4. Toerisme MRA-2023-2024.pdf

6.1 Lichte stijging vestigingen en banen in toeristische sector in 2023 Het aantal banen en vestigingen in de toerismesector is tot 2019 sterk gestegen om vervolgens te dalen als gevolg van de coronacrisis van 2020 en 2021. In 2023 zijn er bijna 75.000 banen in de toerismesector in Amsterdam. Het aantal vestigingen bedraagt iets meer dan 12.000 vestigingen. Dit komt neer op tien procent van alle banen in Amsterdam en zes procent van alle vestigingen in Amsterdam. Het aantal banen en vestigingen ligt wat hoger dan in 2022, maar nog iets onder het pre-corona niveau (figuur 6.1).

39

Figuur 6.1 Banen en vestigingen toerismesector, 2013-2023 (absolute aantallen)

bron: Lisa

Wanneer we de tienjaardynamiek in deze sector in twee perioden opdelen, dan wordt de eerste vijf jaar gekenmerkt door sterke groei (+40 procent vestigingen, +26 procent banen), terwijl de tweede vijf jaar gekenmerkt wordt door gematigde groei (+5 procent vestigingen, +3 procent banen). In de rest van de economie steeg het aantal banen tussen 2018 en 2023 met 12 procent en het aantal vestigingen met 24 procent. Binnen de toerismesector valt op dat het aantal banen en vestigingen tussen 2013 en 2018 bij bijna alle deelsectoren toenam (met uitzondering van het aantal vestigingen in de deelsector detailhandel voor recreatieve goederen), met uitschieters bij het personenvervoer (+103 procent vestigingen) en reisorganisaties en bemiddeling (+42 procent banen). In deze periode is de taximarkt verder geliberaliseerd met de komst van Uber. Daarnaast zijn er veel zelfstandigen gestart in de reissector (als gids of reisleider). Tussen 2018 en 2023 bleef het aantal banen in de deelsector ‘reisorganisatie en bemiddeling’ nog steeds stijgen (+83 procent banen). Het aantal banen en vestigingen bij de recreatieve detailhandel daalde verder (-3 procent banen en -6 procent vestigingen). Daarnaast daalde ook het aantal banen en vestigingen in de horeca (-7 procent banen en -1 procent vestigingen) (figuur 6.2).

40

Figuur 6.2 Ontwikkeling banen en vestigingen deelsector toerisme over 5 jaar; 2013-2018 en 2018-2023 (%)

bron: Lisa

6.2 Toerismesector dijt uit naar stadsdelen buiten het Centrum De toerismesector is voornamelijk geclusterd in stadsdeel Centrum. Hier zijn de meeste hotels, souvenirwinkels, cafés en culturele voorzieningen te vinden. In 2013 was hier 47 procent van de banen en 33 procent van de vestigingen in de toerismesector gevestigd (zie figuur 6.3). In 2023 is dit gedaald naar respectievelijk 42 procent van het totale aantal banen en 25 procent van het totale aantal vestigingen in deze sector. Dit lagere aandeel wordt veroorzaakt door een absolute daling van het aantal banen en vestigingen in Centrum, in combinatie met een absolute stijging in de meeste andere stadsdelen. Het aantal banen en vestigingen in de toerismesector neemt in de laatste vijf jaar dus toe, maar alleen buiten Centrum.

41

Figuur 6.3 Aandeel banen en vestigingen toerisme per stadsdeel, 2013, 2018 en 2023 (%)

bron: Lisa

6.3 Meer kleine vestigingen De ontwikkeling van banen en vestigingen naar bedrijfsgrootte is gepresenteerd in figuur 6.4 en 6.5. In 2023 is het aandeel kleine vestingen (met maximaal 1 fulltime of parttimebaan) in de toerismesector 54 procent. Dit is een relatief groter aandeel dan in 2013 (37 procent). Het aandeel vestigingen met 2 tot 9 banen daalde tussen 2013 en 2023 juist scherp van 48 procent naar 33 procent. Het aandeel kleine bedrijven met 1 werkzame persoon steeg het snelst in de sector personenvervoer: van 71 procent naar 89 procent (zie figuur 6.5). Ook het aandeel kleine logiesbedrijven met maximaal 1 werkzame persoon nam substantieel toe, van 31 procent naar 45 procent.

42

Figuur 6.4 Grootteklasse in de toerismesector, 2013, 2018, 2023 (%)

bron: Lisa Figuur 6.5 Aandeel vestigingen met 0 tot 1 werkzame personen per deelsector van de toerismesector, 2013, 2018, 2023 (%)

bron: Lisa

43

Bijlage 1 Onderliggende cijfers

De actuele cijfers zijn te volgen via het Dashboard Metropoolregio.

Gasten en overnachtingen MRA Tabel 6.1a Overnachtingen in hotels en vergelijkbare accommodaties naar COROP- gebied, 2022-2023 totaal

totaal

2022

2023

2022

2023

2022

2023

847.000

1.049.000

386.000

381.000

461.000

668.000

20.561.000 25.479.000

4.827.000

5.500.000

15.734.000

19.979.000

Amsterdam 16.775.000 20.385.000

3.369.000

3.646.000

13.406.000

16.739.000

Agglomeratie Haarlem Groot Amsterdam, waaronder

Nederlanders Nederlanders buitenlanders buitenlanders

AmstelMeerlanden/Waterland+

3.786.000

5.094.000

1.458.000

1.854.000

2.328.000

3.240.000

Het Gooi en Vechtstreek

356.000

271.000

183.000

134.000

173.000

137.000

IJmond

417.000

446.000

297.000

310.000

121.000

136.000

Zaanstreek

383.000

439.000

104.000

97.000

279.000

341.000

582.000

Flevoland

662.000

384.000

506.000

198.000

156.000

MRA totaal

23.146.000 28.346.000

6.181.000

6.928.000

16.966.000

21.417.000

Nederland totaal

55.118.000 61.976.000

28.437.000

28.737.000

26.681.000

33.240.000

bron: CBS Tabel 6.1b Gasten in hotels en vergelijkbare accommodaties naar COROP- gebied, 2022-2023 totaal

totaal

Nederlanders Nederlanders

Buitenlandrs. buitenlandrs.

2022

2023

2022

2023

2022

2023

448.000

522.000

255.000

254.000

193.000

268.000

9.592.000 11.702.000

2.698.000

3.080.000

6.894.000

8.622.000

Amsterdam

7.413.000

8.869.000

1.774.000

1.903.000

5.639.000

6.965.000

AmstelMeerlanden/Waterland+

2.179.000

2.833.000

924.000

1.177.000

1.255.000

1.657.000

Het Gooi en Vechtstreek

191.000

144.000

110.000

85.000

81.000

59.000

IJmond

220.000

239.000

170.000

182.000

51.000

58.000

Zaanstreek

168.000

191.000

63.000

60.000

105.000

131.000

Flevoland

285.000

288.000

196.000

225.000

88.000

63.000

MRA totaal

10.904.000 13.086.000

3.492.000

3.886.000

7.412.000

9.201.000

Nederland totaal

29.258.000 32.182.000

17.144.000

17.287.000

12.114.000

14.894.000

Agglomeratie Haarlem Groot Amsterdam, waaronder

bron: CBS

44

Tabel 6.2a Overnachtingen in verblijfsrecreatieve logiesvormen, o.a. kampeer-en huisjesterreinen naar COROP-gebied, 2022-2023 totaal

totaal

Nederlanders Nederlanders

buitenlanders buitenlanders

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Agglomeratie Haarlem

1.095.000

1.061.000

482.000

373.000

613.000

688.000

Groot Amsterdam Het Gooi en Vechtstreek IJmond

1.394.000

1.110.000

778.000

443.000

616.000

667.000

151.000

141.000

88.000

75.000

63.000

66.000

487.000

370.000

325.000

235.000

162.000

135.000

Zaanstreek

8.000

31.000

6.000

25.000

2.000

6.000

Flevoland

2.231.000

2.352.000

1.545.000

1.533.000

686.000

820.000

MRA totaal

5.366.000

5.065.000

3.224.000

2.684.000

2.142.000

2.382.000

Nederland totaal

77.520.000 80.296.000

56.041.000

54.432.000

21.479.000

25.864.000

bron: CBS Tabel 6.2b Gasten in verblijfsrecreatieve logiesvormen, o.a. kampeer-en huisjesterreinen naar COROPgebied, 2022-2023 totaal

totaal

Nederlanders Nederlanders

buitenlanders buitenlanders

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Agglomeratie Haarlem

272.000

258.000

128.000

99.000

143.000

159.000

Groot Amsterdam Het Gooi en Vechtstreek IJmond

330.000

328.000

183.000

125.000

147.000

203.000

29.000

29.000

18.000

18.000

11.000

12.000

101.000

85.000

65.000

57.000

36.000

28.000

Zaanstreek

2.000

9.000

1.000

6.000

1.000

3.000

Flevoland

517.000

522.000

380.000

353.000

136.000

169.000

MRA totaal

1.251.000

1.231.000

775.000

658.000

474.000

574.000

Nederland totaal

16.742.000 17.222.000

12.274.000

11.813.000

4.468.000

5.409.000

bron: CBS

45

Logiesaanbod in MRA Tabel 6.3 Hotels, kamers en bedden naar gebied/ gemeente (begin) juli 2022

totaal Nederland

juli 2022

juli 2022

juli 2023

juli 2023

juli 2023

januari 2024

januari 2024

januari 2024

hotels

kamers

bedden

hotels

kamers

bedden

hotels

kamers

bedden

4.254

149.289

327.449

3.945

149.188

322.699

3.842

150.124

328.807

851

58.679

129.452

851

59.211

130.641

852

59.548

130.919

totaal MRA, waaronder

gemeenten MRA met meer dan 10 hotels en 1.000 bedden Amsterdam (incl. Weesp)

541

40.961

90.912

541

41204

91.560

543

41.436

91.917

Haarlemmermeer

45

8.672

17.811

44

8.758

17.941

44

8.680

17.971

Amstelveen

14

1.532

3.809

14

1.532

3.807

14

1.530

3.699

Haarlem

32

1.109

2.565

32

1.115

2.577

33

1.145

2.442

Almere

11

1.070

2.282

11

1.070

2.282

11

1.070

2.252

Zandvoort

59

918

1.965

60

923

1.979

60

923

1.988

Zaanstad

15

733

1.517

15

726

1.501

15

736

1.533

Velsen

12

501

1.015

12

501

1.015

12

500

1.033

stadsdelen Amsterdam indeling 2023 A Centrum

279

14.440

31.865

277

14.465

31.899

279

14.721

32.344

K Zuid

89

7.926

16.410

89

7.928

16.523

87

7.902

16.395

M Oost

33

5.015

11.148

34

5.123

11.324

36

5.394

11.910

F Nieuw-West

30

4.800

10.892

30

4.800

11.012

30

4.837

10.897

E West

64

3.768

8.979

64

3.867

9.190

62

3.717

8.805

T Zuidoost

14

2.337

5.546

14

2.337

5.546

13

2.213

5.367

N Noord

22

2.150

4.982

22

2.150

4.958

25

2.118

5.105

S Weesp

8

285

607

9

294

625

9

294

614

B Westpoort

2

240

483

2

240

483

2

240

480

310

17.718

38.540

310

18.007

39.081

309

18.112

39.002

Amstel Meerlanden

77

11.107

23.886

76

11.193

24.014

76

11.113

23.935

Zuid Kennemerland

98

2088

4.655

99

2099

4.681

101

2190

4697

Zaanstreek Waterland

68

1706

3.955

67

1608

3.752

66

1613

3766

Almere Lelystad

19

1.225

2.618

20

1.372

2.916

21

1.497

2.936

Gooi en Vechtstreek

22

783

1.652

22

926

1.944

22

977

2.050

IJmond

26

809

1.774

26

809

1.774

25

738

1.650

totaal regio, waaronder MRA deelregio's indeling 2023

* voorlopige cijfers

bron: O&S

46

Bijlage 2 Definities, bronnen, methode

O&S houdt overnachtingsstatistieken ten behoeve van het overnachtingsbeleid van de gemeente Amsterdam en de Metropoolregio bij. O&S voert jaarlijks een hotelenquête uit en houdt eigen hoteldatabase en bedrijvenregister bij. Waar mogelijk wordt uitgegaan van de definities van het CBS. Ontbrekende registraties worden aangevuld met gegevens uit verschillende bronnen.

Definitie van toerisme (CBS) O&S rapporteert (voor zover mogelijk) volgens de gestandaardiseerde concepten, definities en de beschikbare (landelijke) databronnen. De Nederlandse definities en databronnen zijn beschreven in de Landelijke Recreatie & Toerisme standaard 2030 (versie 2) (Landelijke Data Alliantie, 2022). Schematische weergave toerisme en recreatie en vrije tijd (Landelijke Recreatie & Toerisme standaard 2030)

De definitie van het toerisme, die onder andere CBS toepast, luidt als volgt: “Toerisme omvat de activiteiten van personen reizend naar en verblijvend op plaatsen buiten hun normale omgeving voor niet meer dan een jaar voor ontspanning, zakelijk verkeer en andere activiteiten die niet gerelateerd zijn aan een activiteit die beloond wordt vanuit de plaats die bezocht wordt.” De belangrijkste criteria zijn: 1. Tijd/plaats: Het begrip ‘normale omgeving’ maakt de definitie subjectief. Voor het afbakenen van de normale omgeving wordt binnen de gebruikte bronnen een tijdscriterium gehanteerd. De normale omgeving wordt verlaten als een activiteit inclusief reistijd meer dan twee uur duurt, maar minder dan een jaar in beslag neemt. 47

2. Motief: De reden van de reis kan recreatief of zakelijk zijn, zolang er maar niet voor beloond wordt vanuit de bezochte plaats. Bezoekersmotieven van forensen, studenten, pakketbezorgers, aannemers, mantelzorgers vallen hierbuiten. De definitie van toerisme en de haalbaarheid van de operationalisering zijn afgestemd op de betreffende databronnen (zie hieronder). Databron: www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/begrippen/toerisme

Databronnen bezoekersomvang Toeristisch verblijf in hotels, hostels, campings en vakantieparken Statistiek LogiesAccommodaties (SLA) De SLA beschrijft het aantal gasten (buitenlands of binnenlands) en hun overnachtingen per type Nederlandse logiesaccommodatie. Een gast die meer dan twee maanden aaneengesloten verblijft in een logiesaccommodatie, wordt als vaste gast aangemerkt en telt niet mee voor de statistiek. Er wordt gekeken naar het aantal gasten en het aantal overnachtingen in hotels/hostels en in verblijfsrecreatieve logiesvormen (o.a. campings, vakantieparken e.d.): 1. Hotel, motels, pensions, appartementen met hoteldienstverlening, jeugdaccommodaties en B&B met minimaal 5 slaapplaatsen. 2. Kampeerterreinen met minimaal 4 toeristische slaapplaatsen en Huisjescomplexen met groepsaccommodaties met minimaal 10 slaapplaatsen. Het gaat om geregistreerde logiesaccommodaties. Hieronder valt niet de vakantieverhuur van woningen. De vakantieverhuur van woningen wordt apart geschat door O&S. Databron: www.cbs.nl Dagbezoekers Het aantal binnen- en buitenlandse dagbezoekers aan Amsterdam wordt geschat op basis van drie bestaande landelijke onderzoeken die zich richten op drie groepen dagbezoekers: 1.

Binnenlandse bezoekers. Op basis van enquêtes van NBTC naar dagbezoek wordt een aanname gemaakt van het aantal bezoeken aan Amsterdam van Nederlanders die in de MRA wonen en in de rest van Nederland. Vervolgens wordt op basis van de regionale bevolkingsprognose van het CBS per jaar geschat hoeveel binnenlandse bezoekers Amsterdam bezoeken 2. Buitenlandse bezoekers uit Duitsland en België die vanuit de eigen woonplaats een dagbezoek brengen aan Amsterdam. Hiervoor wordt op basis van NBTC-onderzoeken ingeschat welk aandeel van inwoners van de grensprovincies in België en Duitsland voor een dag Amsterdam bezoekt. Door dat aandeel te combineren met bevolkingscijfers van grensregio’s ontstaat een schatting van het directe dagbezoek uit Duitsland en België. 3. Buitenlandse bezoekers die buiten Amsterdam verblijven en voor een dag naar Amsterdam komen. Voor deze groep gebruiken we de aantallen verblijfbezoekers in Nederland zoals ingeschat door NBTC, in combinatie met een inschatting van het aandeel buitenlandse verblijfsbezoekers dat Amsterdam bezoekt vanuit een verblijf elders in Nederland, op basis van NBTC onderzoek uit 2022.

48

Toeristisch verblijf in woningen Het toeristisch verblijf in woningen is nog niet volledig in kaart gebracht en bevat overlap met hotelstatistieken. Gegevens in deze rapportage hebben daarom indicatief karakter. Online verhuurplatforms De verhuur van woningen aan toeristen wordt in kaart gebracht door middel van scraping van advertenties op Airbnb en/of andere online verhuurplatforms. Voor de MRA wordt het aanbod van woningen en kamers via online verhuurplatforms geschat op basis van de gegevens van het databedrijf AirDNA. De MRA-cijfers in deze rapportage zijn verkregen door Sweco/Universiteit Utrecht in opdracht van de Provincie Noord-Holland. Voor de gemeente Amsterdam zijn er twee databronnen beschikbaar: Sweco/Universiteit Utrecht en InsideAirbnb. De informatie over de toeristische verhuur in Amsterdam wordt verzameld door de gemeente Amsterdam op een aantal manieren, waaronder scraping van Airbnb. De gegevens worden vervolgens bewerkt door O&S. Door de methodologische verschillen komen de gegevens van Sweco/Universiteit Utrecht niet volledig overeen met de gegevens die de gemeente Amsterdam zelf verzamelt en publiceert. Op meerdere aselecte momenten in een maand worden sinds 2016 door de Gemeente Amsterdam, afdeling Toezicht & Handhaving, Wonen metadata online opgehaald.

Zie voor een toelichting de rapportage ‘Toeristische verhuur van woonruimte’ 2021 van de Afdeling Wonen. Alleen advertenties met een aangegeven locatie binnen de Gemeente Amsterdam zijn meegenomen. Sinds 2022 worden de data verzameld door een externe partij, welke gemiddeld meer data lijkt te kunnen ophalen en ook recensies op een later moment heeft kunnen terugvinden. Voor 2023 is gebruik gemaakt van data van InsideAirbnb. De door webscraping verkregen data zijn indicatief en kunnen door technische storingen mogelijk tot een kleine onderschatting van het totale aanbod leiden. Toch worden deze cijfers als uitgangspunt genomen, omdat we voor deze listings ook een schatting kunnen maken van het aantal overnachtingen, op basis van het aantal reviews. Listings zijn advertenties van woningen en kamers die zijn aangeboden op Airbnb en vergelijkbare online platforms en die binnen het kalenderjaar ten minste één nacht beschikbaar zijn geweest voor verhuur. De dataset voor de MRA gemeenten is verkregen door Sweco/Universiteit Utrecht in opdracht van de Provincie Noord-Holland. Het gaat hier om de gegevens van de platforms Airbnb en Vrbo. De cijfers zijn exclusief gemeenten Almere en Lelystad. Voor de gemeente Amsterdam zijn er twee databronnen beschikbaar: Sweco/Universiteit Utrecht en Gemeente Amsterdam.

Actieve listings zijn advertenties van woningen en kamers die zijn aangeboden op Airbnb en vergelijkbare online platforms en waarvan kan worden vastgesteld dat deze minimaal één keer zijn geboekt in de afgelopen 12 maanden. De gegevens geven geen volledig, maar tot grote mate dekkend beeld van de omvang van de toeristische verhuur van woningen en kamers. De dataset voor de MRA gemeenten is verkregen door Sweco/Universiteit Utrecht in opdracht van de Provincie Noord-Holland. Het gaat hier om de gegevens van de platforms Airbnb en Vrbo. De cijfers zijn exclusief gemeenten Almere en Lelystad. Voor de gemeente Amsterdam zijn er twee databronnen beschikbaar: Sweco/Universiteit Utrecht en Gemeente Amsterdam. Objectovernachtingen zijn nachten die binnen het kalenderjaar zijn gereserveerd in woningen en kamers op Airbnb en vergelijkbare online platforms. Deze cijfers beslaan de verhuuractiviteit op AirBnB, Vrbo en andere online verhuurplatforms. Een objectovernachting houdt geen rekening met de groepsgrootte. Het totaal aantal objectovernachtingen ligt daarom lager dan 49

het aantal persoonsovernachtingen. De gegevens geven geen volledig, maar tot grote mate dekkend beeld van de omvang van de toeristische verhuur van woningen en kamers. De dataset voor de MRA gemeenten is verkregen door Sweco/Universiteit Utrecht in opdracht van de Provincie Noord-Holland. Het gaat hier om de gegevens van de platforms Airbnb en Vrbo. De cijfers zijn exclusief gemeenten Almere en Lelystad. Voor de gemeente Amsterdam zijn er twee databronnen beschikbaar: Sweco/Universiteit Utrecht en Gemeente Amsterdam. Persoonsovernachtingen zijn overnachtingen van personen in woningen en kamers die zijn aangeboden via online verhuurplatforms. Deze cijfers zijn alleen beschikbaar voor de gemeente Amsterdam. De informatie over de toeristische verhuur in Amsterdam wordt verzameld door de gemeente Amsterdam op een aantal manieren, waaronder scraping van Airbnb. Het aantal persoonsovernachtingen is een schatting gemaakt door O&S en geeft indicatie, maar geen volledig beeld. Voor de bepaling van het aanbod aan woningen en kamers op Airbnb (listings) is er gekeken naar listings die gedurende het kalenderjaar ten minste één keer via webscraping gevonden zijn op de Airbnb site. Het is mogelijk dat een woning niet de gehele periode op Airbnb gestaan heeft.

Schatting aantal overnachtingen via Airbnb Het aantal overnachtingen via Airbnb wordt niet gedeeld door Airbnb en ook niet bijgehouden door het CBS. Het aantal overnachtingen is ook niet direct via webscraping te achterhalen, maar valt wel te schatten op basis van het aantal recensies dat bij een advertentie wordt geplaatst. In het verleden zijn er schattingen gemaakt op basis van verschillende bronnen. In 2015 rapporteerde Airbnb over 575.000 gasten die gemiddeld 3,3 nachten in Amsterdam verbleven. Op basis van deze aantallen kan worden berekend dat er circa 1,9 miljoen overnachtingen waren. In 2016 waren er volgens Airbnb 770.000 overnachtende gasten die 3,2 nachten in Amsterdam verbleven. Dit betekent dat er ongeveer 2,5 miljoen overnachtingen via Airbnb plaatsvonden. Hoeveel van deze overnachtingen zijn geaccommodeerd in woningen via vakantieverhuur of B&B is echter niet bekend. De overlap met hotelovernachtingen is ook niet bekend. In 2017 spreekt Ecorys (2018) van gemiddeld 3,4 overnachtingen van gasten van Airbnb en circa 2,5 miljoen overnachtingen in totaal. In deze rapportage doet O&S uitspraken over het aantal gasten en overnachtingen middels een eigen raming, op basis van het aantal unieke reviews dat in één jaar bij een specifieke listing geplaatst is (zie kader).

Uiteraard bieden deze cijfers slechts een grove inschatting, aangezien niet iedere bezoeker een review schrijft. Aannames schatting aantal overnachtingen Een objectovernachting is een overnachting van een of meer personen in bijvoorbeeld een gehele woning of een privékamer. Er valt een inschatting te maken van het minimale aantal objectovernachtingen doordat bij de recensies een publicatiedatum is vermeld. Bij de berekening van het aantal objectovernachtingen en gasten doen we een aantal aannames, gebaseerd op andere studies naar het aantal overnachtingen via Airbnb: - 80 procent van de gasten laat een review achter. De genoemde 80 procent is een schatting van het minimale aantal gebruikers dat een recensie schrijft. Er wordt uitgegaan van 80 procent zodat er een schatting van het minimale aantal objectovernachtingen kan worden gegeven, aangezien dit aandeel in werkelijkheid hoogst waarschijnlijk lager ligt (Sukel, 2018).

50

-

-

Gasten verblijven gemiddeld 3,4 nachten in een Airbnb accommodatie (Ecorys, 2018). Dat betekent dat gasten van Airbnb gemiddeld langer blijven dan gasten van hotels en pensions (ca. 2 nachten). Op basis van de gemiddelde capaciteit van de listings schatten we het gemiddeld aantal gasten per boeking op 3 personen voor woningen, en 2 personen voor kamers. Het aantal gasten wordt berekend door het opgehoogde aantal reviews te vermenigvuldigen met de gemiddelde capaciteit (3 of 2 personen). Het aantal objectovernachtingen wordt berekend door het opgehoogde aantal reviews te vermenigvuldigen met de gemiddelde verblijfsduur (3,4 nachten). Het aantal gastenovernachtingen wordt berekend door het aantal objectovernachtingen te vermenigvuldigen met de gemiddelde capaciteit (3 of 2 personen).

Toeristisch verblijf in jachthavens Waterrecreatie Advies BV houdt statistieken van de Nederlandse jachthavens bij, waaronder capaciteit, bezettingsgraad en het aantal overnachtingen. In deze rapportage zijn maatwerkcijfers opgenomen van het aantal bootplaatsen, bezettingsgraad en het aantal overnachtingen door passanten. Databron: www.waterrecreatieadvies.nl .

Cruisepassagiers Cruisestatistieken worden verzameld en gepubliceerd door Amsterdam Cruise Port (ACP). ACP verdeelt de cruise in twee segmenten: de zee- en riviercruise, waarbij wordt gekeken naar het aantal schepen en het aantal passagiers. Passagiers worden verdeeld in transit en turn-around, voor wie Amsterdam begin- of eindbestemming is. Databron: http://www.amsterdamcruise.nl.

Dagbezoek aan Amsterdam Het aantal binnenlandse en buitenlandse dagbezoekers aan Amsterdam wordt door O&S geschat op basis van 3 landelijke onderzoeken: Toeristisch Bezoek aan Steden (TBAS), Onderzoek Inkomend Dagbezoek (OID) en Onderzoek Inkomend Toerisme (OIT). Toeristisch Bezoek aan Steden (TBAS) Het NBTC-NIPO Research onderzoekt het vrijetijdsgedrag van Nederlanders. Het landelijke onderzoek ‘Toeristisch bezoek aan steden’ geeft inzicht in de omvang van het toeristisch bezoek aan Amsterdam en andere Nederlandse steden. Circa 15.000 respondenten in heel Nederland worden jaarlijks benaderd met de vraag ‘Welke van de onderstaande Nederlandse steden heeft u in de afgelopen drie maanden voor ontspanning en/of plezier bezocht gedurende een dagtocht, avondje uit of tijdens een vakantie?’. Voor het bepalen van het aantal Nederlandse dagbezoekers aan Amsterdam maakt O&S gebruik van de cijfers over de groep respondenten die Amsterdam hebben bezocht. Databron: www.nbtc.nl Onderzoek Inkomend Dagbezoek (OID) Het OID wordt uitgevoerd door NBTC-NIPO Research en onderzoekt de vrijetijdsactiviteiten van de toeristen uit Duitsland en België die een ééndagsbezoek aan Nederland brengen. Het gaat 51

hier om een bezoek aan Nederland in de vrije tijd, zonder overnachting, bijvoorbeeld een stedenbezoek, bezoek aan een attractie of evenement. Voor het bepalen van het aantal buitenlandse dagbezoekers aan Amsterdam maakt O&S gebruik van de cijfers over de groep toeristen die tijdens hun ééndagsbezoek aan Nederland Amsterdam hebben bezocht. Onderzoek Inkomend Toerisme (OIT) Het OIT wordt uitgevoerd door NBTC-NIPO Research en onderzoekt vrijetijdsactiviteiten van de meerdaagse buitenlandse bezoekers in Nederland. Dit onderzoek maakt inzichtelijk wie de buitenlandse bezoekers zijn en welke plaatsen ze in Nederland hebben bezocht. Voor de schatting van het aantal buitenlandse dagbezoekers aan Amsterdam maakt O&S gebruik van de cijfers over de groep buitenlandse verblijfsbezoekers die vanuit hun bestemming elders in Nederland Amsterdam als dagjesmensen hebben bezocht.

Databronnen capaciteit overnachtingsmogelijkheden in MRA Capaciteit logiesaccommodaties MRA O&S houdt het aanbod van logies- en verblijfsrecreatieve accommodaties in de MRA bij: hotels, hostels, campings, vakantieparken, jachthavens. Gegevens worden bijgehouden door verschillende bronnen te koppelen: het Handelsregister, bedrijvenregister LISA, de hotelenquête O&S, boekingssites, zoals booking.com en andere externe bronnen. De gegevens in de database van O&S worden per 1 juli bevroren.

CBS-definitie hotels en vergelijkbare logiesaccommodaties en hoteldatabase O&S volgt de hoteldefinitie van het CBS en houdt de volgende accommodaties in de hoteldatabase bij: • Hotels: accommodaties met minimaal 5 slaapplaatsen voor logiesverstrekking in overwegend een- en tweepersoonskamers tegen boeking per nacht, waar afzonderlijke maaltijden, kleine etenswaren en dranken kunnen worden verstrekt aan gasten en aan passanten. • Pensions: accommodaties met minimaal 5 slaapplaatsen voor logiesverstrekking in overwegend een- en tweepersoonskamers, waar afzonderlijke maaltijden, kleine etenswaren en dranken kunnen worden verstrekt aan gasten maar niet aan passanten. • Appartementen met minimaal 5 slaapplaatsen en hoteldienstverlening, waarbij gedurende het verblijf het appartement schoon wordt gehouden en de bedden worden opgemaakt. • Hostels en jeugdherbergen: accommodaties met minimaal 5 slaapplaatsen in kamers en/of zalen die men mogelijk met 'vreemden' moet delen. • Bed&breakfast (definitie CBS): particuliere woning met minimaal 5 slaapplaatsen waar men kan overnachten en ontbijten. Deze landelijke definitie houdt geen rekening met de regelgeving in de gemeente Amsterdam, waarbij verhuur van woningen aan meer dan 4 personen niet toegestaan is. Regels met betrekking tot hotelbestemmingen en bed & breakfast kunnen verschillen per gemeente.

Voor het exploiteren van een hotel in de gemeente Amsterdam dient een pand over de juiste bestemming in het vigerende bestemmingsplan te beschikken. Niet alle accommodaties in de hoteldatabase van O&S voldoen aan deze eisen. Aan de verhuur van 52

woningen in de gemeente Amsterdam zijn specifieke voorwaarden verbonden (zie definities en regels in hoofdstuk 4).

Hotelenquête O&S Om de logiesstatistieken te actualiseren, houdt O&S een jaarlijkse enquête onder hoteliers. Het veldwerk vond plaats in het eerste kwartaal van 2024. Individuele enquêtegegevens worden door O&S vertrouwelijk behandeld conform privacy beleid van de gemeente Amsterdam en niet aan derden verstrekt. Van de Amsterdamse hotels en vergelijkbare accommodaties hebben er 224 de vragenlijst van O&S ingevuld, een respons van 41 procent. In de regio hebben 87 accommodaties de vragenlijst ingevuld (28 procent). Respons enquête gastenaccommodaties naar sterklasse, veldwerk januari-maart 2024 Amsterdam

respondenten

Amsterdam Amsterdam

Regio

Regio

Regio

hotels in steekproef respons (%) respondenten januari 2023

hotels in steekproef januari 2023

respons (%)

geen ster

47

140

34

31

123

25

1 ster

13

41

32

1

11

9

2 sterren

27

66

41

6

29

21

3 sterren

69

153

45

26

82

32

4 sterren

52

124

42

22

69

32

5 sterren

14

23

61

-

1

0

totaal

224

550

41

87

315

28

Bron: O&S

Woningenverhuur in Amsterdam en Nederland Woningen kunnen aan toeristen worden verhuurd via vakantieverhuur of via de bed & breakfast (B&B) regeling. Gemeente Amsterdam houdt deze statistieken voor Amsterdam bij (zie definities en regels die gelden voor Amsterdam in hoofdstuk 4). Het CBS verzamelt landelijke statistieken van B&B. In de landelijke statistieken van het CBS worden short stay appartementen gerekend tot appartementen zonder hoteldienstverlening die vallen onder dezelfde categorie als huisjesterreinen, vakantiebungalows en andere verblijfsrecreatieve logiesvormen. Shortstay hotels worden door het CBS gerekend tot hotelstatistieken.

Databronnen vestigingen en banen in toerismesector Het aantal vestigingen en banen in de toerismesector wordt verkregen middels LISA-data. LISA staat voor Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen en is een databestand met gegevens over alle vestigingen in Nederland waar betaald werk wordt verricht. Het databestand koppelt kerngegevens met een ruimtelijke component (adresgegevens) en een 53

sociaaleconomische component (werkgelegenheid en economische activiteit). Sectoren kunnen worden onderscheiden op basis van SBI-codes. SBI-codes is de standaard bedrijvencode waarmee bedrijven worden ingedeeld op basis van hoofdactiviteit. De selectie SBI-codes die gebruikt worden om de toerismesector te definiëren is te vinden op https://onderzoek.amsterdam.nl/dossier/toerisme

54

Bijlage 3 Voorwaarden van toeristisch verblijf in woningen in Amsterdam: vakantieverhuur, bed & breakfast en short stay

Woningen in Amsterdam kunnen op verschillende manieren aan toeristen worden verhuurd: via vakantieverhuur of via de bed & breakfast (B&B) regeling. Hieraan zijn specifieke voorwaarden verbonden (zie kaders) (Gemeente Amsterdam, 2024). De opkomst van online platforms vlak na de financiële crisis in 2008-2009, zoals Airbnb, Booking.com en VRBO/Expedia, heeft de toeristische verhuur van woonruimte vergemakkelijkt. De verhuur van woonruimte aan toeristen is sindsdien sterk toegenomen, tot de coronacrisis het aantal bezoekers aan de stad afremde. Voor bezoekers vormt het aanbod verhuurde woningen een aantrekkelijk alternatief voor het bestaande (hotel)aanbod, terwijl het voor bewoners een extra bron van inkomsten kan zijn. Daar staat tegenover dat een toename van vakantieverhuur kan leiden tot negatieve effecten op het woon- en leefmilieu in buurten en (brand)onveilige situaties. Om die reden probeert Amsterdam vakantieverhuur waar mogelijk te reguleren:  Per 1 oktober 2017 is een meldplicht ingevoerd, waarbij ook het maximum aantal dagen dat een woning verhuurd mag worden is beperkt tot 60 dagen. Sinds 1 januari 2019 geldt een maximum van 30 dagen. Combinatie met een Bed & Breakfast is niet mogelijk.  Per 1 juli 2020 is een vergunningsplicht ingesteld. Een vergunning is maximaal één jaar geldig, steeds tot 1 april in het volgende kalenderjaar. Iedere verhuur moet worden vermeld.

Een vergunning kan snel worden aangevraagd en verkregen en er gelden geen quota. Een vergunning is pas nodig als men daadwerkelijk gaat verhuren. Op 31 december 2021 waren er 2.580 vergunningen voor vakantieverhuur afgegeven (Gemeente Amsterdam, 2022).  Per 1 juli 2020 was een verbod op vakantieverhuur ingesteld voor de wijken Burgwallen Oude Zijde, Burgwallen Nieuwe Zijde en Grachtengordel-Zuid, waar de toeristische draagkracht onder druk staat (Gemeente Amsterdam, 2020). Door een uitspraak van de rechtbank is er momenteel echter geen juridische grond voor zo`n verbod, waardoor er ook voor deze wijken een vergunning kan worden aangevraagd.  Vanaf 1 oktober 2021 is voor de vakantieverhuur van woningen een registratienummer verplicht. Verhuurders moeten dit registratienummer vermelden in al hun advertentie(s) en publicaties waaronder aanbiedingsplatforms als Airbnb en Booking.com, op eigen of andere websites en in advertenties en publicaties. Verhuurders kunnen niet langer anoniem woningen voor toeristisch gebruik aanbieden, maar moeten eerst de gemeente op de hoogte brengen van het adres van de desbetreffende woning. Vanaf 1 oktober wordt de registratieplicht vakantieverhuur door de gemeente Amsterdam gehandhaafd. Advertenties zonder registratienummer zijn sinds die datum door de grote verhuurplatforms (Airbnb, Booking, VRBO/Expedia) verwijderd (Gemeente Amsterdam, 2022).

 Voor Weesp gelden de regels per 1 januari 2023 en per juli 2023 wordt er gehandhaafd. 55

Voorwaarden Vakantieverhuur in gemeente Amsterdam  De verhuurder is de hoofdbewoner van de woning, woont daar ook en staat ingeschreven in de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) van de gemeente Amsterdam;  De verhuurder is zelf niet thuis tijdens de verhuur;  De woning mag aan maximaal 4 personen tegelijkertijd verhuurd worden;  De woning heeft officieel de bestemming wonen;  De woning mag geen sociale huurwoning zijn die eigendom is van een woningcorporatie;  De verhuurder moet toeristenbelasting en inkomstenbelasting betalen;  De woning moet brandveilig zijn; Naast het verhuren van een volledige woning kunnen hoofdbewoners een deel van hun woonruimte gebruiken voor het uitbaten van een bed & breakfast (B&B). De B&B mag het hele jaar geopend zijn. Daarnaast golden er al vóór 2020 meerdere voorwaarden waaraan moest worden voldaan (zie kader), onder andere dat startende B&B zich eenmalig moet melden bij de gemeente. De meldingen voor B&B’s worden sinds april 2016 centraal gearchiveerd. Daarvoor deden stadsdelen dit op uiteenlopende wijzen. Hierdoor ontbreekt een overzicht van het aantal gemelde B&B’s van voor april 2016. In deze rapportage wordt uitgegaan van het aantal B&B’s dat zich heeft gemeld bij de gemeente en niet van het aantal bedrijven geregistreerd door de Kamer van Koophandel.

Dit heeft te maken met het feit dat de Kamer van Koophandel verschillende logiesbedrijven met dezelfde code registreert. B&B’s en hotels krijgen dezelfde code 55102:Hotels (geen hotel-restaurants), pensions en conferentieoorden. Hierdoor is het aantal B&B’s niet te bepalen. Voor B&B is vanaf 2020 een vergunningstelsel ingevoerd (in plaats van de meldplicht), en geldt er een maximumaantal B&B’s per wijk.

56

Voorwaarden Bed & Breakfast in gemeente Amsterdam  De verhuurder is de hoofdbewoner van de woning en woont daar ook. De verhuurder staat dus ingeschreven in de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) van de gemeente Amsterdam. De verhuurder is ook thuis tijdens de verhuurperiode;  Maximaal 40 procent van de totale gebruiksoppervlakte van de woning (of 61m²) mag gebruikt worden voor de B&B;  Er wordt aan maximaal 4 personen logies verleend en de B&B beschikt over maximaal 4 slaapplaatsen voor gasten;  De hoofdbewoner exploiteert de B&B zelf. Het exploiteren van een B&B in een woning mag niet worden gecombineerd met ‘vakantieverhuur’ (de verhuur van de gehele woning voor maximaal 30 dagen per jaar). Indien de hoofdbewoner op vakantie is, mag dan ook niet de gehele woning aan toeristen worden verhuurd;  Een B&B mag alleen worden gevoerd in een deel van een zelfstandige woning. Dit is niet het geval indien het toeristenverblijf beschikt over eigen voorzieningen (keuken, toilet, gasgelegenheid) en een eigen opgang;  De woning heeft officieel de bestemming wonen;  De verhuurder moet toeristenbelasting en inkomstenbelasting betalen;  Een vergunning is verplicht. Een vergunning is geldig tot 1 juli 2028. Gasten hoeven niet apart te worden gemeld.

Short stay is een derde optie, die niet bedoeld is voor toeristen, maar voor (voornamelijk buitenlandse) werknemers. In de praktijk wordt de regeling echter ook vaak voor toeristische verhuur van minder dan zeven nachten gebruikt. Sinds een evaluatie van het shortstaybeleid in 2013 worden er geen nieuwe vergunningen in de bestaande bouw meer verleend. Reeds verleende vergunningen lopen in 2024 af.

57

Bijlage 4 Vragenlijst O&S

<<HOTNR>>

Jaarlijkse enquête Gastenaccommodaties 2024 Voor Hotels, Hostels, Pensions, B&B, Appartementen en Botels

De eerste 2 vragen gaan over de huidige situatie van uw accommodatie (in 2024) 1.

Is uw accommodatie op dit moment open voor gastenovernachtingen?

1 2 3

ja nee anders, namelijk_________________________________________________________________________

2. Wilt u onderstaande gegevens controleren en indien nodig aanpassen? 1. Naam bedrijf

«HOTELNAAM_2024»

2. Adres

«STRAAT_2024» «HUISID_2024»

3. Postcode en plaats

«PLAATS_2024»

Wijzigingen en aanvullingen

4. Algemeen telefoonnummer «TELEFOON1_2024» 5. Algemeen e-mailadres

«EMAIL_2024_1»

6. Aantal sterren

«NHC_2024»

58

3.

Hoeveel kamers en hoeveel slaapplaatsen heeft de accommodatie (op basis van de huidige situatie)? aantal kamers * aantal slaapplaatsen** (of andere ruimten: appartementen, (2-persoonsbed =2 slaapplaatsen) slaapruimten) * Totalen * voor zover appartementen/woonboten eigendom zijn en per dag of week worden verhuurd ** zowel met 1 tweepersoonsbed als met 2 losse bedden en exclusief bijzetbedden

De volgende vragen gaan over de situatie van uw accommodatie in 2022. 4 Wat is de gemiddelde prijs voor een 2-persoonskamer, een appartement* en/of een bed** in een gedeelde . kamer in 2022 in uw accommodatie (in euro’s inclusief b.t.w.)? Prijs 2-persoonskamer 2022 Prijs 1 appartement 2022 Prijs 1 bed in gedeelde (hotels, B&B, pensions) (verhuur appartementen, lodges)* kamer 2022 (hostels) **

€

€

* Indien van toepassing gemiddelde prijs voor 1 standaard appartement, lodge e.d. ** Indien van toepassing gemiddelde prijs voor 1 bed in gedeelde kamers in Hostels 5 Wat was in 2022 uw gemiddelde . kamerbezetting*? gemiddeld percentage verhuurde kamers / appartementen

* Indien gedeelde kamers in hostels, bedbezetting:

€

% %

59

De volgende vragen gaan over duurzaamheid 6.

Doet uw bedrijf aan een of meerdere vormen van duurzaam en maatschappelijk verantwoord

6 7 8 9  10  11  12  13

ondernemen? Nee, want_________________________________________________ ja, duurzaam inkopen van de inrichting (stoffering, linnengoed, meubels) ja, energiebesparing door isolatie ja, energiebesparing door zuinige verlichting / verlichtingssensoren ja, zonnepanelen ja, het gebouw is of wordt binnenkort aardgasvrij (bijvoorbeeld door een warmte/koude opslag (WKO) of door stadsverwarming) ja, waterbesparing ja, aanpak voedselverspilling ja, groen dak/ groene gevel ja, stimuleren elektrisch vervoer (bijvoorbeeld taxi) ja, werkplekken voor mensen met een arbeidsbeperking anders, namelijk_____________________________________________ weet niet, geen antwoord

7. 1 2 3

De gemeente Amsterdam werkt samen met bedrijven aan een circulaire economie en geeft advies over efficiënter gebruik en hergebruik van grondstoffen, bijvoorbeeld tijdens renovatie. Bent u geïnteresseerd in een advies over hergebruik van verschillende materialen? Ja* nee weet niet, geen antwoord

1 2 3 4 5

De volgende vragen gaan over betrokkenheid bij de buurt Sommige hotels/hostels willen een specifieke bijdrage leveren aan hun omgeving / buurt. De voorbeelden hiervan zijn sponsoring van buurtprojecten en het beschikbaar stellen van de hotelfaciliteiten aan bewoners. Richt uw bedrijf zich op een of andere manier ook op de bewoners, ondernemers, organisaties en/of

8.

2 3

projecten in de buurt? ja nee, want____________________________________________________________________________________ ga naar vraag 11 weet niet, geen antwoord  ga naar vraag 11

9.  1

Op welke manier levert uw bedrijf een bijdrage aan zijn omgeving/buurt? bewoners mogen gebruik maken van hotelfaciliteiten om te recreëren (o.a. restaurant, terras, zwembad) *

 2

bewoners en ondernemers mogen gebruik maken van hotelfaciliteiten om te werken / vergaderen

3 5 6

bewoners zijn welkom op hotelfeesten en/of evenementen (o.a. hotelopening, tentoonstelling)

1

hotel ondersteunt financieel of materieel buurtinitiatieven en organisaties hotel maakt donaties aan projecten in directe omgeving andere bijdrage,

7 8

namelijk__________________________________________________________________________________ weet niet / geen antwoord

De volgende vraag gaat over personeelstekort 10.  1

In hoeverre ervaart u in uw bedrijf momenteel moeite met het vinden van geschikt personeel? helemaal geen moeite

 2

weinig moeite

3 4 5 6

niet veel, niet weinig moeite veel moeite zeer veel moeite weet niet / geen antwoord

60

11.

Zijn er aandachtspunten die u belangrijk vindt om aan de gemeente door te geven? Zo ja, welke?

 nee 12.

Heeft u nog (andere) opmerkingen?

 geen opmerkingen Dit waren alle vragen. Hartelijk dank voor uw medewerking.

61

Literatuur

Amsterdam Cruise Port (2016), Sea cruise passenger en crew survey Amsterdam region – update 2016 Booking.com: The rise of bleisure: combining leisure with business travel, april 2024. Bureau Stedelijke Planning, Universiteit Utrecht in opdracht van Provincie Noord-Holland (2021): Airbnb monitor Noord-Holland 2021, 1 oktober 2021. CBS (2021): Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2021, oktober 2021. Ecorys (2018): Toerisme in Amsterdam; Vandaag en morgen. European Travel Commission: European Travel: Trends and Prospects (Q1/2024), April 2024 Gemeente Amsterdam (2020): Onderzoek naar de toeristische draagkracht van wijken; de invloed van toerisme op leefbaarheid. Gemeente Amsterdam (2021): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage 1 januari 2020 – 31 december 2020. Gemeente Amsterdam (2022): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage 1 januari – 31 december 2021, april 2022. Gemeente Amsterdam (2024): https://www.amsterdam.nl/wonenleefomgeving/wonen/vakantieverhuur/ Hospitalitynet: The return of the business traveler: forecasting the next 18 months of corporate travel, december 2023 Landelijke Data Alliantie (2022): https://www.landelijkedataalliantie.nl/nl/home/download/de-rtstandaard-2030?disposition=inline NBTC: Verblijfstoerisme in Nederland. Prognose 2024 O&S (2023): Bezoekersprognose 2023-2025, april 2023.

Oxford Economics, Global Tourism Outlook in 2023, December 2022. Sukel (2018): Airbnb in Noord-Holland. Onderzoek uitgevoerd door BeFormation in opdracht van provincie Noord-Holland, december 2018.

62