6. 24-7-2023 antwoord 1-d en 2-f van DB-West op SDC-vragen bescherming & zorg

Onderwerp

Toekomstbomen/Bijzondere bomen/ Monumentale bomen

Categorie

Schriftelijke vragen

Naam indiener

Anneke Veenhoff namens de fractie GroenLInks

Behandeld door

Verkeer en Openbare Ruimte/ Groen

Naar aanleiding van: Amsterdam werkt al enige tijd aan het harmoniseren van de stadsdeellijsten betreft monumentale bomen, stadsbrede uniformering van toetsingscriteria en registratie etc. Dit proces duurt al geruime tijd en wij hebben onlangs kennis genomen van het advies van de “adviescommissie beschermwaardige Houtopstanden” betreft Zuidoost en Nieuw West. Te vinden op de gemeentelijke site en bijbehorende bomenkaart1. Heel treffend schrijft de commissie: "In een dynamische stad als Amsterdam worden bomen gemiddeld niet veel ouder dan 4o jaar. Pubers zijn het dan nog op die leeftijd. Terwijl de baten van oudere volwassen bomen juist een veelvoud zijn van die van jonkies. Het bladoppervlak van een gezond groeiende 45-jarige eik bijvoorbeeld, zal vijftien jaar later bijna verdubbeld zijn. Zorgen dat bomen oud kunnen worden overstijgt de culturele, educatieve en esthetische waarden ver. Door de klimaatverandering is het behoud van oude bomen bovendien actueler dan ooit1. "

I.v.m. de exponentiële toename van de baten die in bovenstaande figuur duidelijk wordt weergegeven vindt GroenLinks het belangrijk dat bomen goede bescherming en zorg ontvangen zodat zij zo lang mogelijk blijven leven. Juist ook oudere bomen. Het is ons echter niet duidelijk hoe dit in het huidige beleid en de nieuwe adviezen precies wordt geregeld, hoe de capaciteit zal worden verdeeld, wat de verschillen in behandeling zijn van de diverse (nieuwe) categorieën die we nu vinden op de website en ook al verwerkt zijn in de eerste adviezen van de commissie betreft Zuid Oost en Nieuw West. Zo zijn er zowel in Nieuw West als in West nu bijvoorbeeld 5 “toekomstbomen” vermeld op de kaart en staan daar zelfs op als “vastgesteld”. Deze krijgen een grotere groeiplaats klaarblijkelijk dan andere bomen.

1 https://maps.amsterdam.nl/bomen_bijzonder/Downloads/Advies_algemeen_Zuidoost.pdf

Om zicht te krijgen op de gemaakte keuzes in 1. de systematiek, 2. de consequenties daarvan betreft het beheer/onderhoud en aanleg en 3.om inzicht te krijgen in het besluitvormingsproces tot nog toe en het nog te verwachten inspraakproces hebben wij de volgende vragen: 1 a) Gezien de exponentiële groei die optreedt na een jaar of 45, is het DB het met de fractie van GroenLinks eens dat bomen van een jaar of 40 niet als afgeschreven mogen worden beschouwd maar in het belang van behoud en doorgroei van het boomvolume minstens evenveel en waar nodig meer bescherming en zorg verdienen dan jongere bomen? Zo nee, kan het DB toelichten waarom niet? Het DB is het met de fractie van GroenLinks eens dat bomen na ca. 40 jaar niet afgeschreven mogen worden. Echter, het is de realiteit dat de gemiddelde stadsboom op dit moment niet veel ouder wordt dan gemiddeld 40 jaar. Naast stormen en ziekten zijn het vooral de slechte groeiplaatsomstandigheden die ervoor zorgen dat bomen een beperkte levensduur hebben. De ondergrond van Amsterdam is in het algemeen ongeschikt voor een gezonde bomengroei. Vooral de bomen die in de jaren vijftig zijn geplant, hebben slechte groeiomstandigheden. Sinds een aantal jaren worden daarom standaard, conform het Handboek Groen, alle bomen geplant met goede grond. Bomen krijgen minstens 25 m3 goede doorwortelbare ruimte mee.

Uitgangspunt is dat de levensduur van een boom daarmee kan worden gebracht naar ca. 75 jaar. In verschillende straten en op pleinen staan bomen die tientallen jaren geleden zijn geplant met veel te weinig goede doorwortelbare ruimte, waardoor bomen in een stresssituatie verkeren of langzaam ‘achteruit’ groeien en steeds kleiner worden. Slechts incidenteel en sterk afhankelijk van de soort boom kan door middel van groeiplaatsverbetering de groei van de boom worden gestimuleerd. Maar niet alle bomen reageren hier goed op. In dat geval is vervanging de beste optie. Nieuwe bomen krijgen optimale groeiomstandigheden mee, zodat ze goed functioneren en zo een optimale bijdrage kunnen leveren aan het stadsklimaat en de leefbaarheid. 1b) Kan het DB aangeven of en welke extra bescherming en zorg oudere bomen nu in het algemeen ontvangen? Welke komen in aanmerking, waaruit bestaan de handelingen? Beschermwaardige houtopstanden (lees: monumentale bomen) worden extra beschermd in de Bomenverordening. De onafhankelijke Adviescommissie Beschermwaardige Houtopstanden adviseert gevraagd en ongevraagd over een omgevingsvergunning voor kap of ingrijpende snoei. Het onderhoud van monumentale bomen wordt in verband met de speciale kennis over snoei door eigen medewerkers (bomenploeg) van Amsterdam uitgevoerd. Het beheer van deze bomen is ook gericht op ‘zo lang mogelijk veilig in stand houden’.

Omvorming van een ernstig zieke monumentale boom kan ertoe leiden dat de boom als ecologische houtopstand verder wordt beheerd. In dat geval snoeien we alle takken weg, maar laten we de rest staan. In deze ´uitgeklede´ boom kunnen dieren schuilen, eten en wonen. Dit kan echter lang niet overal. De maatregel wordt vooral in ecologische gebieden toegepast. We betrekken wanneer nodig specialisten (European Tree Worker en European Tree Technician) voor advies en beslissingen. 1c) Kan het DB toelichten of naast de juridische bescherming (artikel 5 en 10 Bomenverordening) na aanwijzing tot monumentale boom ook het beheer en de zorg veranderen? zo ja, welk extra beheer en zorg en waaruit blijkt dat? Monumentale bomen worden apart geregistreerd in het gemeentelijk bomenbeheersysteem. Zo kan er in geval van een project rekening worden gehouden indien er een monumentale boom binnen de projectgrenzen aanwezig is. Alleen als de veiligheid van een monumentale boom in het geding is kunnen extra of speciale maatregelen worden genomen om de boom gezond en veilig te houden. Zo zijn bij de 170 jaar oude platanen in het Leidsebosje verschillende kroonankers (speciale ‘veiligheidsgordels’) aangebracht om de zware zijtakken te verstevigen.

Bij de actualisatie van de lijsten van beschermwaardige houtopstanden wordt bekeken of groeiplaatsverbetering mogelijk en wenselijk is, zodat de levensduur van een monumentale boom mogelijk kan worden verlengd. 1d) Kan het DB toelichten of ook de bomen na aanwijzing als bijzondere bomen (dus niet monumentaal), een ander beheer en andere zorg krijgen dan alle andere bomen; zo ja welk extra beheer en zorg en waaruit blijkt dat. Bijvoorbeeld de “kampioenbomen” en de “toekomstbomen” op de nieuwe website2. De Bomenverordening kent uitsluitend het onderscheid tussen reguliere houtopstanden en beschermwaardige houtopstanden. Bomen die op de lijst staan van beschermwaardige houtopstanden hebben een andere juridische status. De toekomstbomen op de kaart zijn de bomen die geplant zijn ter uitvoering van een motie in de gemeenteraad uit 2019. Het gaat hier om bomen die geplant zijn op plekken waar de ze de mogelijkheid hebben uit te groeien tot monumentale boom. Het is vooral belangrijk dat die duidelijk in beeld zijn bij de voorbereiding van werkzaamheden en ruimtelijke ingrepen. Het ligt in de rede dat deze bomen over een jaar of vijftig in aanmerking komen voor plaatsing op de lijst van beschermwaardige houtopstanden. De categorie kampioenbomen is vooralsnog alleen een suggestie van de onafhankelijke adviescommissie beschermwaardige houtopstanden en hebben geen officiële status. 2.

Blijkens de bovenstaande nieuwe site is de bijzondere beschermstatus “Toekomstboom” door het college of DB vastgesteld ten aanzien van bijvoorbeeld een vijftal jong aangeplante bomen in Nieuw-West en West. Deze beschermstatus komt in de Bomenverordening en de Herplantregeling niet voor. Er van uitgaande dat elke jong aangeplante boom optimale bescherming en zorg krijgt om waar mogelijk uit te groeien tot reus, kan de fractie van GroenLinks nut en noodzaak van een beschermstatus “toekomstboom” niet zonder meer volgen. 2 a) Leidt toekenning van de beschermstatus Toekomstboom tot andere juridische bescherming dan de juridische basis-bescherming van alle andere niet-monumentale bomen, zo ja in welke zin? Nee, juridische bescherming wordt alleen toegekend bij houtopstanden die zijn vastgesteld als beschermwaardige houtopstanden op advies van de Commissie Beschermwaardige Houtopstanden. 2 b) Leidt toekenning van de beschermstatus Toekomstboom tot ander beheer en zorg dan voor alle andere niet-monumentale bomen, zo ja tot welk ander beheer en zorg? Nee. Bij het aanplanten van de boom is een groeiplaats gemaakt die de boom de potentie geeft om uit te groeien tot monumentale boom. In beheer wordt er geen onderscheid gemaakt tussen toekomstbomen en ‘reguliere’ bomen. Ze worden allemaal op gelijke wijze met dezelfde zorg behandeld.

2 c) Gaat de aanplant van toekomstbomen ten koste van de aanplant van en het beheer en de zorg voor alle andere niet-monumentbomen; zo nee kan het DB dit toelichten? Zo ja, kan het DB toelichten waarom toekomstbomen extra beheer en zorg zouden behoeven en verdienen.

2 https://maps.amsterdam.nl/bomen_bijzonder/Downloads/Advies_algemeen_Zuidoost.pdf

Nee. Toekomstbomen krijgen geen extra beheer en zorg. De locatie en de goed ingerichte groeiplaats van de toekomstboom geeft optimale kans uit te groeien tot een monumentale boom. Er is geen extra zorg nodig om deze potentie te vervullen. 2 d) Is de nieuwe beschermstatus Toekomstboom ingevoerd conform een advies van de Commissie Monumentbomen; zo ja, kunt u dit advies met ons delen? , zo nee wat zijn dan wel de overwegingen van het college of DB op grond waarvan deze nieuwe beschermstatus is ingevoerd? De commissie heeft geen expliciet advies gegeven voor een beschermstatus toekomstboom. Alle adviezen van de Commissie Beschermwaardige Houtopstanden zijn te vinden op https://maps.amsterdam.nl/bomen_bijzonder/ . De kaart is een groeikaart. Mocht het gebruik van de term beschermstatus tot verwarring leiden dan zal die vervangen worden door een andere term. 2 e) Op grond van welk advies of welke overwegingen is de beschermstatus Toekomstboom toegekend aan de vijf geel gemarkeerde bomen in West? Als kap van een beschermwaardige houtopstand onvermijdelijk is (vanuit veiligheid, iepziekte of een andere zwaarwegende omstandigheid), wordt deze indien mogelijk op dezelfde plek vervangen door een toekomstboom.

Bijzondere bomen + Adviezen bescherming en beheer (CBH) (amsterdam.nl) 2 f) Maakt wel of niet invoering van een beschermstatus Toekomstboom deel uit van de komende SDC-advisering en bewoners-inspraak? Zo nee, kan het DB toelichten waarom niet? Zo ja, kan het DB toelichten hoe de komende SDC-advisering en bewoners-inspraak zich verhouden tot de informatie op de nieuwe site, namelijk dat de beschermstatus Toekomstboom door of namens het DB voor de vijf geel gemarkeerde bomen in West reeds zou zijn vastgesteld? Bestuurlijke besluitvorming in het kader van de Bomenverordening vindt alleen plaats over het al dan niet plaatsen van houtopstanden op de lijst van beschermwaardige houtopstanden. Stadsdeel West heeft hiervoor een adviesaanvraag liggen bij de Commissie Beschermwaardige Houtopstanden. De planning van de Commissie Beschermwaardige Houtopstanden is om het advies nog dit jaar uit te brengen. 3. In West zijn tal van bomen reeds lang aangewezen als monumentaal of als anderszins bijzonder en waardevol. Deze waren tot voor kort te vinden op de bijzondere bomen-site maar die site is ineens uit de lucht. Op de eerder genoemde nieuwe site is de toegekende bijzondere beschermstatus niet meer te vinden, met grijze en lichtgele markering is alleen nog aangegeven welke bomen de Commissie Monumentbomen sinds 2019 in (her-)advisering heeft.

Is het DB het met de fractie van GroenLinks eens dat het uit de lucht halen van de site met de reeds toegekende beschermstatus onwenselijk is en niet in overeenstemming met de aangenomen motie uit 2018 (zie bijlage); zo nee, graag een toelichting waarom niet. Zo ja, kan het DB zorgen dat de site met de reeds toegekende beschermstatus weer in de lucht komt? De oude kaart was een kaart uit 2013 en bevatte slechts een selectie van de bomen die door stadsdelen op een lijst van beschermwaardige houtstanden waren geplaatst en daarnaast bomen waarover geen bestuurlijk besluit was genomen. Op die kaart ontbraken bijvoorbeeld de particuliere bomen van stadsdeel Zuid en Centrum en ook de selectie voor stadsdeel West was incompleet. De kaart bleek zeer gebrekkig en leidde tot veel verwarring. Het proces van actualisatie dat momenteel gebiedsgewijs plaatsvindt, beschouwt het DB daarom in lijn met de motie uit 2018.

4. Blijkens de nieuwe site beoordeelt de Commissie Monumentbomen alleen de bomen die op de kaart grijs en lichtgeel zijn gemarkeerd; mogelijk heeft er al een voor-selectie plaatsgevonden. Kan het DB aangeven of het advies-verzoek aan de Commissie Monumentbomen inderdaad is beperkt tot de bomen die nu grijs en lichtgeel zijn gemarkeerd; zo ja, kan het DB deze beperking toelichten? In stadsdeel West zijn er, samen met bewoners, in september en oktober 2021 tien schouwmomenten geweest. Ook zijn er twee aparte schouwmomenten geweest in heemtuin Slatuinen met vertegenwoordigers van het bestuur en vrijwilligers. Op basis daarvan is eind maart 2022 een adviesaanvraag gedaan aan de Commissie Beschermwaardige Houtopstanden. Deze bomen staan aangegeven op de kaart. 5. Het college heeft de Commissie Monumentbomen in 2019 om advies gevraagd over de aanwijzing van bomen als monumentaal of als anderszins bijzonder en waardevol zodat deze bomen extra bescherming en zorg krijgen. Blijkens de recent nieuwe site heeft de Commissie Monumentbomen eerst op 16 februari 2022 het advies over de stads-brede systematiek en criteria geformuleerd. Op basis daarvan komt men kennelijk tot vervolg-adviezen waarin per stadsdeel de aanwezige bomen worden (her-) beoordeeld. Bij overname van het advies wordt daarmee bepaald welke bomen voortaan wel of niet extra bescherming en zorg krijgen.

De vervolg-adviezen voor Weesp, Zuidoost en Nieuw West zijn in de loop van 2022 uitgebracht, voor West is er nog geen advies. Kan het DB toelichten hoe de bestuurlijke besluitvorming en inspraak wat betreft de bomen in West gaat verlopen en wat de planning daarvan is? Daarbij vernemen wij graag of het college of het DB over het systematiek-advies inmiddels een standpunt heeft ingenomen en zo ja hoe dat standpunt meeloopt in de SDC-advisering en de door het college aangekondigde bewonersinspraak3. Voor de advisering over de actualisering van de lijst met beschermwaardige houtopstanden gelden de criteria zoals opgenomen in de Bomenverordening. De Commissie Beschermwaardige Houtopstanden is transparant in de wijze waarop zij die criteria toepast, vandaar dat zij dit in een document heeft vastgelegd. Dit is geen bestuurlijk vastgesteld kader. Het vormt de verantwoording van de onafhankelijke Commissie Beschermwaardige Houtopstanden voor haar actualiseringsadviezen. Na het ontvangen van het Commissie Beschermwaardige Houtopstandenadvies voor stadsdeel Nieuw-West zal de aangekondigde bewonersinspraak plaatsvinden. Op dit moment worden de bomen door een inspecteur opgenomen. Eind 2023 wordt het advies van de Commissie Beschermwaardige Houtopstanden verwacht. Vervolgens zal het advies dan begin 2024 voor inspraak worden vrijgegeven en daarna definitief worden vastgesteld.

Op deze wijze kan de stadsdeelcommissie ook advies uitbrengen. 6. Wij stelden in januari 2021 geleden vragen4 over de omkisting van de platanen op de Ten Katemarkt waarin de nieuw aangeplante bomen destijds beklemd zaten. De bovenkant van de bekisting is toen uiteindelijk provisorisch opengezaagd, maar sinds al geruime tijd zitten zij opnieuw beklemd met wederom open wonden in de bast tot gevolg. Ook is veelal de gehele bekisting stuk. Ondanks diverse pogingen dit op te lossen blijft de zaak liggen. Ook is de nieuwe bekisting zoals die in 2021 in antwoord op de schriftelijke vragen is beloofd nog steeds niet gekomen. Dat brengt ons op de vraag: Welke afdeling/dienst gaat over het onderhoud/beheer van boombescherming en onder welke portefeuille valt de aansturing daarvan? De ambtelijke organisatie beheert de bomen in de openbare ruimte van Amsterdam. Beheer betekent ook bescherming van de bomen. Wanneer er een vraag is over nalatigheid van beheer of bescherming van de boom, kan hier een melding van gemaakt worden via ‘meldingen openbare 3

B&W-brief dd. 10-1-2023, agenda raadscommissie MOW 2-2-2023, TKN 21.

4

ttps://west.notubiz.nl/modules/4/Schriftelijke%20vragen/640686

ruimte en overlast’; https://www.amsterdam.nl/veelgevraagd/?productid=%7BD5F9EF09-0F3A4E59-8435-4873EB7CD609%7D. Vragen kunnen ook gesteld worden aan de portefeuillehouder van het stadsdeel of aan de wethouder. Via deze meldingen komen de vragen op de juiste plek in de organisatie. Onderhoud, beheer en bescherming van bomen valt onder de portefeuille Openbare Ruimte en Groen onder verantwoordelijkheid van wethouder Van der Horst. Voor zover het proces, maar concreet zal de vraag over de omkisting van platanen op de Ten Katemarkt ter oplossing worden opgepakt.

BIJLAGE: Jaar Afdeling Nummer Publicatiedatum Ingekomen onder Ingekomen op Behandeld op Status Gemeente AmsterdamR Gemeenteblad Motie 2018 1 58 31 januari 2018 I woensdag 24 januari 2018 woensdag 24 januari 2018 Aangenomen Onderwerp Motie van het lid Groen inzake het beleidskader Puccinimethode (lijst van beschermenswaardige houtopstanden en de Hoofd Bomen Structuur). Aan de gemeenteraad Ondergetekende heeft de eer voor te stellen: De raad, Gehoord de discussie over het beleidskader Puccinimethode en de toename van de investeringsen beheerkosten (Gemeenteblad afd. 1, nr. 10). Constaterende dat: − In de bomenverordening wordt verwezen naar een lijst met beschermenswaardige houtopstanden', die centraalstedelijk zou worden geharmoniseerd; − Deze Puccini-methode nu een Hoofdbomenstructuur bevat waar speciale regels voor gelden; − In de Puccini-methode wordt verwezen naar een website die weergeeft welke bomen beschermd zijn; − Een website voor alle bomen in stadsdeel Nieuw-West en ook voor bomen elders in het midden laat of ze nu wel of niet die status hebben. Overwegende dat: − Er bij de Sloterplas al monumentale bomen zijn omgehakt door deze onduidelijkheid; − Er behoefte is aan een duidelijke en eenduidige lijst van monumentale bomen in aanvulling op de Puccini-methode zodat duidelijk is waar de regels van toepassing zijn. Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: 1.

Als bijlage bij deze Puccini groen een duidelijke lijst met beschermde monumentale bomen op te nemen, na die te hebben voorgelegd aan de raad. 2. Tot die tijd alle monumentale bomen op de oude stadsdeellijsten en alle bomen op de website met monumentale bomen de bijzondere beschermde status te geven die de Bonnenverordening en de Puccini-methode toekennen aan monumentale bomen. Het lid van de gemeenteraad Gemeenteraad R.J. Groen