5. PFAS-monitoring KRW (2024)

Strategie Stoffen

PFAS-monitoring KRW (2024) Samenvatting Rijnland heeft in 2024 in alle KRW-waterlichamen onderzocht op PFAS. Over heel Rijnland ligt – net als in de rest van Nederland – een ‘PFAS-deken’. Hierdoor wordt nergens aan alle PFAS-normen voldaan. Op sommige locaties waar de concentraties hoger zijn, zijn de belangrijkste bronnen in beeld en worden/zijn aangepakt, Dit betreft bijvoorbeeld bodemverontreinigingen op vliegvelden en uitstoot van Chemours. Bij enkele KRW-waterlichamen dragen mogelijk kleinere, lokale (en nog onbekende) bronnen bij aan een hogere PFAS-belasting van het watersysteem. Hier wordt nader onderzocht of er handelingsperspectief is om deze te reduceren.

1. Aanleiding De laatste jaren wordt er steeds meer bekend over de aanwezigheid van PFAS in het milieu in Nederland. Rijnland heeft de afgelopen jaren vooral de focus gehad op twee PFAS-isomeren, te weten PFOS en PFOA. Van beide stoffen is een redelijk goed beeld van de problematiek in het gebied na Rijnlandbreed onderzoek naar PFOS en PFOA in 2018 (Corsa 19.065869): PFOS (ubiquitair prioritaire stof) voldoet nergens, PFOA voldoet overal. Naast enkele bekende PFOS-bronlocaties (bodemverontreinigingen) zijn er geen aanwijzingen voor andere grote PFAS-bronlocaties. De KRW-monitoring op de vier Toestand en Trend-(T&T) meetlocaties gaf in 2018 en 2020 op alle vier deze locaties normoverschrijdingen van PFOS. Normaal gesproken zou bij overschrijdingen - conform de KRW-monitoringssystematiek –de monitoring van de stof uitgebreid moeten worden naar monitoring in de gekoppelde waterlichamen, zodat inzicht wordt verkregen of er in specifieke KRW-waterlichamen maatregelen kunnen en moeten worden genomen. Om diverse redenen is dit nooit gedaan, zoals: 1) Vanwege de alom aanwezigheid van PFOS was de verwachting dat PFOS nergens zal voldoen, 2) De bronlocatie Schiphol was al bekend, 3) Het Rijnlandbrede onderzoek gaf geen aanleiding om verder te zoeken en 4) de hoge kosten voor PFAS-analyses. De laatste jaren zijn de ontwikkelingen en nieuwe inzichten rondom PFAS - o.a.

met betrekking tot analysetechnieken en schadelijkheid van PFAS - echter snel gegaan. De vraag rees dan ook of het bestaande beeld van de PFAS-problematiek binnen Rijnland nog klopt en ook van toepassing is op een aantal nog niet gemeten PFAS. Daarom is in 2024 in alle KRW-waterlichamen monitoring uitgevoerd naar PFAS. Deze memo beschrijft de resultaten van dit onderzoek.

2. Toelichting PFAS en toetswaarden PFAS is een verzamelnaam voor een groep van meer dan 6000 individuele verbindingen. PFAS wordt/werd met name gebruikt in blusschuim, als smeermiddel of om producten water-, vet-, en of vuilafstotend of brandwerend te maken. De meest bekende PFASverbindingen zijn PFOS en PFOA. Voor het meten van PFAS worden meestal slechts enkele tientallen individuele PFAS geanalyseerd. Zie bijlage 1 voor welke individuele PFAS in dit onderzoek zijn gemeten.

Dossier: Project:

25.064836 11/07/2025

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024) Er zijn drie individuele PFAS-verbindingen met waterkwaliteitsnormen: PFOS, PFOA en GenX (zie tabel 1). De PFOS-normen zijn Europees vastgesteld (EU Richtlijn Prioritaire stoffen), voor de andere twee PFAS betreft het nationale normen. Daarnaast ligt er een voorstel voor aanpassing van de EU Richtlijn Prioritaire stoffen. Ten aanzien van PFAS komt de individuele norm voor PFOS te vervallen en wordt deze vervangen door een som-norm in PFOA-equivalenten (voor 24 PFAS). Tabel 1. Normen voor PFOS, PFOA en Gen X in zoet oppervlaktewater geldig in Nederland. (JG= jaargemiddeld; MAC= maximum) en voorstel Europese PFAS-somnorm. JG (µg/l)

MAC (µg/l)

PFOS-totaal

0,00065

36

PFOA-totaal

0,048

2.800

GenX

0,118

-

PFAS-totaal (in PEQ)

0,0044

-

Deze voorgestelde som-norm voor PFAS heeft betrekking op het totale effect van 24 PFAS-stoffen. Niet elke individuele PFAS is even schadelijk. Om de verschillende PFAS te kunnen optellen, is voor de individuele PFAS een relatieve effect factor (RPF; Relative Potency Factor) bepaald. Hierbij wordt elke individuele PFAS vergeleken met het toxische effect van de individuele PFAS-verbinding PFOA; de zogenaamde PFOA-equivalenten (PEQ).Bijvoorbeeld: een RPF van 2, betekent dat betreffende individuele PFAS tweemaal zo schadelijk is dan PFOA. Deze wijze van het bepalen van het totale effect van PFAS is hetzelfde als die het RIVM gebruikt heeft voor hun advieswaarden voor PFAS.

3. Doel Het doel van de monitoring is om een beeld te krijgen van de PFAS-concentraties in de KRW-waterlichamen en of bij aan treffen van hogere concentraties aanvullende maatregelen nodig zijn.

4. Uitgevoerde monitoring Alle Rijnlandse KRW-waterlichamen (40 + 1 nieuw waterlichaam) zijn in 2024 twee oppervlaktewatermonsters genomen en geanalyseerd op PFAS; één monster in april (Q2) en één monster in juli (Q3). Voor waterlichamen met zwemwaterlocaties is hiervoor ook (en soms uitsluitend) de resultaten van de inliggende zwemwaterlocaties gebruikt. Noot: Het KRW-oordeel (alleen voor PFOS) is gebaseerd op de T&T-monitoringslocaties in 2024 omdat daar maandelijks monsters zijn genomen en geanalyseerd. De watermonsters zijn geanalyseerd op het PFAS 30-pakket (zie bijlage 1). Vanwege de lage rapportagegrens is het goed mogelijk om aan de normen te toetsen. Voor het totale PFAS-effect is alleen de bovengrens van PFAS-totaal berekend (dus als de concentratie van een PFAS kleiner is dan de rapportagegrens, is deze rapportagegrens als concentratie gebruikt voor de berekening van PFAS-totaal). De rapportagegrens per individuele PFAS is 0,5 ng/l of lager.

Pagina 2 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024) De analyseresultaten worden getoetst aan de waarden in tabel 1.

5. Resultaten Algemeen beeld In Noord-Holland (PNH) is het beeld van de PFAS-problematiek duidelijk anders dan voor Zuid-Holland (PZH). De relatief hoge PFOS-concentraties – wat ook doorwerkt in PFAStotaal - in Noord-Holland kunnen grotendeels worden verklaard door de PFOSbodemverontreinigingen op Schiphol (als gevolg van gebruik blusschuim). Terwijl de relatief hoge PFOA- (en GenX-)concentraties in Zuid-Holland vermoedelijk verklaard kunnen worden door de (lucht)emissies van Chemours/Dupont in Dordrecht. 28 29 30 30 30 30 31 32 32 32 33 33 33 33 33 33 34 38 38 39 40 40 41 41 42 42 PFOS-totaal 42 42

24 25 25 27 27 27 27 28 28 28 28 28 28 29 29 30 31 31 32 32 33 33 33 33 34 35 PFOA-totaal 35 35

PFAS in KRW-waterlichamen ng/l 120

PNH 100 80 60 40 20 0 PFAS-totaal

PZH

FRD-903/GenX

Figuur 1. De spreiding van PFAS in PFOA-equivalenten en van de PFOS-, PFOA- en GenXconcentraties (2024) in de Rijnlandse KRW-waterlichamen opgesplitst per provincie (PNH= Provincie Noord-Holland, PZH= Provincie Zuid-Holland).

De resultaten bevestigen het eerder verkregen beeld voor PFOS en PFOA binnen Rijnland: PFOS voldoet nergens aan de norm (JG = 0,65 ng/l) en PFOA voldoet overal aan de norm (JG = 48 ng/l). Dit laatste geldt ook voor GenX (= FRD-903; JG = 118 ng/l). Voor PFAS-totaal, het totale PFAS-effect in PFOA-equivalenten, wordt de voorgestelde normwaarde van 4,4 ng PEQ/l nergens gehaald. De MAC-waarden – ook die van PFOS – worden wel overal gehaald. Tabel 2. Gemiddelde waarden voor PFAS in PFOA-equivalenten en van de PFOS-, PFOA- en GenXconcentraties (2024) in heel Rijnland en opgesplitst per provincie. Datum PNH PZH Rijnland

PFAS-totaal ng PEQ/l 56.4 41.4 45.7

PFOS-totaal ng/l 13.6 4.7 7.2

PFOA-totaal ng/l 9.7 12.2 11.4

FRD-903/GenX ng/l 0.5 0.7 0.6

Pagina 3 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024) PFAS-problematiek per KRW-waterlichaam De resultaten per waterlichaam zijn nader uitgewerkt in bijlage 2 Met kleuren is visueel inzichtelijk gemaakt welke waarden duidelijk naar boven afwijken ten opzichte van de rest (oranje) en welke iets boven de andere meetwaarden lijken uit te steken (licht geel). Dit zegt dus niets over het al dan niet voldoen aan de genoemde normen. 1. KRW-waterlichamen met duidelijk afwijkende hoge waarden Bij drie KRW-waterlichamen zijn PFOS en PFAS-totaal (effect in PEQ) beduidend hoger: - Amstelveense Poel - Bovenlanden Aalsmeer - Nieuwe Meer

Omschrijving Amstelveense Poel ROP21706 (KRW) Bovenlanden Aalsmeer RO436 (KRW) RO419 (zwemwater) Nieuwe Meer RO275 (KRW) RO1039 (zwemwater) RO607 (zwemwater)

Datum

PFAS-totaal ng PEQ/l

PFOS-totaal ng/l

PFOA-totaal ng/l

FRD-903/GenX ng/l

16-4-2024 11-7-2024

85.3 74.5

23.9 18.6

10.4 13.0

0.8 0.7

15-4-2024 22-7-2024

110.1 104.6

35.0 32.0

10.3 10.9

0.7 0.6

15-4-2024 22-7-2024 15-4-2024 22-7-2024

88.4 82.6 86.2 122.0

27.0 24.0 26.0 40.0

9.1 9.9 9.4 10.3

0.7 0.6 0.7 0.6

De hogere concentraties houden overduidelijk verband met de verontreinigingssituatie in het Schiphol-gebied met diverse ernstige PFAS-bodemverontreinigingen. Maatregel: bronaanpak bodemverontreinigingen op Schiphol.

2. KRW-waterlichamen met licht afwijkende hoge waarden Dit betreft in totaal achttien KRW-waterlichamen. Deze worden kunnen in verschillende categorieën worden ingedeeld naar achterliggende oorzaak: a)

PFOS en/of PFAS-totaal licht verhoogd als gevolg van bekende bodemverontreiniging. - Vaarten Haarlemmermeerpolder (Schiphol) - Valkenburgse Meer (vml. vliegbasis Valkenburg)

Omschrijving Datum Vaarten Haarlemmermeerpolder ROP18068 (KRW) 11-4-2024 9-7-2024 Valkenburgse Meer RO601 (KRW) 10-4-2024 17-7-2024 RO594 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024

PFAS-totaal ng PEQ/l

PFOS-totaal ng/l

PFOA-totaal ng/l

FRD-903/GenX ng/l

41.5 46.3

8.3 8.6

8.9 9.6

0.4 0.4

54.3 46.1 51.0 52.1

9.6 8.1 8.4 9.1

12.7 12.5 12.2 12.4

0.8 0.6 0.8 0.7

Maatregel: bronaanpak bodemverontreinigingen (samen met de omgevingsdienst).

Pagina 4 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024) b)

PFOS en/of PFAS-totaal licht verhoogd, waarbij effluentlozingen mogelijk een rol spelen. - Mooie Nel en Liede - Ringvaartsysteem 1 - Trekvaartsysteem

Omschrijving Mooie Nel en Liede RO308 (KRW) Ringvaartsysteem RO012 (KRW) Trekvaartsysteem RO017 (KRW)

Datum

PFAS-totaal ng PEQ/l

PFOS-totaal ng/l

PFOA-totaal ng/l

FRD-903/GenX ng/l

27-5-2024 24-7-2024

47.7 55.3

8.6 10.7

10.4 11.0

0.5 0.5

4-4-2024 1-7-2024

41.6 70.9

6.2 19.0

11.0 10.5

0.5 0.5

2-4-2024 1-7-2024

63.7 70.1

9.9 11.0

23.6 23.2

0.4 0.4

Maatregel: aanpak effluenten loopt via meerjarenplanning/strategie voor de AWZI’s. c) -

PFOS en/of PFAS-totaal licht verhoogd, waarvan oorzaak niet bekend. Vaarten Houtrakpolder Vaarten Polder Bloemendaal

Omschrijving Vaarten Houtrakpolder ROP30614 (KRW)

Datum

11-4-2024 9-7-2024 Vaarten Polder Bloemendaal ROP01101 (KRW) 26-4-2024 22-7-2024

PFAS-totaal ng PEQ/l

PFOS-totaal ng/l

PFOA-totaal ng/l

FRD-903/GenX ng/l

51.8 58.0

13.7 12.2

7.9 11.0

0.4 0.4

70.5 66.4

9.2 8.8

21.1 19.4

1.2 1.4

Maatregel: hypothese opstellen wat oorzaak zou kunnen zijn, en daar onderzoeksmonitoring PFOS op richten. d)

PFOA, GenX en/of PFAS-totaal zijn licht verhoogd, waarvan oorzaak wordt toegewezen aan (lucht)emissies Chemours. - Broekvelden Vettenbroek - Gouwepolder - Langeraarse Plassen - Nieuwkoopse Plassen - Polder Stein en weidegebied - Reeuwijkse Plassen - Vaarten Polder Bloemendaal 2 - Vaarten Polder Reeuwijk en Sluipwijk

1

Ringvaart systeem wordt in het oostelijk deel ook belast met PFOS vanuit het Schiphol-gebied (zie 1. KRWwaterlichamen met duidelijk afwijkende hoge waarden). Dit komt niet tot uiting in de meetresultaten, omdat het KRW-meetpunt RO012 in het westelijk deel (andere kant van de Haarlemmermeerpolder) ligt. 2 Voor Vaarten Polder Bloemendaal lijkt meer aan de hand, omdat ook PFOS licht verhoogd is. Zie ook c).

Pagina 5 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024)

Datum

PFAS-totaal ng PEQ/l

PFOS-totaal ng/l

PFOA-totaal ng/l

FRD-903/GenX ng/l

4-4-2024 12-7-2024 22-4-2024 29-7-2024

53.4 47.8 52.8 55.6

3.2 2.9 3.5 3.2

33.3 30.4 32.3 31.2

1.1 0.9 1.0 1.1

26-4-2024 22-7-2024

37.9 44.7

3.6 4.0

13.1 13.9

0.9 1.0

3-4-2024 11-7-2024

34.8 32.9

5.8 4.9

9.1 9.0

1.3 1.1

22-4-2024 29-7-2024 Polder Stein en weidegebied ROP11307 (KRW) 22-5-2024 22-7-2024 Reeuwijkse Plassen ROP13409 (KRW) ROP13412 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Vaarten Polder Bloemendaal ROP01101 (KRW) 26-4-2024 22-7-2024 Vaarten Polder Reeuwijk en Sluipwijk ROP11920 (KRW) 26-4-2024 26-7-2024

40.9 47.8

3.9 5.0

13.0 13.1

1.6 1.5

39.4 49.7

3.0 2.9

19.9 17.2

1.5 1.2

41.5 62.8

3.9 5.2

13.2 15.2

3.6 3.1

70.5 66.4

9.2 8.8

21.1 19.4

1.2 1.4

39.6 58.1

3.0 5.7

17.2 19.5

1.3 1.6

Omschrijving Broekvelden Vettenbroek ROP01803 (KRW) ROP01806 (zwemwater) Gouwepolder ROP040A04 (KRW) Langeraarse Plassen ROP09504 (KRW) Nieuwkoopse Plassen ROP09412 (KRW) ROP09477 (zwemwater)

Maatregel: bronaanpak luchtemissies Chemours (voor zover nog van toepassing) agenderen bij bevoegd gezag. e)

PFAS-totaal licht verhoogd, maar geen verhoogde concentraties PFOS, PFOA of GenX. - ‘t Joppe - Vaarten Nieuwe Driemanspolder - Vlietland - Zoetermeerse Plas

Omschrijving t Joppe RO300 (KRW) RO533 (zwemwater)

Datum

22-4-2024 29-7-2024 RO534 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Vaarten Nieuwe Driemanspolder ROP022A04 (KRW) 18-4-2024 16-7-2024 Vlietland RO299 (KRW) RO429 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 RO464 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 RO515 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Zoetermeerse Plas ROP022A03 (KRW) 11-4-2024 5-7-2024 ROP022A05 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 ROP022A17 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 ROP24735 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024

PFAS-totaal ng PEQ/l

PFOS-totaal ng/l

PFOA-totaal ng/l

FRD-903/GenX ng/l

32.9 41.6 42.2 51.4

3.7 5.2 5.8 6.4

11.1 10.4 11.1 11.9

0.6 0.6 0.6 0.6

44.7 70.0

5.0 6.7

11.3 13.2

0.3 0.2

32.7 57.0 33.1 59.7 32.2 42.6

3.5 7.9 4.0 7.2 3.7 4.7

8.4 9.7 9.0 10.4 8.6 8.9

0.4 0.4 0.4 0.4 0.4 0.4

46.8 49.1 45.6 54.8 44.7 56.0 46.2 52.7

5.4 5.4 5.3 6.1 5.0 6.0 5.0 5.5

9.3 10.9 10.4 11.1 10.2 11.3 10.5 11.2

0.3 0.3 0.3 0.3 0.3 0.3 0.3 0.3

Pagina 6 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024) Op deze locaties blijken de individuele PFAS-stoffen PFNA en PFDA (resultaten niet getoond in deze memo) een relatief groot bijdrage aan totaal PFOA-equivalenten in vergelijking met andere locaties. Het lijkt erop dat dit naast genoemde waterlichamen ook breder speelt. Maatregel: Nader onderzoek naar oorzaak verhoogde bijdragen van PFNA en PFDA aan het totale PFAS-effect in diverse waterlichamen.

6. Conclusies Beeld van PFAS-problematiek binnen Rijnland In Rijnland is nog steeds voornamelijk PFOS een probleem omdat deze norm wordt overschreden. Ook is nu beter in beeld dat andere PFAS in het watersysteem voorkomen en mogelijk in de toekomst een probleem gaan worden als voldaan moeten worden aan de voorgestelde PFAS-totaalnorm. KRW-waterlichaam specifieke maatregelen Voor ongeveer de helft van de KRW-waterlichamen zijn er naast de diffuse ‘PFAS-deken’ geen aanwijzingen van invloed vanuit een specifieke bron. Voor de KRW-waterlichamen met duidelijke afwijkende verhoogde PFAS-waarden (categorie oranje) is de bron al bekend en is er al actie op gezet (aanpak bodemverontreiniging). De resterende KRW-waterlichamen hebben licht verhoogde waarden. Bij de meeste waterlichamen is de vermoedelijke oorzaak en aanpak (op termijn) al in beeld, zoals de aanpak van de AWZI’s, waardoor geen achteruitgang wordt verwacht. Voor twee waterlichamen (Vaarten Houtrakpolder en Polder Bloemendaal) wordt aanbevolen om onderzoeksmonitoring in te zetten naar de herkomst van PFOS en de oorzaak van lokale verhoging van PFNA en PFDA in betreffende waterlichamen verder uit te zoeken. Vervolg ➔ Voor de KRW-waterlichamen Vaarten Houtrakpolder en Vaarten Polder Bloemendaal is het onbekend waar de hogere PFOS-concentraties vandaan komen.

Hier wordt verdere onderzoeksmonitoring voorgesteld om de herkomst te achterhalen. ➔ Nader onderzoek naar herkomst van PFNA en PFDA in de KRW-waterlichamen waar deze relatief veel bijdragen aan totale hoeveelheid PFOA-equivalenten. Daarnaast zet Rijnland de ingezette paden voort om samen met andere overheden en bevoegd gezagen de verspreiding van PFAS uit bodemverontreinigingen, luchtemissies en effluentlozingen verder te reduceren.

Pagina 7 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024)

Bijlage 1. PFAS-analysepakket. AQUON-code

Synoniem

Perfluorcarbonzuren TFA TFA PFBA PFBA PFPA PFPeA PFHxA PFHxA PFHpA PFHpA slinvertPFOA PFOA PFOA sverttPFOA PFNA PFNA PFDA PFDA PFUdA PFUnDA PFDoA PFDoDA PFTDA PFTrDA PFTeDA PFTeDA PFC16azr PFHxDA PFC18azr PFODA Perfluorsulfonzuren L_PFBS PFBS PFC5asfzr PFPeS slinverPFHxS PFHxS L_PFHxS sverttPFHxS L_PFHpS PFHpS slinvertPFOS PFOS PFOS sverttPFOS PFC9asfzr PFNS L_PFDS PFDS PFAS - overig FRD-903 HFPO-DA (GenX) ADONA DONA 6:2 FTOH 6:2 FTOH 8:2 FTOH 8:2 FTOH H-PFC6asfzr 4:2 FTS 2PFC6yC2a1sf 6:2 FTS H-PFC10asfzr 8:2 FTS H-PFC12asfzr 10:2 FTS PFOSA FOSA EtFOSAA EtFOSAA EtFOSA EtFOSA N-MeFOSAA MeFOSAA 9-Cl-PF3ONS 6:2 Cl-PFESA 8:2 Cl-PFESA 11ClPF3OUdS cF16C10ezr 8:2 FTUCA

RPF

rg (in ng/l) <0,05 - <0,5

Aantreffen 0% - 100%

0.002 0.05 0.05 0.01 1 1 1 1 10 10 4 3 3 0.3 0.02 0.02

<0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,1 <0,1 -

100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 0% 0% 35% 11% 0% 0% -

0.001 0.6 0.6 0.6 0.6 2 2 2 2 2 2

<0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05 <0,05

100% 0% 100% 100% 100% 78% 100% 100% 100% 1% 0%

0.06 0.03 0.02 0.04 0.05 1 10 10 2 2 2 2 2 2 0.1

<0,05 <0,05 <0,05 <0,5 <0,05 <0,1 <0,1 <0,1 <0,05 <0,1 <0,2 <0,1

100% 0% 0% 12% 2% 0% 60% 2% 4% 0% 0% 0%

* totaal 36 PFAS, incl. 3 somparameters

De grijze RPF’s (relative potency factor) zijn niet door het RIVM bepaald, maar zijn eigen inschatting (expert oordeel). Hierdoor worden deze PFAS ook meegenomen met de bepaling van het totale PFAS-effect in PFOAequivalenten.

Pagina 8 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024)

Bijlage 2. PFAS monitoring KRW In de navolgende tabellen worden op basis van onderstaande tabelwaarden naar boven afwijkende resultaten gemarkeerd. De grenswaarden voor deze kleurcodering zijn arbitrair. Omdat voor PFOA en GenX nergens de norm wordt overschreden, wordt voor deze PFAS alleen de lichtste markering (lichtgeel) gebruikt. PFAS-totaal 71 -< 280 50 -< 71 < 50

PFOS-totaal 20 -< 100 8 -< 20 <8

PFOA-totaal FRD-903/GenX n.v.t. n.v.t. 20 -< 48 1 -< 118 < 20 <1

Bij de tabellen van de KRW-waterlichamen is met blauwe tekst aangegeven als het meetpunt een zwemwaterlocatie betreft en geen KRW-monitoringslocatie.

KRW Toestand- en Trendmonitoringslocaties (T&T)

Omschrijving RO001 (Spaarndam)

RO021B (Halfweg)

RO114A (Gouwe)

RO457 (Katwijk)

Datum 4-1-2024 8-2-2024 5-3-2024 4-4-2024 10-5-2024 4-6-2024 1-7-2024 1-8-2024 3-9-2024 1-10-2024 5-11-2024 12-12-2024 12-1-2024 16-2-2024 14-3-2024 11-4-2024 14-5-2024 19-6-2024 9-7-2024 13-8-2024 11-9-2024 9-10-2024 11-11-2024 11-12-2024 16-1-2024 21-2-2024 19-3-2024 15-4-2024 21-5-2024 18-6-2024 16-7-2024 20-8-2024 18-9-2024 16-10-2024 22-11-2024 31-12-2024 29-1-2024 22-2-2024 19-3-2024 18-4-2024 23-5-2024 19-6-2024 16-7-2024 20-8-2024 17-9-2024 16-10-2024 20-11-2024 16-12-2024

PFAS-totaal ng PEQ/l 50.1 42.3 40.3 46.8 46.3 48.0 53.3 50.0 61.9 48.7 44.9 39.7 55.6 65.0 100.7 75.2 56.6 64.4 73.2 76.1 75.4 56.0 54.5 43.2 30.7 27.8 33.4 28.3 36.9 36.8 39.0 23.7 38.7 35.3 29.2 25.2 45.1 38.9 40.6 40.4 42.2 52.7 47.0 42.8 45.5 55.3 38.0 37.3

PFOS-totaal ng/l 9.4 7.2 5.7 7.7 7.2 7.2 9.4 8.3 9.9 7.3 7.1 5.4 13.0 16.0 29.2 21.9 13.9 16.3 19.9 20.5 19.0 13.3 12.0 9.1 2.9 2.5 2.7 3.1 4.0 3.7 4.1 4.1 4.2 4.0 2.6 2.5 6.1 5.2 5.0 5.2 5.0 7.3 6.6 4.8 6.0 8.2 4.6 5.2

PFOA-totaal FRD-903/GenX ng/l ng/l 11.0 0.4 12.3 0.4 11.0 0.4 12.6 0.4 13.5 0.4 12.4 0.5 12.3 0.5 11.1 0.5 11.7 0.5 10.6 0.4 10.4 0.4 10.4 0.4 10.0 0.3 9.3 0.5 10.5 0.5 9.1 0.5 9.8 0.5 9.4 0.4 9.9 0.5 9.9 0.6 9.8 0.6 9.0 0.4 9.3 0.4 8.1 0.3 13.0 0.8 11.0 0.8 11.1 0.7 9.7 0.7 13.2 0.8 12.0 0.8 14.1 0.8 3.5 0.6 9.4 0.9 9.7 0.7 8.9 0.8 9.1 0.5 15.0 0.5 13.0 0.5 11.9 0.5 11.3 0.5 11.2 0.5 13.4 0.4 11.2 0.4 10.3 0.5 9.9 0.5 12.0 0.4 9.3 0.4 10.5 0.3

Pagina 9 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024) KRW-waterlichamen in Noord-Holland

Omschrijving Amstelveense Poel ROP21706 (KRW)

Datum

16-4-2024 11-7-2024 Amsterdamse Waterleidingduinen RO888 (KRW) 15-4-2024 28-6-2024 Bovenlanden Aalsmeer RO436 (KRW) RO419 (zwemwater) 15-4-2024 22-7-2024 Mooie Nel en Liede RO308 (KRW) 27-5-2024 24-7-2024 Nieuwe Meer RO275 (KRW) RO1039 (zwemwater) 15-4-2024 22-7-2024 RO607 (zwemwater) 15-4-2024 22-7-2024 Ringvaartsysteem RO012 (KRW) 4-4-2024 1-7-2024 Vaarten Haarlemmermeerpolder ROP18068 (KRW) 11-4-2024 9-7-2024 Vaarten Houtrakpolder ROP30614 (KRW) 11-4-2024 9-7-2024 Westeinderplassen RO281 (KRW) RO579 (zwemwater) 15-4-2024 22-7-2024 RO749 (zwemwater) 15-4-2024 22-7-2024 Zuid-Kennemerland RO420 (KRW) 15-4-2024 22-7-2024 RO423 (zwemwater) 15-4-2024 22-7-2024

PFAS-totaal ng PEQ/l

PFOS-totaal ng/l

PFOA-totaal FRD-903/GenX ng/l ng/l

85.3 74.5

23.9 18.6

10.4 13.0

0.8 0.7

30.0 34.2

4.2 5.4

10.8 11.8

0.1 0.1

110.1 104.6

35.0 32.0

10.3 10.9

0.7 0.6

47.7 55.3

8.6 10.7

10.4 11.0

0.5 0.5

88.4 82.6 86.2 122.0

27.0 24.0 26.0 40.0

9.1 9.9 9.4 10.3

0.7 0.6 0.7 0.6

41.6 70.9

6.2 19.0

11.0 10.5

0.5 0.5

41.5 46.3

8.3 8.6

8.9 9.6

0.4 0.4

51.8 58.0

13.7 12.2

7.9 11.0

0.4 0.4

29.3 33.0 28.1 32.0

4.0 3.7 3.4 3.4

8.0 9.7 8.2 10.1

0.7 0.7 0.7 0.7

19.8 23.7 32.0 38.0

1.9 2.5 4.7 5.9

5.8 6.6 8.2 10.0

0.4 0.3 0.7 0.4

Pagina 10 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024) KRW-waterlichamen in Zuid-Holland

Omschrijving Datum Braassemermeer en Wijde Aa RO272 (KRW) RO536 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 RO538 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 RO941 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Broekvelden Vettenbroek ROP01803 (KRW) 4-4-2024 12-7-2024 ROP01806 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Does en omliggende kanalen RO184 (KRW) 11-4-2024 10-7-2024 Gouwepolder ROP040A04 (KRW) 26-4-2024 22-7-2024 t Joppe RO300 (KRW) RO533 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 RO534 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Kagerplassen RO058 (KRW) RO580 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 RO875 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Langeraarse Plassen ROP09504 (KRW) 3-4-2024 11-7-2024 Meijendel en Berkheide RO886 (KRW) 9-4-2024 30-7-2024 Nieuwkoopse Plassen ROP09412 (KRW) ROP09477 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Oude Rijnsysteem RO092A (KRW) 17-4-2024 16-7-2024 Piekberging Nieuwe Driemanspolder ROP24740 (KRW) 18-4-2024 16-7-2024 Polder Stein en weidegebied ROP11307 (KRW) 22-5-2024 22-7-2024 Reeuwijkse Plassen ROP13409 (KRW) ROP13412 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Trekvaartsysteem RO017 (KRW) 2-4-2024 1-7-2024 Vaarten Nieuwe Driemanspolder ROP022A04 (KRW) 18-4-2024 16-7-2024 Vaarten Polder Bloemendaal ROP01101 (KRW) 26-4-2024 22-7-2024

PFAS-totaal ng PEQ/l

PFOS-totaal ng/l

PFOA-totaal FRD-903/GenX ng/l ng/l

26.9 38.5 30.5 41.3 29.7 39.0

2.7 4.5 3.4 4.9 3.2 4.6

9.8 10.4 10.8 10.9 9.7 11.0

0.7 0.7 0.7 0.7 0.7 0.7

53.4 47.8 52.8 55.6

3.2 2.9 3.5 3.2

33.3 30.4 32.3 31.2

1.1 0.9 1.0 1.1

32.1 41.1

3.8 3.7

10.3 10.6

0.7 0.6

37.9 44.7

3.6 4.0

13.1 13.9

0.9 1.0

32.9 41.6 42.2 51.4

3.7 5.2 5.8 6.4

11.1 10.4 11.1 11.9

0.6 0.6 0.6 0.6

33.3 48.6 33.2 48.0

3.8 6.1 3.7 5.8

10.5 11.0 10.6 13.0

0.6 0.7 0.6 0.7

34.8 32.9

5.8 4.9

9.1 9.0

1.3 1.1

21.7 26.9

2.8 4.5

5.6 4.5

0.2 0.2

40.9 47.8

3.9 5.0

13.0 13.1

1.6 1.5

35.2 32.6

4.5 3.7

10.7 9.4

0.7 0.5

27.9 27.6

2.0 1.9

9.0 9.7

0.6 0.5

39.4 49.7

3.0 2.9

19.9 17.2

1.5 1.2

41.5 62.8

3.9 5.2

13.2 15.2

3.6 3.1

63.7 70.1

9.9 11.0

23.6 23.2

0.4 0.4

44.7 70.0

5.0 6.7

11.3 13.2

0.3 0.2

70.5 66.4

9.2 8.8

21.1 19.4

1.2 1.4

Pagina 11 van 12

Hoogheemraadschap van Rijnland

25.064836

PFAS-monitoring KRW (2024) (vervolg)

Omschrijving Datum Vaarten Polder de Noordplas ROP096A1A (KRW) 15-4-2024 17-7-2024 Vaarten Polder Nieuwkoop ROP0931A (KRW) 9-4-2024 12-7-2024 Vaarten Polder Reeuwijk en Sluipwijk ROP11920 (KRW) 26-4-2024 26-7-2024 Vaarten Polder Vierambacht ROP15004 (KRW) 9-4-2024 10-7-2024 Vaarten Wassenaarschepolder ROP16101 (KRW) 9-4-2024 10-7-2024 Vaarten Zuid- en Noordeinder Polder ROP16911 (KRW) 10-4-2024 12-7-2024 Vaarten zuidelijk veengebied RO467 (KRW) 18-4-2024 17-7-2024 Valkenburgse Meer RO601 (KRW) 10-4-2024 17-7-2024 RO594 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Veender- en Lijkerpolder ROP14323 (KRW) 9-4-2024 10-7-2024 Vlietland RO299 (KRW) RO429 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 RO464 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 RO515 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Vogelplas Starrevaart ROP03706 (KRW) 18-4-2024 16-7-2024 Wateringen Wassenaar en Valkenburg RO169 (KRW) 18-4-2024 16-7-2024 De Wilck ROP24213 (KRW) 15-4-2024 22-7-2024 Zegerplas RO375 (KRW) RO373 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 RO573 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 Zoetermeerse Plas ROP022A03 (KRW) 11-4-2024 5-7-2024 ROP022A05 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 ROP022A17 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024 ROP24735 (zwemwater) 22-4-2024 29-7-2024

PFAS-totaal ng PEQ/l

PFOS-totaal ng/l

PFOA-totaal FRD-903/GenX ng/l ng/l

38.4 47.9

4.2 4.5

10.0 10.3

0.4 0.3

23.3 24.0

1.9 2.8

7.5 7.2

0.5 0.4

39.6 58.1

3.0 5.7

17.2 19.5

1.3 1.6

29.1 31.7

2.3 3.3

8.5 9.2

0.5 0.6

27.2 27.0

2.5 3.3

6.5 7.9

0.4 0.5

35.4 36.6

3.1 4.0

11.4 12.0

0.8 0.7

27.6 47.9

3.1 6.0

8.1 11.1

0.3 0.3

54.3 46.1 51.0 52.1

9.6 8.1 8.4 9.1

12.7 12.5 12.2 12.4

0.8 0.6 0.8 0.7

45.7 41.8

5.7 4.7

10.0 10.2

0.6 0.6

32.7 57.0 33.1 59.7 32.2 42.6

3.5 7.9 4.0 7.2 3.7 4.7

8.4 9.7 9.0 10.4 8.6 8.9

0.4 0.4 0.4 0.4 0.4 0.4

28.5 27.3

3.4 2.6

7.2 8.0

0.6 0.5

32.7 42.1

3.8 5.5

13.7 16.0

0.5 0.5

24.6 30.7

2.1 2.9

8.1 9.7

0.6 0.8

30.3 30.1 30.4 34.4

3.4 3.5 3.4 4.1

8.8 8.7 8.8 9.2

0.8 0.7 0.8 0.7

46.8 49.1 45.6 54.8 44.7 56.0 46.2 52.7

5.4 5.4 5.3 6.1 5.0 6.0 5.0 5.5

9.3 10.9 10.4 11.1 10.2 11.3 10.5 11.2

0.3 0.3 0.3 0.3 0.3 0.3 0.3 0.3

Pagina 12 van 12