5. Samenvatting voortgangsrapportage Weerbare Mensen Weerbare Wijken 2021.pdf

samenvatting Voortgangsrapportage Weerbare Mensen, Weerbare Wijken Programma terugdringen drugshandel 2e voortgangsrapportage oktober 2020- augustus 2021

Het programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken draagt bij aan een veilig Amsterdam. Een Amsterdam met buurten zonder overlast van drugscriminaliteit, waar mensen weerbaar zijn en waar jongeren zich vrij kunnen ontwikkelen en kunnen kiezen voor een veilig bestaan. Om dat te bereiken richt het programma zich op het verminderen van de sociale ontwrichting door drugshandel van buurten en (kwetsbare jonge) mensen en op het weerbaarder maken van wijken en jongeren tegen de aantrekkingskracht van drugs.

In deze samenvatting staan de maatregelen en enkele resultaten benoemd. Voor het hele overzicht wordt verwezen naar de voortgangsrapportage en factsheets.

Het programma is onderdeel van een bredere en langdurige inzet vanuit verschillende partijen. In het document ‘Driehoek tegen Drugscriminaliteit’ zijn veel inspanningen op het gebied van drugscriminaliteit samengevat.

Weerbare mensen

Onder de noemer Weerbare Mensen worden de ontwrichtende effecten van drugshandel op het leven van (jonge) mensen aangepakt. Crimineel gedrag mag niet worden beloond, gefaciliteerd of in stand worden gehouden.

Top600 met antecedenten drugs en geweld

Straatdealers

De Top600-criteria (met in eerste instantie een focus op High Impact Crime-delicten) zijn in 2019 uitgebreid met Drugs-en Geweld (DG)-criteria, waardoor ook personen die drugsgerelateerde (gewelds)criminaliteit hebben gepleegd, in de aanpak kunnen worden opgenomen én gehouden.

In meerdere gebieden in Amsterdam speelt het probleem van straatdealers, maar de binnenstad van Amsterdam springt er qua hardnekkigheid en omvang echt uit. De bewoners van stadsdeel Centrum ervaren dan ook van alle Amsterdammers de meeste overlast van straathandel in drugs. Al geruime tijd worden inspanningen verricht om dit tegen te gaan. Binnen de maatregel wordt gekeken welke aanvullende acties mogelijk zijn bovenop de maatregelen die al worden genomen.

Er is een pilot uitgevoerd om zicht te krijgen op personen die gelieerd zijn aan drugscriminaliteit en om te onderzoeken of drugscriminaliteit andere dingen van een regisseur vraagt dan High Impact Crime en of nieuwe interventies kunnen worden ontwikkeld. De pilot is afgerond en geëvalueerd. De aanbevelingen uit de evaluatie worden uitgewerkt en uitgevoerd. Daarnaast zijn de eerste recidivecijfers van de Top600-DG bekend: de totale recidive van deze groep nam af met 59%.

Aanpak Doorgroeiers

Beluister de podcast

Doorbreken criminaliteit tijdens detentie

De aanpak Doorgroeiers is één van de actielijnen van het versterkingsplan ondermijning van het RIEC AmsterdamAmstelland. Doel van de maatregel is zicht krijgen op de doelgroep en op doorgroei- en recruteringsprocessen. Met doorgroeiers worden personen bedoeld die in contact staan met criminele samenwerkingsverbanden die zich bezighouden met drugscriminaliteit. Doorgroeiers hebben een negatieve invloed op kwetsbare personen in hun netwerk. Er zijn inmiddels 15 personen in regie genomen. Na het vaststellen van het beoordelingskader is gestart met de uitvoeringsfase en het aantrekken van nieuwe casuïstiek. Gebleken is dat het beoordelingskader en de werkwijze moeten worden aangescherpt. Verdere specificatie van het fenomeen doorgroeien en een beter model tot duiding van signalen zijn vereist. Er wordt in samenwerking met partners gekeken hoe de komende tijd tot 40 personen kunnen worden opgenomen in de aanpak.

Er is een aantal analyses gemaakt om meer zicht te krijgen op de doelgroep. Daarnaast is in de zomer van 2021 onder andere een campagne gestart tegen straatdealen. Ook is door een slimmere en meer gerichte inzet via het strafrecht meer lik-op-stuk mogelijk. In de tweede helft van 2021 wordt de brede integrale vernieuwing op basis van de onderzoeksresultaten verder uitgewerkt en worden de contouren besproken.

40 15

Eervolle Uitweg Mensen die uit de drugscriminaliteit willen stappen en daarbij ondersteuning willen, kunnen terecht bij het uitwegteam. Dit uitwegteam bevat drie componenten: Er wordt een kennisbank met expertise voor professionals beschikbaar gesteld, zodat zij bekend zijn met het fenomeen ‘eruit stappen’ en weten hoe ze iemand kunnen bijstaan die eruit wil stappen. Ondersteuning van professionals door bijvoorbeeld een regisseur of het uitwegteam bij een casus of situatie. Voor heel complexe casussen is andere expertise nodig. Hier kan het uitwegteam in voorzien. Het uitwegteam gaat aan de slag met vijf casussen. Op die manier wordt meer kennis opgedaan, komen dilemma’s naar boven en kan ervaren worden welke (intensiteit van) begeleiding nodig is. Momenteel zijn er drie casussen opgepakt. Eind 2021 wordt de inzet van het uitwegteam geëvalueerd en wordt een voorstel gedaan voor een eventueel vervolg.

'Voortgezet crimineel handelen tijdens detentie' is om meerdere redenen onwenselijk. In 2019 is met Justitieel Complex Zaanstad (JC Zaanstad) en Politie Eenheid Amsterdam het project 'doorbreken van criminaliteit tijdens detentie' gestart. Er wordt gewerkt langs drie lijnen: Informatiedeling tijdens in-, door- en uitstroom

Signaleren en opvolgen

Casuïstiek

Per 1 mei 2021 kan JC Zaanstad hoge cashbedragen die een gedetineerde bij binnenkomst bij zich heeft melden aan het OM. Het OM controleert dan of er nog openstaande slachtoffervergoedingen of boetes zijn en of er een witwasonderzoek kan starten. Sinds de start van deze pilot, €300 die een jaar duurt, zijn er 14 meldingen gedaan van bedragen boven de €300.

Aanpak van wapenbezit en wapengebruik De aanpak van wapenbezit en wapengebruik is in augustus 2019 gestart met snelle en zichtbare acties gericht tegen wapengeweld. Vanaf februari 2021 is de aanpak van wapenbezit en wapengebruik ondergebracht bij het programma WMWW. Er is veel geïnvesteerd in het netwerk, onder andere door het organiseren van brainstormsessies over de verdere ontwikkeling van de aanpak van wapenbezit en wapengebruik. Op basis van de opbrengsten van de brainstormsessies wordt de aanpak aangescherpt en geïntensiveerd. Dit gebeurt langs drie lijnen:

Onderzoek en analyse

Vakontwikkeling

Bewustwording

Weerbare wijken

Credible Messengers netwerk

Het Andere Verhaal

Credible messengers zijn professionals die geworteld zijn in de wijken en mensen die in de (drugs)criminaliteit zitten, of daarin dreigen te belanden, kunnen ‘raken’. Dat wil zeggen dat zij tot hen kunnen doordringen en hen kunnen inspireren tot ander gedrag. Zij kunnen een brug vormen naar wat nodig is (ook richting bestaande initiatieven en instanties) om positieve verandering te realiseren. Het ervaringsgerichte opleidingsprogramma voor de eerste lichting van dertien credible messengers heeft in de eerste helft van 2021 plaatsgevonden. Dit programma is tot stand gekomen in samenwerking met Your Lab. Om onderdeel te worden van het netwerk heeft het AcVZ meegedaan aan de trainingen. De credible messengers gaan in de tweede helft van 2021 onder andere aan de slag met het verder neerzetten van het netwerk, het contact met en begeleiden van jonge mensen uit de doelgroep in de (drugs)criminaliteit, het uitvoeren van opdrachten in verschillende wijken en met diverse (maatschappelijke) organisaties in het netwerk. In september 2021 start het vier maanden durende opleidingsprogramma voor de tweede lichting credible messengers.

Nieuw-West

Wildemanbuurt

Zuidoost

Beluister de podcast over perspectief voor jongeren in de Wildemanbuurt

Onder de noemer ‘Weerbare Wijken’ wil het programma de weerbaarheid tegen de sociale ontwrichting van drugshandel versterken. De maatregelen in dit hoofdstuk moeten hier een bijdrage aan leveren door het vertrouwen tussen Amsterdammers en de overheid te vergroten en uit te dragen dat misdaad niet loont. Zuidoost en Nieuw-West staan centraal. In Venserpolder en de Wildemanbuurt worden gezamenlijke activiteiten ontwikkeld die (duurzaam) bijdragen aan het versterken van de weerbaarheid tegen de sociale ontwrichting van drugshandel.

Venserpolder Beluister de podcast over perspectief voor jongeren in Venserpolder

Het vertellen van Het Andere Verhaal is gericht op jongeren en jongvolwassenen uit Amsterdam die een verhoogde kans hebben om in aanraking te komen met drugscriminaliteit of daar al in zitten. Het Andere Verhaal moet jongeren bekend maken met de keerzijde van drugscriminaliteit en -handel. Het Andere Verhaal is in 2021 breder uitgedragen, onder andere door de samenwerking met credible messengers, die de essentie van Het Andere Verhaal meenemen in contacten met de doelgroep. Ook de ontwikkeling van een virtual reality (VR) bril voor jongeren die laat zien wat voor consequenties hun keuzes kunnen hebben met betrekking tot (messen)geweld, is onderdeel van het laten zien van Het Andere Verhaal. In 2021 zijn 12 straatcolleges gegeven aan diverse groepen jongeren, onder andere voor jongens uit de Wildemanbuurt en voor alleen meiden. Het onderwerp is steeds het ontmythiseren van de drugscriminaliteit. Deze straatcolleges worden voortgezet.

Buurtrechter

Beluister de podcast over de straatcolleges

De buurtrechters van de buurtrechtbank Venserpolder behandelen rechtszaken van bewoners van Venserpolder. Dat doen ze vanaf dit najaar niet in de rechtbank Amsterdam, maar in de wijk zelf.

De buurtrechtbank Venserpolder opent dit najaar haar deuren aan de Albert Camuslaan. Vanaf 1 november 2021 starten daar de eerste zittingen. Lees meer op www.rechtspraak.nl/buurtrechtervenserpolder

Binnen het programma worden extra activiteiten ontwikkeld in (buurten in) Nieuw-West en Zuidoost, in gezamenlijkheid met het stadsdeel en relevante partners. Bovendien worden bestaande inspanningen versterkt die zichtbare effecten hebben op het vergroten van het vertrouwen.

Nieuw-West Door een persoonlijke en intensieve aanpak zijn op dit moment zeven jongeren die in (zwaar) criminele kringen verkeerden, naar een baan begeleid. De professionals blijven met hen in contact, zodat het risico op uitval vermindert. De pilot Buurtcommunicatie rondom woningsluitingen (na de vondst van drugs) zorgt voor meer en zichtbare communicatie met de buurt over de gesloten panden. Doel van deze transparantie over de sluiting van een pand is het vergroten van het vertrouwen van de buurt in de overheid. Er zijn drie sluitingen geweest op grond van de Opiumwet sinds het begin van de pilot (januari 2021). Samen met het programma De Weerbare Stad worden weerbaarheidstrainingen voor ondernemers georganiseerd en wordt criminele spookbewoning aangepakt. Beluister de podcast over de pilot Buurtcommunicatie

Zuidoost

Afgelopen tijd is veel kennis opgedaan hoe de inzet in de wijk zo efficiënt mogelijk georganiseerd kan worden. Om de geweldsspiraal te doorbreken zijn verschillende interventies gestart, zoals het verstevigen van ouderbetrokkenheid en het versterken van de integrale aanpak van bepaalde groepen. Jongerenwerkers ondersteunen jongeren in Zuidoost die dreigen af te glijden en moeilijk bereikbaar zijn bij het vinden van relevante dagbesteding, bij het terugkeren naar school en bij het vinden van werk/inkomen. Dit gebeurt ook om te voorkomen dat zij kiezen voor een pad in de drugshandel. Vanaf begin van dit jaar zijn vijf personen aan werk of scholing geholpen. Vier jongeren zitten in een lopend traject. Het Stedelijk Strategieteam van de gemeente Amsterdam is een analyse van en visie aan het maken op de online leefwereld van jongeren. Deze analyse moet concrete handvatten bieden om de veiligheidsproblemen die uit online gedrag voortkomen te voorkomen of aan te pakken. Het onderzoek put hiervoor ook uit casuïstiek, onder andere uit Zuidoost. In Zuidoost start een pilot op dit thema. In deze pilot gaat het om jongeren die in een aanpak zitten en met geweld te maken hebben.

De schaduwkant van gebruik

De drugshandel verhardt, de bedragen worden groter en drugscriminelen hebben steeds minder scrupules om tegenstanders te liquideren en zels de rechtstaat te ontwrichten. Gebruikers mogen zich bewust zijn van de maatschappelijke gevolgen van hun drugsgebruik.

Schaduwkant van gebruik De schaduwkant van gebruik is gericht op het vergroten van het aandeel personen die zich bewust zijn van de maatschappelijke gevolgen van drugsgebruik. In januari 2021 is een voorstel van de driehoek voor een nieuw coffeeshopbeleid aan de gemeenteraad gestuurd. Dit voorstel moeten leiden tot een kleinschalige cannabismarkt met minder vraag, minder aanbod en een lokale regulering van de achterdeur. Eén van de componenten van dit voorstel is het starten met handhaven van het ingezetenencriterium. Deze maatregel beoogt het aantal toeristen dat hier voornamelijk komt voor de coffeeshops terug te dringen. Vanwege de coronacrisis zijn er ook de afgelopen maanden geen gesprekken gevoerd met festivalorganisatoren over de maatschappelijke gevolgen van drugsgebruik, omdat de meeste festivals geen doorgang konden vinden en de sector in zwaar weer is beland. Ook andere acties die de maatschappelijke dialoog op gang moeten brengen en houden zijn wederom uitgesteld vanwege corona. Wel worden gesprekken met het rijk om samen op te trekken op dit onderwerp voortgezet.

Colofon Uitgave: Actiecentrum Veiligheid en Zorg Contact: Amstel 1, 1011 PN Amsterdam http://www.amsterdam.nl/acvz augustus 2021

Er is een jaarlijkse factsheet ontwikkeld om zicht te houden op ontwikkelingen in drugsgebruik en het bewustzijn van Amsterdammers. Download de factsheet hier