5. Bezoekersprognose 2024-2026.pdf
Tekst van het document
Bezoekersprognose Amsterdam 2024-2026 Onderzoek en Statistiek Onderzoek en Statistiek
In opdracht van:Aanpak Binnenstad en Economische Zaken Projectnummer: 240105 Auteurs: J.Klingen, I.Orlemans, T. Fedorova, D. Schmitz E-mailadres: j.klingen@amsterdam.nl Bezoekadres: Post: Telefoon: Website:
President Kennedylaan 923 Postbus 658 1000 AR Amsterdam 020 251 0333 onderzoek.amsterdam.nl
Amsterdam, mei 2024 Foto voorzijde: Toeristen op het Rokin, fotograaf Rosa Smalen (2023)
Inhoud Samenvatting
4
1
Bezoekersprognose 2024-2026 in 3 scenario’s
7
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
7 8 9 10 11
2
3
4
Kerncijfers bezoekersprognose 2024-2026 Toeristenovernachtingen 2024-2026 Zakelijke hotelovernachtingen Aantal gasten en lengte van verblijf Dagbezoeken 2024-2026
Context en duiding scenario’s bezoekersprognose 2023-2025
13
2.1 2.2 2.3
13 14 16
Scenario Laag Scenario Midden Scenario Hoog
Technische toelichting bezoekersprognose
17
3.1 3.2
17 18
Data bezoekersprognose Methode bezoekersprognose
Literatuur
20
3
Samenvatting In dit rapport presenteert Onderzoek en Statistiek (O&S) van de gemeente Amsterdam de Amsterdamse bezoekersprognose voor de periode 2024-2026. Deze prognose beschrijft de verwachte ontwikkelingen van het aantal toeristische overnachtingen door verblijfsbezoekers en het aantal dagbezoekers. Gezien de onzekerheden in de ontwikkelingen rapporteren we over een bandbreedte waarin de ontwikkelingen waarschijnlijk zullen plaatsvinden. Dit is samengevat in drie scenario’s: Laag, Midden en Hoog. Scenario Laag gaat uit van zwakkere economische vooruitzichten. Scenario Midden gaat uit van een verder groeiende van de toerismemarkt, met op de langere termijn beperkingen in het aanbod van hotels in Amsterdam. Scenario Hoog gaat uit van een stijging van toerisme waarbij deze vraag volledig wordt geaccommodeerd in Amsterdam. Kerncijfers bezoekersprognose 2024-2026 In 2023 waren er meer dan 22 miljoen overnachtingen in Amsterdamse hotels en accommodaties zoals campings en verhuurde woningen. Alle scenario’s gaan ervan uit dat die groei doorzet in de komende jaren, maar langzaam afvlakt. Tabel 1 geeft de kerncijfers van de bezoekersprognose weer Het aantal toeristische overnachtingen zal naar verwachting tussen de 22,9 en 25,4 miljoen liggen in 2024 en tussen de 23,6 en 26,6 miljoen in 2026.
Voor het aantal dagbezoekers gaat het lage scenario uit van een lichte daling van de 25,4 miljoen dagbezoeken in 2023 naar 24,4 miljoen in 2026. In het hoge scenario blijft ook het aantal dagbezoeken stijgen, tot 26,8 miljoen in 2026. Tabel 1 Kerncijfers bezoekersprognose in miljoenen Amsterdam, 2019-2026, april 2024 Aantal
2019
2020
2021
2022
2023*
2024**
2025**
2026**
Overnachtingen scenario Laag
21,6
6,9
6,6
18,2
22,1
22,9
23,2
23,6
Overnachtingen scenario Midden
21,6
6,9
6,6
18,2
22,1
24,1
24,5
25,0
Overnachtingen scenario Hoog
21,6
6,9
6,6
18,2
22,1
25,4
26,0
26,6
Dagbezoeken scenario Laag
23,7
13,0
12,4
22,9
25,4
25,1
24,2
24,4
Dagbezoeken scenario Midden/ Hoog
23,7
13,0
12,4
22,9
25,4
25,9
26,2
26,8
* voorlopige cijfers. ** bezoekersprognose april 2024.
In 2023 groeide het aantal overnachtingen met ruim twee procent in Amsterdam ten opzichte van 2019 terwijl het aantal overnachtingen in Nederland met ruim tien procent groeide. Volgens scenario Midden groeit het aantal overnachtingen in Amsterdam met 11,6 procent in 2023, ten opzichte van 2019. Deze groei is juist hoger dan in Nederland en Europa. Het verblijfstoerisme in Amsterdam lijkt daarmee wat later het herstel na de coronacrisis te laten zien vergeleken met de rest van Nederland, maar nog wel eerder dan de wereldwijde toerismemarkt.
4
Aantal overnachtingen groeit door, maar groei vlakt af Figuur 1 geeft de ontwikkeling van het aantal overnachtingen in Amsterdam weer. In 2023 waren er al meer overnachtingen dan de bovengrens van 20 miljoen die in 2021 is vastgesteld in de verordening ‘Toerisme in balans’. Het aantal toeristenovernachtingen zal in 2024-2026 naar verwachting doorgroeien en dus boven deze grens blijven. Figuur 1 Toeristenovernachtingen in Amsterdam 2018-2026, in miljoenen, in drie scenario’s x1M 30 Hoog
25
Midden Laag
20
20 M
15 10
10 M
5 0 2018
2019
2020
2021
2022
2023* 2024** 2025** 2026**
* voorlopige cijfers. ** bezoekersprognose april 2024.
Figuur 1 laat verder zien dat het aantal overnachtingen naar verwachting doorgroeit in alle scenario’s, maar met een lager groeitempo dan afgelopen twee jaar. Het lage scenario gaat ervan uit dat de groei al dit jaar afvlakt door teruglopende vraag en komt uit op 23,6 miljoen overnachtingen in 2026. De scenario’s Midden en Hoog gaan uit van doorlopende groei in de vraag die in 2024 nog voldoende kan worden geaccommodeerd door toename in het aantal bedden in Amsterdam. Voor het scenario Midden vlakt die groei in 2025 wat af, om in 2026 uit te komen op 25 miljoen overnachtingen. Scenario Hoog gaat ervan uit dat de groei doorzet in 2025 en dat er in dat jaar ook voldoende hotelcapaciteit bijkomt om die groei te accommoderen. Pas in 2026 vlakt de groei af in dat scenario, het aantal overnachtingen komt in dit hoge scenario uit op 26,6 miljoen in 2026. Aantal gasten groeit minder hard door langer verblijf, aandeel zakelijk 18% Het aantal gasten groeit naar verhouding wat minder snel dan het aantal overnachtingen. Dit is het gevolg van een toename in het aantal nachten per bezoek(er). Vanaf 2019 is de gemiddelde lengte van een bezoek gestegen van 2,13 tot naar verwachting 2,38 nachten in 2024. Het aantal zakelijke hotelovernachtingen komt in 2024 naar verwachting uit tussen de 6,7 en 7,4 miljoen. In 2026 ligt het aantal naar verwachting tussen de 6,9 en 7,7 miljoen.
Dat is 18 procent van het totale aantal hotelovernachtingen. Voor de coronacrisis lag het aandeel zakelijke overnachtingen met 32 procent een stuk hoger. 5
Dagbezoeken stegen verder in 2023, vanaf 2024 groei onzeker Figuur 2 geeft de ontwikkeling van het aantal dagbezoeken weer en laat zien dat het aantal vanaf 2023 is gestegen tot boven het pre-corona niveau van 2019. Volgens de prognose stijgt het aantal dagbezoeken aan Amsterdam in 2024 verder en komt uit tussen de 25 en 26 miljoen. Voor de jaren 2025 en 2026 is het volgens scenario Laag mogelijk om weer onder de 25 miljoen te zakken. Dat komt met name door een lager aantal directe dagbezoeken vanuit Duitsland en België. Mocht dat directe bezoek net als binnenlands bezoek blijven toenemen dan is de verwachting dat het aantal dagbezoeken in 2026 richting de 27 miljoen per jaar gaat. Figuur 2 Dagbezoeken in Amsterdam 2019-2026, in miljoenen, in twee scenario’s x1M 30 Midden/Hoog
25
Laag
20
15 10 5 0 2019
2020
2021
2022
2023*
2024** 2025** 2026**
Databronnen: CBS/NBTC/AirDNA / Eurostat/ UNWTO/Oxford Economics/ DEStatis/StatBel
6
1 Bezoekersprognose 2024-2026 in 3 scenario’s
De Amsterdamse bezoekersprognose beschrijft de verwachte ontwikkeling van het aantal verblijfs- en dagbezoekers in 2024, 2025 en 2026. De prognose wordt opgesteld op basis van historische data en aangevuld met de domeinkennis en aannames van experts op het gebied van toerisme, economie en mobiliteit. De prognose houdt ook rekening met het gemeentebeleid ten aanzien van particuliere verhuur van woningen en hotelontwikkeling. In dit hoofdstuk worden de prognoseresultaten gepresenteerd in drie scenario’s; Laag, Midden en Hoog. De technische toelichting van de methode volgt in hoofdstuk 3. In dit hoofdstuk wordt gerapporteerd over de twee kernindicatoren van de verordening ‘Amsterdam heeft een keuze’: toeristenovernachtingen (artikel 3) en dagbezoeken (artikel 4). Daarnaast komen ook andere cijfers aan bod, onder andere aantallen binnenlandse en buitenlandse bezoekers, het aandeel zakelijke bezoekers en het gemiddeld aantal nachten per verblijfsbezoeker.
1.1 Kerncijfers bezoekersprognose 2024-2026 De prognose van het aantal toeristische dag- en verblijfsbezoekers voor de periode 2024-2026 bevat een bandbreedte van de mogelijke resultaten die zijn samengevat in drie scenario’s. Tabel 1.1 presenteert de uitkomsten van de drie prognosescenario’s en laat daarnaast de aantallen toeristenovernachtingen en dagbezoeken in de voorgaande jaren zien. In de prognose van 2023-2025 werd verwacht dat het aantal overnachtingen tussen de 20,1 en 23,0 miljoen zou liggen in 2023. Scenario Midden kwam hierbij uit op 21,1 miljoen. Het werkelijke aantal overnachtingen volgens de voorlopige cijfers is 22,1 miljoen. Dit lag tussen de destijds opgestelde scenario’s Midden en Hoog in. Tabel 1.1 Kerncijfers bezoekersprognose in miljoenen Amsterdam, 2019-2026, april 2024 2023*
2024**
2025**
2026**
Overnachtingen scenario Laag
Aantal
2019 21,6
6,9
6,6
18,2
22,1
22,9
23,2
23,6
Overnachtingen scenario Midden
21,6
6,9
6,6
18,2
22,1
24,1
24,5
25,0
Overnachtingen scenario Hoog
21,6
6,9
6,6
18,2
22,1
25,4
26,0
26,6
Dagbezoeken scenario Laag
23,7
13,0
9,0
22,9
25,4
25,1
24,2
24,4
23,7
13,0
9,0
22,9
25,4
25,9
26,2
26,8
Dagbezoeken scenario Midden/ Hoog
2020
2021
2022
Bron: CBS, NBTC, Inside Airbnb, OECD, IATA, Oxford Economics, bewerking O&S
7
Ontwikkelingen Amsterdams verblijfsbezoek in internationale context Zowel wereldwijd als in Europa wordt ingeschat dat het toerisme in 2024 voor het eerst boven het pre-coronaniveau uitkomt met twee procent groei ten opzichte van 2019 (UNWTO, 2024). Amsterdam zat qua overnachtingen al in 2023 ruim twee procent boven het niveau van 2019. Opvallend was echter dat het aantal overnachtingen in heel Nederland in 2023 al meer dan tien procent boven het niveau van 2019 lag (CBS StatLine, 2024). In 2024 verwachten we in scenario Midden dat er in Amsterdam 11,6 procent meer overnachtingen zullen zijn dan 2019. Die groei is hoger dan de verwachte algemene groei in toerisme in de rest van Nederland (NBTC, 2024), Europa en de wereld (UNWTO, 2024). Het verblijfstoerisme in Amsterdam lijkt daarmee wat later het volledige herstel na de coronacrisis te laten zien vergeleken met de rest van Nederland, maar eerder dan de Europese en wereldwijde toerismemarkt.
1.2 Toeristenovernachtingen 2024-2026 In 2019 telde Amsterdam 21,6 miljoen toeristenovernachtingen. In 2020 en 2021 daalde dit aantal eerst naar circa 6,9 en daarna tot 6,6 miljoen per jaar als gevolg van de coronacrisis. In 2022 was er weer sprake van een sterke stijging (naar 18,2 miljoen) en in 2023 waren er 22,1 miljoen overnachtingen in Amsterdam. Dit is meer dan in 2019, en ook meer dan bovengrens van de bandbreedte die is vastgesteld in de verordening ‘Toerisme in balans’ van 20 miljoen toeristenovernachtingen. In 2024 kunnen er tussen de 22,9 en 25,4 miljoen toeristenovernachtingen in Amsterdam worden verwacht (zie tabel 1.1 en figuur 1.1). In alle scenario’s wordt de bovengrens van de bandbreedte die is vastgesteld in de verordening ‘Toerisme in balans’ (20 miljoen toeristenovernachtingen) overschreden. Op basis van de voorlopige cijfers over de tweede helft van 2023 en de eerste drie maanden van 2024 is de kans op de realisatie van het scenario Midden het grootst met een verwacht aantal toeristenovernachtingen van 24,1 miljoen. Bezettingsgraad nog altijd het hoogst in de zomer In juli 2023 waren er ruim negentigduizend hotelbedden in Amsterdam. Wanneer die bedden het hele jaar bezet zouden zijn, een bezettingsgraad van 100 procent, komt het aantal overnachtingen ruim boven de dertig miljoen uit.
In de praktijk is de maximale bezettingsgraad ooit gemeten 75 procent, die piek wordt bereikt rond de zomermaanden. De bezettingsgraad buiten de zomermaanden ligt een stuk lager, meestal tussen de 50 en 60 procent. Het daadwerkelijk aantal overnachtingen is daardoor een stuk lager dan het theoretisch maximum op basis van de beddencapaciteit. We zien de afgelopen jaren dat de bezettingsgraad buiten de zomermaanden wel toeneemt. In die zin is er meer spreiding over het jaar. We verwachten dat deze trend zal doorzetten. Toch zal het aantal overnachtingen nooit het theoretisch maximum bereiken en verwachten we dat de bezettingsgraad nooit ver boven de 75 procent zal uitkomen. Onder andere doordat zakelijke bezoekers meestal één bed in een kamer met meerdere bedden bezetten. 8
Figuur 1.1 Prognose van het aantal toeristenovernachtingen in Amsterdam in 2024-2026 x1M 30 Hoog
25
Midden Laag
20
20 M
15 10
10 M
5 0 2018
2019
2020
2021
2022
2023* 2024** 2025** 2026**
* voorlopige cijfers. ** bezoekersprognose april 2024.
••• Scenario Laag Scenario Laag gaat uit van zwakke economische vooruitzichten tot 2026, hoge inflatie en dalende koopkracht. Ook worden groeibeperkingen van Schiphol vanaf eind 2024 meegenomen en wordt er uitgegaan van een stagnatie van de groei van binnenlands toerisme en nabij liggende landen. ••• Scenario Midden Scenario Midden gaat ervan uit dat het aantal toeristen in Amsterdam in de periode 2024-2026 groeit ten opzichte van 2023. Dit komt onder andere door een groei van toeristische reizen, groei van de luchtvaart en een algemene groei van de Europese toeristenmarkt. Daarnaast gaan we in dit scenario ervan uit dat het aantal nachten per bezoek blijft stijgen, onder andere door een stijging in het aantal overnachtingen met een gecombineerd reisdoel (zakelijk en toeristisch). ••• Scenario Hoog Voor de periode 2024-2026 gaat het scenario Hoog uit van een stijging van zakelijk toerisme aan het eind van 2024 en een stijging van het toerisme uit onder andere het Verenigd Konikrijk, Duitsland en China. Hierbij wordt ervan uit gegaan dat deze vraag volledig wordt geaccommodeerd in Amsterdam.
1.3 Zakelijke hotelovernachtingen Hotelkamers kunnen bezet worden door twee types verblijfbezoekers; verblijfbezoekers met een toeristisch of zakelijk motief. Om een indicatie te krijgen van het type bezoeker dat Amsterdam bezoekt is een losse prognose opgesteld voor het zakelijke hotelbezoekers. Daarbij wordt CBSdata gebruikt voor een inschatting van het aandeel zakelijke hotelovernachtingen. Voor deze 9
berekening is aangenomen dat het aandeel in 2024-2026 ongeveer gelijk is aan het aandeel in 2023 (18%). Tabel 1.2 hieronder laat de prognose van het aantal zakelijke bezoekers zien. Het aantal zakelijke hotelovernachtingen komt in 2024 naar verwachting uit tussen de 6,7 en 7,4 miljoen. In 2026 ligt het aantal naar verwachting tussen de 6,9 en 7,7 miljoen. Kantekening bij deze cijfers is dat wij er hierbij vanuit gaan dat het aandeel zakelijke bezoekers constant blijft op 18 procent van alle hotelovernachtingen. Op dit moment is moeilijk in te schatten hoe dat aandeel zich zal ontwikkelen. Bijkomende moeilijkheid daarbij is dat reizigers in toenemende maten zakelijke reizen combineren met toeristische doelen.
Tabel 1.2 Hotelovernachtingen uitgesplitst naar zakelijk, 2019-2026 in miljoenen Hotelovernachtingen
2023*
2024**
2025**
2026**
Totaal
2019
18,4
2020
5,8
2021
5,8
2022
16,8
20,4
22,2
22,6
23
aandeel zakelijk
32%
22%
18%
20%
18%
18%
18%
18%
aantal zakelijk scenario Laag
5,8
1,8
1,8
5,3
6,5
6,7
6,7
6,9
aantal zakelijk scenario Midden
5,8
1,8
1,8
5,3
6,5
7,0
7,1
7,3
aantal zakelijk scenario Hoog
5,8
1,8
1,8
5,3
6,5
7,4
7,6
7,7
Bron: CBS, NBTC, Inside Airbnb, OECD, IATA, Oxford Economics, bewerking O&S
Terwijl het aantal zakelijke bezoekers in absolute zin hoger is dan in 2019, is het aandeel zakelijke bezoekers een stuk lager dan in 2019. Dat komt waarschijnlijk grotendeels door toename van online vergaderen dat tijdens de coronacrisis sterk opkwam. Het is echter wel mogelijk dat het huidige aandeel van 18 procent zakelijk in de toekomst nog verschuift, bijvoorbeeld als het aanbod van congressen in Amsterdam verder toeneemt. Op dit moment is niet voldoende zekerheid te zeggen hoe de zakelijke overnachtingen zich zullen ontwikkelen.
1.4 Aantal gasten en lengte van verblijf Tabel 1.3 geeft voor scenario Midden ter referentie nogmaals het aantal nachten, en ook het aantal verblijfsbezoekers per jaar weer. Naar verwachting komt dat aantal net als in 2019 weer uit boven 10 miljoen bezoekers in 2024. Het aantal bezoekers groeit naar verhouding wat minder hard dan het aantal overnachtingen. Dat is het gevolg van een toename van aantal nachten per bezoek(er). Tussen 2019 en 2024 is de gemiddelde lengte van een bezoek gestegen van 2,13 naar 2,38 nachten. In elke herkomstmarkt is het gemiddeld aantal nachten per bezoeker gestegen in deze periode. Dit zou bijvoorbeeld kunnen komen door duurzaamheidsredenen en een stijging van het gecombineerde reisdoel (zakelijk en toeristisch). Het is mogelijk dat het gemiddelde aantal overnachtingen komende jaren nog verder zal toenemen, maar dat is op dit moment te onzeker om mee te nemen in de prognose. Of ook het bezoekersprofiel verandert is ook onzeker.
10
Tabel 1.3 Overnachtingen en gasten in miljoenen en gemiddeld aantal nachten per bezoek 2019
2020
2021
2022
2023*
2024**
2025**
2026**
Overnachtingen scenario Midden
21,6
6,9
6,6
18,2
22,1
24,1
24,5
25,0
Verblijfsbezoekers scenario Midden
10,2
3,3
3,1
7,8
9,4
10,1
10,3
10,5
Aantal nachten per bezoek
2,13
2,11
2,12
2,33
2,36
2,38
2,38
2,38
1.5 Dagbezoeken 2024-2026 Het aantal dagbezoeken aan Amsterdam was voor de coronacrisis in 2019 een kleine 24 miljoen. Dit aantal daalde naar 12,4 miljoen in 2021 en steeg weer naar 22,9 miljoen in 2022. In 2022 was het aantal dagbezoeken daarmee weer dus bijna op het pre-corona niveau. Vanaf 2023 is het aantal dagbezoeken gestegen tot boven het pre-corona niveau. Volgens de prognose stijgt het dagbezoeken aan Amsterdam in 2024 verder en komt uit tussen 25 en 26 miljoen. Voor de verdere jaren 2025 en 2026 is het volgens scenario Laag mogelijk om weer onder de 25 miljoen te zakken, met name door een lager aantal directe dagbezoeken vanuit Duitsland en België. Deze bezoekers kwamen tijdens en net na de coronacrisis in grotere aantallen naar Amsterdam (zonder overnachting in de stad), maar de verwachting in scenario Laag is dat die extra vraag vanaf 2024 is verdwenen. Mocht dat directe bezoek net als binnenlands bezoek wel blijven toenemen dan is de verwachting om in 2026 richting de 27 miljoen dagbezoeken per jaar te gaan, zoals verwacht in scenario Midden/Hoog. Ook is de verwachting dat het aantal buitenlandse toeristen sterker groeit in Amsterdam dan in de rest van Nederland. Hierdoor is de groei minder sterk van buitenlandse dagbezoekers die in Nederland overnachten maar niet in Amsterdam.
Figuur 1.4 Aantal dagbezoeken met toeristisch motief in Amsterdam, 2019-2023 en prognose 2024-2026 x1M 30 Midden/Hoog
25
Laag
20
15 10 5 0 2019
2020
2021
2022
2023*
2024** 2025** 2026**
Databronnen: CBS/NBTC/AirDNA / Eurostat/ UNWTO/Oxford Economics/ DEStatis/StatBel
11
••• Scenario Laag is gebaseerd op de aanname dat de post-corona inhaalvraag is uitgedoofd en er lichte krimp ontstaat. In dit scenario zal het groeipad van het dagbezoek aan Amsterdam in lijn zijn met de verwachte bevolkingsgroei (CBS, 2023) en de groei van het inkomende toerisme in Nederland. Als de toename van het dagbezoek dat tijdens de coronacrisis zichtbaar werd is uitgedoofd, komt het totale aantal dagbezoeken aan Amsterdam in 2026 lager uit dan in 2023. ••• Scenario Midden / Hoog groeit de totale vraag naar reizen, vrijetijdsbesteding en uitgaan in 2024 licht door. Omdat de vraagelasticiteit per herkomstregio verschilt, kan de samenstelling van de toeristische herkomstmarkten in Amsterdam, de vervoerwijze en de bezoekfrequentie in de loop van tijd veranderen. In dit scenario neemt het aantal dagbezoeken in Amsterdam toe naar 26 miljoen in 2024 en naar bijna 27 miljoen in 2026.
12
2 Context en duiding scenario’s bezoekersprognose 2023-2025
De drie scenario’s in deze bezoekersprognose worden opgesteld per bezoekersmarkt, daarbij rekening houdend met de aannames uit de nationale en internationale toerismeonderzoeken en het gemeentebeleid specifiek voor deze markten. Mogelijke toekomstige beleidswijzigingen die effect hebben op de hotelbranche zijn hierin niet meegenomen en zullen het aantal overnachtingen verlagen richting scenario Laag of verhogen richting scenario Hoog. Dit effect is meestal niet in hetzelfde jaar waarneembaar doordat een groot deel van de overnachtingen relatief ver vooruit wordt geboekt. Een beschrijving van de data en methode is te vinden in de technische toelichting in hoofdstuk 3. Hieronder volgt een beknopte duiding van de resultaten en aannames.
2.1 Scenario Laag Scenario Laag gaat uit van zwakke economische vooruitzichten tot 2026, hoge inflatie en dalende koopkracht. Ook worden groeibeperkingen van Schiphol vanaf eind 2024 meegenomen en wordt er uitgegaan van een stagnatie van de groei van binnenlands toerisme en nabij liggende landen. Resultaten bezoekersprognose 2023-2025 volgens scenario Laag Het aantal toeristenovernachtingen in 2023 bedraagt 22,1 miljoen (voorlopige cijfers) en stijgt in scenario Laag met 0,8 miljoen tot 22,9 miljoen. Volgens ditzelfde scenario stijgt het totale aantal toeristenovernachtingen naar 23,2 miljoen in 2025 en naar 23,6 miljoen in 2026. Deze groei vindt voornamelijk plaats in hotels. Het aantal overnachtingen in verhuurde woningen blijft lager dan in 2019 als gevolg van de aangescherpte regels ten aanzien van de vakantieverhuur in Amsterdam. Bijna 85 procent van de toeristen die in Amsterdam overnachten komen uit het buitenland. Dit aandeel is ongeveer hetzelfde als in 2023. Uit het Verenigd Konikrijk, Duitsland, de Verenigde Staten en overig Europa (dat behelst EU zonder Nederland, Duitsland, België, Frankrijk en VK) komen de meeste buitenlandse toeristen. Het aantal dagbezoeken in 2023 bedraagt 25,4 miljoen (voorlopige cijfers). In 2024 wordt verwacht dat dit aandeel daalt naar 25,1 miljoen in scenario Laag door teruglopende vraag vanuit buurlanden.
De meeste dagbezoeken in Amsterdam zijn van Nederlanders (14,4 miljoen in 2024). Dat aandeel dagbezoeken van Nederlanders zal na 2023 naar verwachting verder 13
toenemen aangezien het direct dagbezoek vanuit België en Duitsland en daarmee het aantal dagbezoeken van buitenlandse bezoekers wat terugloopt.
Tabel 1.7 Resultaten bezoekersprognose Amsterdam, realisatie 2019-2023 en Scenario Laag 2024-2026, april 2024 (in miljoenen) Aantal voor scenario Laag
2019
Totaal toeristenovernachtingen
21,6
2020
6,9
Overnachtingen van Nederlanders
3,4
Overnachtingen buitenlandse bezoekers
2021
2022
2023*
2024**
2025**
2026**
6,6
18,2
22,1
22,9
23,2
23,6
1,1
1,0
2,9
3,5
3,6
3,6
3,7
18,2
5,8
5,6
15,3
18,7
19,3
19,5
19,9
Overnachtingen in hotels
18,4
5,8
5,8
16,8
20,4
21,0
21,3
21,7
Overnachtingen in overige logies
3,3
1,1
0,8
1,4
1,8
1,8
1,9
1,9
Totaal dagbezoeken
23,7
13,0
12,4
22,9
25,4
25,1
24,2
24,4
Dagbezoeken Nederlanders
15,2
8,0
8,6
12,7
14,2
14,4
14,5
14,5
Dagbezoeken buitenlandse bezoekers
8,6
5,0
3,8
10,2
11,3
10,6
9,7
9,9
Bron: CBS, NBTC, Inside Airbnb, OECD, IATA, Oxford Economics, bewerking O&S
Achtergrond en aannames scenario Laag Voor de periode 2024-2026 in scenario Laag is het groeitempo van toerisme in Amsterdam beperkt, ten opzichte van scenario Midden. Dit kan komen door geopolitieke spanningen, een relatief lage groei van het BBP en slechte vooruitzichten voor de koopkracht (ING, 2024; DNB, 2023; CPB, 2024; OECD, 2024). Daarnaast is er rekening gehouden met een verwachtte stijging van de hotelkamer-, horeca- en vliegticketprijzen (Skift research, 2023; CE Delft, 2023). Dit laatste komt mede door een verhoging in vliegbelastingen. Ook is uitgegaan van een lagere groei van Schiphol in dit scenario. De verwachting van het NBTC dat de groei van toerisme in Nederland vanuit België en Frankrijk afzwakt en binnenlandstoerisme stagneert (NBTC, 2024) is ook in dit scenario verwerkt. Ten slotte is er in dit scenario een kleine rol voor een stijging in hotelkamers die worden gebruikt voor andere doeleinden, bijvoorbeeld als opvanglocatie.
2.2 Scenario Midden In scenario Midden gaan we ervan uit dat het aantal toeristen in Amsterdam in de periode 20242026 groeit ten opzichte van 2023. Dit komt onder andere door een groei van toeristische reizen (Oxford Economics, 2024), groei van de luchtvaart (IATA, 2023) en een algemene groei van de Europese toeristenmarkt (UNWTO, 2024). Daarnaast gaan we in dit scenario ervan uit dat het aantal nachten per bezoek stijgt, onder andere door een gecombineerd reisdoel (zakelijk en toeristisch). 14
Resultaten bezoekersprognose 2023-2025 volgens scenario Midden Het totale aantal toeristenovernachtingen in 2023 bedraagt 22,1 miljoen (voorlopige cijfers) en stijgt in scenario Midden met 2 miljoen tot 24,1 miljoen in 2024. In ditzelfde scenario stijgt het totale aantal toeristenovernachtingen naar 24,5 miljoen in 2025 en naar 25 miljoen in 2026. Het aantal overnachtingen groeit voornamelijk in hotels. Het aantal overnachtingen in verhuurde woningen blijft ook in scenario Midden lager dan in 2019 als gevolg van de aangescherpte regels ten aanzien van de vakantieverhuur in Amsterdam. Net zoals in scenario Laag, komt het grootste aandeel buitenlandse toeristen uit Verenigd Konikrijk, Duitsland, de Verenigde Staten, en overig Europa (dat behelst EU zonder Nederland, Duitsland, België, Frankrijk en VK). Het totale aantal dagbezoeken viel in 2023 iets lager uit dan verwacht. De prognose van 20232025 verwachtte een aantal dagbezoeken van 25,8 miljoen maar volgens de voorlopige cijfers is dit 25,4 miljoen. Volgens scenario Midden/Hoog zal dit aantal met ongeveer een half miljoen stijgen naar 25,9 miljoen in 2024. Deze groei komt volledig voort uit een stijging in het aantal dagbezoeken van Nederlanders, het aantal dagbezoeken van buitenlandse bezoekers zal zelfs dalen. Het totale aantal dagbezoeken zal stijgen naar 26,2 miljoen in 2025 en 26,8 miljoen in 2026.
Ook voor deze cijfers geldt dat dit voortkomt uit een sterke groei van het aantal dagbezoeken van Nederlanders en een lichte daling van het aantal buitenlandse dagbezoekers. Tabel 1.7 Resultaten bezoekersprognose Amsterdam, realisatie 2019-2023 en Scenario Midden 2024-2026, april 2024 (in miljoenen) Aantal voor scenario Midden Totaal toeristenovernachtingen
2019
Overnachtingen van Nederlanders Overnachtingen buitenlandse bezoekers Overnachtingen in hotels Overnachtingen in overige logies
Totaal dagbezoeken Dagbezoeken Nederlanders Dagbezoeken buitenlandse bezoekers
2020
2021
2022
2023*
2024**
2025**
2026**
21,6
6,9
6,6
18,2
22,1
24,1
24,5
25,0
3,4
1,1
1,0
2,9
3,5
3,8
3,9
3,9
18,2
5,8
5,6
15,3
18,7
20,3
20,7
21,1
18,4
5,8
5,8
16,8
20,4
22,2
22,6
23,0
3,3
1,1
0,8
1,4
1,8
1,9
2,0
2,1
23,7
13,0
12,4
22,9
25,4
25,9
26,2
26,8
15,2
8,0
8,6
12,7
14,2
15,3
15,8
16,3
8,6
5,0
3,8
10,2
11,3
10,6
10,4
10,5
Bron: CBS, NBTC, Inside Airbnb, OECD, IATA, Oxford Economics, bewerking O&S
Achtergrond en aannames scenario Midden Scenario Midden is gebaseerd op de groei van hotelovernachtingen per markt van de afgelopen jaren en van januari, februari en maart van 2024. Daarnaast wordt ervan uitgegaan dat de samenhang tussen toerisme en economische groei de komende jaren stabiel blijft. Voor dagbezoek geldt met dat name het direct bezoek uit België en Duitsland toenam tijdens de coronacrisis. Voor 2024-2026 wordt ervan uitgegaan dat het aandeel inwoners uit grensgebieden dat Amsterdam bezoekt weer verder afneemt en teruggaat naar het aandeel van voor de coronacrisis. Voor de overige dagbezoekers wordt aangenomen dat het aandeel toeristen dat Amsterdam bezoekt gelijk blijft. De bevolkingsprognose en ontwikkeling van verblijfstoerisme buiten Amsterdam zijn dan leidend voor de ontwikkelingen. 15
2.3 Scenario Hoog Voor de periode 2024-2026 gaat het scenario Hoog uit van een stijging van zakelijk toerisme aan het eind van 2024 en een stijging van het toerisme uit onder andere het Verenigd Konikrijk, Duitsland en China. Hierbij wordt ervan uit gegaan dat deze vraag volledig wordt geaccommodeerd in Amsterdam.
Resultaten bezoekersprognose 2023-2025 volgens scenario Hoog Het totale aantal toeristenovernachtingen in 2023 bedroeg 22,1 miljoen (voorlopige cijfers), en stijgt in scenario Hoog naar 25,4 miljoen in 2024. Volgens dit scenario stijgt dit aantal naar 26 miljoen in 2025 en 26,6 miljoen in 2026. Net zoals in scenario Laag en Midden, groeit het aantal overnachtingen voornamelijk in hotels en blijft het aantal overnachtingen in verhuurde woningen lager dan in 2019 door de aangescherpte regels. Dezelfde landen als in de andere twee scenario's hebben het grootste aandeel in het aantal overnachtingen. Dit zijn buitenlandse toeristen uit Verenigd Konikrijk, Duitsland, de Verenigde Staten, en overig Europa (dat behelst EU zonder Nederland, Duitsland, België, Frankrijk en VK). Tabel 1.7 Resultaten bezoekersprognose Amsterdam, Scenario Hoog 2024-2026, april 2024 (in miljoenen) Aantal voor scenario Hoog
2019
2022
2023*
Totaal toeristenovernachtingen
21,6
6,9
6,6
18,2
22,1
25,4
26,0
26,6
Overnachtingen van Nederlanders Overnachtingen buitenlandse bezoekers
3,4
1,1
1,0
2,9
3,5
4,0
4,1
4,2
18,2
5,8
5,6
15,3
18,7
21,4
21,9
22,4
Overnachtingen in hotels
18,4
5,8
5,8
16,8
20,4
23,3
23,9
24,4
Overnachtingen in overige logies
3,3
1,1
0,8
1,4
1,8
2,0
2,1
2,2
Totaal dagbezoeken
23,7
13,0
12,4
22,9
25,4
25,9
26,2
26,8
Dagbezoeken Nederlanders
15,2
8,0
8,6
12,7
14,2
15,3
15,8
16,3
8,6
5,0
3,8
10,2
11,3
10,6
10,4
10,5
Dagbezoeken buitenlandse bezoekers
2020
2021
2024**
2025**
2026**
Bron: CBS, NBTC, Inside Airbnb, OECD, IATA, Oxford Economics, bewerking O&S
Achtergrond en aannames scenario Hoog In scenario Hoog wordt voor de periode 2024-2026 een hoger groeitempo verwacht van toerisme in Amsterdam, ten opzichte van scenario Midden. Dit komt overeen met een herstel van de toeristische markt vanuit de Verenigde Staten, Oceanië en Azië (Oxford Economics, 2024). Daarnaast verwacht het NBTC een bovengemiddelde groei voor het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en China, ook door resterend herstel (NBTC, 2024), deze verwachting nemen wij over. Verder blijkt uit een enquête van het NBTC dat Nederlands relatief vaker op vakantie willen gaan naar Noord-Holland in 2024 (NBTC, 2024). Ook is in dit scenario de verwachting van een stijging in de zakelijke toeristische markt eind 2024 verwerkt (Skift research, 2023). In dit scenario wordt het aantal toeristen nog wel enigszins beperkt door de beddencapaciteit, maar er wordt ervan uitgegaan dat het aanbod de groei in de vraag goed kan accommoderen. 16
3 Technische toelichting bezoekersprognose
3.1 Data bezoekersprognose Hotelovernachtingen De prognose is gebaseerd op CBS-data (CBS StatLine, 2024). Deze omvatten het aantal overnachtingen in Amsterdam per maand en per herkomstland. De trends worden vanaf 2013 bekeken, maar om geen vertekening te krijgen van de coronacrisis wordt de data vanaf 2023 opgenomen in het prognosemodel. Op het moment van het uitvoeren van de prognose, is data beschikbaar tot en met maart 2024. Aangezien dit de meest recente data is, wordt maart 2024 als uitgangspunt gebruikt voor de prognose. Dit betekent ook dat de prognose voor 2024 bestaat uit werkelijke aantallen voor januari, februari en maart, en uit voorspelde aantallen voor de overige 9 maanden. Overig logies Voor verblijf in Airbnb gebruiken we data van Inside Airbnb, een stichting die voor o.a. overheden Airbnb listings en reserveringen in kaart brengt. Op basis van het aantal listings en reviews is met een door O&S en Wonen ontwikkelde methode het aantal overnachtingen geschat tot en met 2023. Om ook verhuur van woningen via andere platforms mee te nemen, worden de aantallen Airbnb overnachtingen opgehoogd met 25 procent. Een aanname gebaseerd op een inschatting van Wonen uit 2022. Voor campings gebruiken we maatwerk van het CBS. Voor dit rapport geeft het CBS een inschatting tot en met 2022.
Voor 2023 is een inschatting gemaakt op basis van groei van andere toerisme-indicatoren zoals hotelovernachtingen. Dagbezoekers Het aantal binnen- en buitenlandse dagbezoekers aan Amsterdam wordt daarbij geschat op basis van bestaande landelijke onderzoeken die zich richten op drie groepen dagbezoekers: 1. Binnenlandse bezoekers. Op basis van enquêtes van NBTC uit 2022 naar dagbezoek wordt een aanname gemaakt van het aantal bezoeken aan Amsterdam van Nederlanders die in de MRA wonen en in de rest van Nederland. Vervolgens wordt op basis van de regionale bevolkingsprognose van het CBS (CBS, 2023) per jaar geschat hoeveel binnenlandse bezoekers Amsterdam bezoeken 2. Buitenlandse bezoekers uit Duitsland en België die vanuit de eigen woonplaats een dagbezoek brengen aan Amsterdam. Hiervoor wordt op basis van NBTC-onderzoeken ingeschat welk aandeel van inwoners van de grensprovincies in België en Duitsland voor een dag Amsterdam bezoekt. Door dat aandeel te combineren met bevolkingscijfers van grensregio’s ontstaat een schatting van het directe dagbezoek uit Duitsland en België
17
(Statbel, 2023; destatis, 2023). Daarbij wordt voor de bevolkingscijfers een constante groei verondersteld voor de prognosejaren. 3. Buitenlandse bezoekers die buiten Amsterdam verblijven en voor een dag naar Amsterdam komen. Voor deze groep gebruiken we de aantallen verblijfbezoekers in Nederland zoals ingeschat door NBTC, in combinatie met een inschatting van het aandeel buitenlandse verblijfsbezoekers dat Amsterdam bezoekt vanuit een verblijf elders in Nederland. Dit is op basis van NBTC-maatwerkonderzoek uit 2022.
3.2 Methode bezoekersprognose De methodologische kaders voor de bezoekersprognose in Amsterdam zijn door O&S in 2019 ontwikkeld en beschreven in het onderzoek ‘Prognose en scenario’s bezoekers 2030’. In dit onderzoek zijn de vraag- en aanbod-gestuurde trends van toeristische groei in Amsterdam geanalyseerd, inclusief de werking van de beleidsvoorwaarden ten aanzien van logies en mobiliteit op toerisme. Er wordt geconcludeerd dat de ontwikkeling van het verblijfstoerisme in Amsterdam samenhangt met de groei van de wereldeconomie, de groei van het aantal passagiers op Schiphol en de logiescapaciteit in de stad. Het uitgangspunt in deze prognose voor de periode 2024-2026 is dat de vraag naar toeristische reizen weer toeneemt en dat het toerisme zich ontwikkelt volgens min of meer dezelfde trends als vóór de coronacrisis en vanaf 2022. De bezoekersaantallen in Amsterdam worden weer voorspeld met de modellen die rekening houden met de economie, mobiliteit en beleid. De aannames verschillen per scenario en zijn besproken in hoofdstuk 2. Ook voor de bezoekersraming in 2024 gebruiken we de Scenario-based Adjustment Approach waarin we de inzichten over het bezoekersgedrag van verschillende toeristische markten integreren. De inzichten zijn gebaseerd op de resultaten van de nationale en internationale sentimentpeilingen, bezoekersmetingen en statistieken in 2023 en begin 2024.
Onze prognosescenario’s bevatten zoveel mogelijk uitkomsten die rekening houden met de ontwikkelingen op het gebied van de economie, mobiliteit en reisbereidheid. De reactie van elke toeristische markt wordt apart gemodelleerd rekening houdend met de aannames van toerismeexperts en onderzoeksresultaten specifiek voor deze markten. Tot slot houden we rekening met het logiesaanbod en met het gemeentebeleid ten aanzien van de hotelontwikkeling en de vakantieverhuur van woningen. Verschillende prognose scenario’s Veel factoren beïnvloeden de bezoekersaantallen in Amsterdam, en brengen hierdoor onzekerheden met zich mee. Hierom worden drie verschillende scenario’s gepresenteerd. Het basis scenario is scenario Midden en is een som van de prognoses per herkomstland. In dit scenario worden de bezoekersaantallen per herkomstland van maart 2024, verhoogd of verlaagd op basis van de trend van 2023. Hiermee worden ook de seizoenseffecten verwerkt in de prognose. In scenario Laag en Hoog worden de aantallen per herkomstland verlaagd en verhoogd op basis van domeinkennis en recente publicaties van internationale en nationale toerisme experts. Voor jaren 2025 en 2026 wordt met name naar economische groeiverwachtingen gekeken als indicatie van de ontwikkelingen. 18
Overnachtingsmogelijkheden De meeste overnachtingen in Amsterdam vinden plaats in hotels en vergelijkbare accommodaties. De overige toeristen in de stad verblijven op kampeerterreinen en in (kamers in) woningen die worden verhuurd als B&B of via vakantieverhuur. Uit de historische data blijkt dat deze vormen sterk samenhangen met de trends van de overnachtingen in Amsterdam. De bezoekersprognose 2024-2026 baseert de groei van het aantal overnachtingen op campings en in verhuurde woningen op de aantallen bezoekers in hotels. Hotelplannen Met betrekking tot hotels en vergelijkbare accommodaties voert Amsterdam sinds 2017 een restrictief overnachtingsbeleid waarin vestigingsvoorwaarden zijn vastgelegd en die per oktober 2021 zijn aangescherpt. Het gebied waar geen hotelontwikkeling meer mogelijk is, is vergroot (‘nee’ gebied) en de aanpak is uitgebreid met de inzet van het erfpachtinstrument. De bezoekersprognose houdt rekening met de toekomstige hotelplannen onder deze beleidsvoorwaarden, waarbij de bezoekersgroei door de rem op nieuwe hotelontwikkelingen in Amsterdam, tot 2025 beperkt blijft. Voor deze prognose zijn de lopende vergunningen meegenomen in de inschatting van de beddencapaciteit in Amsterdam. Vakantieverhuur en B&B. Particuliere vakantieverhuur van woningen en verhuur van kamers in woningen (B&B) vallen onder andere beleidsvoorwaarden dan hotels.
Ook deze voorwaarden zijn in 2021 aangescherpt. Het aanbod via onlineplatforms is sinds 2019 sterk gedaald als gevolg van de coronacrisis en mogelijk ook door de aangescherpte regels. Omdat het nog onbekend is hoe dit segment zich zal ontwikkelen onder de nieuwe regelgeving zónder corona-effect, gaat de prognose nu uit van een beperkt aanbod tot 2025 onder de voorwaarden zoals in 2021 vastgesteld. In alle scenario’s wordt uitgegaan van de huidige 30-dagen limiet voor de vakantieverhuur van woningen en de quota voor het aantal B&B per wijk. Daarnaast houden scenario Midden en Hoog rekening met een toename van het aantal vakantieverhuurwoningen. Dagbezoek Voor het aantal dagbezoeken worden de hierboven besproken databronnen gebruikt als startpunt. Deze drie typen dagbezoeken worden apart geprognosticeerd en de cijfers door de twee typen buitenlanders worden gezamenlijk gepresenteerd. Door te werken met bevolkingsprognoses ontstaat voor dit onderzoek de onzekerheid met name in het aandeel inwoners van Nederland, België of Duitsland dat Amsterdam direct bezoekt, en het aandeel buitenlandse verblijfsbezoekers dat buiten Amsterdam overnacht en voor een dag naar Amsterdam komt.
19
4 Literatuur
CBS. (2023, augustus 4). Regionale prognose 2023-2050; bevolking, regio-indeling 2021. Opgehaald van CBS: https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/85171NED CBS. (2024). Bevolking in de toekomst. Opgehaald van CBS: https://www.cbs.nl/nlnl/visualisaties/dashboard-bevolking/bevolkingsgroei/toekomst CBS StatLine. (2024, mei 14). Hotels; gasten, overnachtingen, woonland, regio. Opgehaald van CBS StatLine: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82061NED/table?fromstatweb CE Delft. (2023). De prijs van een vliegreis. Delft: CE Delft. CPB. (2024, februari 22). Raming februari 2024 (CEP 2024). Opgehaald van CPB: https://www.cpb.nl/raming-februari-2024-cep-2024 destatis. (2023). Population. Opgehaald van destatis: https://www.destatis.de/EN/Themes/Society-Environment/Population/_node.html DNB. (2023, december 18). Najaarsraming 2023. Opgehaald van DNB: https://www.dnb.nl/publicaties/publicaties-dnb/eov/najaarsraming-2023/ IATA. (2023, december). Opgehaald van IATA: https://www.iata.org/en/iatarepository/publications/economic-reports/global-outlook-for-air-transport---december2023---report/ ING. (2024, April 10). Ramingen Nederlandse economie. Opgehaald van ING: https://www.ing.nl/zakelijk/economie/nederland/verwachtingen-voor-de-economie-incijfers NBTC. (2024, januari 23). Groei verblijfstoerisme in Nederland zwakt af in 2024.
Opgehaald van NBTC: https://www.nbtc.nl/nl/site/actueel/groei-verblijfstoerisme-in-nederland-zwaktaf-in-2024 NBTC. (2024, januari 23). Groei verblijfstoerisme in Nederland zwakt af in 2024. Opgehaald van NBTC: https://www.nbtc.nl/nl/site/actueel/groei-verblijfstoerisme-in-nederland-zwaktaf-in-2024 NBTC. (2024, april). Vakantie Sentiment Monitor. Opgehaald van NBTC: https://www.nbtc.nl/nl/site/artikel/vsm#:~:text=De%20Vakantie%20Sentiment%20Mon itor%20is,te%20nemen%20in%20het%20onderzoek. OECD. (2024, februari 5). OECD Economic Outlook, Interim Report February 2024. Opgehaald van OECD: https://www.oecd-ilibrary.org/economics/oecd-economic-outlook/volume2023/issue-2_0fd73462-en Oxford Economics. (2024, februari). ETC Quarterly Report Q4 2023. Opgehaald van ETC: https://etc-corporate.org/uploads/2024/02/ETC-Quarterly-ReportQ4_2023_PublicVersion.pdf Oxford Economics. (2024, februari 27). Leisure travel expected to continue outperforming amid signs of more even tourism growth. Opgehaald van Oxford Economics: https://www.oxfordeconomics.com/resource/leisure-travel-expected-to-continueoutperforming/ Skift research. (2023, juli). State of Travel 2023. Opgehaald van skift: https://skift.com/insight/state-of-travel/ 20
Statbel. (2023, juni 8). Structuur van de bevolking. Opgehaald van Statbel: https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/structuur-van-de-bevolking UNWTO. (2024, januari 19). international tourism to reach pre-pandemic levels in 2024. Opgehaald van UNWTO: https://www.unwto.org/news/international-tourism-to-reachpre-pandemic-levels-in-2024
21