5. Advies CRK.pdf

Bezoekadres: Weesperplein 8 (Vm. Stadstimmertuin 4-6) Postbus 1409 1000 BK Amsterdam www.crk.amsterdam.nl

Integrale Commissie Advies nr. 2019-29 Status: definitief

Onderwerp Datum Commissie

Durgerdammerdijk 138, Durgerdam 18-12-2019 Eric Luiten (voorzitter), Monica Ketting, Janneke Bierman, Hans van der Made, Jeroen Schilt, Ruwan Aluvihare

Secretaris

Paul Rosenberg, Eric Snoeck

Toelichting

Jos Leijten (Rho Adviseurs voor leefruimte) Teus van Essen, Kristian Vukadinovic (R&D), Nico Hoedjes (H3 Landelijk Vastgoed, namens eigenaar)

Toehoorders

Achtergrond Voor de Durgerdammerdijk 138 is een (herziening) bestemmingsplan in voorbereiding, die het mogelijk maakt een bestaand boerenbedrijf te slopen en in plaats daarvan vijf nieuwe woningen te bouwen. De locatie maakt deel uit van het ‘Beschermd Dorpsgezicht Durgerdam’ en van het Nationaal Landschap Noord-Holland (Ensemble Waterland). De sanering wordt mogelijk gemaakt door de ‘Ruimte voor Ruimteregeling’ van de provincie waarbij, onder voorwaarden, agrarische bedrijven kunnen worden uitgeplaatst en vervangen door woningbouw. Aan het plan gaat een voorbereiding van circa zeven jaar vooraf. Binnen deze termijn zijn zowel de provinciale regeling als de opvattingen over de stedebouwkundige en landschappelijke inpasbaarheid veranderd, zodat het plan een aantal malen is aangepast. Het conceptbestemmingsplan en het bijbehorende beeldkwaliteitsplan liggen voor ter bestuurlijke besluitvorming. In dat kader is een advies gewenst waarin het eindresultaat van de jarenlange planvorming nog eenmaal interdisciplinair tegen het licht wordt gehouden, tegen de achtergrond van de hoge landschappelijke en cultuurhistorische waarden van de omgeving. Vraagstelling 1.

Is de in het beeldkwaliteitsplan en bestemmingsplan gepresenteerde ruimtelijke uitwerking van voldoende ruimtelijke (basis)kwaliteit, gelet op de situatie en de omgeving, onder meer bestaande uit beschermd dorpsgezicht Durgerdam en het veenweidelandschap? 2. Volstaan de in het beeldkwaliteitsplan opgenomen welstandscriteria voor het bereiken van de beoogde ruimtelijke kwaliteit als die als gebiedsgericht welstandsbeleid worden vastgesteld?

De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit adviseert de gemeente Amsterdam over de integrale kwaliteit van de fysieke leefomgeving: stedebouw, openbare ruimte, cultuurhistorie, welstand en monumenten.

Commissie Ruimtelijke Kwaliteit

Datum 18-12-2019 Durgerdammerdijk 138, Durgerdam Pagina 2 van 4

3. Bieden de welstandscriteria voldoende handvatten om er voor te zorgen dat de twee geplande woningen tegenover de bestaande bedrijfswoning op perceel nr. 138 bij de architectuuruitwerking voldoende op elkaar gaan aansluiten? Advies De commissie heeft waardering voor de wijze waarop de opgave is geanalyseerd en steunt de hoofduitgangspunten van het plan. De bestaande bedrijfsbebouwing is historisch niet relevant en rommelig van karakter. Het grotendeels verharde erf heeft geen landschappelijke waarde en vormt een dissonant in het historische veenweidelandschap dat over grote lengten van het dorp pal aansluit op de historische bebouwing. Het ‘uitruilen’ van de bestaande bebouwing voor een nieuw ensemble van één bestaande bedrijfswoning met vijf nieuw toegevoegde kavels, waarbij 5.765 m2 bebouwd en verhard oppervlak wordt ingeleverd, schept de condities voor een grote kwaliteitsverbetering. Binnen de typologie van een ‘wijkje onder aan de dijk’ zijn in principe twee modellen denkbaar; die van een ensemble van onderling min of meer gelijkwaardige huizen (uitbreiding van het dorp door middel van een nieuw straatje dat van de dijk aftakt) of een meer informele variant die refereert aan de opzet van een boerenerf.

Het concept-bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan sturen nadrukkelijk op de tweede variant, waarbij een zekere mate van contrast ontstaat met de kleine korrel van de dijkhuisjes. De commissie ondersteunt die keuze maar heeft daarbij de volgende aandachtspunten. De vijf nieuwe kavels worden verkocht waarna iedere nieuwe eigenaar op basis van de in het bestemmingsplan opgenomen ruimte, met een eigen architect een huis kan bouwen. Het is binnen de grenzen van het publiekrecht niet mogelijk zodanig te sturen dat letterlijk het in de impressies getoonde beeld ontstaat. Met name de twee in elkaars verlengde geplaatste huizen die met elkaar in volume en uitwerking het beeld van een boerenschuur moeten oproepen, is een kwetsbaar onderdeel (vraag 3). Dit is alleen privaatrechtelijk te regelen door middel van bepalingen in een kavelpaspoort. De in het bestemmingsplan opgenomen bouwvlakken, waarvan 150 m2 bebouwd mag worden, geven vanwege bepalingen in de WABO ruimte tot vergunningsvrij uitbouwen aan de ‘achterzijde’ en de zijkanten van het hoofdvolume tot één meter uit de rooilijn. Het in de impressies opgeroepen beeld van duidelijke volumes kan daardoor snel verrommelen door uitbreidingen en aanbouwen.

Het is te overwegen om het bouwvlak te verkleinen of de maat van het bebouwd oppervlak bij voorbaat te verruimen, zodat de kans op het ontstaan en voortduren van één duidelijk hoofdvolume groter is. Daarbij moet rekening worden gehouden met het feit dat ‘voorzijde’ in de WABO is gedefinieerd als de zijde die gekeerd is naar de openbare weg. Op dit moment is niet duidelijk of de opnieuw aangelegde erfontsluitingsweg als openbare ruimte wordt overgedragen aan de gemeente Amsterdam of gemeenschappelijk beheerd gaat worden door een vereniging van eigenaren. De eerste optie lijkt (los van WABO) de meeste garanties te bieden voor een bij het dorp passende bestrating en verlichting, maar is wel al snel strijdig met het informele karakter van een boerenerfontsluiting.

Commissie Ruimtelijke Kwaliteit

Datum 18-12-2019 Durgerdammerdijk 138, Durgerdam Pagina 3 van 4

Het vaststellen van een deel van het beeldkwaliteitsplan als welstandskader is niet wenselijk. Het bestaande welstandskader uit de nota biedt voldoende mogelijkheden om te sturen op kwaliteit, zeker in combinatie met het geldende welstandsniveau. Het beeldkwaliteitsplan kan in aanvulling daarop bestuurlijk worden vastgesteld en dienen als contractstuk bij de uitgifte van de erven. De commissie adviseert in het BKP te kiezen voor een (beperkt) aantal heldere regels (bijvoorbeeld met betrekking tot eenheid van bouwmateriaal- en/of kleurgebruik) die sturen op het ontstaan van een rustig en compact ensemble van gebouwen, en het daarbij te laten. De kaakberg als referentie voor een woning is in de ogen van de commissie veel te letterlijk (vraag 2). Overige opmerkingen Aandacht wordt gevraagd voor de maatvoering van de sloten. Deze zijn essentieel als ontwateringslijnen en eigendomsscheidingen in het slagenlandschap. Het maken van sloten die in noordwestelijk richting van de dijk weglopen dragen bij aan de leesbaarheid van het landschap. Het is daarbij wel van belang dat deze sloten in maatvoering aansluiten op wat in de omgeving gebruikelijk is. De sloten lijken in dat opzicht nu te breed. Door de dwarsverbinding aan de achterzijde van de kavel ontstaat bovendien het ongewenste beeld van een ‘slotgracht’.

Het parkeren aan de voet van de dijk is bedoeld als voorziening voor het dorp. Maak deze blijkbaar niet te vermijden voorziening zo groen en informeel mogelijk (parkeren op halfverharding tussen de bomen). Het via het bestemmingsplan toestaan van 50% verharding van de kavel lijkt veel. Het aanleggen van grote terrassen en gebouwde voorzieningen verhoudt zich slecht tot het gewenste beeld van een samengesteld boerenerf dat zich op natuurlijke wijze voegt in het veenweidelandschap. Het vinden van de goede balans in deze verdient nog speciale aandacht. De getekende impressies en referentiebeelden uit het beeldkwaliteitsplan hebben geen van alle de in het bestemmingsplan toegestane goothoogte van 4 meter (maar minder). Geadviseerd wordt het beeldkwaliteitsplan leidend te laten zijn voor hetgeen via het bestemmingsplan wordt gefaciliteerd. Amsterdam, 2 januari 2020 Commissie Ruimtelijke Kwaliteit

Eric Luiten, voorzitter

Commissie Ruimtelijke Kwaliteit

Datum 18-12-2019 Durgerdammerdijk 138, Durgerdam Pagina 4 van 4

Bijlage Beleidskaders: - Bestemmingsplan Landelijk Noord (2013) - Rijksbeschermd dorpsgezicht Durgerdam (1976) - Beleidsvisie en toetsingskader stadsrandpolder Waterland (gem. Amsterdam) - Ruimte voor Ruimteregeling (provincie Noord-Holland)

Aangeleverde stukken: - Concept bestemmingsplan, 6e Herziening Landelijk Noord (7-10-2019) - Beeldkwaliteitplan ‘Durgerdammerdijk 138. Ruimte voor Ruimte’ (concept, 3 juni 2019) - Verbeelding bestemmingsplan - Presentatie Durgerdammerdijk 138 (Rho, 18-12-2019) - Presentatie Durgerdammerdijk 138 (R&D, 18-12-2019)