5. Onderzoeksrapport Vertrouwen in Veerkracht.pdf

Vrijwel alle meiden die in het kader van dit onderzoek door de gemeente geselecteerd zijn, waren al langer duidelijk in beeld voor andere problemen dan alleen seksueel geweld, zoals een complexe gezinssituatie of opname in de Top1000. Dit zijn daarom per definitie de meiden die met multiproblematiek kampen, waaronder slachtofferschap van seksueel geweld. Daarom is dit een zeer waardevolle groep om te onderzoeken en lering uit te trekken door retrospectief te onderzoeken wat er misging en wat geholpen zou kunnen hebben. Dit levert immers een bijdrage aan preventie van seksueel geweld in de risicogroep van meiden uit een kwetsbaar milieu. Veel van de bevindingen kunnen ook getoetst worden aan (wetenschappelijke) literatuur over seksualiteit en seksueel geweld. Een literatuurstudie valt echter niet binnen de scope van dit onderzoek. Ook onderzoek naar grotere populatie nodig Meiden die wel in beeld zijn bij hulpverleners vanwege slachtofferschap van seksueel geweld, maar niet lijken te kampen met andere problematiek, zullen minder snel ter sprake komen in casusoverleggen. Zij zullen daarom de selectie van dit onderzoek waarschijnlijk niet gehaald hebben. Deze selectie speelt waarschijnlijk dan ook een rol bij de bevinding dat veel slachtoffers kampen met multiproblematiek, waaronder problemen in het gezin.

Het is echter niet bekend hoe groot het aandeel van deze ernstige casussen is ten opzichte van de totale groep slachtoffers van seksueel geweld. De verwachting is dat de groep meiden onderzocht in dit rapport slechts het topje van de ijsberg is. Het beeld dat over deze groep naar voren komt, is getoetst bij professionals en is dermate zorgelijk dat er meer gedegen onderzoek onder een grotere populatie nodig is. Meiden zonder multiproblematiek zijn namelijk ondervertegenwoordigd in dit onderzoek. De aanpak van seksueel geweld onder deze meiden behoeft mogelijk ook versterking. Omgekeerd aan het in dit onderzoek beschreven beeld betreft het dan dus bijvoorbeeld slachtoffers van seksueel geweld die uit stabiele gezinnen komen en niet verzuimen op school. Aanvullend onderzoek is hiervoor nodig en mogelijk, de zaken zijn immers bij de gemeente bekend. De afwezigheid van multiproblematiek betekent immers niet dat deze slachtoffers niet met andere problemen, waaronder mentale, kampen.

53

vertrouwen in veerkracht

De zaken die bij de gemeente bekend (kunnen) zijn, omdat er bijvoorbeeld hulpverlening of politie is ingeschakeld, zijn ook niet representatief voor alle zaken van seksueel geweld in de stad. Hulp wordt immers niet altijd ingeschakeld. De ernst van het slachtofferschap kan hierbij een rol spelen. Wanneer de ernst als gering wordt ingeschat, zullen hulpverlening of politie minder snel ingeschakeld worden. Echter, en belangrijker in het licht van dit onderzoek, is ook bekend dat hoe ernstiger het ervaren seksueel geweld is hoe lastiger het is voor een slachtoffer om erover naar buiten te treden. Afgezien van de zeldzame gevallen waarin de pleger van seksueel geweld op heterdaad betrapt wordt, is deze ‘disclosure’ van het slachtoffer noodzakelijk voordat er hulp ingeschakeld kan worden. Dit betekent dat dit type zaken ook minder vaak bekend zal zijn bij de gemeente. Concreet onderzoek hiernaar door de gemeente is lastig, omdat we niet weten wat we niet weten. Het is voor de aanpak van de gehele problematiek essentieel bewust te zijn van deze blinde vlek en continue te trachten deze te verkleinen.

54

B2 Vragenlijst

Introductie 1. Bedanken voor tijd, voorstellen, uitleg instituut Nationaal Rapporteur, rol in onderzoek voor Amsterdam, uitleggen rol interviewer en notulist. 2. Benoemen vertrouwelijkheid gesprekken, anonimiteit casussen, privacywaarborgen. 3. Benoemen structuur gesprek: eerst een algemene inleiding over de problematiek, daarna casusspecifiek Inleiding problematiek 4. Maak je als [functie] veel casuïstiek mee waarin seksuele intimidatie en seksueel geweld een rol speelt? 5. Wat voor type seksueel geweld zie je vooral? 6. Wat voor type slachtoffers zie je vooral? 7. Met wat voor problematiek hebben deze slachtoffers volgens jou te kampen? 8. Op welke manier wordt deze problematiek door jouw organisatie geadresseerd? En door andere organisaties in het lokaal domein? a. Wat gaat daarin goed? b. Wat kan daarin beter? 9. Heb je nog toevoegingen? Vragen specifieke casus 10. Aflopen checklist: Achtergrondkenmerken Item

Antwoord

Toelichting

Geboorteland

Nederland / Marokko / Suriname / Turkije

Anders:

Geboorteland moeder

Nederland / Marokko / Suriname / Turkije

Anders:

Geboorteland vader

Nederland / Marokko / Suriname / Turkije

Anders:

Religie

Islamitisch / Hindoeïstisch / Christelijk / geen

Anders:

Gezinssamenstelling

Aantal broers: Aantal zussen: Vader aanwezig: ja / nee Moeder aanwezig: ja / nee

Toelichting:

Relatie

Ja / nee

Toelichting:

Leeftijd

55

vertrouwen in veerkracht

Sociaal netwerk

Goed contact met: vriendinnen / familie

Positieve invloeden: Negatieve invloeden:

School

Regulier / verzuim / leerproblemen

Toelichting:

Middelengebruik

Alcohol / softdrugs / harddrugs / lachgas Toelichting:

Persoonlijke risicofactoren

LVB / eenoudergezin / lage SES / achtergestelde woonomgeving/ identiteitsconflicten

Toelichting:

Beschermende factoren

Intelligent / veel zelfvertrouwen / warme sensitieve opvoeding / goede band met ouder(s) / sociale steun netwerk ouders

Toelichting:

Antwoord

Toelichting

Vormen van seksueel geweld Item

Welke vorm(en) van seksueel Verkrachting / aanranding / schennis / (grensoverschrijdend) gedrag of uitbuiting / ruilseks / shamesexting / seksueel geweld meegemaakt? exposing

Toelichting:

Hoe bekijkt het slachtoffer de situatie?

Erkenning / ontkenning

Toelichting

Wie was de dader?

Vader / (ex)vriendje

Anders:

Hoe lang duurde het misbruik?

Eenmalig / meermalen

Periode:

Item

Antwoord

Toelichting

Is er binnen gezin sprake van huiselijk geweld?

Fysiek geweld tussen ouders / fysiek geweld ouders naar kinderen / anders

Toelichting:

Is er binnen gezin sprake van middelenmisbruik?

Alcohol / softdrugs / harddrugs

Toelichting:

Ervaren problemen

Is er binnen gezin sprake van criminaliteit?

Wie, toelichting:

Eerdere hulpervaring Item

Antwoord

Toelichting

Ja / nee

Waarvan, waarvoor:

Hoe ziet de huidige hulp er uit? Heeft het slachtoffer eerder professionele hulp ontvangen?

56

Bijlage 2 | Vragenlijst

Op welk moment was de hulp betrokken? Hoe ervaart het slachtoffer de hulp?

Betrokkenheid andere organisaties Item

Antwoord

Is de politie betrokken bij de casus?

Melding / aangifte /

Zijn er (lopende) kinderbeschermingsmaatregelen?

Ondertoezichtstelling / machtiging uithuisplaatsing / voogdijmaatregel

Is het onderwijs betrokken bij de casus?

School / leerplicht /

Toelichting

Is jongerenwerk betrokken bij de casus? Zijn andere organisaties betrokken bij de casus?

Afsluiting 11. Bedanken voor gesprek, mogelijkheid tot ontvangen transcript benoemen, vragen hoe respondent op de hoogte wil worden gehouden.

57

De Nationaal Rapporteur rapporteert over de aard en omvang van mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen in Nederland.

Wie is de Nationaal Rapporteur? De Nationaal Rapporteur is Herman Bolhaar. Het instituut Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen bestaat uit de Nationaal Rapporteur en een team van deskundige en bevlogen medewerkers met een multidisciplinaire achtergrond. Wat doet de Nationaal Rapporteur in de aanpak van mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen? De Nationaal Rapporteur onderzoekt de aard en omvang van mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen in Nederland. In de thematische onderzoeken en regelmatig verschijnende monitors ligt de nadruk op het volgen en verbeteren van de aanpak van mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen. Op basis van deze onderzoeken en informatie uit verschillende bronnen adviseert de Nationaal Rapporteur de nationale en lokale overheid, andere bestuursorganen, internationale organisaties en organisaties in de uitvoering over hoe zij mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen kunnen voorkomen en bestrijden.

Postadres Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Telefoon: 070 370 45 14 www.nationaalrapporteur.nl @NLRapporteur September 2020