5 Dialogic - Ontwikkeling antenne-opstelpunten.pdf
Tekst van het document
We gebruiken de modellering om inzicht te krijgen in de vorm die uitrol van grootschalige small cellstructuren in Nederland zou kunnen krijgen. Omdat we redeneren vanuit dekking en niet vanuit capaciteit is het gemodelleerde small cellnetwerk veel uitgebreider dan in de praktijk mag worden verwacht. De gevonden aantallen small cellinstallaties geven hooguit een bovengrens. We beschouwen de uitkomsten daarom uitsluitend kwalitatief (rekening houdend met de beperkingen van het model). Dekking De dekking van small cellstructuren is gemodelleerd op basis van een ‘ray tracing’-model. Hierbij wordt vanaf een groot aantal puntlocaties gecontroleerd of er een line-of-sight bestaat naar een antenne-installatie. ussen de puntlocaties (‘samples’) wordt het resultaat geïnterpoleerd. De resulterende kaart toont de ‘viewshed’ of ‘radioschaduw’ en daarmee de dekking van een netwerk op basis van line-of-sight.
Site density (per km2)
41
28
20
Figuur 37 Resultaten experiment dekking (downlink) van 5G NR op 3,5 GHz op basis van co-siting met outdoor LTEinfrastructuur (bron: [70])
Small cellstructuren Structuur Om de dekking van een small cellstructuur te kunnen modelleren wordt allereerst een small cellstructuur gedefinieerd. In de analyse is door een radioplanner in Amsterdam een netwerk ingetekend op basis van bestaande lantaarnpalen en incidenteel andere vormen van straatverlichting (denk aan verlichting aan kabels, waarbij het aankoppelpunt van de kabel is gebruikt als opstelpunt). Hierbij zijn modelmatig antennes op een hoogte van vier meter geplaatst. In sommige gevallen wordt afgeweken van deze hoogte, bijvoorbeeld voor lantaarnpalen op bruggen.
Omdat een radiosignaal in de praktijk uitdooft naarmate de afstand tussen ontvanger en zender groter wordt, hanteren we een maximumafstand. Dat betekent dat bij de bepaling van de lines-of-sight alleen antenne-installaties binnen een bepaalde afstand van het samplepunt worden meegenomen. Figuur 38 toont schematisch de werking van het model. De blauwe vlakken geven steeds de hoogte aan van dat vlak. Vanuit een ontvanger (in dit voorbeeld op maaiveldniveau) worden zichtlijnen getrokken naar de ontvangers binnen de maximale afstand (witte stippellijn). Wanneer er zicht geen obstakels op de route bevinden (hier het geval voor één antenne-installatie) is het punt ‘gedekt’. ijn alle zichtlijnen verstoord (zoals hier naar de twee andere antenne-installaties), dan is het punt ‘niet gedekt’.
Niet alle potentiële opstelpunten zijn voorzien van een antenne-installatie: er zijn zoveel lantaarnpalen gebruikt als (subjectief) nodig voor een bijna-line-ofsight-dekking. Veelal zijn dit de lantaarnpalen op kruisingen (zodat in meerdere straten tegelijk dekking kan worden gerealiseerd). Vervolgens is het dekkingsmodel (zie hieronder) uitgevoerd op basis van de initiële structuur, en is de structuur aangepast om tot een definitieve structuur te komen.
58
Dialogic innovatie ● interactie
12
7
3
4
7
6
7
5
6
4
6
9
7
11
11
6
11
8
4
5
9
6
6
6
4
8
10
6
7
9
9
7
7
8
7
8
9
9
8
4
5
7
11
8
5
8
6
8
7
7
10
10
7
8
7
6
8
10
8
9
9
7
9
11
8
5
10
11
10
9
11
9
6
8
10
8
6
9
10
10
5
7
6
8
10
12
10
9
3
4
7
9
9
7
8
6
9
9
6
9
9
9
6
3
4
4
6
9
7
6
8
8
10
10
6
9
6
7
7
3
5
6
7
10
10
9
7
9
12
6
10
6
8
7
8
6
5
6
6
5
11
11
9
6
12
11
7
7
4
6
8
7
5
4
5
6
8
11
11
11
10
7
4
3
7
4
9
10
7
6
10
6
8
8
12
11
4
3
4
6
5
8
6
7
8
11
10
10
9
10
11
8
6
7
4
6
9
10
7
4
6
7
11
12
11
10
5
10
11
10
6
7
10
9
7
7
4
8
5
9
11
6
5
6
9
8
7
7
8
5
6
8
8
6
7
9
6
8
3
3
5
5
7
8
6
7
5
9
10
8
11
11
9
4
3
3
Figuur 38 Schematisch voorbeeld modellering small cellstructuren op basis van zichtlijnen en hoogte-informatie (illustratie: Dialogic)
dit steeds “bijna-line-of-sight”. In de praktijk zou dit overeen moeten komen met dekking van het small cellnetwerk. Om de zichtlijnen op een accurate manier te kunnen bepalen maken we gebruik van een hoogtebestand (AHN3 [71]). Op basis van deze dataset wordt de hoogte van de ‘gebruiker’ bepaald (samplepunt plus 1,5 meter). Vervolgens wordt de data gebruikt om te bepalen of er zich obstakels bevinden in de zichtlijn tussen de gebruiker en antenne-installatie. De hoogte van de antenne-installatie wordt overgenomen uit het Antenneregister (indien van toepassing) en gecorrigeerd aan de hand van het hoogtebestand (de hoogtes in het Antenneregister zijn relatief aan het maaiveld, AHN3 hanteert een absolute hoogtereferentie). Voor hypothetische antenne-installaties hanteren we een vaste hoogte (o.a. 4 meter voor een lantaarnpaal-opstelpunt).
Figuur 39 toont een voorbeeld van een ‘dekkingskaart’ die ontstaat door vanaf alle punten (waar geen antenne-installatie staat) bovenstaande exercitie uit te voeren. 12
7
3
4
7
6
7
5
6
4
6
9
7
11
11
6
11
8
4
5
9
6
6
6
4
8
10
6
7
9
9
7
7
8
7
8
9
9
8
4
5
7
11
8
5
8
6
8
7
7
10
10
7
8
7
6
8
10
8
9
9
7
9
11
8
5
10
11
10
9
11
9
6
8
10
8
6
9
10
10
5
7
6
8
10
12
10
9
3
4
7
9
9
7
8
6
9
9
6
9
9
9
6
3
4
4
6
9
7
6
8
8
10
10
6
9
6
7
7
3
5
6
7
10
10
9
7
9
12
6
10
6
8
7
8
6
5
6
6
5
11
11
9
6
12
11
7
7
4
6
8
7
5
4
5
6
8
11
11
11
10
7
4
3
7
4
9
10
7
6
10
6
8
8
12
11
4
3
4
6
5
8
6
7
8
11
10
10
9
10
11
8
6
7
4
6
9
10
7
4
6
7
11
12
11
10
5
10
11
10
6
7
10
9
7
7
4
8
5
9
11
6
5
6
9
8
7
7
8
5
6
8
8
6
7
9
6
8
3
3
5
5
7
8
6
7
5
9
10
8
11
11
9
4
3
3
Figuur 39 Resulterende 'dekkingskaart' (groen: er is een zichtlijn vanaf dat punt tot een antenne-installatie binnen bereik) (illustratie: Dialogic)
Vanaf de samplepunten wordt een volgende slag worden gemaakt om ook dekking als gevolg van reflecties mee te nemen. Hierbij wordt opnieuw bepaald of er (vanaf de nog niet bedekte punten) een zichtlijn bestaat, maar nu naar een ánder punt dat al wel gedekt is. Daarbij wordt vervolgens een demping van het signaal berekend. In het rapport noemen we
Dialogic innovatie ● interactie
59
Bijlage 2. Uitkomsten vraag-aanbodmodellering
Vraaggroei
Onderstaande tabel toont de groei in het aantal sectoren met een capaciteitstekort, het aantal benodigde nieuwe antenne-installaties en het aantal benodigde nieuwe antenne-opstelpunten voor de verschillende groeipercentages. Alle getoonde cijfers zijn ten opzichte van 2020. Dat betekent dat het getoonde aantal nieuwe opstelpunten zou moeten worden gerealiseerd om aan de vraag te kunnen voldoen, in de hypothetische situatie waarin de operators in de voorafgaande jaren geen nieuwe opstelpunten zouden hebben gerealiseerd. We gaan er wel vanuit dat er in deze jaren upgrades worden doorgevoerd, waaronder de ingebruikname van de 3,5 GHz-band en 5G NR. De afname tussen 2021 en 2022 wordt verklaard door de ingebruikname van het 3,5 GHz-spectrum. Tabel 8 Uitkomsten vraag-model in aantallen sectoren, antenne-installaties en antenne-opstelpunten. Alle cijfers zijn ten opzichte van de situatie (en op basis van de infrastructuur) in september 2020. (bron: modellering Dialogic). Vraaggroei
Jaar
Aantal sectoren met een capaciteitstekor t
Jaar
Aantal sectoren met een capaciteitstekor t
Benodigd aantal nieuwe
Benodigd aantal nieuwe
antenneinstallaties
aantal antenneopstelpunten
40%
2023
22
19
12
40%
2024
27
24
16
40%
2025
33
30
20
40%
2026
63
56
36
Versneld groeiscenario: 60% vraaggroei (±5%p) 55%
2021
71
64
41
55%
2022
20
19
12
55%
2023
31
28
18
55%
2024
62
55
35
60%
2021
76
67
43
60%
2022
23
20
13
60%
2023
38
35
23
60%
2024
77
67
43
65%
2021
82
69
45
Benodigd aantal nieuwe
Benodigd aantal nieuwe
65%
2022
23
20
13
65%
2023
43
39
25
antenneinstallaties
aantal antenneopstelpunten
65%
2024
113
94
61
Meest aannemelijke scenario – 35% vraaggroei (±5%p)
Scenario met afvlakking vraaggroei - 25% naar 15% in zes jaar 25%
2021
47
41
27
23%
2022
9
9
6
30%
2021
49
43
28
20%
2023
11
11
7
30%
2022
10
10
7
18%
2024
14
14
9
30%
2023
15
14
9
15%
2025
11
11
7
30%
2024
20
19
12
15%
2026
15
14
9
30%
2025
20
19
12
30%
2026
27
24
16
35%
2021
52
45
29
35%
2022
12
12
8
35%
2023
18
17
11
35%
2024
23
20
13
35%
2025
25
22
14
35%
2026
39
36
23
40%
2021
55
48
31
40%
2022
15
14
9
60
Dialogic innovatie ● interactie
Bijlage 3.
Verantwoording
Betrokken belanghebbenden In het onderzoek zijn diverse belanghebbenden betrokken. Het verkrijgen van inzichten en informatie van deze belanghebbenden is cruciaal om tot een breed gedragen en realistisch resultaat te komen. Primair betreft het de informatie waarover alleen de operators beschikken (technisch, maar ook ten aanzien van de strategie). De input van de diverse belanghebbenden is door de onderzoekers zorgvuldig gewogen en waar mogelijk meegenomen. Uiteraard is hierbij rekening gehouden met eventuele (strategische en economische) belangen van de bevraagde partijen. Dat betekent dat aangeleverde gegevens zoveel mogelijk zijn vergeleken tussen operators, met literatuur, en met andere modelleringen en analyses van Dialogic. Deelname aan het onderzoek door genoemde partijen dient niet te worden geïnterpreteerd als impliciete ondersteuning van de onderzoeksresultaten door deze partijen.
Naam
Organisatie
Mirjam van Beek
Gem. Haarlemmermeer
Mirjam van Deursen
T-Mobile NL
Onno Mantel
Min. EZK
Petra Mesken
VNG
Rob Bongenaar
MONET
Rudolf van der Berg
Stratix / VNG
Vera Kuipers
Gem. Rotterdam
Walter Kroeze
VodafoneZiggo
Yvonne Trenning
Antennebureau
Interviewrespondenten Aan de operators is voorafgaand aan de interviews, en in een enkel geval achteraf, een document toegestuurd met voorlopige modelaannames van Dialogic (gebaseerd op literatuur). De operators hebben de mogelijkheid gekregen hierop te reageren. Eventuele reacties zijn door Dialogic verwerkt in haar definitieve modelaannames. Tabel 10 geeft een overzicht van de interviewrespondenten. Merk op dat buiten deze set ook andere partijen/personen zijn benaderd voor een gesprek. Tabel 10 Overzicht interviewrespondenten
Klankbordgroep Door de opdrachtgever is een klankbordgroep geformeerd. Aan deze groep zijn tussenresultaten van het onderzoek gepresenteerd en is de mogelijkheid geboden hierop te reageren. De operators, VNG en Monet hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Het ministerie van EZK heeft gereageerd op alle tussenversies. Tabel 9 geeft een overzicht van de samenstelling van de klankbordgroep. Tabel 9 Overzicht leden klankbordgroep
Naam
Organisatie
Ties Dammers
Agentschap
Paul Dingenouts
Telecom
Yvonne Trenning
Antennebureau
Joop Verhagen
Arcadis
Martin Standaart Marloes van Caspel Eric Smeitink Jose Pedro Moure Sanchez
Naam
Organisatie
Brian Benjamin
Gem. Almere
Burcu Kuzlak
Gem. Amsterdam
David Yoshikawa
Min. EZK
Eveline Santifort
MONET (APPR)
Han van Bussel
T-Mobile NL
John van der Lee
Jim Walda
Gemeente Rotterdam
Miriam van Deursen
John van der Lee
T-Mobile NL
Han van Bussel
Jose Pedro Moure Sanchez
KPN
Jasper Rothuizen
Maarten van Waveren
Min. EZK
Ruud Koeyvoets
Margret Leenarts
VodafoneZiggo
Marloes van Caspel
KPN
Max van Meerten
Gem. den Haag
Dialogic innovatie ● interactie
KPN
Gerard de Groot
Anne van Otterlo
Nokia
Jeroen Thijsen Rosalie Weijers
NOVEC
Rob Brown Fred Herrebout
T-Mobile
VodafoneZiggo
Margret Leenarts Michel Lenoir Walter Kroeze Sander van der Zande
61
De input van interviewrespondenten is steeds vertrouwelijk behandeld en is geaggregeerd verwerkt in het onderzoek. Wanneer er sprake was een geheimhoudingsovereenkomst werd deze zodanig opgesteld dat deze de resultaten van het onderzoek niet hebben kunnen beïnvloeden.
62
Dialogic innovatie ● interactie
Verwijzingen
[1] Monet (2019). Factsheet 5G. Wat betekent de komst van 5G voor uw gemeente? [vng.nl] [2] Hofmans, T. (2021). KPN verwerkte tijdens nieuwjaarsnacht record van 248 terabyte aan mobiele data [tweakers.net] [3] ACM (2020). Telecommonitor Q2 2020. Openbare rapportage [www.acm.nl] Den Haag: ACM. [4] Bremmer, D. (2019). Nederlandse mobiele netwerken beste en snelste van de wereld [www.ad.nl] [5] Vodafone (2020). Netwerk en dekking [www.vodafone.nl] [6] KPN (2020). Dekkingskaart mobiel bellen en internetten [www.kpn.com] [7] T-Mobile (2020). Coverage portal [dekkingskaart.tmobile.nl] [8] Telecompaper (2020). T-Mobile zet Tele2 klanten over naar T-Mobile-netwerk [www.telecompaper.com] [9] ACM (2020). Telecommonitor tweede halfjaar 2019 [www.acm.nl] Den Haag, [10]Dialogic, van der Vorst, T., Brennenraedts, R., van Kerkhof, D., en Bekkers, R. (2014). Fast forward : How the speed of the internet will develop between now and 2020 [research.tue.nl] Den Haag: NLkabel. [11]Dialogic, van der Vorst, T., Brennenraedts, R., Driesse, M., en Bekkers, R. (2016). Beyond fast [www.dialogic.nl] Den Haag: NLconnect. [12]KPN. Snel internet in het buitengebied [www.kpn.com] [13]Telecoms.com (2020). Three UK reports 50 percent surge in mobile data usage [telecoms.com] [14]AG Connect (2020). Coronacrisis drukt mobiel dataverkeer [www.agconnect.nl] [15]KPN (2020). Stand van het netwerk, december 2020.
Impact thuiswerken zichtbaar op netwerk KPN [www.overons.kpn] Den Haag: KPN. [16]Ericsson (2020). Ericsson Mobility Report. November 2020 [www.ericsson.com] Ericsson. [17]OECD (2019). 1.13. Mobile data usage per mobile broadband subscription (Dec. 2019) [oe.cd]
Dialogic innovatie ● interactie
[18]Agentschap Telecom (2020). KPN, T-Mobile en VodafoneZiggo verwerven frequenties via Multibandveiling [www.agentschaptelecom.nl] [19]Agentschap Telecom (2020). Meetprotocol dekkingsen snelheidsverplichting 700 MHz-vergunningen [www.agentschaptelecom.nl] Groningen: Agentschap Telecom. [20]Keijzer (Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat), M. (2020). Kamerbrief over verdeling 3,5 GHz-band [www.rijksoverheid.nl] [21]Dialogic, van der Vorst, T., en van Rees, J. (2019). Onderzoek kavelgrootte veiling 3,5 GHz-vergunningen [www.rijksoverheid.nl] Den Haag: Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. [22]Dialogic, van der Vorst, T., Lelie, T., Veldman, J., Brennenreadts, R., en Smulders, P. (2018). De behoefte aan spectrum voor specifieke, professionele breedbandige toepassingen [www.dialogic.nl] Den Haag: Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. [23]EC (2019). European Commission to harmonise the last pioneer frequency band needed for 5G deployment [ec.europa.eu] [24]EC (2019). Uitvoeringsbesluit (EU) 2019/784 van de Commissie inzake de harmonisatie van de frequentieband 24,25-27,5 GHz voor terrestrische systemen die draadlozebreedbanddiensten voor elektronische communicatie kunnen leveren in de Unie [eur-lex.europa.eu] [25]Shi, W. (2020). Vendors and operators demand 6GHz for 5G [telecoms.com] [26]ITU (2019). Resolution 245 (WRC-19).
Studies on frequency-related matters for the terrestrial component of International Mobile Telecommunications identification in the frequency bands 3 300-3 400 MHz, 3 600-3 800 MHz, 6 425-7 025 MHz, [www.itu.int] ITU. [27]Tweakers.net (2013). KPN begint proef met 'minizendmasten' om capaciteit netwerk te vergroten [tweakers.net] [28]Tweakers.net (2013). 'Mini-zendmasten' moeten mobiel internet Vodafone verbeteren [tweakers.net] [29]Tweakers.net (2020). NS en providers claimen beter bereik op Utrecht Centraal - update [tweakers.net] [30]Vodafone (2018). Vodafone stopt ondersteuning privézendmast SignaalPlus [tweakers.net]
63
[31]Tweakers.net (2013). Ongeveer 80 procent klanten kan niet op wifi-hotspots T-Mobile in Rotterdam [tweakers.net] [32]Ziggo (2020). Ziggo Wifispots [www.ziggo.nl] [33]KPN (2019). Mobiel bellen via wifi van KPN [www.kpn.com] [34](2010). Convenant in het kader van het Nationaal Antennebeleid inzake de plaatsing van vergunningvrije antenne-installaties voor mobiele communicatie [www.antennebureau.nl] Antennebureau. [35]Ericsson (2020). Ericsson Mobility Report: 5G device outlook [www.ericsson.com] [36]Tweakers.net (2020). Veel incrementele updates. De smartphones van 2020 en 2021 [tweakers.net] [37]ACM (2021). Leidraad. Het delen van mobiele netwerken [www.acm.nl] Den Haag, [38]Agentschap Telecom (2020). KPN, T-Mobile en VodafoneZiggo verwerven frequenties via Multibandveiling [www.agentschaptelecom.nl] [39]Agentschap Telecom. Antenneregister [antenneregister.nl] [40]PA Consulting (2019). Study on the coverage obligation for licenses and the transition period for licenses in the 2100 MHz band [www.rijksoverheid.nl] Den Haag: Ministerie van Economische Zaken. [41]PA Consulting (2019). Study on coverage obligations relating to 700 MHz band licensesDen Haag: Ministerie van Economische Zaken. [42]Antennebureau (2020). Plaatsing van antennes: uw rol als gemeente [www.antennebureau.nl] [43]De Nieuwe Kaart van Nederland (2020). Downloads [nieuwekaartnl.nl] [44]Aedes (2020).
5G – wat betekent dat voor uw corporatie? [www.aedes.nl] [45]Dense Air (2018). Dense Air [denseair.net] [46]De Tijd (2019). Britten dingen mee naar stuk Belgisch 5G-netwerk [www.tijd.be] [47]Nokia (2021). Nokia deploys first 5G standalone RAN Sharing network for M1-StarHub Joint Venture in Singapore [www.globenewswire.com] [48]Vodafone IT (2019). Vodafone finalises network sharing partnership with Telecom Italia and agrees to combine italian towers with INWIT [www.vodafone.com]
64
[49]SDXCentral (2020). Vodafone UK Activates 5G MultiOperator RAN [www.sdxcentral.com] [50]Monet (2020). Welke rol kunnen woningbouwcorporaties spelen bij het realiseren van goed mobiel bereik en wat betekent de komst van 5G? [dkvwg750av2j6.cloudfront.net] [51]KIVI (2020). 5G-netwerk wordt mogelijk planologische nachtmerrie [www.kivi.nl] [52]Stratix (2019). Small cells en massive MIMO. Een verkenning (deskresearch)HIlversum: Stratix. [53]SCF (2020). SCF market status report July 2020 [scf.io] SCF. [54]Grapperhuis, F. (2019). Uitfasering van het Waarschuwings- en Alarmeringssysteem [www.rijksoverheid.nl] Den Haag: Ministerie van Justitie en Veiligheid. [55]Sbeglia, C. (2020). Small cell market spotlight: New York City [www.rcrwireless.com] [56]Benseny, J., Walia, J., Finley, B., en Hämmäinen, H. (2019). Feasibility of the City-driven Neutral Host Operator: The case of HelsinkiHelsinki: ITS. [57]Vodafone Netherlands / Vodafone Group (2015). Urban Small Cell Backhaul in Vodafone Netherlands. Small Cell Industry Awards 2015 Vodafone Entry [www.smallcellforum.org] [58]EC (2020). Uitvoeringsverordening (EU) 2020/1070 van de Commissie [eur-lex.europa.eu] vol. L 234/11, [59](2020). Besluit omgevingsrecht [wetten.overheid.nl] [60]3GPP (2009). TR 23.830. Architecture aspects of Home Node B (HNB) / Home enhanced Node B (HeNB) [portal.3gpp.org] [61]Mohyeldin, E. (2016).
Minimum Technical Performance Requirements for IMT-2020 radio interface(s) [www.itu.int] [62]Okumura, Y., Ohmori, E., Kawano, T., en Fukuda, K. (1968). Field strength and its variability in VHF and UHF land-mobile service vol. 16, pp. 825-783. [63]Hata, M. (1980). Empirical formula for propagation loss in land mobile radio services vol. 29, pp. 317325. [64]. Okumura-Hata propagation prediction model for UHF rangeGeneva: ITU.pp. 529-2. [65]Dialogic; van der Vorst, Tommy; van Rees, Jan; Veldman, Jasper; Brennenraedts, Reg (2016). Mobile network capacity modelGroningen: Agentschap Telecom.
Dialogic innovatie ● interactie
[66]BusinessWire (2020). CommScope Collaborates with Nokia on New Interleaved Passive-Active Antenna Supporting 5G Rollouts [www.businesswire.com] [67]Mohyeldin, E. (2016). Minimum Technical Performance Requirements for IMT-2020 radio interface(s) [www.itu.int] Nokia. [68]Cho, B.B. Y. (2018). Enabling Technologies for 5G. The next generation network [www.waseda.jp] Nokia. [69]Nokia (2018). 5G deployment below 6 GHz. Ubiquitous coverage for critical communication. White paper. [www.rrt.lt] [70]Qualcomm (2018). How do we plan for 5G NR deployments? [www.qualcomm.com] [71]Rijkswaterstaat (2020). Dataset: Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3) [www.pdok.nl] [72]Kwink groep (2019). Antennes, 5G en welstand. Een onderzoek naar belemmeringen en oplossingsrichtingen bij de plaatsing van antenneinstallaties [73]Verhulst, F. (2020). Mysterie in Roosendaal: Wat zijn deze witte kastjes? Ook de burgemeester moet het opzoeken [www.ad.nl] Roosendaal: AD. [74]Small Cell Forum (2017). Simplifying small cell installation. Harmonized principles for compliance [www.smallcellforum.org] [75]Commscope (2020). 4G/5G Outdoor Small Cell Solutions [www.commscope.com] [76]Verkuijlen, J. (2020). Lelijke gsm-antennes verstopt in monumentale gebouwen, kan jij ze zien? [www.omroepbrabant.nl]
[84]KPN (2018). We nemen afscheid: 3G wordt in 2022 vervangen door 4G [forum.kpn.com] [85]Polese, M., Giordani, M., Zugno, T., Roy, A., Goyal, S., Castor, D., en Zorzi, M. (2019). Integrated Access and Backhaul in 5G mmWave Networks: Potentials and Challenges [arxiv.org] IEEE. [86]Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (2019). Voortgangsrapportage Actieplan Digitale Connectiviteit [www.rijksoverheid.nl] Den Haag, [87]Antennebureau (2021). Aantal antenne-installaties voor mobiele communicatie [www.antennebureau.nl] [88]Agentschap Telecom (2020). KPN, T-Mobile en VodafoneZiggo verwerven frequenties via Multibandveiling [www.agentschaptelecom.nl] [89](2020). Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van 6 maart 2020, nr. WJZ/20063207, tot vaststelling van de maximale hoeveelheid frequentieruimte voor mobiele communicatie (Capregeling frequenties mobiele communicatie 2020) [zoek.officielebekendmakingen.nl] [90](2021). mmWave 5G in Europe. GSA Insight Webinar [gsacom.com] [91](2020). Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van 6 maart 2020, nr. WJZ/20063207, tot vaststelling van de maximale hoeveelheid frequentieruimte voor mobiele communicatie (Capregeling frequenties mobiele communicatie 2020) [zoek.officielebekendmakingen.nl]
[77]Compass Lexecon (2019). When are departures from a market-based approach to spectrum licensing warranted?Vodafone Group. [78]Dialogic, van der Vorst, T., en van Rees, J. (2019). Technisch onderzoek synchronisatie 5G in 3400-3800 MHzGroningen: Agentschap Telecom. [79]Antennebureau (2020). Factsheet 'Lokaal beleid en kleine antennes' [www.antennebureau.nl] Groningen: Agentschap Telecom. [80]PwC (2018). Why 5G can’t succeed without a small cell revolution [gsma.force.com] [81]Telecompaper (2021). MVNO List Netherlands [www.telecompaper.com] [82]T-Mobile (2021). T-Mobile gaat stoppen met ondersteuning 2G [www.t-mobile.nl] [83]VodafoneZiggo (2019). Vodafone schakelt 3G uit vanaf 4 februari 2020 [www.vodafoneziggo.nl]
Dialogic innovatie ● interactie
65
Contact: Dialogic innovatie & interactie Hooghiemstraplein 33 3514 AX Utrecht Tel. +31 (0)30 215 05 80 dialogic.nl