5. Klaprozenbuurt bijlagen bij toelichting
Tekst van het document
Bestemmingsplan Klaprozenbuurt
Vastgesteld
Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid bestemmingsplan Klaprozenbuurt
Colofon
Opdrachtgever Opdrachtnemer
Ruimte en Duurzaamheid
IMRO_idn
NL.IMRO.0363.N1803BPSTD-VG02
Datum print
11 April 2021
Planstatus
vastgesteld
blz. 3
Inhoudsopgave bijlagen bij toelichting
5
Bijlage 1
Investeringsnota
7
Bijlage 2
M.e.r.-beoordeling
117
Bijlage 3
Verkeersonderzoek
153
Bijlage 4
Akoestisch onderzoek beoordeling wegverkeerslawaai
187
Bijlage 5
Akoestisch onderzoek wegverkeer fase 1
219
Bijlage 6
Akoestisch onderzoek industrie
313
Bijlage 7
Akoestisch onderzoek GVB busremise
323
Bijlage 8
Onderzoek luchtkwaliteit
361
Bijlage 9
Quickscan bodem
397
Bijlage 10
Archeologisch bureauonderzoek
411
Bijlage 11
Onderzoek externe veiligheid buisleidingen
439
Bijlage 12
Onderzoek externe veiligheid Klimopwegdriehoek
473
Bijlage 13
Onderzoek milieuzones bedrijven - fase 1
685
Bijlage 14
Onderzoek milieuzones bedrijven - fase 2
777
Bijlage 15
Natuurtoets
861
Bijlage 16
Onderzoek stikstofdepositie
877
Bijlage 17
Waterparagraaf
893
Bijlage 18
Grondwatertoets
951
Bijlage 19
Nota vooroverleg
1019
Bijlage 20
Nota zienswijzen en wijzigingen
1033
Bijlage 21
Bezonningsstudie wetgevingszone - wijzigingsgebied 2
1035
Bijlage 22
Toelichting in PDF
1043
Gemeente Amsterdam
blz. 4
bestemmingsplan_Klaprozenbuurt (vastgesteld)
blz. 5
bijlagen bij toelichting
Gemeente Amsterdam
blz. 6
bestemmingsplan_Klaprozenbuurt (vastgesteld)
blz. 7
Bijlage 1
Investeringsnota
Gemeente Amsterdam
Concept Investeringsnota Klaprozenbuurt 21 november 2019
Ma rjo lei ns t raa
Buiksloterdijk
t
Buiksloterbreek
Ka
Zijkanaal 1
Metaalbewerkerweg
mp
er
fo
eli
GVB
Draaierweg
FEBO
Praxis
2
Ridderspoorweg
Klaprozenweg
Klimopweg
Floraweg
Gamma
Polijsterweg
TenneT
Slijperweg
ew
eg
Inhoud Samenvatting 1. Inleiding
13 15
1.1 Ligging 1.2 Bestaande situatie 1.3 Opgave
15 17 17
2. Historie & context
19
2.1 Historie Buiksloterdijk en landschapsanalyse 2.2 Plangebied in zijn omgeving 2.3 Relevant beleid 2.4 Planhistorie Klaprozenbuurt
19 21 21 25
3. Visie
27
4. Programma
31
4.1 4.2 4.3 4.4
Wonen Werken Maatschappelijk Ongedeelde wijk
5. Participatie 5.1 Intensief participatietraject naar stedenbouwkundig schetsontwerp 5.2 Van schetsontwerp naar concept stedenbouwkundig plan 5.3 Resultaten van de inspraakperiode
31 34 37 40
43 43 45 45
3
6. Stedenbouwkundig ontwerp 6.1 Versterking van de landschappelijke kwaliteiten en de Waterlandse Zeedijk: Buiksloterdijkpark 6.2 Verbindingen tussen Klaprozenbuurt, Oud Noord en de Noordelijke IJ-oevers 6.3 De Klaprozenbuurt
7. Aspecten
49 49 55 61
69
7.1 Groen en natuur 7.2 Duurzaamheid 7.3 Fietsverkeer 7.4 Autoverkeer 7.5 Parkeren 7.6 Openbare ruimte, profielen 7.7 Bovenwijkse nutsvoorzieningen 7.8 De ondergrond 7.9 Nieuw over oud, uitgeefbaar terrein 7.10 Bezonning
69 71 76 77 78 79 79 82 90 92
8. Ontwikkelstrategie en spelregels
95
8.1 Ontwikkelstrategie 8.2 Bouwblokken en spelregels
9. Planvormingsproces
95 97
103
9.1 Planning 9.2 Juridisch planologisch kader 9.3 Financiële uitvoerbaarheid
103 103 103
Colofon
107
Huidige situatie Klaprozenbuurt in Amsterdam Noord
4
Toekomstige situatie Klaprozenbuurt in Amsterdam Noord
5
Plankaart met handhaving GVB
6
Plankaart met uitplaatsing GVB
7
Luchtfoto huidige situatie Klaprozenbuurt, vanaf noordoosten
8
Impressie uit concept Stedenbouwkundig Plan over toekomstige situatie Klaprozenbuurt, enkele planaanpassingen zijn hier nog niet in verwerkt
9
Luchtfoto huidige situatie Klaprozenbuurt, vanaf zuidwesten
10
Impressie uit concept Stedenbouwkundig Plan over toekomstige situatie Klaprozenbuurt, enkele planaanpassingen zijn hier nog niet in verwerkt
11
Impressie uit concept Stedenbouwkundig Plan over toekomstige situatie Klaprozenbuurt, enkele planaanpassingen zijn hier nog niet in verwerkt
12
Samenvatting Winkelen op de Klaprozenweg en daarna een drankje doen op een terras. Picknicken in het nieuwe Buiksloterdijkpark met de buren, fietsen door een groene oase naar school of werk. Kinderen spelen op een van de pleintjes tussen de compacte gebouwen. Aantrekkelijke woningen voor starters, stellen, gezinnen en ouderen. Bedrijvigheid op de begane grond. Dat is het beeld van de toekomstige Klaprozenbuurt in Amsterdam Noord. In deze nieuwe stadsbuurt komen tweeduizend woningen en veel ruimte voor bedrijven en voorzieningen. Tussen de gebouwen, erop en eromheen heel veel groen. De Klaprozenbuurt in Amsterdam Noord ligt als een puzzelstukje tussen de Noordelijke IJ-oevers (NDSM, Buiksloterham) en de oudere woonbuurten van Noord (Bloemenbuurt, Banne). Tussen de Klaprozenweg, Zijkanaal I met zijn haven voor woonschepen, de Buiksloterdijk en de Bloemenbuurt. Het is nu nog een ruim opgezet bedrijventerrein; 43.000 vierkante meter bedrijvigheid, met meubelzaken, ambachtelijke bedrijven, garages, een GVB-busremise en andere nutsfuncties. In de toekomst is er in de Klaprozenbuurt 250.000 vierkante meter bruikbare oppervlakte: 80% wonen, 15% economische en 5% maatschappelijke functies. De ruimte voor economische functies zal ongeveer gelijk zijn aan de huidige ruimte voor bedrijvigheid in het gebied.
Het merendeel van de bestaande bedrijven, mits zij geen milieuhinder produceren, kan terugkeren in de toekomstige situatie. Op de begane grond op de Klaprozenweg komen bedrijven en winkels zodat het een levendige straat wordt. De Klaprozenbuurt krijgt twee nieuwe supermarkten en ook nieuwe horeca. Er komen twee basisscholen en voorzieningen voor zorg en welzijn.
Bewegen in het groen De Klaprozenbuurt wordt ook een buurt die uitnodigt tot bewegen. Aan de noorden westrand van de buurt komt het Buiksloterdijkpark. In dit dijkpark krijgen sport en spel ruim baan, met voetbalveldjes, natuurlijke speeltuinen. Het park krijgt ook een belangrijke ecologische functie. De Klaprozenbuurt wordt autoluw en aantrekkelijk ingericht voor fietsers en voetgangers, alleen bezoekers parkeren op straat. Auto’s staan geparkeerd in garages of op eigen terrein. De Kadoelerscheg is binnen handbereik voor een hardloopronde of een fietstocht naar Waterland. De buurt wordt toegankelijk ingericht voor ouderen en mindervaliden. Participatie In het najaar van 2018 heeft het bewonersinitiatief ‘de Groene Draak’ een visie opgesteld voor het gebied. Ook een groep bewoners uit de Buiksloterham kwam met een eigen visie. Deze visies en schetsen vormden samen met die van het projectteam, de basis om samen aan een ontwerp te werken. Drie architecten uit de buurt hebben dit begeleid en zij maakten een stedenbouwkundig schets ontwerp. Het eindresultaat is op 26 maart 2019 aan de buurt gepresenteerd en werd zeer positief ontvangen. Hierna heeft de gemeente het schetsontwerp verder uitgewerkt tot concept stedenbouwkundig plan en voor inspraak vrijgegeven.
De betrokken bewoners waren het op een aantal vlakken niet eens met hoe de gemeente deze uitwerking had opgepakt en er kwamen dan ook veel inspraakreacties binnen. Het plan is vervolgens verder aangepast en verbeterd, met het voorliggende plan als resultaat. Na vaststelling van het stedenbouwkundig plan/ investeringsbesluit is de participatie niet voorbij. Ook bij de uitwerking van de plannen zal de omgeving en andere belanghebbenden weer worden betrokken.
Wonen De Klaprozenbuurt van de toekomst is een stadsbuurt met compacte gebouwen van verschillende hoogte. Er komen circa tweeduizend woningen bij: 40% sociale huurwoningen, 40% middeldure huur en koop en 20% vrije sector woningen. Aantrekkelijk wonen voor starters, stellen, ouderen en gezinnen die ‘de stad aan hun voeten’ willen hebben. De sociale huur is gericht op de doorstroming van te groot wonende ouderen en te klein wonende gezinnen vanuit de omliggende buurten, zoals de Banne, de Bloemenbuurt en de Van der Pekbuurt. Het woningaanbod zal bijna geheel bestaan uit appartementen van verschillende grootte. De Klaprozenbuurt moet een wijk worden waar de oude en nieuwe bewoners van Noord zich thuis voelen en allen gebruik maken van de voorzieningen en het groen.
Planning Zodra het investeringsbesluit is genomen door de gemeenteraad en het bestemmingsplan onherroepelijk is verklaard, kan de transformatie van het bestaande bedrijventerrein écht starten. Het uitgangspunt is dat erfpachters en eigenaren hoofdzakelijk zelf het initiatief nemen voor herontwikkeling. De gemeente stelt kaders, maakt de verandering mogelijk en bereidt ingrepen in de openbare ruimte voor. De bestaande partijen in het gebied bepalen zelf het tempo van de transformatie. Naar verwachting start de transformatie aan de oostzijde van het plangebied, en gaat de ontwikkeling stapsgewijs westwaarts.
13
Luchtfoto plangebied vanaf noordzijde, 2019
14
1. Inleiding Voor u ligt de Investeringsnota Klaprozenbuurt met ook het stedenbouwkundig plan Klaprozenbuurt. De investeringsnota is de doorvertaling van het concept Stedenbouwkundig Plan Klaprozenbuurt dat in de zomer van 2019 ter inzage heeft gelegen. De Klaprozenbuurt heeft overkoepelende opgave de transformatie van het bestaand bedrijventerrein rondom de Metaalbewerkerweg naar een gemengde stadsbuurt met aan de noorden westrand van het plangebied de aanleg van het Buiksloterdijkpark. De investeringsnota beschrijft de context en achtergrond, de totstandkoming van het plan en bevat een programmatisch, stedenbouwkundig, milieuen civieltechnisch en financieel kader dat leidend is voor de toekomstige ontwikkeling van de Klaprozenbuurt. De investeringsnota is daarmee het kader voor de aanvraag van omgevingsvergunningen voor transformatie en ontwerpen van de openbare ruimte. De gebiedsontwikkeling zal stapsgewijs plaatsvinden.
1.1 Ligging De Klaprozenbuurt is het bedrijventerrein ten noorden van de Klaprozenweg in het noordelijk deel van de Buiksloterhampolder, inclusief de directe landschappelijke omgeving daarvan. De situering van het plangebied in de stad is bijzonder: het ligt als een puzzelstukje tussen de Noordelijke IJ-oevers (NDSM, Buiksloterham) en de oudere woonbuurten van Noord (de Banne en Floradorp/Bloemenbuurt) in. In de overgang naar deze bestaande groene woongebieden liggen twee grote landschappelijke structuren langs het plangebied: het Zijkanaal I en de Buiksloterdijk. Het projectgebied wordt begrensd door de Klimopweg, Heggerankweg (achterpad), Klaprozenweg, Zijkanaal I, Buiksloterdijk (Waterlandse Zeedijk), Kamperfoelieweg, Marjoleinstraat en de Floraweg. Luchtfoto plangebied, 1969
15
Uitsnede plangebied met kavelgrenzen
16
1.2 Bestaande situatie
Het projectgebied kent een zeer versnipperde eigendomssituatie van ruim 50, voornamelijk kleine, kavels in eigendom bij circa 35 verschillende erfpachters en eigenaren. De Waterlandse Zeedijk is in beheer bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, maar volledig in eigendom van de gemeente Amsterdam.
Het projectgebied is nu grotendeels een extensief gebruikt bedrijventerrein met grondgebonden bedrijven, in totaal circa 43.000 m2 bvo. Op een aantal kavels is ook een bedrijfswoning op de eerste verdieping gebouwd. Bedrijvigheid in het projectgebied bestaat voor een aanzienlijk deel uit productiegerelateerde bedrijven, zoals autogarages en ambachten.
1.3 Opgave
Het projectgebied is daarnaast als enige locatie in Noord (inclusief een deel van de Buiksloterham) aangewezen voor perifere detailhandel. Perifere detailhandelsvestigingen zijn winkels waar volumineuze goederen worden verkocht, zoals bouwmarkten en meubelwinkels. Naast de genoemde bedrijvigheid bevindt zich nog een aantal specifieke bovenwijkse nutsfuncties op het bedrijventerrein: een GVB-busremise inclusief werkplaats, een TenneT 150kV-schakelstation, een gasontvangst- en een gasdrukregelstation van de Gasunie en Liander en een LPG/ benzine station.
De opgave van het project Klaprozenbuurt is de transformatie van een extensief gebruikt bedrijventerrein naar een gemengde stadsbuurt met ruimte voor wonen, werken en voorzieningen. Er kunnen circa 2.000 woningen worden gebouwd in de Klaprozenbuurt, waarvan 40% sociale huurwoningen, 40% middeldure woningen en 20% vrije sector. De Klaprozenweg en de Floraweg krijgen het karakter van een stadsstraat met winkels en voorzieningen in de plint, en verbeterde verblijfskwaliteit. Er komt een cluster voor dagelijkse detailhandel met twee supermarkten, ambachtelijke, productieve en creatieve bedrijvigheid en perifere detailhandel (bouwmarkten, meubelwinkels). Aan de noord- en westzijde van het plangebied wordt het Buiksloterdijkpark aangelegd, met de nu verscholen Waterlandse Zeedijk als drager van het park. Aan de noordoostzijde van het plangebied wordt de auto- en fietsinfrastructuur van de Kamperfoelieweg en omgeving verbeterd. De Klaprozenbuurt wordt zo zorgvuldig mogelijk in het bestaande stedelijk weefsel gepast en er worden nieuwe langzaam verkeersverbindingen met en tussen bestaande buurten gerealiseerd.
Aan de oostzijde van het projectgebied ligt het N.J. Schaap Schooltuincomplex, waar kinderen van de basisscholen in Amsterdam Noord natuuronderwijs krijgen. Hier is ook een locatie van het Leger des Heils gevestigd. De noordoostzijde van het plangebied bestaat voornamelijk uit versnipperd groen en infrastructuur. Hier loopt de brede verkeersader van de Kamperfoelieweg, waarop de Floraweg aansluit en daarnaast verschillende fietsverbindingen. De noord- en westzijde van het projectgebied hebben landschappelijke kwaliteiten. Boven de Metaalbewerkerweg ligt, verborgen onder een in de 60’er jaren aangelegd verkeerstalud, het oorspronkelijk dijklandschap van de Waterlandse Zeedijk. Het groene landschap kenmerkt zich door dichtgegroeide groepen bomen en struiken, en een oost-west fietsverbinding. De westzijde heeft het karakter van een waterlandschap met het Zijkanaal I. Aan dit kanaal ligt een woonschepenhaven met ongeveer veertig ligplaatsen en een ruim 1.5 hectare groot grasveld met een kleine speelgelegenheid (‘het Landje’). Naast het Landje en aan de oever van Zijkanaal I liggen nog eens circa vijftien woonboten.
17
Op deze gecombineerde kaart uit 1925 met de kaart van nu is te zien hoe het aangelegde verkeerstalud uit de 60’er jaren als een rechte streep ligt over de zigzaggende middeleeuwse dijk met dijkwoningen.
18
2. Historie 2.1 Historie Buiksloterdijk en landschapsanalyse De Klaprozenbuurt ligt in buitendijks gebied. De scheiding tussen buitendijks en binnendijks is de Buiksloterdijk. Deze dijk is onderdeel van de in de Middeleeuwen aangelegde Waterlandse Zeedijk, die is afgebouwd rond 1300. De Waterlandse Zeedijk is een uniek cultuurhistorisch en landschappelijk element, waaruit de ontstaansgeschiedenis van Noord is af te lezen: een stadsdeel dat ontstaan is langs de kenmerkende dijkdorpen in een structuur van lintbebouwing. De dijk is aangewezen als provinciaal monument. Aan de veilige landkant van de dijk zijn in de loop van de tijd dijkwoningen gerealiseerd. Zij kenmerken zich door de typerende Waterlandarchitectuur, met zijn geschilderde houten gevels en veel dwarskappen. Achter de dijk ligt hier de Buiksloterbreek en iets verderop de Kadoelerbreek. Zijkanaal I volgt de oude kustlijn van de middeleeuwse dijk. Vroeger spoelde het zoute water van de Zuiderzee tot aan de voet van deze dijk. De oorspronkelijke zigzaggende middeleeuwse Waterlandse Zeedijk is in de 60’er jaren vervangen door een verkeersdijk voor auto’s die zou aansluiten op de Nieuwe Purmerweg. De oorspronkelijke dijkwoningen op de dijk zijn destijds gesloopt. De autoweg erop is er nooit gekomen.
In het buitendijkse gebied van zowel de Klaprozenbuurt als de Buiksloterham is rond 1850 een polder (Buiksloterham) aangelegd en is het land later opgehoogd met slib uit het IJ, waardoor er insteekhavens mogelijk werden. Vanaf de jaren ’60 is het bestaand bedrijventerrein stapsgewijs tot ontwikkeling gekomen. Dit gebied aan het IJ was tot voor kort het domein van bedrijven. In Buiksloterham is een proces van verdichting en transformatie gestart, de Klaprozenbuurt volgt hierin.
Amsterdam, 1860, mooi zichtbaar is de Waterlandse Zeedijk en de pas aangelegde polder Buiksloterham. Aan de westkant is te zien hoe vanaf de bocht (Nesserhoek) zicht was over het IJ
19
Ligging plangebied t.o.v. vier windrichtingen
20
2.2 Plangebied in zijn omgeving
2.3 Relevant beleid
Het plangebied ligt ingeklemd tussen de verstedelijkende Buiksloterham, de Bloemenbuurt en de Banne. Ten westen van Zijkanaal I ligt het NDSM-gebied.
Structuurvisie Amsterdam 2040 De centrale ambitie van de Structuurvisie Amsterdam 2040 is dat Amsterdam zich verder ontwikkelt als kernstad van een internationaal concurrerende, duurzame metropool. Om economisch sterk en duurzaam te zijn, wil Amsterdam onder meer een intensiever gebruik van de bestaande stad. De structuurvisie, vastgesteld in 2011, wijst het projectgebied aan als locatie die zich in de periode 2030-2040 transformeert naar een werk-woongebied (zie p. 172 van de structuurvisie).
Buiksloterham ontwikkelt zich in verhoogd tempo tot een gemengd hoogstedelijk woongebied. Op moment van schrijven wordt een herijking van het Investeringsbesluit uit 2006 voorbereid. Er komen, naast bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen, circa 8.000 woningen in de Buiksloterham. Langs de Klaprozenweg zijn aan de zuidzijde zelfbouwwoningen gerealiseerd en nog in ontwikkeling. Aan de westzijde van de Buiksloterham, ter hoogte van de TenneTkavel wordt de ‘Westelijke Ontsluitingsweg’ gerealiseerd.
Koers 2025 In 2016 stelde de gemeenteraad Koers 2025 vast, een integrale inventarisatie van woningbouwlocaties in Amsterdam. Deze ontwikkelingsstrategie heeft als doel de druk op de woningmarkt in Amsterdam te verlagen door de woningvoorraad jaarlijks met circa 5.000 woningen te laten groeien. Koers 2025 operationaliseert de Structuurvisie en de ambitie voor de bouw van 50.000 woningen in een ontwikkelstrategie voor de stad tot 2025. In dit document is het projectgebied als ontwikkellocatie aangewezen. Vaststelling van Koers 2025 heeft de transformatie van het projectgebied naar een stedelijk woonwerkmilieu daarmee versneld. Uit Koers 2025 vloeit de opdracht voor dit project voort.
De Banne is een typische naoorlogse woonwijk uit de jaren ’60-’70. Tussen de dijk en de Buiksloterbreek is in de 90’er jaren een buurtje gerealiseerd met laagbouwwoningen en terraswoningen naar ontwerp van Ashok Bhalotra. De verkaveling is dwars op de dijk en vouwt zich open naar de Buiksloterbeek, een park dat binnenkort wordt vernieuwd. Sinds 2003 is er een proces van stedelijke vernieuwing gaande in de Banne. Sloop-nieuwbouw heeft nieuwe aantrekkelijke groene woonbuurtjes opgeleverd en er is een nieuw met woonappartementen gemengd winkelcentrum gerealiseerd. Aangrenzend aan het plangebied is in 2010 de Marjoleinbuurt gerealiseerd, een modern tuindorp met bebouwing van twee lagen en een kap.
Ruimte voor de Economie van Morgen Na Koers 2025 heeft het vorige College het visiedocument Ruimte voor de Economie van Morgen vastgesteld. Deze visie biedt economische bouwstenen voor nieuwe gebiedsontwikkeling, gezien de grootschalige transformatie van bedrijventerreinen en kantoorgebieden naar woonwerkmilieus. Amsterdam moet naast kantoorruimte ook ruimte bieden aan bedrijvigheid voor praktisch geschoold werk. Ruimte voor de Economie van Morgen wijst het projectgebied aan als ‘productieve wijk’. Productieve wijken zijn woon-werkwijken die bedrijven met ruimtelijke behoefte aan bedrijfsruimte integreren in een nieuw stedelijk woonmilieu. Het grootste deel van Amsterdam, tot en met de gordel van de negentiende eeuw, is gebouwd zonder fysieke scheiding tussen werken en wonen. Nieuwe productieve wijken keren terug naar dit principe, waarin ruimte is voor bestaande bedrijvigheid, zoals ambachten en lokale productie. Voortbordurend op de Ruimte voor de Economie van Morgen wordt de “Bedrijvenstrategie, Amsterdam duurzaam productief” ontwikkeld. Één van de speerpunten uit deze strategie wordt dat
De Bloemenbuurt is oorspronkelijk tuindorp van Noord dat in 2014 tot het Beschermde Stadsgezicht van Amsterdam Noord gaan behoren. Met de toekenning zijn twee gebouwen die direct aan het projectgebied grenzen aangemerkt als markant gebouw. Ten opzichte van deze gebouwen zullen ontwikkelingen in het projectgebied met extra zorg moeten worden omgeven. In het tuindorp is al enige jaren geleden een zeer geleidelijk proces ingezet van omzetting van sociale huurnaar koopwoningen. Dit wordt in overleg tussen gemeente en corporatie bepaald. Nog steeds is het aandeel sociale huur in Bloemenbuurt gemiddeld hoog. Er wonen relatief veel ouderen en te klein wonende gezinnen. Zowel Banne als Bloemenbuurt zijn aangewezen als strategische ‘ontwikkelbuurten’, omdat ze kampen met een concentratie van sociaal-economische problematiek (hoge werkloosheid, bijstandsafhankelijkheid, etc)
21
Uitsnede structuurvisiekaart Amsterdam 2040. Klaprozenbuurt is aangewezen als werk-woonlocatie
22
transformatiegebieden zoals Klaprozenbuurt maximaal de kansen moeten benutten om (bestaande) bedrijvigheid goed met wonen te combineren in de toekomstige situatie. Zo dienen transformatiegebieden straks specifiek te programmeren en te bestemmen op (productieve) bedrijfsruimten.
de belangrijkste en concreetste beleidsdoelstelling uit de Agenda Duurzaamheid het bouwen met een Energie-prestatie coëfficiënt (EPC) van maximaal 0,15. Op moment van schrijven wordt gewerkt aan de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 die het beleidsthema (Duurzame) Energie zal komen te vervangen. Beleidsdoelstellingen uit deze routekaart zullen ook van toepassing zijn op de Klaprozenbuurt. Hetzelfde geldt voor het thema Circulaire Economie. Op basis van het rapport ‘Bouwstenen voor de nieuwe strategie Amsterdam Circulair 20202025’ wordt de nieuwe strategie circulaire economie 2020-2025 opgesteld. Het Actieplan Schone Lucht is recent vastgesteld door de raad. In het actieplan Schone Lucht gaat het met name om op de ambitie om in 2030 alleen nog maar uitstootvrije voertuigen binnen de bebouwde kom te hebben rijden waardoor er hard gewerkt moet worden aan het faciliteren van elektrisch vervoer. In het coalitieakkoord van het huidige college zijn verder andere de ambities opgenomen om in 2022 250 MWp aan zonnepanelen te hebben staan, in 2030 55% minder CO2 uit te stoten dan in 1900, in 240 volledig aardgasvrij te zijn en in 2050 95% minder CO2 uit te stoten dan in 1990.
Woonagenda 2025 Nieuwbouw draagt bij aan een gemengde stad. In de Woonagenda 2025 staat de prognose dat er in 2025 een tekort is aan sociale en middeldure huurwoningen. Ter voorkoming van dat tekort heeft de gemeente een stedelijk uitgangspunt voor de programmering van nieuwbouw geformuleerd: 40% sociale huurwoningen, 40% middeldure woningen (huur en koop) en 20% dure woningen (huur en koop). Daarnaast draagt de ontwikkeling van nieuwbouw bij aan de ‘ongedeelde stad’, een stad met zo min mogelijk ruimtelijke en sociale segregatie. Het woningbouwprogramma van de Klaprozenbuurt houdt het stedelijk uitgangspunt ’40-40-20’ op gebiedsniveau aan. Detailhandelsbeleid Amsterdam 2018-2022 Het nieuwe detailhandelsbeleid focust op twee doelen: Amsterdammers moeten hun dagelijkse boodschappen in de buurt kunnen doen en consumenten moeten de keuze hebben uit verschillende aantrekkelijke winkelgebieden verspreid over de stad. Het detailhandelsbeleid van Amsterdam 2018-2022 biedt ruimte voor detailhandel bij de ontwikkeling van nieuwe wijken. Het beleid zet in op fijnmazige winkelstructuren in de groeigebieden, zoals de Noordelijke IJ-oever. Het uitgangspunt van dit beleid is dat bestaande kansrijke winkelgebieden eerst worden versterkt.
Dan is er meer ruimte voor de ontwikkeling van winkels met niet-dagelijks aanbod, die een bonte schakering kunnen vormen met andere bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen. Er zijn meer mogelijkheden voor nieuwe winkels als het bestaande winkelgebied vrijwel aansluitend is op een nieuwe stadsstraat, die een belangrijke verbindingsfunctie heeft.
Tien geboden voor de Waterlandse Zeedijk In 2005 heeft het stadsdeel Noord een visie opgesteld voor de Waterlandse Zeedijk. In deze visie zijn tien geboden (geen wetten, maar richtingwijzers/uitgangspunten) geformuleerd hoe de Waterlandse Zeedijk haar vooraanstaande positie in Noord kan hervinden en/of accentueren. Enkele van de relevante geboden betreffen: 1. D e Waterlandse Zeedijk is een cultuurmonument – in stand houden en ervaarbaar maken van dit cultuurhistorische kralensnoer staat voorop. 2. De Waterlandse Zeedijk is wat overig Amsterdam-Noord niet is – de dijk vormt over grote lengte een herkenbare verhoging: een tribune voor Amsterdam Noord. Bebouwing bestaat hoofdzakelijk uit individuele gebouwen met tuinen, met de voorzijde op de dijk, voornamelijk aan de noordzijde op de dijk. Dijk en bebouwing hebben in het algemeen een groen en dorps karakter. 3. De Waterlandse Zeedijk is een begaanbare en prettige route voor langzaam verkeer, zowel recreatief als anderszins. 4. De dijk moet als lijn herkenbaar zijn – ook wanneer de ontbrekende stukken aangeheeld zijn, blijft de Waterlandse Zeedijk een snoer van kralen, die elk hun eigen verhaal vertellen. 5. De verschillende delen van de dijk moeten ten opzichte van elkaar herken-
Agenda Duurzaamheid De Agenda Duurzaamheid is in 2015 unaniem door de raad vastgesteld. De Agenda Duurzaamheid gaat over vijf thema’s te weten: Duurzame energie, Schone lucht, Circulaire economie, Klimaatbestendige stad en Gemeente Duurzaam. Al deze thema’s zijn relevant voor de Klaprozenbuurt, en nader uitgewerkt in hoofdstuk 7. Gemeente duurzaam wordt verder alleen niet apart genoemd omdat wat de gemeente zelf doet ook onder de andere vier thema’s valt. Voor nieuwbouw is
23
Plankaart principenota, vastgesteld op 9 januari 2018
Plankaart projectnota, vastgesteld op 5 februari 2019
24
SPvE-kaart
(d.d. 07-12-2018)
Behorend bij Projectnota Klaprozenbuurt
baar zijn als verschillend, maar wel verwant – dit hangt samen met het vorige uitgangspunt. Plangebied: 6. Ontwikkelingen in de omgeving van de Waterlandse Zeedijk moeten worden Plangrens vormgegeven vanuit de centrale positie van de dijk – dit uitgangspunt heeft Bebouwing: betrekking op wat er gebeurt in de omgeving van de Waterlandse Zeedijk. Het Nieuw stedelijk gemengd, plangebied vormt als het Nieuw dijk- en entreelint in onderzoek ware een extra doelstelling: namelijk dat de herkenbaarheid van Nieuw stedelijk gemengd, aanliggend de Waterlandse Zeedijk ook voor ontwikkelingen in de omgeving een van de Bestaand dijklint, aanliggend doelenplangebied is.
ontwerp traject (zie hoofdstuk 5). De gepresenteerde Stedenbouwkundig Programma van Eisen kaart (SpvE-kaart) is daarom in de projectnota zoveel mogelijk geabstraheerd. Ten opzichte van de principenota zijn de plangrenzen licht gewijzigd. Een deel van de Kamperfoelieweg is toegevoegd, terwijl het Over ’t Y-college uit het plangebied is gehaald.
Legenda
Wet voorkeursrecht gemeenten De gemeenteraad heeft op 15 maart 2017 een Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) gevestigd op het merendeel van de percelen in het projectgebied. De Wvg bepaalt dat vastgoedeigenaren en erfpachters, als zij hun grond en/of vastgoed willen verkopen, deze altijd eerst aan de gemeente te koop moeten aanbieden. Dit verschaft de gemeente een betere positie op de grondmarkt, wat mogelijkheden biedt de gewenste transformatie te begeleiden in samenwerking met de erfpachters en eigenaren. Voor de huurders (bedrijven) in het projectgebied heeft de Wvg geen directe gevolgen.
Bestaand divers, aanliggend plangebied Openbaar groen: In de visie wordt het in het plangebied gelegen deel van de Waterlandse ZeeNieuw en bestaand, plangebied dijk als een van de knelpunten beschouwd, waar de herkenbaarheid kan worden Nieuw, aanliggend plangebied versterkt. Er worden ook verschillende oplossingsrichtingen aangedragen, die zijn Bestaand, aanliggend plangebied meegenomen in het landschappelijk-stedenbouwkundig voorstel in dit plan. Nieuwe speelvoorziening, plangebied Bestaande speelvoorziening, aanliggend Oeverlijn, buitendijks 2.4 Planhistorie Klaprozenbuurt Verkeer: Hoofdweg (nieuw) en bushalte Hoofdroute fiets (nieuw) Principenota Klaprozenbuurt Veerpontlijn Na de aanwijzing van het plangebied als versnellingslocatie in Koers 2025, is door Niet-woonfuncties in plangebied: Stadsstraatmilieustadsdeel in de plint Noord en Team Ruimte voor de Stad (de stuurgroep voor de uitvoering van Koers 2025) opdracht gegeven tot het opstellen van een principenota. Met de Solid (verticale functiemix) S R pdv Supermarkt, restaurant, perif. detailhandel vaststelling van de principenota Klaprozenweg Noordoost (later hernoemd naar Creatief milieu, boven ‘Klaprozenbuurt’) op 9 januari 2018, is de verkennende fase van het project KlaproProductief milieu, plint zenbuurt afgerond.
De principenota beschrijft de huidige situatie van het plangeElektraverdeelstation (TenneT) E bied, en introduceert de vijf hoofdambities van het plan (zie hoofdstuk 3). Gasontvangststation (Liander) G Maatschappelijke voorzieningen Projectnota Klaprozenbuurt B Basisschool met schoolplein
Op 5 februari 2019 is de projectnota Klaprozenbuurt vastgesteld door het College van B&W. In deze tweede planfase is de (financiële en technische) haalbaarheid van het project aangetoond. Er zijn in deze planfase verschillende onderzoeken uitgevoerd om de haalbaarheid van het project aan te tonen, zoals luchtkwaliteits-, bodem- en verkeersonderzoek. In de projectnota is het programma voor het project Klaprozenbuurt vastgelegd op grofweg 250.000 m2 bruto vloeroppervlak, met een verdeling van 80% wonen, 15% economie en 5% maatschappelijke voorzieningen (zie hoofdstuk 4). In de projectnota zijn er nog nauwelijks stedenbouwkundige uitgangspunten vastgelegd, om maximaal ruimte te bieden aan het participatief
Vestiging Wet voorkeursrecht gemeenten, schuin gearceerd zijn de percelen waarop de wet rust
25
Versterken van de herkenbaarheid van de Waterlandse Zeedijk
Bijdragen aan de woningbouwontwikkeling
De Klaprozenweg als stadsstraat
Een kwalitatief hoogwaardig en flexibel stedelijk milieu
26
3. Visie Het vertrekpunt van het plan is de wens van de gemeente om, conform Koers 2025, het bedrijventerrein te veranderen en te verdichten tot een stedelijke gemengde stadsbuurt. De inzet van het stedenbouwkundig plan is om het gebied te verdichten van circa 43.000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo) naar 250.000 m2 bruto vloeroppervlak. Doel is de realisatie van een kwalitatief, hoogwaardig en flexibel stedelijk milieu, dat aansluit op bestaand stedelijk weefsel. Vanwege het beperkte grondbezit van de gemeente wordt de transformatie in hoofdzaak gedaan in samenwerking met de bestaande erfpachters en eigenaren via zelfrealisatie.
Tijdens het participatietraject hebben omwonenden van de Klaprozenbuurt hier nog twee ambities aan toegevoegd: 6. De Klaprozenbuurt als integraal plan voor alle drie de buurten (Buiksloterbreek, woonboten Zijkanaal I en het noordelijk deel van de Buiksloterham) samen, waarbij de groene verbinding centraal staat. Niet steen en groen in harde confrontatie maar harmonieus door elkaar. Geen barrières in het groen. De Klaprozenbuurt als één groen ‘tapijt’ waarop gewoond, geleefd en gewerkt wordt. De groene Buiksloterdijk is het landschappelijke element dat uitzicht biedt naar alle kanten en waar nieuwe en bestaande buurten samen komen. 7. De Klaprozenbuurt is het begin van de groene Kadoelerscheg. Deze stedelijke wijk met parkachtige ruimten maakt de koppeling tussen stad en het metropolitane groene landschap. Met een been in de stenen omgeving die met het centrum van de stad verbonden is en met het andere been in de groene scheg die naar het Waterland leidt.
Naast deze verdichtingsoperatie biedt het project de kans om de stad als geheel te versterken. Dit gaat over het versterken van de landschappelijke kwaliteiten en de herkenbaarheid van de lange lijn van de Waterlandse Zeedijk, het versterken van de hoofdgroenstructuur door de aanleg van het Buiksloterdijkpark en het verbeteren van de verbindingen tussen Oud Noord en de IJ-oevers. Doel is een ‘ongedeelde wijk’ in goede samenhang met de omliggende buurten. In de twee voorgaande fases van de planvorming zijn vijf ambities voor de transformatie van de Klaprozenbuurt vastgelegd: 1. Bijdragen aan het tempo en volume van de woningbouwontwikkeling door de realisatie van circa 250.000 m2 bvo aan programma voor wonen, werken en voorzieningen; 2. Realisatie van een kwalitatief hoogwaardig en flexibel stedelijk milieu met een gevarieerde functiemix; 3. Realisatie van een ongedeeld stedelijk gebied door een sociaal-economisch gemengde bevolkingsopbouw in het projectgebied en goede fysieke en sociale samenhang met de omliggende buurten; 4. Realisatie van de Klaprozenweg als stadsstraat, waardoor een verbindende werking van deze weg tussen het oude en nieuwe deel van Noord wordt bereikt; 5. Versterken van de landschappelijke kwaliteiten van het groen en de herkenbaarheid van de Waterlandse Zeedijk.
27
Realisatie van ongedeeld stedelijk gebied in goede samenhang
Zelfrealisatie door bestaande erfpachters en eigenaren
met omliggende buurten
28
De ruimtelijke hoofdingrepen van het Stedenbouwkundig Plan zijn: 1. Versterking herkenbaarheid Waterlandse Zeedijk en aanleg Buiksloterdijkpark. De nu verborgen oude Waterlandse Zeedijk krijgt haar oorspronkelijke verloop terug en wordt zichtbaar gemaakt en onderdeel van een doorgaande fietsroute oost-west. De dijk wordt aangezet met een lange rij bomen op de dijk. Bij de Kamperfoelieweg komt een herkenbaar en markant gebouw in Waterland-architectuur om de dijk te markeren. Aan de zuidkant van deze dijk komt een buurtpark, het Buiksloterdijkpark. Het water van Zijkanaal I wordt betrokken in het dijkpark. 2. Verbindingen Oud Noord met de IJ-oevers De Klaprozenbuurt sluit aan op de woonbuurten van Oud Noord en op het nieuwe woon-werkgebied van de Buiksloterham. De Klaprozenweg verandert van een uitsluitend drukke verkeersader naar een stadsstraat met ook aantrekkelijker verblijfsklimaat en winkels en bedrijfsruimten in de plint. Het verbeteren van de oversteekbaarheid is hierbij in het bijzonder aandachtspunt (omdat dit lastig te realiseren is ivm de recent aangelegde busbaan Klaprozenweg). Nieuwe verbindingen tussen Oud Noord en de IJ-oevers zijn de openbare route vanuit Floradorp door de schooltuinen naar de Buiksloterham en vanaf de Landsmeerdijk een fiets-voetpad langs Zijkanaal I naar Buiksloterham en het IJ.
De Floraweg krijgt een stedelijker karakter met voorzieningen in de plint, waardoor de bestaande woonbuurten beter in verbinding komen te staan met de Noordelijke IJ-oevers. De Bloemenbuurt krijgt een entreeplein bij de gewijzigde aansluiting op de Floraweg. 3. Klaprozenbuurt als stedelijke gemengde stadsbuurt Het bedrijventerrein met lage bebouwing en lage dichtheid wordt getransformeerd in een woon-werkgebied met middelhoge bebouwing en hoge dichtheid. De gekozen stedenbouwkundige typologie is die van dcs6 gesloten bouwblokken. Een groot deel van het plangebied krijgt winkel- en bedrijfsruimten in de plint, met woningen daarboven. Uitgangspunt is zelfrealisatie waardoor de huidige kavelstructuur uitgangspunt is.
29
Tabellen SP
Woonprogramma 3+-kamerwoningen (gezinnen)
12.500
40
(75% wordt ontwikkeld voor een corporatie
37.500
en 25% voor particuliere beleggers) Wonen (m2 bvo) 1-kamerwoningen/studio’s
25
10
2-kamerwoningen
45
10
60
10
75
10
3-kamerwoningen Economie (m2 bvo)
200.000
> 3-kamerwoningen
40
MIDDELDUUR
Maatschappelijke Koop Voorzieningen (m2 bvo) minimaal 55 m , maximaal € 297.000,2
55
20
50
10
80
10
Huur appartementen tot 70 m2
Wonen bvo) Wonen (m2 (m bvo)
appartementen vanaf 70 m
2
2
20
VRIJE SECTOR Economie (m bvo) Economie (m2 bvo)
Koop/huur appartementen tot 90m2
2
Koop/huur appartementen vanaf 90 m
2
Maatschappelijke voorzieningen (m bvo) Maatschappelijke Voorzieningen (m2 bvo)
Totaal 250.000
Wonen 80%
m2 bvo % van het totale volume
85
3
115
17 100%
2
Programma niet-woonfuncties
Wonen 200.000
% van programma wonen
SOCIALE HUUR
0
m2 bvo
gemiddeld aantal m2 (gbo)
Wonen 200.000
Wonen 80%
Economie 37.500
Economie 15%
Voorzien 12.500
Productie
Creatief Voorzieningen milieu 12.500 30 7.000 3%
Stadstraat
Economie
Voorzien
18.600 7%
37.500 15%
12.50 5%
Economie 37.500 milieu
Economie 15%
11.900 5%
Voorzieningen 5%
4. Programma In de voorgaande fase van de planvorming is het totale programma voor het plangebied Klaprozenbuurt vastgelegd op 250.000 m2 bvo. Er is daarnaast onderzocht welke mix van economische functies wenselijk is en ruimtelijk inpasbaar is, om de overkoepelende opgave van een gemengde stadsbuurt te realiseren. In totaal is er straks ongeveer 37.500 m2 ruimte beschikbaar voor economische functies, ongeveer gelijk aan het bestaande aantal m2 bedrijvigheid in het gebied. Het merendeel van de bestaande bedrijvigheid, mits zij geen milieuhinder produceren, kan terugkeren in de toekomstige situatie. De ruimteclaim vanuit de het Sociaal Domein, team Maatschappelijke Voorzieningen, betreft bijna 5% van het totaal programma (12.500 m2 bvo). De programmaverdeling betreft kortom 80% woon-, 15% werk- en 5% maatschappelijke functies.
In de Klaprozenbuurt komen circa 2.000 woningen. Het woonprogramma van de Klaprozenbuurtkomt overeen met het uitgangspunt uit de Woonagenda en de Spelregels voor woningbouwprogrammering: 40% sociale huurwoningen (waarvan 75% gebouwd voor corporaties), 40% middeldure woningen en 20% vrije sector woningen. Hiermee wordt ook de beoogde sociaaleconomische menging gewaarborgd. In het middeldure segment wordt ingezet op huur en koop. In het dure segment wordt voornamelijk ingezet op koop. Sociale huur Het is de wens om zoveel mogelijk sociale huurwoningen in eigendom te laten komen bij corporaties, zodat de verhuur als sociale woningen voor langer dan vijftien jaar kan worden gewaarborgd. Inzet is om tenminste 75% van de sociale huur te ontwikkelen voor corporaties. Een substantieel deel van het programma sociale huur kan worden gerealiseerd op de kavel waar nu het Ymere regiokantoor gevestigd is. Op deze kavel is een hoogteaccent voorzien van 16 lagen.
4.1 Wonen Woningbouwprogramma: 40-40-20 Stadsdeel Noord streeft al sinds de start van de planvorming een grote diversiteit in huishoudtypen na, zowel naar inkomen als naar huishoudgrootte en – samenstelling. Hiertoe biedt de locatie van de Klaprozenbuurt mogelijkheden. Het ligt gevoelsmatig dichtbij de stad, zeker wanneer er een nieuwe fietsbrug over het IJ komt bij het Stenen Hoofd. Ook liggen er plekken vlakbij met stedelijke aantrekkingskracht, zoals het NDSM-terrein. Het gebied is aantrekkelijk voor starters, stellen en gezinnen die de ‘stad aan hun voeten’ willen hebben. De locatie biedt een kans om in te zetten op kleine woonruimtes voor starters (zoals ex-studenten in creatieve beroepen en young internationals). Daarnaast biedt de locatie kansen voor stellen en gezinnen die, gelet op de m2-prijzen, de nabijheid van de stad belangrijker vinden dan een groot woonoppervlak. Er zijn niet alleen kleine en middelgrote woningen gewenst, maar ook aanbod voor gezinnen en ouderen. Het woningaanbod zal bijna geheel bestaan uit appartementen. Bij het Buiksloterdijkpark liggen vooral de kansen voor grotere gezinswoningen terwijl de omgeving van de Klaprozenweg zich meer leent voor kleinere woningen voor jongeren, alleenstaanden, ouders en starters”
Een belangrijke ambitie binnen het woonprogramma is de doorstroming van te groot wonende ouderen en te klein wonende gezinnen vanuit de omliggende buurten, zoals de Banne, de Bloemenbuurt en de Van der Pekbuurt. Samenwerking tussen de verschillende corporaties is hierbij essentieel. De aanwezigheid van gezinnen met kinderen draagt bij aan het draagvlak voor de voorzieningen, de buurtbinding en sociale cohesie in de buurt. Bij het sociale programma wordt rekening gehouden met een evenwichtige spreiding over de buurt. Kwetsbare groepen Tien procent van alle sociale huurwoningen moet met voorrang worden toegewezen aan kwetsbare groepen. De omliggende buurten kennen op dit moment een zeer hoog percentage kwetsbare groepen. Deze groepen bestaan vooral uit alleenwonenden en gezinnen. Voor kwetsbare groepen is een lage huur een belangrijke voorwaarde. Hier wordt een extra financiële inspanning van de corporaties gevraagd om de huren ook in de Klaprozenbuurt kunstmatig laag te houden.
31
Grove verdeling van het programma werken en maatschappelijk over het plangebied.
32
Ouderen Er is gekozen voor relatief veel ouderenwoningen zodat ouderen kunnen doorstromen. Hiervoor zijn niet alleen de middelgrote sociale huurwoningen, maar ook de kleinere studio’s geschikt. De veelal grote sociale huurwoningen die hierdoor vrijkomen in een van de omliggende buurten zijn dan beschikbaar voor gezinnen. Daarnaast biedt de nieuwbouw in de Klaprozenbuurt kansen voor geclusterde woningen voor ouderen met voorzieningen in de directe nabijheid. Met de ontwikkelende corporaties maken we afspraken over een passende huurprijs die rekening houdt met de huidige huur van ouderen, zodat doorstroming daadwerkelijk plaats vindt.
Middelduur In het middensegment wordt ingezet op twee- en driekamerwoningen. Middeldure woningen, zowel huur als koop bieden kansen voor de instroom van werkenden naar Amsterdam en voor stellen om de eerste stap te zetten in het samenwonen. In lijn met de Spelregels voor woningbouwprogrammering gaat de Klaprozenbuurt voor de categorie middelduur uit van zowel koop- als huurwoningen. De maximale verkoopprijs voor huizen in de middensector ligt op het moment van vaststelling van deze Investeringsnota op € 297.000,-. Daarnaast geldt als voorwaarde dat een middeldure koopwoning in de Klaprozenbuurt minimaal 55 m2 (gbo) groot is en er geldt een eigen woningplicht met een woonduur van minimaal 3 jaar. De maximale verkoopprijs van een middeldure koopwoning wordt jaarlijks vastgesteld. De afspraak ten aanzien van de minimale woninggrootte geldt tot en met 2022. Daarna wordt aan de hand van marktontwikkelingen bekeken of dit moet worden bijgesteld.
Jongeren Voor starters, alleenwonenden en stellen is er in principe al voldoende aanbod in de sociale huurvoorraad van de omliggende buurten. Ook voor studenten is er de laatste jaren veel aanbod bijgekomen in Noord, bijvoorbeeld op de NDSMwerf en in het CAN-gebied. Langs de IJ-oevers en in de Klaprozenbuurt is nu veel ambachtelijke en productieve bedrijvigheid gevestigd waar jongeren werken en dat moet zo blijven. Daarom ligt het hier nu meer voor de hand om voor jongeren te bouwen, dan voor studenten. Inzet is daarbij om daar waar mogelijk voorrang te bieden aan jongeren uit Noord.
Middeldure huurwoningen moeten minimaal 25 jaar in het middensegment blijven, en mogen daarna worden uitgepond. De gemiddelde aanvangshuur zal liggen op een huurprijs van € 877,- (prijspeil 2019) zodat de woningen ook betaalbaar zijn voor middeninkomens zoals bijvoorbeeld van leraren, agenten en verpleegkundigen.
Sociale huurwoningen gebouwd voor beleggers De éénkamer sociale huurwoningen van 25 vierkante meter (gbo), te ontwikkelen door particulieren, bieden mogelijkheden voor mensen die voor werk naar Amsterdam komen. Deze worden niet aangeboden via woningnet, ook is er geen woonduur nodig. Daarnaast is het bij deze woningen bijvoorbeeld ook mogelijk om afspraken te maken met particuliere beleggers over de woningtoewijzing aan jongeren uit Noord of ouderen uit de omliggende wijken.
Vrije sector In het vrije sector segment (huurprijs > € 1.001 per maand / koopprijs > € 297.000,-) wordt ingezet op zowel huur als koop, waarbij de voorkeur geldt voor zoveel mogelijk koop. Er dient een goede mix te komen van middelgrote en grotere woningen. In ieder geval komt er een substantieel deel koopwoningen van meer dan 100 m2 bvo met als doelgroep gezinnen.
33
Programma niet-woonfuncties
Productie
Creatief milieu
Stadstraat milieu
Totaal Economie
Voorzieningen
totaal niet woonfuncties
m2 bvo
11.900
7.000
18.600
37.500
12.500
50.000
% van het totale volume
5%
3%
7%
15%
5%
bvo
Type economie
Tabel: Verdeling niet-woonprogramma
Economisch programma Productieve bedrijven t/m milieucategorie 3.1. (inclusief gecomprimeerde TenneT en Liander/Gasunie)
Locaties
11.900
Productiemilieu
Creatieve bedrijven
7.000
Creatief milieu
Op de verdieping
Horeca
2.000
Stadsstraatmilieu
Stadstraatplint, detailhandelcluster en bijzondere plekken
Detailhandel, supermarkt
3.300
Stadsstraatmilieu
Stadstraatplint detailhandelscluster
700
Stadsstraatmilieu
Stadstraatplint detailhandelscluster
Detailhandel niet-dagelijks (bestaand)
1.000
Stadsstraatmilieu
Boven de Stadstraatplint
PDV of te verplaatsen detailhandel bestaand
1.900
Stadsstraatmilieu
Stadstraatplint
PDV (bestaande bouwmarkten; nieuwe stijl)
4.700
Stadsstraatmilieu
Stadstraatplint
Persoonlijke dienstverlening
1.400
Stadsstraatmilieu
Stadstraatplint
Zakelijke Dienstverlening
2.400
Stadsstraatmilieu
Boven de stadstraatplint
Commerciële sport
1.200
Stadsstraatmilieu
Stadstraatplint en op de bovenliggende verdieping
Totale programma economie
37.500
Detailhandel dagelijks overige detailhandel
Tabel: Economisch programma
4.2 Werken
streefd, waaronder 11.900 m2 bvo productief (ambachtelijk), 7.000 m2 bvo creatief en 18.600 m2 bvo stadstraatmilieu.” In hoofdlijn komt het economisch programma op de begane grond terecht.
Voor een levendige buurt met goede voorzieningen is het streven om 20% niet– woonfuncties te realiseren. Het gaat om 15% economie en 5% voorzieningen. Op basis van de nota Ruimte voor de economie van Morgen, een studie in het kader van Koers 2025, is het gebied aangemerkt als ‘productiemilieu’. In overleg met Economische Zaken is ook 8.000 m2 ‘creatief’ milieu toegevoegd aan het economisch programma. Het economisch programma bevat voor een substantieel deel ook (dagelijkse, niet-dagelijkse en perifere) detailhandel, horeca en persoonlijke en zakelijke dienstverlening. Dit noemen we ‘stadstraatmilieu’, omdat het de levendigheid van de Klaprozenweg en de Floraweg moet vergroten. Binnen het economisch programma wordt daarmee een mix van economische functies nage-
Omdat er in Amsterdam al veel bedrijven moeten verplaatsen en dreigen te verdwijnen, is het de inzet bestaande bedrijvigheid zo veel mogelijk de kans en mogelijkheid te bieden terug te keren in de nieuwe situatie. Het aandeel economie in de totale programmaverdeling kan daarom altijd groter worden (zie ook paragraaf 8.2). De bestaande bedrijvigheid past binnen het productieve, stadsstraat milieu en soms ook binnen het creatieve milieu en wordt opnieuw bestemd in het nieuwe bestemmingsplan. Ook is er ruimte voor nieuwe economie. Nieuwe
34
bedrijvigheid is het detailhandelscluster en creatieve bedrijvigheid. Hoewel we het projectgebied nu bestemmen met een geschikte verdeling aan economisch programma, richten we de (met name plint-) structuur zo in dat deze in de toekomst relatief eenvoudig kan verkleuren. Als voorbeeld hiervoor dient de rijkheid van Amsterdamse stadswijken als De Pijp of Oud West.
Conform de Bedrijvenstrategie en Ruimte voor de Economie van Morgen spant de gemeente spant zich zoveel mogelijk in de productieve bedrijvigheid plek te bieden via publiek- en privaatrechtelijke middelen en overig instrumentarium. Creatief milieu Creatieve wijken zijn woon-werkwijken die door menging met kleinschalige zelfstandige kantoorruimtes of bedrijfsverzamelgebouwen voorzien in de behoefte aan informeel stedelijk werkmilieu. Hiermee sluiten ze programmatisch aan op het bestaande centrummilieu binnen de ring A10, waar al veel kleinschalige creatieve bedrijven en zakelijke diensten gevestigd zijn. Op de bovengelegen etages is ook ruimte voor creatieve bedrijvigheid in een meer kantoorachtige setting zoals bijvoorbeeld architectenbureaus of bedrijfs/kantoorverzamelgebouwen.
Productief milieu Productieve wijken zijn woon-werkwijken die bedrijven met ruimtelijke behoefte, aan bedrijfsruimte integreren in een nieuw stedelijk woonmilieu. Het grootste deel van Amsterdam, tot en met de gordel van de negentiende eeuw, is gebouwd zonder fysieke scheiding tussen werken en wonen. Nieuwe productieve wijken keren terug naar dit principe, waarin ruimte is voor bestaande bedrijvigheid, zoals ambachten en lokale productie, maar ook nieuwe opkomende productiemethoden zoals 3d-printen. Menging van woonwijken met bedrijfsruimte wordt in deze tijd mogelijk doordat delen van productieprocessen schoner worden en door technologische mogelijkheden voor isolatie en emissiebeperking. Bedrijven dienen wel in milieucategorie 3.1.of lager te vallen. Een deel van de plinten in het gebied wordt voor een productief werkmilieu gereserveerd. Bij productief milieu kan verder worden gedacht aan: ■ Een hogere begane grond. ■ Hoog belastvermogen vloeren. ■ Voorzien van laad- en losdeuren (industriedeuren/overhead deuren). Laden en lossen vindt wel op eigen terrein plaats, waarbij overlast voor omwonenden wordt beperkt en verkeersveiligheid geborgd blijft. ■ Vele mengvormen met kantoren, wonen, daktuin of anderszins in of op eenzelfde gebouw. ■ Soms ook volledige bedrijfsverzamelgebouwen.
■ Ook bij de inrichting van de openbare ruimte wordt reklening gehouden met het inpassen van deze bedrijvigheid, bijvoorbeeld door bredere stoepen te maken. ■ Voor productie gerelateerde bedrijvigheid is een passend huurprijsniveau (lager dan kantoren/winkels) van belang.
Productieve wijk
Creatieve wijk
Het streven is aan het westelijk deel van de Klaprozenweg een aantal productiebedrijven te situeren die passen binnen een stadstraatplint, waar het maakproces goed kan worden geëtaleerd (bijv. ambachtelijke bedrijven). Principetekeningen productieve wijk en creatieve wijk, Ruimte voor de Economie van Morgen
35
PDV + productiemilieu + horeca
Door deze invulling kan er interactie ontstaan met de aangrenzende woonbuurten. De Adviescommissie Detailhandel Noord-Holland Zuid heeft hierover positief geadviseerd. PDV in de Klaprozenbuurt De directie Economische Zaken heeft onderzoek gedaan naar toekomstige gewenste PDV-locaties (perifere detailhandel voorziening) in de regio Amsterdam. Ten aanzien van deze specifieke detailhandel is de gedachte dat, om ruimte te maken voor de nieuw te bouwen woningen, de nu aanwezige PDV gedeeltelijk zal moeten verdwijnen en gedeeltelijk in een andere vorm in het gebied zal terugkeren. Voor het project Klaprozenbuurt is PDV-programma van 6.600 tot 7.900 m2 bvo voorzien.
Klimopweg
Binnen het plangebied kan een deel van de bestaande PDV-locaties (in ieder geval 6.600 m2 bvo, waarvan 4.700 m2 bvo voor twee bouwmarkten) zich opnieuw vestigen binnen het gebied. Deze worden aaneengesloten met minstens 5 kleinere woonwinkels. Dit moet uiteraard passen binnen de ruimte van de opdracht om het gebied te transformeren naar een gemengde stadsbuurt, waardoor het perifere
Floraweg
Polijstenweg
Draaierweg
nieuwe buurtstraat
Klap roze n
dijk
Cluster dagelijkse detailhandel Klaprozenbuurt Eind 2018 is de rapportage Programmering voorzieningen Amsterdam-Noord verschenen, een Distributie Planologisch Onderzoek (DPO) voor heel Amsterdam Noord, als nadere invulling van het Detailhandelsbeleid 2018-2022. Uit het DPO blijkt dat er in het gebied rond de Klaprozenweg op basis van de extra woningbouw ruimte is voor een uitbreiding van 4.375 m2 bvo (3.500 wvo) aan dagelijkse detailhandel. De uitbreidingsruimte van 4.375 m2 geldt voor de Klaprozenbuurt en het zuidelijk gelegen projectgebied Buiksloterham samen. De ontwikkeling van de Klaprozenweg tot stadsstraat biedt uitstekende mogelijkheden voor de vestiging van een dagelijks detailhandel cluster, waaronder twee supermarkten. De kruising Floraweg - Klaprozenweg vormt het hart van de toekomstige stadsstraat en het bouwblok ten westen daarvan is vanwege de strategische ligging gekozen als locatie voor de twee nieuwe supermarkten en de overige 700 m2 dagelijkse detailhandel. Het is zowel vanuit de Klaprozenbuurt als vanuit de Buiksloterham een goed bereikbare, centrale locatie voor voetgangers en fietsers. Ook is er een halte voor de regionale HOV buslijn en de lokale busverbinding naar het CS. Door clustering van het dagelijkse aanbod blijven de loopafstanden beperkt en kan horeca de functie van rust- en ontmoetingspunt voor de bewoners uit de buurt vervullen.
Cluster dagelijkse detailhandel + horeca + persoonlijke dienstverlening
PDV + niet dagelijkse detailhandel (bestaand) + horeca + persoonlijke dienstverlening
Hulstweg
Ridderspoorweg
Maagdenpalmstraat
westelijke ontsluiting
Klaprozenweg
Schematische weergave niet-woonprogramma Klaprozenweg
36
Horeca Op dit moment is er 2.000 m2 bvo horeca opgenomen in het plan. Er is al circa 500 m2 bvo aan horeca aanwezig en/of vergund. Dit betreft onder meer het – weer terug te bouwen- horecapaviljoen ten westen van het TenneT-terrein (De Klaproos). Horeca is een goede toevoeging voor de stadsstraat. Een lunchroom of een koffietentje veraangenaamt het winkelen. Daarbij kan een buurtcafé met terras op bijzondere plekken, zoals aan een pleintje of aan het park, zorgen voor levendigheid.
winkelkarakter wijzigt. De entree van de winkel en het kassafront (maximaal 20 meter voor bouwmarkten) worden in de stadsstraatplint geplaatst met woningen erboven. Parkeren voor werknemers en klanten moet op eigen terrein plaatsvinden, conform de op 29 november 2017 vastgestelde Nota Parkeernormen Auto. Stadstraatmilieu Klaprozenweg Langs de gehele Klaprozenweg (noordzijde) en een aanzienlijk deel van de Floraweg wordt niet-woon programma op de begane grond geprogrammeerd (afgewisseld met entrees van woongebouwen), zodat er actieve en levendige plinten ontstaan. In de stadsstraatplint aan de Klaprozenweg kunnen van oost naar west drie zones worden onderscheiden.
Niet met wonen mengbare bedrijven Bedrijven die niet mengbaar zijn met wonen (over het algemeen vanaf milieucategorie 3.2 en hoger) kunnen in de toekomst niet meer opnieuw in het plangebied worden ingepast. Dit geldt slechts voor een klein aantal bedrijven in het gebied. In sommige gevallen is het ook mogelijk om de bedrijfsvoering aan te passen zodat het bedrijf wel te combineren valt met woningbouw, bijvoorbeeld door geluids- of geurmaatregelen te treffen.
Oostelijk deel In het oostelijk deel van de plint is plaats voor PDV, waaronder een bouwmarkt. Verder kunnen bestaande winkels in niet-dagelijkse goederen, ook van elders uit het plangebied, zich hier aan de stadsstraat vestigen. Ook is er een mogelijkheid voor horeca met ruimte voor een mooi terras op de zon op de hoek van de stadsstraat, aangrenzend aan het groen van de schooltuinen. In dit deel is daarnaast ruimte voor commerciële sport.
4.3 Maatschappelijk Op basis van de toevoeging van 2.000 woningen is er ook behoefte aan maatschappelijke voorzieningen: alleen woningen maken een wijk niet compleet. Bij het voorziene programma aan maatschappelijke voorzieningen voor Klaprozenbuurt is daarnaast gekeken naar de relatie met de benodigde en beoogde voorzieningen in het omliggende gebied, zowel in het bestaande woongebied Bloemenbuurt als in de aanpalende ontwikkelgebieden (m.n. Buiksloterham). Van belang voor een ongedeelde wijk is een woning- en voorzieningenaanbod waar zowel bestaande bewoners van Noord als nieuwe bewoners gebruik van kunnen maken.
Middendeel Het cluster dagelijkse detailhandel is gesitueerd in het blok ten westen van de Floraweg. Hier is in principe plaats voor twee supermarkten van circa 1500 en 1800 m2 bvo in het westelijke blok aan de Floraweg/hoek Klaprozenweg. In hetzelfde blok is daarnaast ruimte voor 700 m2 aan dagelijkse detailhandel en voor persoonlijke dienstverlening, zoals een kapper of schoonheidssalon. Verder is hier ruimte voor horeca met terras. Dit draagt bij aan een aantrekkelijk verblijfsgebied. Stedenbouwkundig kan hierbij gedacht worden aan een combinatie van een stadsstraat en een winkelpleinachtige opzet (zoals op IJburg). Deze zone loopt door tot aan de Draaierweg.
Onderwijs en kinderopvang Bij volledige realisatie van het beoogd woonprogramma, ook in naastgelegen projectgebieden, is er behoefte aan twee alles-in-één-scholen met kinderopvang, een gymzaal en buitenruimte. De eerste school dient zo snel mogelijk te worden gerealiseerd, omdat deze een basisschool zal huisvesten die binnenkort moet verhuizen. De tweede basisschool betreft een strategische reservering op de lange termijn. Op basis van de toekomstige vraag naar onderwijs, afhankelijk van de woningbouwontwikkeling in Noord, wordt bekeken of deze tweede basisschool nodig blijkt. Inpassing van basisscholen in de Klaprozenbuurt is lastig, vanwege het
Westelijk deel Aan de westzijde van de Draaierweg is ruimte voor PDV. Daarnaast is er, deels ook aan de stadsstraat, ruimte voor productiebedrijven waar in de etalage zichtbaar is wat er wordt gemaakt. Aan het plein bij de Klaprozenweg is ruimte voor horeca; hier is ook een horecapaviljoen gesitueerd. Tot slot is er in de stadsstraat ruimte voor commerciële sport, zakelijke dienstverlening en creatieve bedrijvigheid.
37
Beoogde locaties scholen
38
Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen
Aantal
Alles-in-één-school
M2 bvo gebouw
M2 terrein
Per voorz
Totaal
Per voorz
Totaal
2
3.600
7.200
1.700
3.400
Passantenpension
1
1.800
Buurtkamer
1
120
Woonbehandellocatie jeugd
1
200
Eerstelijns zorgvoorzieningen
1
150 tot 1100 m2 bvo
Apotheek
1
100
Madi/wijkzorg
1
150
Maatschappelijk overig (nader in te vullen)
1.830
Speelplek
6á7
150
1.000
Speelveld
2
1.000
2.000
Sporten in openbare ruimte
2.000
Ruimte voor (anders) georganiseerde buitensport:
10.000 Bovenplans in Noord in te passen
Nieuw openbaar groen
17.000
Bestaand groen, ingrijpend te verbeteren
28.000
Tabel Maatschappelijke Voorzieningen
versnipperd grondeigendom en het ontbreken van gemeentelijke kavels, en door drie milieutechnische beperkingen: 1. Scholen mogen niet in de nabijheid van hoge druk aardgasbuisleidingen worden gebouwd. 2. Er mogen geen scholen worden gebouwd in de nabijheid van drukke wegen ivm luchtkwaliteit (minimaal 50 meter afstand of achter eerstelijnsbebouwing). 3. In verband met magneetvelden mogen scholen niet te dicht tegen hoogspanningsleidingen worden gebouwd die nu onder de grond liggen.
De beoogde locatie voor de eerste basisschool is de Gamma-kavel binnen de zogenaamde Klimopwegdriehoek, aan de oostzijde van het plangebied. Hier kan een stand-alone school worden ingepast en is al buitenruimte in de openbare ruimte aanwezig. Om dit mogelijk te maken zal er een hoge druk aardgasbuisleiding worden verlegd. Hiervoor zijn extra financiële middelen nodig. Bij de inpassing van de school wordt daarnaast rekening gehouden met het beleid omtrent luchtkwaliteit, dat wil zeggen dat de school niet in de eerstelijnsbebouwing naast de Floraweg zal komen.
Vanwege deze milieutechnische beperkingen kan in de huidige situatie op geen enkele plek in het plangebied een basisschool worden ingepast. Er zullen dus aanvullende ingrepen moeten worden gedaan om een basisschool mogelijk te maken.
Voor de tweede basisschool is een strategische reservering gemaakt op het zuidelijk deel van de vrijgekomen TenneT-kavel. Deze kavel kan pas op de lange
39
termijn tot ontwikkeling worden gebracht. Een andere kavel is tegen die tijd ook denkbaar mits daar de kans op ontwikkeling van de school zich voordoet.
ruimten. Hiervoor zal, op basis van tijdelijke leegstand, contact worden gelegd met Bureau Broedplaatsen. Bij het Landje wordt al een tijdelijk initiatief ontwikkeld. Er wordt een speelgelegenheid van 12 boomstammen gecreëerd en een heuvel met onderdoorgang door middel van een rioolbuis aangelegd. Door bewoners zelf wordt een zitkuil gemaakt. Initiatieven voor kunst in de openbare ruimte worden meegenomen in de vervolgfase.
Zorg en Welzijn ■ In de Klimopwegdriehoek komt een passantenpension van 1800m2 bvo. Dit is een bovenwijkse maatschappelijke zorgvoorziening. Een passantenpension biedt tijdelijke woonruimte aan mensen zonder zorgindicatie die dakloos zijn geworden. ■ Er is in het plan maximaal 1.400m2 bvo gereserveerd voor eerstelijnsvoorzieningen, maatschappelijke dienstverlening en wijkzorg. Het ligt voor de hand deze voorzieningen te positioneren in nabijheid van ouderenwoningen. ■ Aan de rand van het gebied ligt een schooltuinencomplex. De gemeente wil deze voorzieningen graag behouden en ook goed ontsluiten voor de nieuwe bewoners met een voet-fietspad. Deze nieuwe langzaam verkeersverbinding zorgt tevens voor een goede ontsluiting tussen de Buiksloterham en de Bloemenbuurt. Centraal in het complex staan verschillende gebouwen voor maatschappelijke zorg (Leger des Heils), natuur- en milieueducatie (NME), en de werktuinen zelf. Het Leger des Heils heeft aangegeven haar huidige Noorderburgh-locatie te willen uitbreiden. Daarnaast is het de bedoeling om het van de achterkant-situatie aan de Klaprozenwegzijde meer een voorkant te maken, waarbij de schooltuinen zich meer opent naar de buurten. In samenwerking met de betrokken partijen wordt dit plan verder uitgewerkt.