenemend gebruik. De opgave voor de openbare ruimte is daarmee complex. Gezien de beperkte ruimte binnen de plangrenzen is het noodzakelijk om de opgave en ambities integraal te benaderen. Centrale opgave voor het POR is het ontwikkelen van een strategie die alle ambities zoveel mogelijk waar maakt: voldoende ruimte voor zowel de klimaatopgave, de energietransitie, het toenemend bezoekersparkeren (fiets/ scooter/auto), veel extra gebruikers, extra recreatief en tegelijkertijd ecologisch interessant groen, extra voorzieningen voor sport en spel. Uitgangspunt is daarom een slim en meervoudig ruimtegebruik voor het openbare gebied. Daarbij wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de ambities zoals vastgelegd in de Routekaart Klimaatneutraal 2050. Zonder slimme combinaties gaat het binnen SDC niet lukken. Met het voorgenomen verdichtingsprogramma, de toename van de gebruiksdruk en de groene ambities zal het beheer van de openbare ruimte eveneens geïntensiveerd moeten gaan worden.
Een intensiever ruimtegebruik vraagt om intensiever onderhoud, conform de kaders van Puccini.
2. Versterken eigen identiteit
Sloterdijk-Centrum is een bijzonder deel van de stad. Vanwege de ontstaansgeschiedenis van het gebied, vanwege de bijzondere ligging, vanwege de vele hoogteverschillen, en vanwege de intensieve transformatie waar het nu middenin zit. Dit eigen DNA biedt veel kansen. Ambitie van dit POR is deze kansen zo goed mogelijk te benutten. Een van die kansen is het verbeteren van de aansluiting van het gebied op zijn bijzondere omgeving. Het huidige Sloterdijk-Centrum ligt nu als een obstakel midden in die mooie Brettenzone. En ook de verbinding tussen het woongebied Nieuw West en de werkgebieden in de Haven ten noorden is niet vanzelfsprekend. Hier valt veel te verbeteren. Doorgaande fiets- en wandelroutes moeten veel meer betekenis krijgen, de openbare ruimte zelf veel aantrekkelijker, en op het gebied van de beplantingskeuze wordt aansluiting gezocht bij de beplantingskarakteristiek van de Brettenzone. Zo zal SDC veel meer dan nu een aantrekkelijke schakel worden in het gebied. Een andere kans is het beter benutten van de hoogteverschillen. Dit biedt onder andere een stevige basis voor een interessante differentiatie in beplantingstypologie. Hoogdroog versus laag-nat. Maar de hoger gelegen delen bieden ook mooie kansen voor infiltreren van overtollig regenwater. En natuurlijk biedt de verdere intensivering volop kansen voor een beter gebruikte, attractievere openbare ruimte.
Waar het aangenaam druk zal worden op straat met terrasjes, nieuwe speelvoorzieningen, ontmoetingsplekken, kiosken, etc.
Lange Bretten
3. SDC integraal onderdeel van de Brettenzone
Sloterdijk-Centrum ligt midden in de Brettenzone. Een belangrijke ambitie voor de transformatie van de openbare ruimte is veel beter aan te sluiten op de bijzondere kwaliteiten van deze scheg. Het gaat dan in de eerste plaats om aan te sluiten op de beplantingskarakteristiek van de zone. Zo kan SDC eindelijk een integraal onderdeel van de scheg worden. Hiermee samenhangend zal het gebied ook veel natuurinclusiever worden ingericht. Aan de ontwikkeling van alle nieuwe kavels wordt natuurinclusiviteit inmiddels standaard als een van de eisen meegegeven. Het wordt tijd dat we dit ook in de openbare ruimte vorm gaan geven. Daarnaast zullen de verbindingen tussen de beide delen van de zone en SDC sterk moeten verbeteren. Langzaam verkeer routes krijgen een extra kwaliteitsimpuls, waarmee beide zijden van de Brettenscheg (de Bretten en het Westerparkgebied) beter verbonden worden. Dit is van betekenis voor de groenstructuur op het schaalniveau van zowel de stad als het plangebied zelf. Zo kan Sloterdijk-Centrum tot een echte schakel in de Brettenscheg worden.
4. Klimaatadaptieve en groene inrichting
5. Gezond, aantrekkelijk en veilig
Een gezond, aantrekkelijk en veilig Sloterdijk-Centrum is een gebied waar voetgangers en fietsers ruim baan krijgen, ten koste van de auto. Waar het goed toeven is in de buitenruimte, waar kinderen veilig kunnen spelen op straat, waar ruimte is voor flora en fauna, en aandacht voor duurzaamheid. Midden in het gebied ligt Station Sloterdijk; een compleet OV vervoersknooppunt met (internationale) treinen, bussen, trams en metro. Daarom is SDC bij uitstek de plek om vol in te zetten op emissievrije mobiliteit en een forse afwaardering van het autoverkeer. Zowel binnen het plangebied als naar de omgeving toe ligt de focus de komende
jaren op extra ruimte voor fietser en voetganger. In de nabije toekomst zullen er duizenden nieuwe bewoners bijkomen. Voor al deze bewoners is er nu nog niet veel te doen in SDC, en de openbare ruimte is nog niet erg aantrekkelijk. Inzet van dit plan is onder andere een recreatief wandel- en fietsnetwerk met verschillende thema’s te realiseren. De groene fietsroutes en de wandelcircuits worden allen doorverbonden met het stationsgebied, het Westerpark en de Bretten. Het is tevens de ambitie om de openbare ruimte in Sloterdijk-Centrum veel aantrekkelijker in te richten. Op dit moment geldt voor de meeste straten dat asfalt en betonsteen domineert, en dat de beplanting op veel plekken ronduit
Regentuin
Een aantrekkelijk woongebied
schraal is. Daarnaast is het heersende windklimaat in het gebied ronduit onprettig. Met het toevoegen van de woonfunctie wordt het verbeteren van de verblijfskwaliteit, de leefbaarheid en de menselijke maat op straat essentieel. Uitgangspunt is om het gebied aangenamer, herbergzamer en zachter van karakter te maken. Een verdere vergroening speelt hierbij een hoofdrol. Daarnaast is verhogen van de sociale veiligheid een belangrijke ambitie. In het huidige bedrijvengebied is het lichtniveau niet overal optimaal, en ontbreken op verschillende plekken ogen op straat. Dit geeft een onveilig gevoel. De substantiële verdichting in het gebied zorgt er voor dat er steeds meer mensen in het gebied zullen komen, op alle tijden. Daarnaast zal bij elk nieuwbouw- of transformatieproject een nieuw verlichtingsplan worden opgesteld. En wordt er bij elk nieuw project van uitgegaan dat de plint van de nieuwe gebouwen zo veel mogelijk naar de straat worden gericht. Daarmee ontstaat meer sociale controle (ogen op straat) en een verhoogde sociale veiligheid.
Een klimaatadaptieve inrichting is voor de hele stad een belangrijke ambitie aan het worden. Dit geldt zeker voor SDC. Het groen krijgt een hoofdrol in de klimaatopgave. In nieuwe regentuinen en wadi’s kan het overtollige water worden geborgen en geïnfiltreerd, nieuwe bomen zorgen voor extra schaduw. Op het moment staan er ruim 500 bomen in Sloterdijk-Centrum. Uiteindelijk, als de hele transformatie is afgerond, zijn er in totaal ongeveer 400 bomen extra bijgeplant. Bijna een verdubbeling van het huidige aantal.
Plan Openbare Ruimte / Sloterdijk-Centrum
9
3 BEELDKWALITEIT OPENBARE RUIMTE Sfeer en karakter
Sloterdijk-Centrum wordt een hoogstedelijk woon/werkgebied in hoge dichtheid, waar de openbare ruimte schaars is, en vele verschillende ruimteclaims tegelijkertijd een aanspraak maken op de beperkte ruimte. Hoge gebouwen bepalen het beeld vanaf de straat, overal lopen en fietsen mensen, er zijn terrasjes, de auto is nog maar beperkt zichtbaar. Er is een groot verschil tussen de smalle autovrije straatjes en kleine pocketparks binnen de verschillende buurtkavels -een vooral naar binnen gerichte wereld- en de brede verbindingsassen en grote pleinen, die Sloterdijk-Centrum lucht geven en verbinden met de omgeving. Om een tegenwicht te bieden aan de grote hoeveelheid bebouwing wordt het groen in het gebied gemaximaliseerd. Er komen een groot aantal nieuwe bomen bij. Daar waar mogelijk worden in de straten brede groenstroken aangelegd, vaak in de vorm van regentuinen. En waar het kan zijn kleine pocketparks ontworpen. Dwars door het gebied lopen een aantal groene assen die de bewoners en bezoekers van SDC snel en aantrekkelijk verbinden met de grote parken ten westen en ten oosten. Daarnaast zijn er een aantal wandelcircuits ontworpen rond bijzondere thema’s, die de verschillende ontmoetings-, sport- en speelplekken met elkaar verbinden.