5 Bijlage 4 Jaarplan SAG Zorgontwikkeling 2023.pdf

JAARPLAN 2023

WERKEN AAN EEN STEVIGE BASIS VOOR AMSTERDAMSE KINDEREN

Gelijke gezondheidskansen Kinderen in Amsterdam groeien gezond en veilig op, zodat ze uiteindelijk als volwassenen met een stevige basis de toekomst tegemoet gaan. Dat is waar we als SAG Zorgontwikkeling samen met onze partners in de Ouder- en Kindteams voor gaan. Daarom volgen we preventief de ontwikkeling van kinderen, sluiten we aan bij (aanstaande) ouders1 vanuit gezamenlijk partnerschap, bieden we zorg op maat en kijken we met een brede blik. We willen gelijke kansen voor kinderen realiseren en daarom investeren we ongelijk; we hebben extra aandacht voor kinderen die onze ondersteuning het hardst nodig hebben. SAG-JGZ is er voor (aanstaande) ouders en hun kind(eren) van – 9 maanden tot 4 jaar en werkt grotendeels vanuit de eerstelijns Gezondheisdcentra van SAG (Stichting Amsterdamse Gezondheidscentra). De samenwerking met de Gezondheidscentra - waar onder andere huisartsen, doktersassistenten, praktijkondersteuners, psychologen en paramedici werken- zorgt ervoor dat signalen op het terrein van opgroeien en ontwikkelen adequaat en snel kunnen worden opgepakt. In 2023 gaan we de samenwerking verder verstevigen, waarbij extra aandacht zal worden besteed aan de mentale gezondheid van ouders.

Om gelijke (gezondheids)kansen voor Amsterdamse kinderen te realiseren is het belangrijk dat we kinderen en gezinnen in kwetsbare situaties nog beter bereiken, dat we nog meer aansluiten bij de leefwereld en dat we nog beter samenwerken met ouders vanuit gelijkwaardig partnerschap. Doordat we in de wijken geworteld zijn en outreachend werken, zijn we al goed in staat gezinnen in kwetsbare situaties te bereiken. Door slim samen te werken met onze netwerkpartners willen we duurzame, preventieve impact realiseren voor de Amsterdamse gezinnen in het algemeen en specifiek voor gezinnen in kwetsbare situaties. Het verder versterken van onze brede blik draagt eraan bij dat we goed kijken naar de oorzaken van gezondheidsproblemen. Immers, kinderen die opgroeien in omstandigheden waarin bestaanszekerheid ontbreekt, hebben minder kans om gezond en veilig op te groeien. Door hier meer oog voor te hebben leveren we enerzijds een belangrijk bijdrage aan het eerder signaleren van (risico’s op) gezondheidsproblemen. Anderzijds zorgt de samenwerking met onze netwerkpartners ervoor dat we de juiste hulp erbij kunnen halen als dat nodig is. Om de ambitie van gelijke gezondheidskansen voor Amsterdamse kinderen te realiseren en kinderen met een stevige basis de toekomst tegemoet te laten gaan, hebben we de volgende 5 speerpunten geformuleerd voor 2023: 1. 2. 3. 4. 5.

1

Samenwerken en partnerschap Versterken preventieve impact en zorg op maat Versterken vakmanschap Vaccinatiegraad verhogen Borgen aanbod Rondom de Geboorte

Met ‘ouders’ bedoelen we de wettelijke vertegenwoordigers van het kind

2

Speerpunten 2023 Samenwerken in partnerschap De jeugdverpleegkundigen en de jeugdartsen werken vanuit gelijkwaardigheid en partnerschap samen met ouders, waarbij ieder vanuit zijn eigen specifieke deskundigheid van (meer)waarde is. De jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen voegen waarde toe vanuit hun vakmanschap. Deze manier van werken, ‘samen beslissen’, vraagt om een houding die aansluit bij de waarden, drijfveren en behoeften van de ander en een voortdurende check in de communicatie. Samen beslissen doet recht aan ieders autonomie en zorgt voor een gedragen oplossing in het belang van het kind. Werken vanuit partnerschap is ook essentieel bij het samenwerken met netwerkpartners. Naast deze houding vraagt goed samen werken in de wijken dat je elkaar kent. Dat betekent dat er tijd en ruimte moet zijn voor de JGZ-professionals om te investeren in integrale samenwerking en om te bewegen in relevante (lokale) netwerken en daar zichtbaar en beschikbaar te zijn. Daarom zetten we in 2023 in op: -

Meer aandacht voor en daar waar nodig verdere scholing in werken vanuit partnerschap Tijd en ruimte creëren om nog wijkgerichter te kunnen werken Vergroten zichtbaarheid van de JGZ-professionals binnen het OKT, de wijk en de sociale basis, zoals voorscholen en kinderdagverblijven. Verder vormgeven en intensiveren van de samenwerking met de SAG gezondheidscentra, buurtteams, geboortezorgketen en informele zorg in de wijk

Versterken preventieve impact en zorg op maat Uitbreiden prenatale contactmomenten en aansluiten bij Centering Pregnancy Om onze preventieve impact te vergroten is het belangrijk dat we als JGZ al betrokken worden in de prenatale fase bij zwangeren in kwetsbare situaties. Goede communicatie met aanstaande gezinnen en een nauwe samenwerking tussen alle partners rond zwangeren in een kwetsbare situatie is van essentieel en doorslaggevend belang en draagt bij aan een beter zwangerschapsproces, betere geboorte uitkomsten en een beter toekomstperspectief voor kinderen. Sinds juli 2022 heeft de JGZ ook formeel als taak gekregen prenataal contact aan te bieden aan zwangeren in kwetsbare situaties. In 2023 willen we het aantal prenatale contactmomenten vergroten. Om dit te realiseren versterken we de samenwerking met de SAG-gezondheidscentra en met de geboorteketen. Daarnaast werken we vanuit Rondom de Geboorte samen met verloskundigen in het kader van Centering Pregnancy/Centering Fit. Hierdoor vormt de zwangere vrouw een sociaal en ondersteunend netwerk om zich heen. In 2023 onderzoeken we of het wenselijk is dat onze jeugdverpleegkundigen ook een bijdrage leveren aan Centering Pregnancy. Hiermee kunnen we zorgen voor continuïteit en een bekend gezicht voor (aanstaande) ouders.

Individuele contactmomenten en gezamenlijke aanpakken vergroten Ook na de prenatale fase is het, zeker voor gezinnen in kwetsbare situaties, van belang intensief betrokken te blijven vanuit de jgz en nauw te blijven samenwerken met onze (lokale) netwerkpartners. We bieden dan ook niet alleen individuele ondersteuning op maat, zoals extra huisbezoeken, extra contactmomenten. Triple P en Video Interactie Begeleiding (VIB). We zetten ook in op meer gezamenlijke aanpakken, zoals ‘Baby’s beste start’ en het Geboortecafé.

3

Verhogen deelname aan de voorschool Om de kansengelijkheid voor kinderen te vergroten is het voor kinderen die opgroeien in kwetsbare situaties heel belangrijk dat zij al vroeg spelenderwijs leren en dat zij zich door middel van uitdagende activiteiten kunnen ontwikkelen. Deelname aan de voorschool kan hierbij een belangrijke rol spelen. Aan de hand van een vast dagritme, een leerprogramma en leuke activiteiten worden peuters langzaam voorbereid op de basisschool. Deelname stimuleert de sociaal-emotionele ontwikkeling en de cognitieve ontwikkeling, waaronder de taalontwikkeling. Dit vergroot de kans op een succesvolle start op de basisschool. In de afgelopen periode zijn er signalen dat de deelname aan de VVE in de focusgebieden is verminderd. In het kader van het realiseren van een stevige basis voor alle Amsterdamse kinderen is dit een zorgelijke ontwikkeling. Vanuit de JGZ kunnen wij een rol spelen in het verhogen van de deelname aan de VVE. Daartoe onderzoeken we de oorzaken van het niet deelnemen van ouders, monitoren we de deelname aan de VVE, voeren we motiverende gesprekken met ouders en versterken we de contacten met de voorscholen in de wijk. Meer zorg op maat bieden Optimaal aansluiten bij ouders betekent steeds maar weer afstemmen op wie je voor je hebt en wat nodig is en waarin samen beslissen vanzelfsprekend is.

Richtlijnen uit het Landelijk Professioneel Kader zijn bedoeld om weloverwogen te gebruiken als hulpmiddel bij het leveren van zorg op maat. De JGZ-professional bepaalt samen met de ouders wat goede zorg is en kijkt daarbij ook naar de sociale en maatschappelijke context. We bieden meer zorg bij gezinnen die de JGZ het hardst nodig hebben. Onze jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen benaderen elk kind, elk gezin en elke situatie als uniek. Op individueel niveau wordt samen met de ouders besloten welke zorg nodig is. Dit vraagt ook dat jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen in staat zijn om bij sommige gezinnen juist minder in te zetten dan gemiddeld en om los te laten. Daarnaast is het belangrijk dat Kidos (het digitale dossier) dit flexibel werkproces optimaal ondersteunt. Om professionals te helpen bij het keuzeproces rondom het bieden van zorg op maat, willen we nog meer zicht krijgen op voorspellende risicofactoren in de wijken waar we werkzaam zijn. Op basis van de aan-/afwezigheid van deze risicofactoren, kunnen onze professionals makkelijker keuzes maken om bij het ene gezin meer zorg te bieden en bij het andere gezin juist minder. Zo faciliteren wij onze professionals ook bij het loslaten van gezinnen als dat kan. De risico’s gaan we met onze partners in het OKT verder uitwerken. Daarvoor maken we ook een analyse van de no-shows.

Daarnaast zetten we verder in op het gebruiken van beschikbare data om zo effectieve preventie en zorg te kunnen bieden, die aansluit bij de vragen van de wijk. ‘Krachtige basiszorgcentra’ en mentale gezondheid van ouders Een belangrijke factor bij het gezond en veilig opgroeien van kinderen is de mentale gezondheid van ouders. Om mentale problemen eerder te signaleren en ouders met mentale problemen sneller te ondersteunen hierbij, starten we in 2023 met een verkenning of we de samenwerking ook op dit gebied kunnen uitbreiden met twee van de ‘krachtige basiszorgcentra’ van SAG (Oosthoek en Banne Buiksloot) en één van de GAZO (Holendrecht). Indien het haalbaar is, starten we in de tweede helft van 2023 daadwerkelijk met een pilot.

4

Keuzes maken en meer inzetten op collectieve aanpakken De druk op de jeugd(gezondheids)zorg is groot. We worden allemaal geconfronteerd met een hoge caseload en wachtlijsten, zeker bij de specialistische jeugdzorg. De komende jaren zal er naar verwachting bovendien verder bezuinigd worden op de jeugdzorg. Dit vraagt om keuzes maken (wat doen we wel en wat doen we niet en voor wie) en het vraagt om een andere manier van denken over en kijken naar het bieden van zorg. Wachtlijsten bij logopedisten en het MOC zorgen ervoor dat kinderen niet snel behandeling krijgen. Ook is de vraag of een dergelijke verwijzing altijd nodig is. Het komend jaar gaan we in dit kader verder met het implementeren van de uitkomsten van de werkgroep -9 maanden tot 6 jaar in het kader van het Masterplan Zuidoost. Ook onderzoeken we hoe wij in de andere gebieden meer kunnen bijdragen aan het stimuleren van de taalontwikkeling van baby’s en jonge kinderen. Een voorbeeld zou kunnen zijn om meer samen te werken met de OBA, zoals bijvoorbeeld bij BoekStart. Daarnaast starten de GGD logopedisten in het OKT Gaasperdam dit jaar met een preventief logopedisch spreekuur voor SAG jeugdgezondheidszorg. Naast ongelijk investeren om gelijke kansen te bevorderen, zullen we de komende tijd verder moeten nadenken over hoe we ook meer gebruik kunnen maken van collectieve aanpakken om gezond en veilig op te groeien.

Dit zullen we met onze partners in het OKT in 2023 verder onderzoeken. Om onze preventieve impact te versterken en meer zorg op maat te bieden zetten we in 2023 in op: -

Het vergroten van het aantal prenatale contactmomenten. Het versterken van de samenwerking met de SAG-gezondheidscentra en met de geboorteketen. Het onderzoeken of onze jeugdverpleegkundigen een bijdrage kunnen leveren aan Centering Pregnancy Meer gezamenlijke aanpakken, zoals ‘Baby’s beste start’ en het Geboortecafé. Het verhogen van deelname aan de VVE door het (nog meer) voeren van motiverende gesprekken met ouders en het versterken van de contacten met de voorscholen in de wijk Meer zicht krijgen op voorspellende risicofactoren in de wijken waar we werkzaam zijn, zodat het afwegingsproces voor onze professionals bij het bieden van zorg op maat wordt vergemakkelijkt. Samenwerking met een aantal ‘krachtige basiszorgcentra’ om de mentale gezondheid van ouders te bevorderen. Het implementeren van de uitkomsten van de werkgroep taalontwikkeling -9 maanden tot 6 jaar in het kader van het Masterplan Zuidoost. Het ontwikkelen van meer collectieve aanpakken om gezond en veilig op te groeien samen met onze partners in het OKT.

Vakmanschap Werken vanuit partnerschap en het bieden van zorg op maat vraagt veel vakmanschap van onze jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen. Zij werken vanuit ‘evidence based practice’: op basis van wetenschappelijke kennis, professionele expertise en de ervaringen van de ouders met als doel het verschil te maken door impactvolle preventie te bieden. Vakmanschap vereist dat onze professionals niet alleen goede basiskennis hebben en de JGZ-richtlijnen kennen. Het vereist ook een houding van partnerschap. Én het vraagt van onze professionals dat ze elke situatie als uniek kunnen en durven behandelen en daar het aanbod gericht op durven aan te passen. Want alleen dan kunnen zij de verantwoordelijkheid pakken en de autonomie voelen om te doen wat nodig is. Alleen dan kunnen zij op een goede manier maatwerk leveren en de verantwoordelijkheid nemen om te zeggen dat ze bij de een minder doen en bij de ander meer. Alleen dan kunnen ze samen met de ouders bepalen wat 5

bij dit kind het juiste is om te doen en alleen dan durven ze ook los te laten. Om onze professionals bij dit vakmanschap te ondersteunen, investeren we in een goed inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers en in scholing en intervisie en zorgen voor voldoende ruimte en tijd voor reflectie. In 2023 zal het werken vanuit partnerschap hierbij extra aandacht krijgen. Vaccinatiegraad verhogen Het afgelopen jaar is gebleken dat de vaccinatiegraad van kinderen in Amsterdam daalt. Dit is een zorgelijke ontwikkeling. Naast het goed blijven monitoren van de vaccinatiegraden, zullen we samen met de JGZ collega’s van de GGD kijken wat mogelijk nieuwe strategieën zijn om het bereik te verbeteren. Daarnaast zullen we de ervaring die we hebben met de motiverende gespreksvoering en de lessen die we leren bij onze twee antroposofische consultatiebureaus gebruiken voor onze andere JGZ-locaties. Borgen aanbod Rondom de Geboorte In 2024 stopt de inkoop van Rondom de Geboorte via het FPAJ, omdat de gemeente het FPAJ niet continueert in de huidige vorm, maar dit op een andere manier gaat vormgeven. Dit betekent dat in 2023 gekeken wordt hoe het aanbod van Rondom de Geboorte dat gericht is op zwangeren in kwetsbare situaties behouden kan worden en verder kan worden doorontwikkeld. In het eerste kwartaal van 2023 moet de koers hiervoor duidelijk worden.

Tot slot Elk kind verdient het om gezond en veilig op te groeien en zo uiteindelijk met een stevige basis de toekomst tegemoet te gaan. Om dit voor alle Amsterdamse kinderen te realiseren, zullen we ongelijk moeten blijven investeren en is er nog veel werk aan de winkel. Met dit jaarplan zetten we in 2023 en verder stappen in de goede richting.

Elgithe Bos, Directeur SAG Zorgontwikkeling BV Amsterdam, januari 2023

6