5a. Bijlagen bij toelichting bestemmingsplan
Tekst van het document
Bestemmingsplan Draka Terrein Hamerkwartier
Vastgesteld
Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid bestemmingsplan Draka Terrein Hamerkwartier
Colofon
Opdrachtgever Opdrachtnemer
Ruimte en Duurzaamheid
IMRO_idn
NL.IMRO.0363.N2102BPGST-VG01
Datum print
7 Juni 2022
Planstatus
vastgesteld
blz. 3
Inhoudsopgave bijlagen bij toelichting
5
Bijlage 1
Stedenbouwkundig plan Draka
7
Bijlage 2
Aanvulling MER Hamerkwartier - Geluid
73
Bijlage 3
Akoestischonderzoek Pontveerhaven GVB
673
Bijlage 4
Mobiliteitsplan Hamerkwartier
729
Bijlage 5
Actualisatie Mobiliteitsplan Hamerkwartier
781
Bijlage 6
Parkeer- en verkeersonderzoek
853
Bijlage 7
Bezonningsstudie Draka-terrein
899
Bijlage 8
Windklimaatonderzoek
913
Bijlage 9
Akoestischonderzoek wegverkeerslawaai
929
Bijlage 10
Akoestischonderzoek industrielawaai
1025
Bijlage 11
Hogere grenswaarden Wet geluidhinder
1175
Bijlage 12
Onderzoek luchtkwaliteit Draka
1197
Bijlage 13
Onderzoek luchtkwaliteit Hamerkwartier
1245
Bijlage 14
NRD Hamerkwartier
1327
Bijlage 15
Advies cie MER NRD
1361
Bijlage 16
Nota van beantwoording NRD
1375
Bijlage 17
Onderzoek bestaande milieuzones Hamerkwartier
1453
Bijlage 18
Quickscan ecologie
1471
Bijlage 19
Onderzoek vleermuizen
1489
Bijlage 20
Onderzoek stikstofdepositie
1505
Bijlage 21
HER Hoogbouweffectrapportage
1529
Bijlage 22
Onderzoek Bodemkwaliteit
1617
Bijlage 23
Natuurtoets Hamerkwartier
1751
Bijlage 24
Vergelijking groepsrisico bij huidige en aangevraagde (Tauw)
1797
Gemeente Amsterdam
blz. 4
Bijlage 25 2021)
Nota vooroverleg bestemmingsplan Draka Terrein Hamerkwartier (nov
Bijlage 26
Cultuurhistorischeverkenning
1815
Bijlage 27
Milieueffectrapport (MER) Hamerkwartier
1875
Bijlage 28
Bijlagenbundel MER Hamerkwartier
2149
Bijlage 29
Investeringnota Hamerkwartier deel A
3901
Bijlage 30
Investeringnota Hamerkwartier deel B
3967
Bijlage 31
Advies Stadsdeel Noord
4087
Bijlage 32 Hamerkwartier
Nota van beantwoording zienswijzen en wijzigingen Draka Terrein
1803
Bijlage 33 Nota van beantwoording zienswijzen en wijzigingen Besluit Hogere waarden Draka Terrein Hamerkwartier
bestemmingsplan_Draka Terrein Hamerkwartier (vastgesteld)
4091
4187
blz. 5
bijlagen bij toelichting
Gemeente Amsterdam
blz. 6
bestemmingsplan_Draka Terrein Hamerkwartier (vastgesteld)
blz. 7
Bijlage 1
Stedenbouwkundig plan Draka
Gemeente Amsterdam
Draka - Hamerkwartier Amsterdam Stedenbouwkundig plan - december 2021
06 Inleiding
Ontwikkelkader Geschiedenis Identiteit van het Hamerkwartier Het Hamerblok
38 Stedenbouwkundige spelregels Spelregels massa Spelregels programma
14 Stedenbouwkundig ontwerp 46 Blokpaspoorten Stedenbouwkundige principes Openbare ruimte Hergebruik bestaand vastgoed
Plantekening Doorsnedes Draka werkt - m2 en aantallen Een opeenvolging van buitenruimten Bezonning Kansen voor duurzaamheid
Ontwerpthema's en beeldkwaliteit Bouwblok 1 Bouwblok 2 Bouwblok 3 Bouwblok 4 Bouwblok 5 Bouwblok 6 Bouwblok 7 Bouwblok 8
Draka - Hamerkwartier Amsterdam Stedenbouwkundig plan - december 2021
Draka Rijnboutt
Op het voormalige terrein van de draad- en kabelfabriek Draka komt een hoogstedelijke woonwerkbuurt. Draka is onderdeel van het Hamerkwartier, een bedrijventerrein in transformatie, waar de creatieve productie blijft. Draka wordt een gemengd gebied met ruim 1600 woningen, maakindustrie, kantoren, horeca en een school, heeft een bruisend hart rond het groene Makersplein, zichten naar het IJ en een oeverpark aan zijn voeten. Het gebied is autoluw door een compacte ontsluitingsstructuur en ondergronds parkeren. Straten worden groen ingericht en hebben verblijfskwaliteit. Het labgebouw wordt getransformeerd en spanten worden hergebruikt in de openbare ruimte en geven daarmee het gebied karakter.
4
Draka Rijnboutt
5
Draka Rijnboutt
6
Inleiding Opgave en locatie Draka in het Hamerkwartier heeft de kans uit te groeien tot een levendig stedelijk woon- en werkgebied met een grote variatie aan functies en een aantrekkelijke openbare ruimte. Het Drakaterrein ligt op de noordoever van het IJ en wordt begrensd door het Gedempt Hamerkanaal, de Ponthaven en de Hamerstraat, Ketelstraat en Boorstraat. Kader Het Ontwikkelkader uit de Projectnota Hamerkwartier van de gemeente Amsterdam uit oktober 2018 is de basis geweest voor de stedenbouwkundige uitwerking door Rijnboutt. De uitgangspunten voor het stedenbouwkundig plan zijn als bijlage opgenomen in de Anterieure Overeenkomst tussen Provast/Hines en de gemeente Amsterdam. In de Investeringsnota Deel B, ruimtelijke en programmatische kaders, is het Stedenbouwkundig Plan voor het gehele Hamerkwartier opgenomen. Draka is één van de drie grotere zuidelijke kavels aan het IJ die stedenbouwkundig verder zijn uitgewerkt door Ontwikkelaars en hun ontwerpers. In nauw overleg met en binnen de gestelde kaders van de gemeente is Provast/Hines met Rijnboutt auteur van dit deel van het Stedenbouwkundig Plan. In de nota zijn ook hoofdstukken over openbare ruimte, beeldkwaliteit en globale blokpaspoorten opgenomen. In het voorjaar 2021 start de inspraak op het concept investeringsnota Hamerkwartier. Naar verwachting wordt deze nota in het najaar vastgesteld.
In dit document wordt nader geschetst wat de ambities en uitgangspunten zijn voor de uitwerking naar een architectuurontwerp.
Situatiefoto’s Bedrijfsgebouwen Draka en Gedempt Hamerkanaal Drakaterrein in het Hamerkwartier
Luchtfoto Drakaterrein in het Hamerkwartier
Draka Rijnboutt
7
Draka Rijnboutt
8 Kaart Stedenbouwkundig Ontwikkelkader
Ontwikkelkader
Deze kaart verbeeldt de uitgangspunten voor het stedenbouwkundig ontwikkelkader en vat deze samen. Deze kaart is het getekende eindresultaat van Fase 2 Plaberum; de definitiefase. In de komende fase wordt deze kaart en de uitgangspunten op basis van onderzoeksresultaten en in samenspraak met erfpachthouders en eigenaren uitgewerkt tot een stedenbouwkundige plankaart. Flexibiliteit Op een aantal vlakken biedt deze kaart flexibiliteit. Met name t.a.v. de positionering van en het aantal te realiseren nieuwe straten, de positionering van hoogteaccenten tot 45 meter en pocketparks zijn flexibel. De legenda bij de kaart maakt dit duidelijk.
Er is veel vraag naar betaalbare woningen in Amsterdam. De gemeente heeft het Hamerkwartier aangewezen als locatie waar ze versneld woningen wil bouwen. Door de gunstige ligging aan het IJ, een betere bereikbaarheid door nieuwe verbindingen (o.a. Noord/ Zuidlijn, toekomstige brug) én het wegtrekken van grootschalige bedrijven, kan het Hamerkwartier uitgroeien tot een levendig stedelijk gebied. Het Hamerkwartier transformeert van bedrijventerrein naar een bruisende, hoogstedelijke woon-werkbuurt. Het industriële karakter blijft zichtbaar. De meest aantrekkelijke, cultuurhistorisch waardevolle en goed functionerende werkgebouwen en voorzieningen blijven staan. De bereikbaarheid van het Hamerkwartier wordt verder verbeterd.
Kaart stedenbouwkundig ontwikkelkader Samenvattend schema >> Projectnota Hamerkwartier gemeente Amsterdam oktober 2018
Het Hamerkwartier wordt een woonbuurt voor iedereen. Insteek is de realisatie van een grote diversiteit aan woningtypes, variërend in grootte, type en prijs. Het economische programma is erop gericht een deel van de bestaande ondernemers te behouden en de groeikansen te benutten van de productieve en creatieve economie. Ook maatschappelijke en commerciële voorzieningen krijgen de ruimte. De nieuwe voorzieningen zullen ook gericht zijn op de bewoners van de omliggende buurten. De openbare ruimte wordt contrastrijk en gevarieerd ingericht, zodat deze verschillende gebruikers bedient. Er wordt gezocht naar dubbelgebruik, zoals mixed use door bedrijven en bewoners. Speciale aandacht is er voor de IJboulevard, de drie havenkommen en de verbindingen met de omliggende buurten.
Stedenbouwkundige plantekening participatie Hamerkwartier gemeente Amsterdam juni 2020
(* zie pagina 35)
Draka Rijnboutt
9
Schema Hamerkwartier
01. Condities
02. Ambities Tempo en volume woningbouw in hoge dichtheid
Context
03. Ontwerpvoorstel / realisatiestrategie Flexibel grid structuur
W.H.Vliegenbos Vogeldorp
Albemarle
Gemengd gebruik in programma en ruimte
Vogelbuurt
Flexibel netwerk Hoofdnetwerk
Niet wonen 1/3
Wonen 2/3
IJ-pleinbuurt
Openbare ruimte
Java-eiland Centrum
Plint 50/50
Eigenaars
Havenkommen Waterfront
Ongedeelde wijk
Groene entrees Pocket parken
Privaat eigendom < 500m2
Typologieën
500 - 1.000m2 1.000 - 2.500m
2
2.500 - 5.000m2 > 5.000m2
Vogelbuurt
Vogeldorp
IJplein
Potentieel
Behouden gebouwen Nieuw te bouwen
1. Waardevolle gebouwen 2. Perceelsgewijze ontwikkeling
Hamerblok
3. Oriëntatie op water 4. Zon 5. Java brug
Kwaliteit > Kwantiteit 1. Kenmerkende architectuur
1. Zonlicht en uitzicht
2. Functie mix
3. Waarde van behouden en hergebruik
4. Financieel schema
2. Onderscheidende openbare ruimte 3. Ruimtelijke en functionele coherentie Gedeeltelijk behouden gebouwen
4. Zon, uitzicht en doorzicht
Behouden gebouwen
12
13
Draka Rijnboutt
10
Geschiedenis
Hamerkwartier Vanaf eind 19e eeuw is er sprake van industriële bedrijvigheid aan de ingepolderde noordoevers van het IJ. Rond 1900 werd besloten om aan de overkant van het IJ een industriegebied in te richten met enkele insteekhavens en kanalen. In de jaren tachtig werden veel kanalen weer gedempt om de bereikbaarheid van het Hamerkwartier, dat op dat moment een belangrijke schakel in de Amsterdamse economie vormde, te verbeteren. De brede en asymmetrische straatprofielen herinneren nog aan die waterstructuren. De afgelopen jaren is het Hamerkwartier veranderd. Was het rond de eeuwwisseling nog een traditioneel bedrijventerrein, nu heeft het gebied een meer gemengd en dynamisch karakter. De laatste jaren hebben er zich ambachtelijke en creatieve bedrijven gevestigd. Historie Drakaterrein In 1910 werd de N.V. Hollandsche Draad- en Kabelfabriek, beter bekend als Draka, opgericht. Op de noordelijke IJoever verrees aan de Boorstraat een fabriekje. De verwachtingen waren hoog gespannen: elektrisch licht verdrong de gasverlichting en de behoefte aan geleidingssnoeren en -kabels groeide snel. Die werden nog niet in Nederland gefabriceerd. Draka sprong in dit gat van de markt. Begin jaren dertig werd in een nieuw fabrieksgebouw de tekst gebeiteld: “Durf Dingen Doen in Donkere Dagen”. Draka was innovatief en vooruitstrevend. In 1960 werkten er 1.400 mensen in de Amsterdamse fabriek.
Drie miljoen kilometer draad en kabel rolde er jaarlijks uit de fabriek, in 5.000 variëteiten.2) In 2016 verhuisden de productieactiviteiten en kwam er een einde aan de spuwende draak in Amsterdam.
De Draka fabriek in 1925 4en5meiamsterdam.nl
historische luchtfoto > 2)
bron: Ons Amsterdam
Draka Rijnboutt
11
Draka Rijnboutt
12
Identiteit van het Hamerkwartier
Een contrastrijk stadsdeel
Wonen en werken voor iedereen
“...waarin het industriële verleden zichtbaar blijft en een hoge diversiteit past aan architectuur, gebouwen, functies en structuren. Een stuk stad dat intensief en verschillend wordt gebruikt, waar oud en nieuw hand in hand gaan en waar zowel oude en nieuwe bewoners zich thuis voelen.”
Focus wonen binnen het Hamerkwartier: - aanpasbaar bouwen voor flexibiliteit doelgroepen - mix aan woninggroottes voor gezinnen, koppels en singles - 30% sociaal, 40% middeldure huur, 30% vrije sector
bron: Gemeentelijke projectnota Hamerkwartier, 2018
Focus werken binnen het Hamerkwartier: - ambachtelijke productie en reparatie - creatieve pioniers - kleinschalige stadsverzorgende bedrijvigheid - experimentele horeca, cultuur en leisure
Draka Rijnboutt
Het Hamerblok
Schema Hamerblok
Kwaliteit
13
Woningmix
Kwaliteit
licht, lucht en uitzicht
Het Hamerblok is een stedenbouwkundig concept uit het Ontwikkelkader voor een samengesteld bouwblok bestaande uit een open onderbouw van maximaal 4-8 bouwlagen met een plint van 8 meter en hoge torens met een gemengd programma. Maakindustrie wordt gecombineerd met woningen en voorzieningen. Het dak van de plint is een groen en collectief gebruiksdak. Binnen de gridstructuur is ruimte voor flexibiliteit en een variërende, ontspannen volumeopbouw, met voldoende licht in de straten. Om vorm te kunnen geven aan een mix van wonen en werken wordt binnen dit grid gewerkt met het ‘Hamerblok’. Dit blok is samengesteld uit verschillende gebouwtypen [toren, loods, strook], waarbinnen wonen en werken worden gecombineerd. Hierdoor kunnen werkunits ... ook in de toekomst veranderen van omvang en in gebruik. Bedrijven kunnen worden gehuisvest in gebouwen met een kolomvrije vloer en een vrije verdiepingshoogte van 8 meter. Stadsappartementen vinden een plaats in hogere gebouwen ... . ... Daaromheen [kan] ruimte vrij blijven voor bedrijven en stadswoningen op de begane grond. Bedrijven kunnen op de begane grond vrij functioneren. Vanuit de woningen kunnen de groene, openbaar toegankelijke daken van bedrijven worden bereikt. Vanuit de appartementen kan er genoten worden van het uitzicht op het IJ en het Vliegenbos, ook vanuit de tweede linie.
Woning typologieën
diverse bloktypen kunnen allerlei woonsoorten huisvesten
Activering van daken
Functie mix
Diversiteit bedrijfstypen
In de bedrijfshallen met een vrije hoogte van 8m kunnen allerlei typen bedrijven komen. Doormiddel van tussenvloeren kunnen er ook kleinere bedrijven komen. Ook in de bebouwing waarin gewoond wordt kunnen vloeren komen met werkfuncties.
€++
€+/-
Functiemix borgen
financieel, door mix vast te leggen en door goed renderende functies te verevenen met minder goed renderende functies
8m vrije hoogte
Geparcelleerd ontwikkelen
Hierdoor kunnen bedrijven een vrij vloer- en palenplan houden. En moeten bedrijfsloodsen gemaakt worden bij iedere torenpositie met een vrije vloehoogte van 8m.
Verdeling gebiedsniveau
Verdeling op straat
Woningen krijgen, net als bedrijven een adres aan de straat. Per ontwikkelveld moet de verdeling wonen/ niet-wonen 1/3 en 2/3 zijn, in het straatbeeld 50/50.
50% niet-wonen en wonen aan de straat
Verdeling totaal programma
2/3
Eigendom + ontwikkeling Flexibele grid verkaveling
Hierbinnen liggen alleen hoofdontsluitingen en belangrijke openbare ruimten vast. Straten kunnen nog wijzigen en zich vervoegen naar andere blokmaten.
1/3
Samen ontwikkelen
Een ontwikkelveld kan bestaan uit diverse eigenaren, die kunnen onafhankelijk van elkaar ontwikkelen. Bestaande bouw kan opgenomen worden in het blok.
Hoogte
Hoogte toren varieert tussen de 30 en 60m
Voor laagbouw zijn rooilijnhoogtes bedacht
bron: Gemeentelijke projectnota Hamerkwartier, 2018 Kavel
Maat varieert tussen de 30 en 60m
16
Draka Rijnboutt
14
Stedenbouwkundig ontwerp Wonen in een creatieve productiewijk aan het IJ Het stedenbouwkundig ontwerp voor Draka is gemaakt op basis van het ontwikkelkader van de gemeente waarin ruimtelijke en programmatische uitgangspunten zijn opgenomen. De opbouw van de bouwblokken is gebaseerd op het Hamerblok. Verspringende bouwvelden In het Ontwikkelkader van de gemeente Amsterdam is nog sprake van langgerekte smalle bouwvelden. Het Drakaterrein beslaat bouwveld A4, A5, A6 en A7 in zijn geheel en ongeveer een derde van bouwveld A3. De structuur van de bouwvelden is in het ontwerp voor Draka aangepast naar drie bouwvelden aan het Gedempt Hamerkanaal in plaats van vier. Hierdoor ontstaat differentiatie in bouwvelddiepte en een prominente positie van het Labgebouw aan een plein.
Verdeling bouwvelden Projectnota Hamerkwartier gemeente Amsterdam oktober 2018
A3 A4 A5 A6 A7
Resultaat na afstemming november 2019
Draka Rijnboutt
15
Stedenbouwkundige principes
Plangebied In blauw de plangrens en in rood de kadastrale grens.
IJ
Zichtrelaties Het verspringen van de bouwvelden beperkt niet het zicht op het IJ. Vanaf het Gedempt Hamerkanaal zijn drie lange zichten op het IJ. Verder zijn het Labgebouw én het bestaande gebouw langs het Havenbekken prominent te zien. Vanuit het hart van het gebied zijn het park en het water nog meer te beleven.
lange zichten korte zichten te behouden en te zien vanaf Gedempt Hamerkanaal
Draka Rijnboutt
16
Positionering torens Aan het IJ staan de torens in de tweede linie. Bebouwing hoger dan 45 meter (de torens) staan hierdoor achter de getekende stippellijn. In de bouwvelden zijn 6 torens hoger dan 40 meter opgenomen. Twee daarvan zijn tussen de 40-50 meter hoog, de andere vier zijn rond de 60 meter, drie zijn tussen de 55-65 meter hoog en één aan het Makersplein is maximaal 70 meter hoog. De torens begeleiden het Gedempt Hamerkanaal en omarmen het Makersplein. De hoek IJ - havenbekken wordt gemarkeerd met een hoger gebouw van 40 meter. Ook aan het Makersplein komt een accent tot 40 meter hoog. Vanuit de torens is vanwege de verspingende posities vrij uitzicht op het IJ. De torens zijn met een setback gepositioneerd op de onder/middenbouw. Vanuit de straat is en daardoor een getrapte massaopbouw te beleven.
30-40 meter 40-50 meter 55-65 meter 60-70 meter te behouden
Programma In het hele plangebied wordt gewoond, zijn kantoren te vinden, horeca en voorzieningen. Door de differentiatie in bouwvelddiepte ontstaat er logischerwijs ook differentiatie in de programmering van de begane grond. Grootschalige functies als maakindustrie en de school worden in de grote bouwvelden opgenomen. school
Het bestaande Labgebouw wordt over alle verdiepingen maakindustrie. De grootste eenheid van de maakindustrie in de grote bouwblokken is circa 1.500 m2 bvo. Deze eenheden zijn tot circa 500 m2 bvo op te delen. Aan het Gedempt Hamerkanaal, het Makersplein en het oeverpark aan het IJ zijn concentraties van kantoren, horeca en voorzieningen te vinden.
voormalig labgebouw, zoekgebied maakindustrie zoekgebied maakindustrie (ambitie niet onder torens) concentratie van kantoren en/of horeca, voorzieningen pocketpark schoolplein/pocketpark (indicatie)
Draka Rijnboutt
17
Gedempt Hamerkanaal
Aa ee
mb tra
lds at
Ontsluiting en parkeren De hoofdontsluiting van het gebied gaat met een éénrichtingslus door het gebied. Naast het Gedempt Hamerkanaal en Aambeeldstraat ontsluit deze route de maakindustrie in het gebied. De ondergrondse parkeergarages worden gevoed vanaf de hoofdontsluiting. De overige straten zijn beperkt toegankelijk voor autoverkeer. Hierdoor ontstaat een autoluw gebied aan het park en het IJ.
Maatvoering profielen De diverse profielen hebben afhankelijk van hun functie een andere maat en een andere inrichting.
hoofdontsluiting ontsluiting auto éénrichtingsverkeer ontsluiting auto - beperkt geen autoverkeer (wel hulpdienstroute park) P
toegang ondergrondse parkeergarage
Draka Rijnboutt
18
Openbare ruimte 18 meter profiel als bouwsteen In het Ontwikkelkader is sprake van straten met een breedte van 15 meter. In het stedenbouwkundig ontwerp voor Draka zijn ook bredere en smallere straten opgenomen. De profielbreedtes hebben een directe relatie met het gebruik. Straten waar laad- en losverkeer is voor de maakindustrie zijn breed. Op die manier is er ook ruimte voor het maken van groene kwaliteit. Straten zonder autoverkeer zijn juist smaller. De basisingrediënten voor alle profielen zijn familie van elkaar. Op die manier ontstaat er samenhang. Door het toepassen van een flexzone van 4 meter breed kan inrichting van de straat verkleuren al naar gelang het gebruik. Het Makersplein, schoolplein en het park kennen een specifieke inrichting.
2,5 m parkeerplaats / 1,5 m plantvak
laad- en loszone
2,5 m fietsenstalling / 1,5 m plantvak
recreatieve ruimte
2 m plantvak / 2 m terras
speelplaats
Het ontwerp van de openbare ruimte wordt gemaakt door de gemeente Amsterdam. In de Investeringsnota Hamerkwartier zijn de ontwerpprincipes van de profielen uitgewerkt.
makersprofiel 18 m - 2 flexzones van 4 meter
rijbaan 4 meter
flexibele ruimte
voetgangersgebied
marge strook
4 m plantvak
Draka Rijnboutt
19
makersprofiel
18 m
buurtprofiel
12 m
woonprofiel
12 m
Draka Rijnboutt
20
Hergebruik bestaand vastgoed
Staalconstructie en labgebouw In het Ontwikkelkader van de gemeente is op het Drakaterrein het Labgebouw aangeduid als een te handhaven opstal en de grote halloods als een te handhaven karakteristiek gebouwelement. Het Labgebouw wordt getransformeerd naar een gebouw met maakindustrie. Een deel van de blauwe spanten uit de grote hal krijgen een plek in de openbare ruimte op het groene Makersplein. De spanten wordt optimaal ingepast.
linksboven: Labgebouw op Drakaterrein rechtsboven: impressie Sigma Cruquius - Amvest / IAA Architecten onder: grote loods met blauwe spanten op Drakaterrein
Draka Rijnboutt
Maquette Hamerkwartier - studio Z-as
21
Draka Rijnboutt
22
Stedenbouwkundige plantekening
De innovatieve en vooruitstrevende Draad- en Kabelfabriek bood in 1960 plek aan 1.400 werknemers. Nu komen er op Draka ruim 1.600 woningen van verschillende grootte, type en prijs. Hoogbouw en laagbouw, voor iedereen. En er is ruimte voor ruim 30.000 m2 commercieel en publiek programma, waaronder maakindustrie, kantoren, horeca en een basisschool. Vanaf het Gedempt Hamerkanaal zijn drie lange zichten op het IJ. Verder zijn het Labgebouw én het bestaande gebouw langs het Havenbekken prominent te zien. Vanuit het hart van het gebied zijn het park en het water nog meer te beleven. De hoofdontsluiting van het gebied gaat met een éénrichtingslus door het gebied. Naast het Gedempt Hamerkanaal en Aambeeldstraat ontsluit deze route de maakindustrie in het gebied met een brede en kwalitatief aantrekkelijke straat. De ondergrondse parkeergarages worden ontsloten vanaf het Gedempt Hamerkanaal. De overige smallere straten zijn beperkt toegankelijk voor autoverkeer. Hierdoor ontstaat een autoluw gebied aan het park en het IJ gericht op de voetganger en de fietser.
sprake van een getrapte massaopbouw waardoor ruimte blijft voor lucht en licht. In de plint is in de grote bouwblokken ruimte voor maakindustrie. Rondom het plein, aan het park en de hoofdontsluiting is ruimte voor horeca, kantoren en andere voorzieningen. De onderbouw is 4 tot 8 bouwlagen hoog. Op de plint zijn groene en collectieve gebruiksdaken, de hoeken zijn soms juist onbebouwd. Dit geeft licht en lucht in de straten en een extra groene beleving. De school komt in het noordwestelijke blok met een schoolplein dat ook een aangename verblijfsplek voor de buurt wordt. Stalen spanten van een grote loods worden hergebruikt en krijgen een plek op het groene Makersplein. Een ontmoetingsplek in het hart van de buurt, gelegen naast het Labgebouw dat wordt getransformeerd naar een gebouw voor de innovatieve maakindustrie en werkplekken. Dit pand wordt onderdeel van een spectaculair bouwblok waarin ook woningen en een horecafunctie komen. Vanaf het publieke en zonnige dakterras is een fantastisch zicht op het oeverpark en het IJ.
In het gebied komen 6 torens van 40 tot 70 meter hoog. De torens begeleiden het Gedempt Hamerkanaal en staan aan het Makersplein. De hoek IJ - havenbekken en het Makersplein wordt gemarkeerd met gebouwen tot 40 meter hoog. Vanuit de torens is vanwege de verspringende posities vrij uitzicht op het IJ. De torens zijn met een setback gepositioneerd op de plint of onderbouw. Vanuit de straat is er daardoor
1:1500
Draka Rijnboutt
23
C
B
A
Draka Rijnboutt
24
Stedenbouwkundige doorsnedes
langsdoorsnede A schaal 1:1000
langsdoorsnede B schaal 1:1000
Draka Rijnboutt
25
dwarsdoorsnede C schaal 1:1000
Draka Rijnboutt
Maquettefoto’s proefverkaveling (oktober 2021) de stedenbouwkundige principes en de regels uit de spelregelkaart zijn vertaald in een stedenbouwkundig massamodel waarin de afgesproken omvang in m2 bvo programma is opgenomen.
26
Draka Rijnboutt
(oktober 2021)
27
Draka Rijnboutt
28
Draka werkt - programma en m2 en aantallen
Ambitie voor het Hamerkwartier In november 2019 is een conceptversie van de nota Hamerkwartier werkt verschenen. Daarin zijn de Bouwstenen voor de realisatie van het Hamerkwartier als Creatieve Productiewijk in opgenomen. Een definitieve versie van dit document wordt onderdeel van de Investeringsnota. • • •
Een multifunctionele levendige plint activeert de straat over de hele dag De architectuur weerspiegelt het woon-werk karakter van het gebied Woon- en werkfuncties vormen een synergie
Programma-afspraken voor het Drakaterrein wonen totaal 120.000 m2 bvo / ca 1.630 woningen wonen sociaal 490 (30%) wonen middensegment 650 (40%) wonen vrije sector 490 (30%) maakindustrie 12.000 m2 bvo kantoren 9.000 m2 bvo voorzieningen 6.500 m2 bvo school 3.900 m2 bvo totaal
151.400 m2 bvo
Programmamix in Hamerkwartier Er bestaat momenteel een mix van commerciële functies waarbij ook de maakindustrie aanwezig is. De transformatie naar een gemengd woon- en werkgebied vraagt om het toevoegen van o.a. maatschappelijke voorzieningen en commerciële verzorgingsfuncties.
De openbare ruimtes in Draka hebben elk hun eigen karakter en daardoor is de verdeling van het gewenste functies op sommige plekken meer voor de hand liggend dan op andere. Vloeibare zonering 1) denk in activiteiten in plaats van functies 2) verbindt activiteiten aan de ruimtes Veranderende Activiteiten 1) stromen 2) overlappen 3) veranderen Parkeren auto's en fietsen Al het parkeren voor het gebied vindt plaats onder de grond, ook parkeren voor bezoekers. In een aantal grages die zijn ontsloten vanaf het Gedempt Hamerkanaal. Op maaiveld zijn in de straten waar auto's kunnen komen wel plekken om te laden en lossen (o.a. maakindustrie en bezorgdiensten) en ruimte om mensen af te zetten of op te halen. In alle blokken is de mogelijkheid om op een goede manier de fiets te parkeren. Het fietsparkeerbeleid van de gemeente Amsterdam is van toepassing.
Doelgroepen bedrijvigheid Hamerkwartier Bron: Hamerkwartier werkt conceptversie oktober 2019
Draka Rijnboutt
29
aan grote doorgangsroute voor zichtbaarheid en bereikbaarheid ruime profielen ter accommodatie van logistiek
interne hoofdroute naar bestemmingen (kade/park/plein)
karakteristiek gebouw geeft belevingswaarde inham in structuur voor veiligheid en geborgenheid
plein in het hart van het plan
gebiedsoverstijgende route met ruimte voor recreatie
Activiteiten ontspannen
kopen
spelen
bewegen
zorgen
vermaken
leveren
ontmoeten
centrale plek met uitzicht over het IJ
Activiteiten ontspannen
kopen
spelen
bewegen
zorgen
vermaken
leveren
verblijven
ontmoeten
Draka Rijnboutt
30
Een opeenvolging van buitenruimten
P U B L I E K Het Hamerblok leent zich voor een gradiënt in toegankelijkheid van openbaar naar privé. Bij Draka zijn twee typen bouwblokken te onderscheiden; grote en kleine. De programmaring van die blokken zorgt voor een subtiel verschil in gebruik van de dakvlakken en de overgang openbaar-privé op maaiveld. Het daklandschap is toegankelijk voor de gebruikers en bewoners van het bouwblok. Het dak kan toegankelijk worden gemaakt vanaf de straat.
SEMI-PUBLIEK S H A R E D
P R I VAT E
Het kleine blok met het bestaande Labgebouw gedraagt zich binnen de reeks van kleine blokken als een special met een meer publiek karakter. Het daklandschap biedt kansen voor een variatie in toegankelijkheid. Hiervoor zijn diverse middelen in te zetten die zijn weergeven in de toolbox.
p u b l i e k bewoners en werknemers b
u
r
e
n
individuen
Differentiatie openbaarheid en type gebruik buitenruimten onderscheid in grote en kleine blokken
Draka Rijnboutt
31
kern
ingebouwde trap
Referenties gebruik en inrichting daklandschap
Toegankelijkheid daklandschap op +8 m
Draka Rijnboutt
32
Gebouwen aan het oeverpark
Aan het IJ komt de groene parel van Hamerkwartier: een 50 meter breed oeverpark als onderdeel van het weidse IJ-landschap. Het park biedt uitzicht op het water op de stad aan de overkant. Het ligt aan de zonnige zijde van het IJ en zal mensen trekken voor sport, spelen, picknicken en ontmoeten. Het IJ-oeverpark wordt dé plek waar stedelingen aan hun vitamine D en beweging kunnen komen, waar iedereen kan uitwaaien en ontspannen, met zicht op de oude stad. Aan het park zijn verschillende Hamerblokken gelegen, waaronder één waarin het voormalige Labgebouw wordt opgenomen die gebruikt zal gaan worden door de maakindustrie. Aan het park komt in de plint een mix van functies met een open uitstraling: wonen, werken (zoals maatschappelijke dienstverlening, creatieve bedrijvigheid) en horeca. Voor de gebouwen langs ligt een brede stoep. De functies dragen bij aan de aangename sfeer in het park, een plek om te ontspannen, samenkomen en te bewegen. Naast een goede functiemix zijn attractieve en levendige plinten met veel entrees en een zorgvuldige overgang tussen openbaar en privé belangrijke ontwerpopgaven. Gevellengtes voor (fietsen)bergingen, technische ruimtes, en afvalvoorzieningen worden zijn zo kort mogelijk.
Commerciële functies zijn zorgvuldig aan de openbare ruimte gepositioneerd. Direct aan de gevel is ruimte voor bijvoorbeeld uitstallingen en terrastafels. Stadswoningen over meerdere lagen, begane grond appartementen en woon-werkwoningen geven het woonprogramma kleur, samen met multifunctionele entrees tot appartementengebouwen. In die entrees is bijvoorbeeld ook plek voor een lobby, leeszaal, hobbyruimte, wasserette of sportruimte. Een plek om elkaar als buurtbewoners te ontmoeten. Wonen wordt afgewisseld met bijvoorbeeld een café, restaurant, zorgfunctie, buurtwerkplek en creatieve bedrijvigheid. Bij het ontwerp voor de woningen is aandacht voor privacy en goede toegankelijkheid, zonder een gesloten of afstandelijke uitstraling te realiseren. Te denken valt daarbij aan een licht verhoogde begane grond tot maximaal 50 cm, een terugliggende entreepartij en/of buitenruimte, een binnen de rooilijn en in de architectuur meeontworpen zitbank of plantenbak. Aan de gevel is ruimte voor een margezone, zoals een Delftse stoep, een in de verharding aangeduid vlak of geveltuin. Privatisering door voortuinen is geen oplossing.
Draka Rijnboutt
33
GSPublisherVersion 434.91.94.100
GSPublisherVersion 434.91.94.100
GSPublisherVersion 447.91.93.100
Divers gebruik van de plint GSPublisherVersion 434.91.94.100
GSPublisherVersion 447.91.93.100
Draka Rijnboutt
34
Bezonning
l
anaa
amerk
mpt H
Gede
Ham at
erstra straat
Ketel
Voor Draka is op basis van het stedenbouwkundig plan de bezonning onderzocht. Daarvoor zijn de data van de lichte TNO norm gehanteerd, 19 februari tot en met 21 oktober. Ham at
erstra
De uitgevoerde analyse van het zon- en schaduwpad maakt een nieuwe kijk op ontwerpbeslissingen mogelijk, met name voor de keuze van het plintprogramma, de bereikbaarheid en het gebruik van dakterrassen, positionering van balkons en de inrichting van de openbare ruimte.
straat
Ketel
Hierdoor is het mogelijk om om innovatieve, duurzame en interessante ontwerpoplossingen voor te stellen, die aantrekkelijkheid, klimaat, tijd en de cultuur van leven met elkaar integreren.
l
anaa
amerk
mpt H
Gede
straat
er Ham
Het Draka-terrein bestaat uit een hoge dichtheid van gebouwen met flinke torens. Hun ligging en opbouw is echter zo ontworpen dat de openbare ruimte, die zo wenselijk is in de stad, divers is, vol licht en kwaliteit. Een openbare ruimte die aanmoedigt tot verblijf, beweging en sociale interactie. Deze wijk is de schakel tussen Amsterdam Noord en IJ en moet voor iedereen zowel bereikbaar als aantrekkelijk zijn. Dit wordt in dit plan gerealiseerd met een variatie aan fijne en zonnige plekken om naar toe te gaan.
l
anaa
amerk
mpt H
Gede
straat
Ketel
at erstra
Ham
Als onderdeel van de HER is een uitgebreide bezonningsstudie gemaakt. Deze wordt bij het verder doorontwikkelen van de plannen herzien.
l
anaa
amerk
mpt H
Gede
straat
Ketel
Schaduwstudie obv model 03-2021
Draka Rijnboutt
35
groen in de zon
groen in de zon
groen in de schaduw
groen in de schaduw
verblijf plek
verblijf plek
speciaal
speciaal
extra schoolplein (indicatie)
extra schoolplein (indicatie)
groen in de zon
groen in de zon
groen in de schaduw
groen in de schaduw
verblijf plek
verblijf plek
speciaal
speciaal
extra schoolplein (indicatie)
Extra schoolplein (indicatie)
Bezonningsstudie obv model 03-2021
)
r
e rie
l
tie
n)
)
- toepassing van minimaal 5 maatregelen uit het handboek natuurinclusief bouwen (bv. nestkasten) Draka Rijnboutt - 30% van opp. van het perceel is groen van hoge kwaliteit; substraatdikte op daken > 10 cm - rainproof bij 60 mm neerslag - vertraagde afvoer hemelwater (max. 2,5 L/m2/h) - hergebruik van hemelwater voor bevloeiing KANS - rainproof bij 90 mm neerslag - hergebruik van hemelwater voor toiletspoeling middels gescheiden systeem - 25% van de gevel voorzien van groene beplanting - toepassing van groene daken voor waterrettentie i.c.m. zonnepanelen en toegankelijke daktuinen
Kansen voor duurzaamheid
extensief groen dak
natuurdak
- EPC = 0 (90%) - < 0,1 (10%) - 50% pp voorzien van elektrische oplaadpunten - deelsysteem voor elektrisch vervoer (fiets/auto) - collectieve toepassing dimbare ledverlichting - collectief WKO-systeem i.c.m. oppervlaktewater KANS - zon op hoogste daken + geschikte gevels - opslag in elektrische (deel)auto’s parkeergarage - slim koppelen van evt. restwarmte maakindustrie
36
- toe hand - 30% kwa - rai - ver - her KAN - rai - her midd - 25% - toe i.c.
intensief groen dak
bruin dak
Duurzaamheid is een belangrijk onderwerp voor de zie: ‘Natuurinclusief bouwen en ontwerpen in twintig ideeën’ - Gemeente Amsterdam ontwikkeling van het Hamerkwartier. De gemeente werkt thema’s uit zoals energie, groen, bewegen en mobiliteit, gezonde bouwmaterialen en afvalsystemen. Voor Draka zijn duurzaamheidseisen vastgelegd in bijlage 8a en 8b van de Anterieure Overeenkomst tussen de gemeente Amsterdam en Provast/Hines. In dit document worden de belangrijkste eisen en een aantal kansen voor duurzaamheid benoemd en in beeld gebracht.
zie: ‘N
Gezond wonen
Grondstoffen en materialen
EIS - menging van wonen, werken en leven - ontmoeting en zichtrelaties op blok- en wijkniveau - geleding in bouwmassa voorkomt windhinder KANS - gradiënten in privé/privaat, besloten/open ruimtes - gemeenschappelijke daktuinen - trap centraal in entreehallen i.p.v. lift - natuurlijke ventilatie waar mogelijk
EIS - MPG < 0,7 (exc. materialen voor energie opwekking) - collectief afvalscheiding-systeem (glas, papier, PMD, textiel) - geen toepassing van toxisch materiaal - 25% gerecycled en 50% hernieuwbaar materiaal KANS - MPG < 0,5 (exc. materialen voor energie opwekking) - hergebruik van bestaande bebouwing/constructie - opstellen van materialenpaspoorten - toepassing houtbouw waar mogelijk (FSC)
* wordt na vaststelling in de gemeenteraad na 1 juli 2021 omgezet naar 3 aparte BENG-normen, alsmede de toevoeging van de eis TOjuli (Temperatuur Overschrijiding)
Energie en mobiliteit
Biodiversiteit en klimaat
EIS
EIS - toepassing van minimaal 5 maatregelen uit het handboek natuurinclusief bouwen (bv. nestkasten) 40% van opp. van het perceel is groen van hoge - 30% kwaliteit; substraatdikte op daken > 10 cm - rainproof bij 60 mm neerslag - vertraagde afvoer hemelwater (max. 2,5 L/m2/h) - hergebruik van hemelwater voor bevloeiing KANS - rainproof bij 90 mm neerslag - hergebruik van hemelwater voor toiletspoeling middels gescheiden systeem - 25% van de gevel voorzien van groene beplanting - toepassing van groene daken voor waterrettentie i.c.m. zonnepanelen en toegankelijke daktuinen
- EPC = 0 (90%) - < 0,1 (10%) Flexibel bouwen
- 50% pp voorzien van elektrische oplaadpunten - deelsysteem voor elektrisch vervoer (fiets/auto) EIS collectieve toepassing dimbare --gebouwontwerp en indeling die ledverlichting gezondheid van - collectief WKO-systeem de gebruiker ondersteunt i.c.m. oppervlaktewater KANS KANS zon op hoogste daken + geschikte gevels die deels --sparingen opnemen in dragende wanden -worden opslag in elektrische ingevuld met (deel)auto’s eenvoudig teparkeergarage demonteren -woning-scheidende slim koppelen van evt. restwarmte maakindustrie wanden - studio’s kunnen worden samengevoegd naar een grotere woning of geheel veranderen qua functie
ng ie
ak
- gebouwontwerp en indeling die gezondheid van de gebruiker ondersteunt KANS - sparingen opnemen in dragende wanden die deels worden ingevuld met eenvoudig te demonteren woning-scheidende wanden - studio’s kunnen worden samengevoegd naar een grotere woning of geheel veranderen qua functie
extensief groen dak
natuurdak
Flexibel bouwen
intensief groen dak
bruin dak zie: ‘Natuurinclusief bouwen en ontwerpen in twintig ideeën’ - Gemeente Amsterdam
EIS - gebouwontwerp en indeling die gezondheid van de gebruiker ondersteunt KANS - sparingen opnemen in dragende wanden die deels worden ingevuld met eenvoudig te demonteren woning-scheidende wanden - studio’s kunnen worden samengevoegd naar een Energie en mobiliteit grotere woning of geheel veranderen qua functie EIS - EPC = 0 (90%) - < 0,1 (10%) - 50% pp voorzien van elektrische oplaadpunten - deelsysteem voor elektrisch vervoer (fiets/auto) - collectieve toepassing dimbare ledverlichting - collectief WKO-systeem i.c.m. oppervlaktewater KANS - zon op hoogste daken + geschikte gevels - opslag in elektrische (deel)auto’s parkeergarage - slim koppelen van evt. restwarmte maakindustrie
Grondstoffen en materialen
Gezond wonen
EIS - MPG < 0,7 (exc. materialen voor energie opwekking)
EIS - menging van wonen, werken en leven
Bio
EIS - toe hand - 30% kwa - rai - ver - her KAN - rai - her midd - 25% - toe
Draka Rijnboutt
37
Draka Rijnboutt
38
Stedenbouwkundige spelregels Toelichting In de spelregelkaart met bijbehorende doorsneden zijn de ruimtelijke kaders van het stedenbouwkundig plan vastgelegd met vaste, dynamische en flexibele randvoorwaarden. De verdeling van verschillende programmaonderdelen is met een aparte kaart en doorsneden weergegeven. Massa en ruimte De maximale bouwhoogte wordt met kleuren weergeven. De torens hebben een variabele hoogte rond een vaste waarde. Gemiddeld zijn ze niet hoger dan de vaste waarde. Alle bebouwing boven de 21 meter is haaks georiënteerd op het IJ. De oppervlakte van één verdiepingsvloer van torens tussen de 21 meter en 40-50 meter hoogte is maximaal 600 m2 bvo evt. te vergroten met 10% buitenruimtes. Torens die hoger zijn dan 50 meter hebben vanaf 21 meter een verdiepingsvloer van maximaal 500 m2 bvo. Ook deze vloeren zijn eventueel te vergroten met 10% buitenruimtes. Langs het Gedempt Hamerkanaal, het IJ inclusief het havenbekken en rondom het Makersplein staat de bebouwing in de rooilijn. Ook alle hoeken van de bouwvelden worden bebouwd met minimaal een hoge plint. De overige rooilijnen zijn flexibel. Gevelwanden hebben een variërende hoogte. Er is variatie tussen 8 en 21 meter met in de tweede lijn opgaande accenten. Alle bouwmassa hoger dan 21 meter heeft een minimale setback van 2,5 meter. Deze setback kan zich tussen de 8 en 21 meter hoogte bevinden.
In overleg kunnen externe factoren de maatvoering en positie van de setbacks beïnvloeden. De middenbouw heeft per bouwveld meerdere
openingen. Dat kan een doorzicht zijn naar een daktuin of bijvoorbeeld een open hoek conform het ‘Hamerblok’ zoals verbeeld in het Ontwikkelkader van de gemeente. In de spelregelkaart zijn de openingen schematisch weergegeven. In de vervolgfase wordt de minimale breedte van de openingen bepaald. De exacte plaats wordt vastgesteld als de bouwblokken ontworpen worden. In de maquette zijn de principes zichtbaar gemaakt. Het grote bouwblok aan het IJ wordt vormgegeven als special waar de Hamerblokregels niet strikt van toepassing zijn. De special is nader omschreven in de Investeringsnota deel B. Programma De school komt in de noord-westelijke hoek van het plangebied in een gebouw van 3 of 4 bouwlagen. In het bouwveld komt 1600 m2 aan schoolplein/ pocketpark. De maakindustrie kan onder andere worden gehuisvest in de dubbelhoge plint van de drie noordelijke blokken en de special aan het IJ/havenbekken.Het Labgebouw vult zich over vier bouwlagen met maakindustrie en mogelijk ook kantoor. Maakindustrie heeft een omvang tussen de circa 500 en 1.500 m2 bvo per eenheid. Kantoren, horeca en voorzieningen liggen verspreid door het gebied. Deze functies concentreren zich rondom het Makersplein, aan het Park en aan het Gedempt Hamerskanaal en de Aambeeldstraat. Er is één kantoor met een maximale omvang van 3.000-5.000 m2 bvo. Verder zijn er kleinere kantooreenheden.
In het gehele gebied wordt gewoond. De verschillende woningtypen worden verspreid over het gebied. De typologiemix verschilt aan de zijde van het Gedempt Hamerkanaal en de zijde van het IJ. De sociale
woningbouw en het middensegment bevinden zich voornamelijk in de noordelijke blokken. De vrije sector voornamelijk in de blokken aan het IJ. In de oost-west richting is het programma evenredig verdeeld. Nadere uitwerking van de verdeling van het programma wordt meegenomen in de volgende fase van het stedenbouwkundig plan. Onder de bouwvelden kunnen zich, in één kelderlaag, parkeergarages bevinden. Onder het labgebouw bevindt zich geen garage. De garages kunnen onderling worden gekoppeld. De toegangen tot de garages bevinden zich aan de hoofdontsluiting (Gedempt Hamerkanaal) en bevinden zich niet op de hoek van een bouwveld. In de Spelregelkaart programma op pagina 42 is met bandbreedtes aangegeven hoeveel nietwoonprogramma per blok aanwezig is. Bovenstaande tekst is onderdeel van de Anterieure Overeenkomst met de gemeente. Net als de spelregelkaarten. De tekst is op onderdelen gewijzigd n.a.v. overleg supervisor op 3 maart 2021 (richting torens, hoogte gebouw tbv verplichte setback), na overeenstemming met de gemeente Amsterdam over de inpassing van de school in juli 2021 en een gesprek over specials met de supervisor op 25 november 2021.
In de kaarten zijn een aantal wijzigingen doorgevoerd, de toren aan de noord-oostzijde houdt meer afstand tot de Exclusiva kavel en is haaks georiënteerd op het IJ, de twee straten langs het het blok met het bestaande Labgebouw zijn 12 meter in plaats van 8 meter breed, in het blok van de school is meer ruimte voor een schoolplein/pocketpark en het oostblok aan het IJ wordt vormgegeven als special en heeft een maximale middenbouwhoogte van 30,5 m in plaats van 21 m.
Draka Rijnboutt
39
Draka Rijnboutt
40
Spelregels massa 65m
m
> 40
m
> 40
49.5m
60m 15m
25m
40-50m
55-65m
>
40
> 30m
m
> 40m
schoolplein+ pocketpark ca 1600 m2
100.4m 88.4 m
footprint school ca 1250 m2
> 30m
18m 15m
64.4m 77.8m
55-65m
12m
> 30m
60-70m min 16m
18m
>2
24m
0m
12m
40-50m 55-65m
30-40m 15m
36.8m
50m
39.6m
12m
12m
12m
44.8m
33m
60m
50m
15m
44m 56m
30-40m
80m
> 20m
12m
> 20m
kadaster lijn plangrens
Draka Rijnboutt
41
55 - 65m 55 - 65m 55 40 -- 65m 50m 40 - 50m 40 - 50m 30.5m 30.5m 21m 21m 30.5m 8m 21m 8m
A A A
A A A
8m
55 - 65m 55 - 65m
hoogbouw 30 - 70m middenbouw < 30,5m middenbouw < 21m Zoekruimte schoolplein (circa 1600m2)
> 40m
B B bandbreedte hoogtes torens (gemiddelde hoogte is 45/60m, B 1x uitzondering 70m)
setback optioneel min. 2,5 meter
65m
harde rooilijn
8m 21m 8m
B B B
8m
49.5m 25m
flexibele rooilijn
60 - 70m 60 - 70m
bouwhoogtegrens
4 0 -5 0 m
minimale afstand hoogbouw
40 - 50m 40 - 50m 30m
oriëntatie van de hoogbouw
>
5 5 -6 5 m
oriëntatie van de middenbouw
18m
hartlijn van de straat
>4
15m
> 30m
openingen middenbouw positie indicatief
C C C
60 - 70m
0m
ool n t sch footpri 50 m2 2 1 a c lplein+ sch oo tpark p ocke m 2 0 ca 160
40 - 50m 30.5m 30.5m 21m 21m 30.5m 8m 21m 8m 8m
> 30m
6 0 -7 0 m
C C C
0m
setback vanaf 21m min. 2,5 meter
>4
bestaande gebouw
55 40 -- 65m 50m 40 - 50m 30-40m 30-40m 40 - 50m 30.5m 30.5m 30-40m 21m 21m 30.5m
6
Draka Rijnboutt
42
Spelregels programma P
P
C
P
Maakindustrie:
footprint school ca 1250 m2
2.000-3.000 m2
A
schoolplein+ pocketpark ca 1600 m2
Commercieel: School:
4.000-7.000 m2
3.900 m2
kantoor max 5.000 m2
Schoolplein:
Maakindustrie:
1600 m2
2.000-4.000 m2
Maakindustrie:
Commercieel:
0-2000 m2
2.000-4.000 m2
A’
Commercieel: 1.500-4.000 m2
B’ Maakindustrie:
Maakindustrie:
Maakindustrie:
Maakindustrie:
Maakindustrie:
0 m2
0 m2
3.000-5.000 m2
0-1.000 m2
1.000-2.000 m2
Commercieel:
Commercieel:
Commercieel:
Commercieel:
Commercieel:
150-750 m2
150-750 m2
1.000-3.000 m2
750-1.500 m2
1.500-4.000 m2
C’
Draka Rijnboutt
43
55 55 -- 65m 65m
55 - 65m 40 40 -- 50m 50m 40 - 50m 30.5m 30.5m 21m 30.5m 21m 21m 8m 8m
A A A
8m
Voorkeurspositie parkeergarages kelder ambitie is 3 parkeerbakken, indicatie van de toegangen
A A A
55 55 -- 65m 65m 55 - 65m 40 40 -- 50m 50m 30-40m 40 - 50m 30-40m 30.5m 30.5m 30-40m 21m 30.5m 21m 21m 8m 8m
B B B
P
8m
P
B B B
P
60 60 -- 70m 70m 60 - 70m
footprint school ca 1250 m2 schoolplein+ pocketpark ca 1600 m2
maakindustrie met wonen / commercieel regulier / kantoren wonen met commercieel regulier / kantoren wonen met concentratie commercieel regulier / kantoren school schoolplein zoekgebied parkeren (doorsnede)
C C C
40 40 -- 50m 50m 40 - 50m 30.5m 30.5m 21m 30.5m 21m
P P
21m 8m 8m 8m
P
C C C
Draka Rijnboutt
44
Blokpaspoorten Ontwerpthema's en beeldkwaliteit Het Hamerkwartier krijgt een eigen kwaliteit, herkenbaar in de Amsterdamse verstedelijking van de 20’er jaren van de 21ste eeuw. Kenmerkend voor het Hamerkwartier is de geleidelijke transitie van een bedrijventerrein (aan het IJ) naar een Creatieve Productiewijk waarin bedrijvigheid en (gemengde) woongebouwen elkaar afwisselen. Bouwblokken bestaan uit verschillende gebouwen, groot en klein, met elk een eigen bestemming. In deze opzet zijn bestaande gebouwen geïntegreerd; ze herinneren aan de primair bedrijfsmatige oorsprong van het terrein, en bieden ruimte aan de maakindustrie en de creatieve bedrijvigheid en voorzieningen. De overheersende typologie is het “Hamerblok”, waaraan zowel de verandering als de geheel nieuwe bouwblokken voldoen. Woon- en werkfuncties vormen een synergie. De blokpaspoorten in dit document zijn een doorwerking van de spelregelkaarten. De blokpaspoorten zijn door middel van een volumestudie getoetst aan het gegeven programma. In de blokpaspoorten zit gemiddeld 40% overmaat.
Oriëntatie en beeld Zowel de plint en onderbouw als de torens dienen alzijdig georiënteerd te zijn. Het ensemble van gebouwen vormt een elegant silhouet aan de horizon én levert een aantrekkelijk beeld op aan de straat. Het dak van de plint is groen draagt bij aan de beleving op het straatniveau. Aansluiting op de openbare ruimte De plinten dienen nadrukkelijk bij te dragen aan het goed functioneren en de levendigheid van het openbare domein, met name in de openbare ruimte langs het water en de pleinen. De plint dient een open en uitnodigende uitstraling te hebben en goed aan te sluiten op de verschillende type openbare ruimtes rondom het gebouw. De materialisering en de detaillering van de plint dient een menselijke maat te hebben en bij te dragen aan een levendig straatbeeld. De programmering van de plint is een belangrijk onderdeel hierin.
In de Investeringsnota is de Beeldkwaliteit voor het gehele Hamerkwartier beschreven. Deze nota wordt na vaststelling inspiratie voor de architect, het handvat voor de supervisor en het toetsingskader voor welstand. Het is leidend bij de ontwikkelingen.
Leesbaarheid van het gebouw Er wordt gevraagd om een gevarieerd woningbouw- en publieksprogramma te realiseren. De architect wordt uitgedaagd om de leesbaarheid van dit programma tot uitdrukking te laten komen in het ontwerp van het blok. De architectuur weerspiegelt het woon-werk karakter van het gebied.
Verhouding tot de omgeving De gebouwen hebben een hoge zichtbaarheid vanuit verschillende richtingen en vanaf uiteenlopende afstanden. Daardoor dienen ze zich goed in te passen in zowel de landschappelijke als de stedelijke omgeving.
Impact op microklimaat De impact van het gebouw op de direct omliggende openbare ruimte en de verblijfskwaliteit ervan is cruciaal voor de ontwikkeling van het Hamerkwartier. Bij het ontwerp moet ingezet worden op het zo veel
mogelijk beperken van wind- en schaduwhinder in de openbare ruimte. Bouwregels Bouwen in de rooilijn is belangrijk, maar niet dogmatisch. Hoeken van bouwblokken staan wel altijd in de twee rooilijnen, net als langs de stedenbouwkunidge hoofdstructuur en het centrale plein. Andere gebouwen mogen (maximaal 2 meter) naar achteren worden geplaatst. Overschrijdingen van de rooilijn en uitkragingen buiten de rooilijn zijn, met uitzondering van balkons, niet toegestaan. De nieuwe gebouwen kenmerken zich door: • Een gebouw staat duidelijk op de grond; plint, eventuele middenbouw en eventuele toren vormen één geheel. • Een duidelijke plint van ca 8 meter hoogte. Dit kan ook de totale hoogte van een gebouw zijn. De plint onderscheidt zich van de boven gelegen volumes door mate van openheid, toepassing van het materiaal en het ontbreken van uitkragende buitenruimtes. • Plint en onderbouw hebben een overwegend verticale opbouw en ritmiek, rijke detaillering en plastiek. De aansluiting op maaiveld hoort daar bij; de maten van de geveldiepte staan in goede verhouding tot de omvang van het gebouw. • Hoogbouw staat terug ten opzichte van de plint en/ of onderbouw tot 21 meter. De maten van de setbacks volgen uit het stedenbouwkundig plan. • Elk gebouw heeft een eigen karakter en architectonische expressie. Duurzaamheidsmaatregelen kunnen daarin mede onderscheidend zijn.
Draka Rijnboutt
•
Elk gebouw op een hoek is overhoeks ontworpen met twee gelijkwaardige gevels.
Buitenruimtes maken nadrukkelijk onderdeel uit van de gevelopbouw. De beoogde slankheid van de torens mag niet negatief worden beïnvloed door de balkons. De buitenruimtes zijn nadrukkelijk onderdeel van de gevelcompositie. Specifiek voor Draka Het Draka-terrein is, op één gebouw na, geheel nieuw. De gelaagdheid die andere delen van het Hamerkwartier kenmerkt door het samengaan van bestaande en nieuwe gebouwen, moet hier worden gemaakt in de nieuwbouw van de acht bouwblokken. Het stedenbouwkundig plan is daarvoor de met de gemeente overeengekomen opzet. Elk blok kent een uitwerking van het Hamerblok-principe, een gemengd programma en een gedifferentieerde opbouw. De blokken verschillen in omvang. Onder de drie blokken aan het Gedempt Hamerkanaal bevinden zich parkeergarages. Deze zijn zijn van invloed op de bovengelegen structuur van, met name, de hogere gebouwen. De positie van de hogere gebouwen/torens ligt grotendeels vast. Er is nog beperkte ruimte om te schuiven. Datzelfde geldt voor de ruimtes voor de maakindustrie. In het stedenbouwkundig plan is de structuur op hoofdlijnen bepaald. Naast elkaar staande gebouwen zijn zelden hetzelfde in breedte, hoogte of bestemming. In de architectuur wordt dat effect nog versterkt.
45
Draka Rijnboutt
46
Blokpaspoorten In de openbare ruimte, maar verbonden aan enkele gebouwen, worden delen van de staalconstructie van de bestaande Draka-hallen opgenomen. Dit is richtinggevend voor de gebouwen van de betreffende blokken. De gelijktijdige ontwikkeling van de blokken van Draka maakt het mogelijk een integrale benadering van het daklandschap te volgen, waarbij daken mogelijk zelfs geschakeld kunnen worden. Het betreft hier dan voornamelijk de daken boven de plint, dus op ongeveer 8 meter hoogte.
Hoogteligging
Bloknummering
Op basis van het Rainproofbeleid van de gemeente Amsterdam moet het Drakaterrein naar twee kanten afwateren, naar het Gedempt Hamerkanaal en naar het Oeverpark. De hoogste punten zouden rondom de +1.25m zijn, en de laagste punten ongeveer +1.00 m. In het plangebied en aan de oost- en westzijde zijn bestaande gebouwen waarbij met het bepalen van de hoogteligging van het gebied rekening moet worden gehouden. Het Lab-gebouw in het plangebied heeft een peil van ca 1.25 net als de gebouwen op de hoek Gedempt Hamerkanaal / Hamerstraat. In een volgende fase wordt dit in nauw overleg met de gemeente Amsterdam uitgewerkt.
In dit document zijn de bouwvelden van 1 - 8 genummerd. In de Investeringsnota zijn alle blokken anders gecodeerd. Op de schematische kaart zijn beide nummers per blok weergegeven.
1 A7
8 A6
7 A8
2 A9
6 A10
3 A12
5 A11
4 A13
ördinaten 88570,209
88579,238
88480,537
88471,504
88582,537
Draka Rijnboutt
47
Coördinaten
NR. 1. 1
De coördinaten van de hoekpunten van de bouwblokken zijn vastgelegd in een kaart. Deze punten komen overeen met het blokkenpaspoort van de gemeente in de Investeringsnota en de Verbeelding van het Bestemmingsplan.
x coördinaten Y coördinaten 123367,864 488570,209
1. 2
123416,297
488579,238
1. 3
123434,698
488480,537
1. 4
123386,266
488471,504
2. 1
123433,992
488582,537
2. 2
123497,891
488594,45
2. 3
123514,093
488507,546
2. 4
123450,194
488495,633
3. 1
123515,586
488597,749
3. 2
123554,887
488618,766
88490,797
3. 3
123578,825
488587,914
88496,845
3. 4
123586,732
488545,502
88441,794
3. 5
123527,39
488534,438
4. 1
123529,589
488522,641
4. 2
123588,932
488533,705
4. 3
123603,595
488455,057
488425,34
4. 4
123544,252
488443,993
88459,707
5. 1
123489,751
488490,797
5. 2
123522,192
488496,845
5. 3
123532,455
488441,794
5. 4
123500,014
488435,746
6. 1
123436,105
488468,614
6. 2
123472,612
488475,541
6. 3
123480,127
488476,942
6. 4
123488,217
488433,546
6. 5
123444,198
488425,34
7. 1
123388,465
488459,707
7. 2
123424,312
488466,393
7. 3
123432,402
488423,14
7. 4
123396,529
488416,452
8. 1
123334,473
488449,637
8. 2
123373,72
488456,957
8. 3
123381,784
488413,703
8. 4
123342,615
488406,401
488594,45
88507,546
88495,633
88597,749
88618,766
88587,914
3.2
2.2
88545,502
3.1 3.3
88534,438
88522,641
2.1
1.2
88533,705
88455,057
1.1
88443,993
3.4
88435,746
88468,614
3.5
88475,541
4.2
88476,942
88433,546
4.1
88466,393
2.3
488423,14
88416,452
5.2
2.4
88449,637
5.1
88456,957
88413,703
1.3
88406,401
6.2 1.4
N/A
7.2
6.3
6.1
7.1
8.2
4.3
8.1 5.3 6.4 7.3 8.3 8.4
7.4
6.5
5.4
4.4
0
N/A
N/A
zuid-west
Draka Rijnboutt
noord-oost
Blokpaspoorten
48
65m
50m
55m 40m
Bouwblok 1
onderbouw < 21m
Oppervlak footprint bebouwing: 3347 m2 (exclusief plein(en) met oppervlak van 1600 m2) Maximale afmeting buitenmaat bouwveld: ca 49.3*100,4 m Max bouwcontour: 37.400 m2 bvo school
Programma totaal
65m
plint > 8m
55m
school onderbouw < 21m
ca 24.300 m2 bvo 60-70% van max bouwcontour
plint > 8m
setback 2,5m
School: 3.900 m2 buitenruimte Maakindustrie: 0-2.000 m2 Commercieel: 1.500-4.000 m2
65m
55m 50m
verdiepingen 3,1m bruto (2,7 netto) 40m
middenbouw < 30,5m onderbouw < 21m
school IV lagen
plint > 8m
zuid maakindustrie wonen
oost
noord
west
Draka Rijnboutt
49
PLOT 1 - hoogtes, setbacks, buitenruimtes zuid-west
noord-oost
zuid-west
noord-oost
65m 50m 55m 40m
onderbouw < 21m school
plint > 8m
65m 55m
school
ogtes, setbacks, buitenruimtes
onderbouw < 21m
west
noord-oost
plint > 8m setback 2,5m buitenruimte 65m 50m 55m
setback ≥2,5 meter buitenruimte inpandig buitenruimte, inpandig (uitkragend alleen in overleg met supervisor) buitenruimte, inpandig of uitkragend, alleen binnen footprint blokpaspoort indicatieve hoogte/bandbreedte van de torens 40m
onderbouw < 21m
plint > 8m
65m 55m
school
onderbouw < 21m plint > 8m
Draka Rijnboutt
50
Blokpaspoorten
70m 60m
50m 40m
Bouwblok 2
middenbouw < 30,5m
70m 60m
Oppervlak footprint: 5746 m2 Maximale afmeting buitenmaat bouwveld: ca 65,0*88,4 m Max bouwcontour: 59.700 m2 bvo
middenbouw < 30,5m
50m
onderbouw < 21m
40m
plint > 8m
plint > 8m
Programma totaal
ca 33.900 m2 bvo 55-65% van max bouwcontour
setback 2,5m
Maakindustrie: 2.000-4.000 m2 buitenruimte Commercieel: 2.000-4.000 m2
70m
60m
verdiepingen 3,1m bruto (2,7 netto) 50m
40m
middenbouw < 30,5m onderbouw < 21m
plint > 8m
zuid
oost
onderbouw < 21m
noord maakindustrie wonen
west
Draka Rijnboutt
51
PLOT 2 - hoogtes, setbacks, buitenruimtes zuid-west
noord-oost
zuid-west
noord-oost 70m 60m 50m 40m
middenbouw < 30,5m
70m 60m
middenbouw < 30,5m
50m
onderbouw < 21m
40m
onderbouw < 21m
ogtes, setbacks, buitenruimtes plint > 8m
west
noord-oost
setback 2,5m 65m 50m 55m
setback ≥2,5 meter buitenruimte inpandig buitenruimte, inpandig (uitkragend alleen in overleg met supervisor) buitenruimte, inpandig of uitkragend, alleen binnen footprint blokpaspoort indicatieve hoogte/bandbreedte van de torens
buitenruimte
40m
onderbouw < 21m
plint > 8m
65m 55m
school
onderbouw < 21m plint > 8m
plint > 8m
Draka Rijnboutt
52
Blokpaspoorten 65m 55m
Bouwblok 3
middenbouw < 30,5m middenbouw < 30,5m
Oppervlak footprint: 4000 m2 Maximale afmeting buitenmaat bouwveld: ca 60,4*77,9 m Max bouwcontour: 44.000 m2 bvo Programma totaal
setback 2,5m
onderbouw < 21m
onderbouw < 21m
plint > 8m
plint > 8m
ca 23.400 m2 bvo 50-60% van max bouwcontour
buitenruimte Maakindustrie: 2.000-3.000 m2 Commercieel: 4.000-7.000 m2 (kantoor max 5.000 m2)
65m
55m
verdiepingen 3,1m bruto (2,7 netto)
middenbouw < 30,5m onderbouw < 21m
plint > 8m
zuid
oost
noord
west
Draka Rijnboutt
53
PLOT 3 - hoogtes, setbacks, buitenruimtes zuid-west
noord-oost
zuid-west
noord-oost
65m 55m
middenbouw < 30,5m middenbouw < 30,5m onderbouw < 21m
ogtes, setbacks, buitenruimtes
plint > 8m
west
noord-oost
setback 2,5m 65m 55m
buitenruimte
50m
setback ≥2,5 meter buitenruimte inpandig buitenruimte, inpandig (uitkragend alleen in overleg met supervisor) buitenruimte, inpandig of uitkragend, alleen binnen footprint blokpaspoort indicatieve hoogte/bandbreedte van de torens 40m
onderbouw < 21m
plint > 8m
65m 55m
school
onderbouw < 21m plint > 8m
onderbouw < 21m plint > 8m
Draka Rijnboutt
54
Blokpaspoorten 65m
middenbouw < 30,5m
55m
65m 40m
Bouwblok 4 'special' Oppervlak footprint: 4829 m2 Maximale afmeting buitenmaat bouwveld: ca 60,4*80,0 m Max bouwcontour: 56.250 m2 bvo Programma totaal
setback 2,5m
55m
40m 30m
middenbouw < 30,5m
onderbouw < 21m
onderbouw < 21m
plint > 8m
plint > 8m
ca 34.300 m2 bvo 55-65% van max bouwcontour
buitenruimte Maakindustrie: 1.000-2.000 m2 Commercieel: 1.500-4.000 m2
65m
55m
40m
30m
onderbouw < 21m
plint > 8m
zuid
oost
noord
west
Draka Rijnboutt
55
PLOT 4 - hoogtes, setbacks, buitenruimtes zuid-west
noord-oost
zuid-west
noord-oost
65m middenbouw < 30,5m
55m
65m 40m
55m
40m 30m
ogtes, setbacks, buitenruimtes
west
noord-oost
setback 2,5m 65m 55m
buitenruimte
50m
setback ≥2,5 meter buitenruimte inpandig buitenruimte, inpandig (uitkragend alleen in overleg met supervisor) buitenruimte, inpandig of uitkragend, alleen binnen footprint blokpaspoort indicatieve hoogte/bandbreedte van de torens 40m
onderbouw < 21m
plint > 8m
65m 55m
school
onderbouw < 21m plint > 8m
middenbouw < 30,5m
onderbouw < 21m
onderbouw < 21m
plint > 8m
plint > 8m
Draka Rijnboutt
56
Blokpaspoorten Bouwblok 5
40m 30m
40m
Oppervlak footprint: 1849 m2 Maximale afmeting buitenmaat bouwveld: ca 33,0*56,0 m onderbouw < 21m Max bouwcontour: 16.800 m2 bvo Programma totaal setback 2,5m
30m onderbouw < 21m plint > 8m
plint > 8m
ca 9.900 m2 bvo 55-65% van max bouwcontour
buitenruimte
Maakindustrie: 0-1.000 m2 Commercieel: 750-1.500 m2
40m
30m
onderbouw < 21m
plint > 8m
zuid
oost
noord
west
Draka Rijnboutt
57
PLOT 5 - hoogtes, setbacks, buitenruimtes zuid-west
noord-oost
zuid-west
noord-oost
40m 30m
40m 30m
ogtes, setbacks, buitenruimtes
west
onderbouw < 21m
onderbouw < 21m
plint > 8m
plint > 8m
noord-oost
setback 2,5m 65m 55m
buitenruimte
50m
setback ≥2,5 meter buitenruimte inpandig buitenruimte, inpandig (uitkragend alleen in overleg met supervisor) buitenruimte, inpandig of uitkragend, alleen binnen footprint blokpaspoort indicatieve hoogte/bandbreedte van de torens 40m
onderbouw < 21m
plint > 8m
65m 55m
school
onderbouw < 21m plint > 8m
Draka Rijnboutt
58
Blokpaspoorten Bouwblok 6
middenbouw < 30,5m middenbouw < 30,5m
In dit blok wordt het bestaande Labgebouw opgenomen. onderbouw < 21m Dit wordt bestemd als maakindustrie. Het sterk gemengde plint > 8m blok leent zich voor een publiek gebruik van het dak op de plint.
onderbouw < 21m
bestaande gebouw 12m
plint > 8m
setbackfootprint: 2,5m Oppervlak 1975 m2 Maximale afmeting buitenmaat bouwveld: ca 44.8*44,0 m buitenruimte Max bouwcontour: 13.600 m2 bvo
Programma totaal
ca 9.200 m2 bvo 60-70% van max bouwcontour
Maakindustrie: 3.000-5.000 m2 Commercieel: 1.000-3.000 m2
middenbouw < 30,5m onderbouw < 21m
plint > 8m
zuid
oost
noord
west
Draka Rijnboutt
59
PLOT 6 - hoogtes, setbacks, buitenruimtes zuid-west
noord-oost
zuid-west
noord-oost
middenbouw < 30,5m middenbouw < 30,5m bestaande gebouw 12m
onderbouw < 21m
onderbouw < 21m plint > 8m plint > 8m
setback 2,5m buitenruimte
setback ≥2,5 meter buitenruimte inpandig buitenruimte, inpandig (uitkragend alleen in overleg met supervisor) buitenruimte, inpandig of uitkragend, alleen binnen footprint blokpaspoort
Draka Rijnboutt
60
Blokpaspoorten Bouwblok 7 middenbouw < 30,5m
middenbouw < 30,5m Oppervlak footprint: 1605 m2 onderbouw < 21m Maximale afmeting buitenmaat bouwveld: ca 36.5*44,0 m Max bouwcontour: 12.000 m2 bvo
onderbouw < 21m plint > 8m
plint > 8m
Programma totaalsetback 2,5m buitenruimte
ca 7.900 m2 bvo 60-70% van max bouwcontour
Maakindustrie: 0 m2 Commercieel: 150-750 m2
middenbouw < 30,5m onderbouw < 21m
plint > 8m
zuid
oost
noord
west
Draka Rijnboutt
61
PLOT 7 - hoogtes, setbacks, buitenruimtes zuid-west
noord-oost
zuid-west
noord-oost
middenbouw < 30,5m onderbouw < 21m plint > 8m setback 2,5m buitenruimte
setback ≥2,5 meter buitenruimte inpandig buitenruimte, inpandig (uitkragend alleen in overleg met supervisor) buitenruimte, inpandig of uitkragend, alleen binnen footprint blokpaspoort
middenbouw < 30,5m onderbouw < 21m plint > 8m
Draka Rijnboutt
62
Blokpaspoorten Bouwblok 8 middenbouw < 30,5m
middenbouw < 30,5m
Oppervlak footprint: 1755 m2 < 21m Maximale afmeting buitenmaat bouwveld: ca 39,9*44,0onderbouw m Max bouwcontour: 12.725 m2 bvo
onderbouw < 21m
plint > 8m
plint > 8m
setback 5m
Programma totaalsetback 2,5m buitenruimte Maakindustrie: Commercieel:
ca 8.500 m2 bvo 60-70% van max bouwcontour 0 m2 150-750 m2