4. Rapportage Buurtonderzoek Ruychaverkwartier Def.pdf

VOORZIENINGEN IN HET VERNIEUWDE RUYCHAVERKWARTIER? ONDERZOEK NAAR DE MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN EN KLEINSCHALIGE BEDRIJVIGHEID IN HET VERNIEUWDE RUYCHAVERKWARTIER IN GEUZENVELD AMSTERDAM Door PLYGRND.city i.s.m. Stichting IMD en Springco Urban Analytics In opdracht van Gemeente Amsterdam & Woningcorporatie Eigen Haard

VOORZIENINGEN IN HET VERNIEUWDE RUYCHAVERKWARTIER? ONDERZOEK NAAR DE MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN EN KLEINSCHALIGE BEDRIJVIGHEID IN HET VERNIEUWDE RUYCHAVERKWARTIER IN GEUZENVELD AMSTERDAM

Door PLYGRND.city

2023

In opdracht van Gemeente Amsterdam & Woningcorporatie Eigen Haard Tekst Arjen Heus en Ingeborg van Lieshout Data-Analyse Springco Urban Analytics Fotografie Tommy Köhlbrugge Vormgeving PLYGRND.city Illustraties Louis Norense De personen op de foto’s hebben toestemming gegeven aan de fotograaf en daarmee PLYGRND.city. Gemeente Amsterdam en Eigen Haard worden van enige aansprakelijkheid gevrijwaard.

3

SAMENVATTING Introductie Het Ruychaverkwartier is een sloopnieuwbouwproject van woningcorporatie Eigen Haard en de gemeente Amsterdam. Het gebied wordt ingrijpend vernieuwd en verdicht. 237 verouderde woningen maken plaats voor ca. 450 nieuwbouwwoningen. Er komen woningtypes voor verschillende gezinssamenstellingen. Onder in de nieuwe Ruychaverflat en aan de Colijnstraat worden ruimtes voor kleinschalige bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen gerealiseerd. Waarom dit buurtonderzoek? Dit onderzoek richt zich op mogelijke samenstellingen van het nieuwe aanbod en randvoorwaarden, zodat organisaties zich hier kunnen en willen vestigen en waarde kunnen toevoegen aan de gemeenschap. Proces De gemeente Amsterdam en Eigen Haard vroegen PLYGRND.city om een breed gedragen buurtonderzoek te begeleiden naar de programmamix en brancheringsconcept. Het onderzoek is begonnen met een breed veld- en marktonderzoek door het team van PLYGRND.city en het gesprek met de collega’s van Eigen Haard en de Gemeente. Met een digitale data-analyse heeft Springco het huidige aanbod in het gebied in kaart gebracht en een scenarioanalyse voor de toekomstige ontwikkelingen onderzocht. De bewoners zijn persoonlijk uitgenodigt per brief en email om deel te nemen en in gesprek te gaan met het onderzoeksteam. In juli 2023 konden de mensen terecht in de Nicolaas Ruychaverstraat om mee te participeren.

De vragenlijst bestond uit 8 vragen die samen met het ontwikkelteam is samengesteld. 6

Aanbevelingen Het Ruychaverkwartier moet de aanlooproute naar het Lambertus Zijlplein worden. Er is behoefte aan een diverser sportaanbod voor verschillende doelgroepen. Het gebied streeft naar combinatiefuncties die zowel de buurt als het vastgoed ten goede komen met aandacht voor behoeften van jong en oud. Verder is er vraag naar daghoreca met een gezellig terras, wat ook kan dienen als buurtkeuken. Een moderne co-workspace kan de hele wijk bedienen. Daarbij vraagt fraaie esthetiek en de selectie van de nog te vestigen organisaties bijzondere aandacht, bijvoorbeeld door hun ideeën te pitchen voor een lokale commissie.

FACTS & FIGURES LEUKE FEITJES OVER HET BUURTONDERZOEK Er is in de weken van de participatie veel informatie opgehaald. Hieronder staan enkele interessante wetenswaardigheden over het werk dat online en offline is uitgevoerd voor het buurtonderzoek.

Looptijd van de online inspraakperiode

4 weken

Bewonersbrief naar aantal adresssen

870

Aantal buurtmakers in het participatieteam

11

Scenario’s Wat maakt het Ruychaverkwartier van nu, het Ruychaverkwartier van straks? Met dit onderzoek zijn we samen op zoek gegaan naar het nieuwe profiel van deze buurt, waar we scenario’s verkennen, geïnspireerd door de diversiteit van andere buurten in Amsterdam. Een combinatie van de 2 in niet ondenkbaar.

Buurtlab open 3 dagen

1. GEZONDHEID, LIFESTYLE & SPORT Stel je een buurt voor waar gezondheid en lifestyle centraal staan. Een plek met gedeelde voorzieningen zoals een tandarts, kapper, dieetcoach, en lifecoach in een. Evenals een lunchcafé en buurtkeuken en een scala aan sportmogelijkheden. Denk ook aan een gezonde Arabische supermarkt en een speciaalzaak voor sportbekers of superfoods.

Aantal uitgedeelde ijsjes 200

2. CREATIEVE CULTURELE BUURTSPOT Stel je een buurt voor waar creativiteit en cultuur samengaan met winstgevendheid voor de ondernemers. De co-workspace fungeert als huiswerkplek, waardoor het een broedplaats wordt creatieve ontplooiing. Een theehuis ontmoetingsruimte bevorderen iculturele gesprekken, terwijl de lunchroom met gezellig terras de buurt bij elkaar brengt.

Uren actieve bewonersparticipatie

12 uur

Aantal bezoekers van het buurtlab (bewoners)

180

Aantal ingevulde formulieren 140 Aantal wijkexpedities gelopen 6 Aantal gedronken kopjes koffie & thee

75

Aantal kannen limonade en water

24

Aantal reacties op de co-creatiemuur

133

Hoe nu verder? Om de nieuwe plint te vullen met ondernemers die de Ruychaver gemeenschap versterken, is een pitch voor een commissie denkbaar. Samenwerkingsvormen en gewenningshuur kunnen worden ingezet om multifunctioneel gebruik van ruimtes te stimuleren en startups te ondersteunen. Een matchingsadviseur kan helpen bij de selectie van geschikte kandidaten.

Wat is het volgende wat je gaat lezen? In dit eerste deel van het rapport krijg je een introductie op de opgave. Een stukje achtergrond over de opgave, de buurt, bewonersgroepen en de aanpak van het onderzoek.

7

PARELTJE VAN DE BUURT

De vintagewinkel van Yvonne Vonk in de garagebox wordt gezien als een pareltje van de buurt in het Ruychaverkwartier in Geuzenveld. Een mooie kans om het bestaande te verweven in het nieuwe gebied en duurzaamheid te combineren met het inspelen op armoede die ook in het gebied te vinden is.

LEESWIJZER Voor je ligt ‘Voorzieningen in een vernieuwd Ruychaverkwartier?’. Een uitwerking van het buurtonderzoek door de buurtmakers van PLYGRND. city in de zomer van 2023 op zoek naar de nieuwe mix van voorzieningen en bedrijvigheid in dit deel van onze stad. Dit document dient ter inspiratie en ter informatie voor de besluitvorming. Voor wie is dit bedoeld? Dit rapport is bedoeld voor zowel buurtbewoners, ondernemers als bestuurders van de gemeente Amsterdam en woningcorporatie Eigen Haard. Voor geïnteresseerden, voor besluitvormers en uitvoerders die deze buurt in de toekomst verder willen en kunnen helpen ontwikkelen. Eerst aanbevelingen Om gelijk tot de kern te komen, duiken we na de introductie meteen in de uitwerking van de scenario’s en aanbevelingen voor de mogelijke invulling van de toekomstige plint. We hebben gekozen om vanuit dit onderzoek met twee scenario’s te komen die we verhalend en visueel uitbeelden. Vanuit deze scenario’s kan het profiel voor de toekomst verder vorm krijgen. Dan proces In het tweede deel van het rapport wordt ingegaan op het proces en de uitkomsten. Met vragen zoals: Hoe zijn de bewoners betrokken bij de participatie? En, welke middelen zijn er ingezet om de bewoners, huidige ondernemers en buurtprofessionals zo breed en goed mogelijk te bereiken? Zowel de kwalitatieve als kwantitatieve uitkomsten zijn hier te vinden.

Bijlagen achterin Achterin dit rapport vanaf pagina 81 vind je een serie bijlagen met daarin meer diepgang en informatie over het proces, de communicatiecampagne en de volledige uitwerking van de digitale marktanalyse. Wie is ‘wij’? Dit document is deels geschreven in de wij-vorm. Als het gaat over wij of we, dan gaat het over de projectgroep die dit onderzoek heeft begeleid. Altijd in dienst van de bewoners, ondernemers en jongeren van de buurt.

10

INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING

4

FACTS & FIGURES

5

LEESWIJZER

6

REFERENTIES

79

INHOUDSOPGAVE

7

VOORWOORD

8

1

INTRODUCTIE

15

BIJLAGEN

Een visie op de plint De buurt in beeld Onderzoeksteam Doelgroepen

17 18 21 22

2

25

1 Q&A - vraag & antwoord 83 2 Procesontwerp 84 3 Aanpak data-alayse 85 4 Overzicht buurtprofessionals 86 5 Mystery Observaties 87 6 Geografisch overzicht deelnemers 88 7 Overzicht huidig aanbod 89 8 Bewonersbrief 90 9 Verspreidingsgebied 91 10 Flyer & postercampagne 92 11 Input van de co-creatiewand 93 12 Volledige vragenlijst 94

SCENARIO’S

Conclusies Scenario’s Aanbevelingen Hoe nu verder?

3

ONDERZOEK & PARTICIPATIE

32 42 51 52

55

3.1. MARKTONDERZOEK A. Huidig aanbod B. Buurtprofessionals C. Mystery observaties D. Digitale marktanalyse

57 58 58 59

3.2 BEWONERSPARTICIPATIE A. Buurtlab B. Promotie C. Vragenlijst D. Terugkoppeling aan de buurt

61 64 68 74

13 Digitale analyse door Springco Deel 1: Inleiding Deel 2: Huidige situatie Deel 3: Mismatch • Aanbevelingen • Bijlagen

95 96 99 102 103 105

11

VOORWOORD Het Ruychaverkwartier is een plek vol diversiteit, veerkracht en potentie. Een warme, hechte buurt, waarin bewoners openstaan voor elkaar en voor het gesprek. Kinderrijk en betrokken. De buurt voelt dorps. Waar in veel buurten in Amsterdam zoveel behoefte aan is, is hier normaal; mensen kennen elkaar, helpen elkaar en wordt er hallo gezegd op straat. Er is een gedeeld gevoel van trots en betrokkenheid in de buurt. De bewoners van het Ruychaverkwartier vertegenwoordigen diverse culturen, allemaal met hun eigen wensen en behoeften. De grootste groep (met Marokkaanse en Turkse wortels) voelt zich sterk verbonden met de buurt en waardeert het aanbod in de straat. Aan de andere kant zijn er bewoners - vaak met een autochtone achtergrond - die verlangen naar meer diversiteit en authenticiteit in voorzieningen als weerspiegeling van hun eigen veranderende identiteit. Een opmerkelijke bevinding is de gedeelde behoefte aan meer ruimte om te sporten. Een thema dat door alle groepen naar voren werd gebracht. Er is sportaanbod in buurthuis Pluspunt, maar dat spreekt niet iedereen aan. Ook is er in het gebied maar één sportschool te vinden. Best bijzonder in een wijk van Nigel de Jong, Nouri en de vele andere sporthelden. De wens naar leerplekken, een lunchcafé en speciaalzaken wijst op een verlangen naar inclusiviteit en diversiteit in dit buurtse leven.

Kruisbestuiving tussen het sociale en het fysieke vergroot de kans op een geslaagde uitwerking in de buurt. Bijvoorbeeld met een duurzame gemeenschapsbenadering, begeleid door buurtwerkers, ondersteund door het stadsdeel en haar welzijnsorganisaties. Die laatste kunnen hun rol pakken in het versterken van de sociale banden en het creëren van een levendige buurt. De samenwerking met de jongeren van Stichting IMD is hier al een mooi voorbeeld van. Hoe verder? Zodra het plan formeel is goedgekeurd door het bestuur van Amsterdam, gaat het projectteam samen met de buurt verder met deze ontwikkeling. Een van de aanbevelingen die we doen is om huidige en nieuwe initiatieven te laten pitchen hoe zij samen met de buurt maximale en meervoudige waarde halen uit het vastgoed. En hoe ze daarbij willen en kunnen bijdragen aan de verbinding van de verschillende groepen bewoners. Met genoegen bieden we dit buurtonderzoek aan naar de nieuwe voorzieningen en kleinschalige bedrijven in het Ruychaverkwartier in Geuzenveld. Veel leesplezier. Buurtmakers Arjen & Tessa van PLYGRND.city

12

13

1. INTRODUCTIE

DE AANLEIDING VAN HET ONDERZOEK? Het Ruychaverkwartier is een sloop-nieuwbouwproject van woningcorporatie Eigen Haard en de gemeente Amsterdam. Het gebied wordt ingrijpend vernieuwd en verdicht; de 237 verouderde woningen maken plaats voor ca. 450 nieuwbouwwoningen. Er komt een mix van woningtypes voor verschillende gezinssamenstellingen. Onder in de nieuwe Ruychaverflat en aan de Colijnstraat worden ruimtes voor kleinschalige bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen gerealiseerd. Dit onderzoek richt zich op mogelijke samenstellingen van het nieuwe aanbod en de randvoorwaarden, zodat organisaties zich hier kunnen en willen vestigen en waarde kunnen toevoegen aan de gemeenschap. Visie op de plint In de plint op de begane grond van de Ruychaverflat zitten op dit moment bedrijvigheid en voorzieningen. Niet al dit aanbod heeft een meerwaarde voor alle bewoners en brengt in sommige gevallen overlast met zich mee. Straks keert er minimaal 2000 m2 ruimte terug, voor bedrijvigheid en voorzieningen verdeeld over drie zones met twee specials op de hoeken. Om te komen tot een duurzaam en breed gedragen toekomstbestendig aanbod dat niet concurreert met bestaande voorzieningen in de buurt starten we dit onderzoek. Eerdere participatie Er ligt een doordacht participatieplan en de stakeholders zijn goed in kaart gebracht. Hier bouwen we met dit onderzoek op voort.

De eerdere participatie had vooral betrekking op wonen, de sloopnieuwbouw en de impact hiervan op de mensen. Ook is er gesproken over (her)inrichting van de openbare ruimte.

Focus op voorzienigen en bedrijvigheid In dit huidige onderzoek geven we specifieke aandacht aan het onderdeel voorzieningen en bedrijven binnen de gebiedsontwikkeling. Het in kaart brengen van de behoeften en wensen van de bewoners en ondernemers via de vragenlijst en persoonlijke participatie, leveren een waardevolle bijdrage aan het co-creëren van een succesvolle buurt. In combinatie met de data-analyse die een vergelijking maakt met landelijke referentiebuurten is dit een mooie basis om het nieuwe programma in de plint te co-creëren. 16

17

Figuur: Dragers van het plan door More Architecten

DE BUURT IN BEELD Het Ruychaverkwartier is een buurt in de wijk Geuzenveld in stadsdeel Nieuw-West. In 2022 telde de wijk 16.490 inwoners en beslaat het een oppervlakte van 141 hectare. Met een gemiddelde dichtheid van 2.986 adressen heeft het 12.500 inwoners per km2. Ten opzichte van het Nederlands gemiddelde is dat 5x zo veel. De buurt bestaat uit mensen met Marokkaanse achtergrond (4.630), Turkse (3.975) en autochtone inwoners (3.190). Een leuk feitje is dat 75% van de bewoners van 18 tot 65 jaar in Geuzenveld een goede lichamelijke gezondheid heeft. Politiek gezien domineerde bij de verkiezingen van 2022 de politieke partij DENK. Bron: allecijfers.nl.

18

19

WIE HEEFT HET ONDERZOEK GEDAAN? Het onderzoeksteam Het onderzoeksteam bestaat uit projectleider Arjen Heus en social designer Tessa van der Wal van PLYGRND.city & Hoodlab. Jongeren uit de buurt met hun coach van Stichting IMD en wijkbeheerder Lisa Salhuteru hadden een essentiële inbreng, net als Lieke van Wilpen en Natalie de Wit van Springco Urban Analytics. Tekstschrijver en stedenbouwkundige Ingeborg van Lieshout hielp mee aan de rapportage en Louis Norense heeft de visualisaties gemaakt. In het proces zijn we ondersteund door het projectteam van de Gemeente Amsterdam en Eigen Haard onder leiding van Khadija Bounit en Imke Veltmeijer. De fotografie is gedaan door Tommy Köhlbrugge. Zie bijlage 2 en 3 op pagina 84 en 85 voor een uitleg over onze aanpak.

Op deze vragen zijn in dit onderzoek antwoorden gegeven • Aan welk type aanbod is er behoefte vanuit de buurt? • Waar maken buurtbewoners nu gebruik van? • Waar kan Ruychaverkwartier zich op profileren? • Hoe ziet de mogelijke mix van voorzieningen en bedrijvigheid er in de toekomst uit? • Wat kunnen de huidige ondernemers doen om zich te ontwikkelen om aan te sluiten bij de vraag en de behoefte die passen bij de toekomst van de buurt? Op deze vragen zijn in dit onderzoek geen antwoorden gegeven • Is er behoefte aan een groeimodel op het gebied van huurkosten? • Wat is een betaalbare prijs voor verschillende type ondernemers en programma’s? • Wat hebben de huidige ondernemers nodig om duurzaam te kunnen ondernemen op het gebied van: type ruimte, vierkante meters en ondersteuning? Waarom? Uit de gesprekken met de ondernemers is gebleken dat de vragen waarop geen antwoord is gegeven in dit onderzoek, te vroeg komen. Er is nog veel onzekerheid over wat er wanneer gaat gebeuren en of ze terug kunnen komen. Ons advies is dat dit in een volgend stadium bevraagd wordt aan organisaties die hier gaan vestigen. Meer informatie over ‘hoe nu verder’ op pagina 52. Bewonersgroepen De focus van dit onderzoek ligt op de behoeften van de bewoners. De observaties van het onderzoeksteam hebben eraan bijgedragen dat er 4 type bewonersgroepen aan het licht zijn gekomen in het Ruychaverkwartier.

Op de volgende pagina’s zoomen we hier wat verder op in. 20

21

De mix van bewoners Mensen van Marokkaanse of Turkse afkomst die zich erg thuis voelen in de buurt en zich herkennen in het huidige ondernemersaanbod. Zij hoeven niet de buurt uit om in hun behoefte te kunnen voorzien. Ze zijn tevreden over de buurt en het aanbod. Deze bewoners willen het aanbod houden zoals het nu is. Oudere mensen met een autochtone achtergrond die zich niet (meer) thuis voelen in de buurt en zich niet herkennen in het huidige aanbod. Zij doen hun boodschappen op andere plekken om in hun behoefte van Nederlandse producten te voorzien. Vanwege beperkte mobiliteit kan een groeiende groep ouderen dat inmiddels niet meer. Daarom zijn ze ontevreden over de buurt en het aanbod. Deze bewoner wil meer diversiteit in het aanbod zonder ver te hoeven reizen.

Nieuwe bewoners met diverse achtergronden die deels met het huidige aanbod in hun behoefte voorzien en dit vinden bijdragen aan de authenticiteit van de buurt. Maar voor een groot deel ook naar andere buurten gaan om in hun behoeften te voorzien en dit niet erg vinden. Ze vinden het jammer dat ze een tweedeling zien in de buurt. Deze bewoner wil meer diversiteit in het aanbod in de hoop dat dit bijdraagt aan meer verbinding, positiviteit en gezelligheid in de buurt. Kinderen tussen de 5 en 15 jaar, waarvoor er op dit moment weinig te doen is in de buurt. Ze zijn op zoek naar plekken waar ze huiswerk kunnen maken, hun zakgeld kunnen uitgeven, zich creatief kunnen ontplooien en kunnen sporten, spelen, dansen en bewegen.

22

23

Ontdek je het mee? In de volgende pagina’s duiken we in de conclusies, aanbevelingen en scenario’s die onderbouwd worden door de uitkomsten van dit onderzoek. Voor een goed begrip kijken we ook naar de ruimtelijke situatie.

2. SCENARIO’S

EEN NIEUWE PARAGRAAF Het Ruychaverkwartier staat met deze ontwikkeling op het punt een nieuwe paragraaf toe te voegen aan het boek Amsterdam. Niet alleen op inhoud, maar ook qua karakter, buurtgevoel, architectuur en het activiteitenprogramma wat deze buurt kenmerkt. Onlosmakelijk verbonden met de aangrenzende winkelgebieden zoals het Lambertus Zijlplein en andere ontwikkelingen zoals de Nolensblokken en het Van Swietenhof, zal deze plek in de komende jaren meer en meer eigen karakter krijgen dat past bij de nieuwe tijd. Hoe de scenario’s tot stand zijn gekomen? Voordat we tot de scenario’s komen, sommen we eerst de belangrijkste conclusies uit het onderzoek op. Hier verdiepen we op met onze onderbouwing, uitleg en leuke anekdotes uit het onderzoek. Vervolgens komt dit samen in een tweetal scenario’s met een geheel eigen karakter. Zonder al te veel te verklappen, sluiten de hoofdthema’s goed aan op de wensen van de buurt en de huidige tijdgeest én vult het de rest van het aanbod in de wijk heel mooi aan. Top 10 aanbevelingen & next steps In een diepgaand onderzoek als deze kun je een veelvoud aan aanbevelingen doen. Om het overzichtelijk en werkbaar te houden hebben we ervoor gekozen om na de scenario’s een top 10 van in onze ogen de belangrijkste aanbevelingen op te sommen.

Dit is een rode draad voor het ontwikkelteam om acties en keuzes aan te verbinden en ze daaraan te spiegelen. De tijdelijkheid biedt kansen op het gebied van participatie, bewonerscommunicatie en experimenten met nieuwe concepten. Over de volgende stappen voor het matchingsproces lees je meer op pagina 53.

Foto: De Stadskas in de Allebébuurt - inspiratie ter invulling van de paviljoenruimtes

Een verkenning naar andere buurten in de stad Amsterdam heeft 98 buurten die allemaal een eigen verhaal vertellen in het veelzijdige karakter van onze stad. Zo kent de Allebébuurt in Slotervaart een roerige geschiedenis met rellen en probleemjongeren, maar leeft nu helemaal op met betekenisvolle initiatieven zoals Ru Paré en de Stadskas. Heesterveld in Zuidoost staat bijvoorbeeld bekend om haar levendige creatieve scene met ateliers en horecaplekken zoals Oma Ietje. De Staatsliedenbuurt in West was ooit het strijdtoneel van krakers en is nu een samensmelting van stedelijke levensstijlen in een mix van oude en nieuwe bewoners. De Javastraat in Oost kent veel culturele- en horeca ondernemers en heeft een Arabische-hipster vibe. Het Ruychaverkwartier mag daar met deze ontwikkeling nu een paragraaf aan toe gaan voegen. 26

Een houvast voor de komende jaren Een sloop-nieuwbouwopgave is een langdurige en langdradige ontwikkeling. Dat heeft onder andere te maken met de complexiteit van formele procedures in de besluitvorming. Dit rapport mag in de komende jaren dienen als houvast voor oude en nieuwe bewoners, ondernemers en de teams van Eigen Haard en de Gemeente bij het vormen van de vernieuwde identiteit van deze buurt. Ook bij wisselingen van de wacht, dat collega’s in een oogopslag op dezelfde pagina staan. Voordat je verder leest nemen we je eerst mee in de ruimtelijke situatie.

27

EEN INKIJK IN HET GEBIED

VANUIT HET OOSTEN LOOPT TRAM 13 OP DE BURG. ROELLSTRAAT NAAR DE EINDHALTE AAN HET LAMBERTUS ZIJLPLEIN. HET PLAN IS OM HET GROOTSTE DEEL VAN DE VOORZIENINGEN AAN DE ZIJDE VAN DE TRAMLIJN TE PLAATSEN, OM EEN BETERE AANSLUITING MET HET ANDERE WINKEL- EN VOORZIENINGENGEBIED TE VINDEN.

LAMBERTUS ZIJLPLEIN

TRAMREMISE

TRAMLIJN 13 LOOPT HIER

PROJECTGEBIED

VERANDERING VAN DE RUIMTELIJKE SITUATIE

COMBINATIEFUNCTIES ALS UITGANGSPUNT

De plint naar de andere kant Eerst moeten we in acht nemen hoe de ruimtelijke situatie gaat veranderen. Op dit moment zijn alle voorzieningen aan de Nicolaas Ruychaverstraat gevestigd. In de nieuwe plannen van Eigen Haard is het grootste deel van de voorzieningen naar de Burgemeester Roëllstraat toe gericht. Dit komt de zichtbaarheid van het gebied en aansluiting met het Lambertus Zijlplein ten goede. Ook is een actieve kop onder de toren (rechtsboven op de plattegrond) en aan het andere eind aan de Burgemeester Roëllstraat (einde bouwblok links) wenselijk. De paarse kleur in het figuur geeft de plaats van voorzieningen en bedrijvigheid aan. Vanuit de scenario’s kun je hier invulling aan geven.

Meer waarde uit het vastgoed Vanuit de gesprekken met de buurt en de analyse van het onderzoek doen we een suggestie voor scenario’s die het Ruychaverkwartier een nieuwe identiteit kunnen geven. In deze profielen gaan we deels uit van combinatiefuncties, om zo veel mogelijk waarde te halen uit het vastgoed vanuit de vraagstellingen: hoe kunnen de nieuwe voorzieningen en bedrijvigheid de gemeenschap gedurende de ochtend, middag en avond dienen? En hoe kunnen organisaties en ondernemers samenwerken vanuit hun eigen authenticiteit, maar wel economisch en sociaal voordeel vinden in bijvoorbeeld het delen van hun ruimte? Op pagina 58 uit het overzicht van de gesprekken en pagina 58 vanuit de vragenlijst vind je de verdere onderbouwing voor dit uitgangspunt.

Beschikbaar oppervlakte vanuit de plannen van Eigen Haard

Totaal te verdelen oppervlakte in het nieuwe Ruychaverkwartier

Blok 1 1246 m2 Hoek Roëllstraat / Colijnstraat 215 m2 Blok 6 410 m2 Blok 2 en 4 250 m2

BOG MOG Paviljoenruimte

BOG = bedrijfsmatig onroerend goed 30

BOG BOG + 396 m2 MOG BOG Paviljoenruimtes

MOG = maatschappelijk onroerend goed

1872 m2 396 m2 2 x 125 m2

Paviljoenruimte zijn plekken waar bewonersinitiatieven kunnen plaatsvinden 31

DE BELANGRIJKSTE CONCLUSIES UIT HET ONDERZOEK ZIJN: Aansluiting met het Lambertus Zijlplein De meeste bewoners vinden het een logische en goede keuze om de voorzieningen onder te brengen aan de Burgemeester Roëllstraat voor meer verbinding met het winkelplein en andere voorzieningen. Iedereen wilt een nette uitstraling Hier zijn alle bewoners ongeacht leeftijd en komaf het over eens. Ze willen een mooie buurt als voorwaarde voor een fijne leefomgeving. Tekort aan indoor sportplekken Voor alle subcategorieën in sportlocaties zijn er tekorten in deze buurt. Uit het onderzoek blijkt dat bewoners zowel een gym als een ladiesgym missen, maar ook een kickboksschool en een yogastudio. Buurthuis Pluspunt biedt echter wel wat sportieve activiteiten aan, maar niet alle bewoners kunnen zich hier in vinden. Voorzieningen sluiten niet meer aan Een groot gemis van voorzieningen is een huiswerkplek en ruimte voor jongeren waar ze samen kunnen komen om zich te ontwikkelen. Voor Islamitische ouderen is er op dit moment wel plek, maar daar voelen Nederlanders met autochtone achtergrond zich niet thuis. Veel vraag naar zorg In dit gebied zijn er aanzienlijk meer zorgvoorzieningen (1e en 2e lijns) aanwezig dan in de referentiebuurten, behalve in relatie tot de m2’s tandartspraktijk. Naar zowel 1e als 2e lijns zorg blijkt uit het onderzoek dat er veel vraag is.

Op persoonlijke verzorging zijn kapsalons goed vertegenwoordigd en worden goed gebruikt. 32

Kans voor daghoreca zowel voor dag- als avondhoreca is er ruimte. Hierbij moet worden gelet op de branchering (onderscheidend vermogen op basis van doelgroep, aanbod en profiel). Een sociale buurtkeuken ligt voor de hand, maar een lunchroom / ijssalon is het meest benoemd. Retail geeft ruimte voor speciaalzaken Op het gebied van retail ligt een kans in de subcategorieën ‘huis en tuin’ en ‘niet-dagelijks’, waaronder speciaalzaken. Hiervoor geldt hetzelfde als voor horeca, dat er goed moet worden gekeken naar de branchering en positionering van de buurt. Een Action is een grote wens van een deel van de bewoners, waaronder de kinderen. Co-workspace als verbindende werkplek Er is vraag naar ruimte voor kleinschalige bedrijvigheid. De vraag naar wat voor type co-workspace kan verder worden uitgewerkt, in relatie tot de schaal van de exploitatie binnen de ruimte die beschikbaar is. Een combinatie met huiswerkplekken is wenselijk Creatieve ruimtes zijn er niet echt Er zijn in de buurt weinig tot geen ateliers, muziekstudio’s of creatieve werkplekken. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden naar de specifieke invulling op het gebied van een filmhuis, muziekstudio’s, ruimte voor exposities en creatieve ateliers. Er ligt een wens en kans op het gebied van een repaircafé, waar bewoners terecht kunnen met hun hulpvragen en advies voor klusjes in huis.

Bestaande voorzieningen deels behouden Bewoners zijn ongelijk gestemd over de bestaande voorzieningen. Een deel is zeer tevreden met wat er is, een deel wil diverser aanbod.

Verdiepen in de conclusies? Vanaf de volgende pagina’s ontdek je hoe en waarop deze conclusies zijn gevormd. Verderop op pagina 68 vind je de vragenlijst van het onderzoek met de antwoorden. In de bijlagen vanaf pagina 81 vind je nog meer diepgang.

33

ADIL BOUKAYYOUR (23 JAAR): “ HET ZAL GOED OP HET LAMBERTUS ZIJLPLEIN AANSLUITEN ALS ER VOORZIENINGEN KOMEN AAN DE BURGEMEESTER ROËLLSTRAAT ”

MARTA (38 JAAR): “ I WISH IT COULD BE A SAFE AND CLEAN PLACE TO LIVE. FIRST, THE STREETS SHOULD BE CLEAN. THEN, LET’S WORRY ABOUT A CAFE OR SPORT SCHOOL.... ”

BALANS IN HET BLOK X AANLOOPROUTE

PROGRAMMAMIX X UITSTRALING

De keuze om het grootste gedeelte van de voorzieningen aan de Burgemeester Roëllstraat te plaatsen, om zo een betere verbinding te creëren met het Lambertus Zijlplein, is op basis van de antwoorden van de bewoners een goede beslissing. Hierdoor wordt aan beide kanten van de straat een levendige sfeer gecreëerd, wat de buurt ten goede komt en is het een aanlooproute naar het plein. Dit biedt een kans om het gehele gebied een nieuw gezicht te geven wat verrast en mensen aanspreekt en het de rest versterkt.

Wat deze ontwikkeling succesvol kan maken, is de gemeenschappelijke visie van de bewoners op een fijne en nette uitstraling van de nieuwe voorzieningen. Uit de gesprekken is de gemeenschappelijke deler dat jong en oud, ongeacht van welke komaf, grote waarde hecht aan een aantrekkelijke leefomgeving.

Hoewel het even wennen kan zijn, is het belangrijk dat het aan de kant van de Ruychaverstraat niet te rustig of verwaarloosd wordt. Het behouden van een levendige omgeving aan beide zijden zal de buurt ten goede komen en zorgen voor een betere verbinding en interactie. Ook al kan dit een rustig karakter hebben met groen-, recreatie- of sportfuncties in een gebalanceerde invulling van de openbare ruimte.

YVONNE VONK (70 JAAR): “ HET IS EVEN WENNEN, ALS HET MAAR NIET TE DOODS WORDT AAN DEZE KANT ” GETALLEN UIT DE PARTICIPATIE Van de 140 deelnemers uit de vragenlijsten hebben 89 personen gezegd dit goed te vinden. Van de 33 personen die het niet fijn vinden, zit de zorg dat er een goede balans in weerszijden komt en dat het niet te stil wordt aan de andere kant. Daarentegen had niemand het bezwaar dat het te ver omlopen gaat worden. 34

Dit geldt voor zowel de invulling van de nieuwe plint als de openbare ruimte. Het samenspel van zorgvuldig ontworpen gevels, verblijfs- en onmoetingsruimtes en een passend programma blijken belangrijkse voorwaarden voor het creëren van een leefomgeving waar de bewoners zich welkom voelen en met trots over praten, maar ook over een plek waar bezoekers graag komen. Wat is de uitstraling van deze vernieuwde buurt? Kies je voor een communicatiestramien, zoals aan de Meer & Vaart in Osdorp of geef je ondernemers de ruimte om op hun eigen manier communicatie te doen? Dit zijn goede en relevante vragen voor de volgende ontwikkelfases. Belangrijk is dat in het vernieuwde Ruychaverkwartier een goede programmamix voor de plint komt die buurtbewoners van verschillende achtergronden, leeftijden en doelgroepen aanspreekt. Iedereen 100% tevreden krijgen is onmogelijk, maar deze participatie draagt wel positief bij.

GETALLEN UIT DE PARTICIPATIE Het was geen vraag in de vragenlijst, maar in de persoonlijke gesprekken deelden het grootste deel van de bewoners dat de buurt er netjes uit moet komen te zien. 35

JONGERENBEHOEFTE X SPORTMOGELIJKHEDEN

INLOOPLOCATIE OUDEREN X SOCIAL RETURN

Jongeren uit de buurt zeggen dat het prettig en nodig is om in je eigen buurt te worden voorzien in aanbod waar je gemakkelijk naar toe loopt, wat nu bijvoorbeeld al een aantal keer per week gedaan wordt door Stichting IMD in de buurtwerkkamer. Hier kan Eigen Haard in helpen door aanbod te faciliteren in een van de beschikbare ruimtes. Een kans zou zijn om Stichting Studiezalen een plek te bieden in combinatie met de co-workspace.

Wat voorafgaand dit buurtonderzoek al helder was, is dat er een meedoen- en inlooplocatie voor kwetsbare ouderen uit de buurt gaat komen. Deze locatie vormt een ontmoetingsplek voor de kwetsbare multiculturele ouderen uit de Ruychaverbuurt.

Op nog geen kilometer afstand (900m) van het Ruychaverkwartier, aan de Burgemeester van Leeuwenlaan 59 (Slotermeer) is in juli 2023 The Village020 geopend. Een tijdelijk jongerencentrum waar verschillende organisaties samenwerken aan activiteiten voor jongeren zoals workshops, coaching, voorlichting en huiswerkbegeleiding. Jongeren uit het Ruychaverkwartier zijn ook welkom op deze plek. Dat er ruimte mag komen voor sport is zowel uit de gesprekken als uit de antwoorden op de vragenlijst gebleken. Er is weinig aanbod waar verschillende doelgroepen zich door aangesproken voelen op dit gebied en wat sportiviteit en gezondheid uitstraalt. Pluspunt faciliteert bijvoorbeeld wel Zumba voor ouderen en Taekwondo voor kinderen, maar de faciliteit is beperkt qua materialen.

BUURTJONGEREN (10-15 JAAR): “ WIJ WILLEN OOK KUNNEN KICKBOKSEN IN ONZE BUURT ”

GETALLEN UIT DE PARTICIPATIE Uit de 140 antwoorden is plek voor sport 67x genoemd en een combinatieruimte voor jongeren (68x). Op dit gebied is de leeftijdsverdeling 50% onder de 30 jaar en 50% boven de 30 jaar. 59 personen gaven aan zelf behoefte te hebben aan een buurthuis / kamer, waar je rustig huiswerk kunt maken en elkaar kunt ontmoeten. 36

Hier wisselen ze levenservaringen uit en worden er leuke activiteiten georganiseerd, zoals het geliefde danspaleis. Op de sounds van golden oldies uit hun tijd, vragen ze elkaar ten dans. De muziek wekt herinneringen op en verbindt generaties. Deze locatie overstijgt de fysieke ruimte en is een bruisend knooppunt waar vriendschappen opnieuw kunnen bloeien en waar verleden en heden hand in hand gaan onder het genot van een mooie zelfgemaakte maaltijd. Er kan gedacht worden aan een combinatie met een theehuis, waar jongeren ook huiswerk kunnen maken en zo in verbinding kunnen staan met ouderen voor een stukje social return. En dat hier een plek is waar de ouderen op een vast moment in de week hun medicatie kunnen ophalen, wat inspeelt op de vergrijzing die we als land doormaken.

ANONIEME BEWONER: “ IK HEB BEHOEFTE AAN MEER ACTIVITEITEN VOOR DE OUDEREN EN EEN CENTRAAL MEDICATIE OPHAALPUNT ” GETALLEN UIT DE PARTICIPATIE Uit de 140 respondenten is er 43x benoemd dat er behoefte is aan meer zorgvoorzieningen. 75% van de mensen die dit standpunt heeft is boven de 40 jaar. 39x personen willen bijvoorbeeld een werkplek die ‘s avonds een yogastudio kan worden. 67% van deze wens is uitgesproken door bewoners jonger dan 40 jaar.

37

ANONIEME BUURTBEWONER (46 JAAR): “ EEN CO-WORK PLEK WAAR JE OOK YOGA KUNT DOEN, ZOU GEWELDIG ZIJN ”

CAROLINE (64 JAAR): “ FEEST- EN MUZIEKAVONDEN AJB NIET MEER TOT LAAT IN DE AVOND. HEB IK JAREN LAST VAN GEHAD.”

GEZONDE HORECA X KRUISBESTUIVING

HUIDIGE VOORZIENINGEN X NIEUWE INITIATIEVEN

Kruisbestuiving komt terug op allerlei vlakken in de herontwikkeling van deze buurt. Zo kwam er uit de gesprekken naar voren dat er een grote behoefte is aan een gezellig terras met kleurrijke picknicktafels en een leuke en gezonde lunchroom. Daar zit een gemeenschappelijk belang in het gezond kunnen eten en het verkrijgen van voedingsadvies.

De resultaten van het buurtonderzoek laten zien waarom sommige voorzieningen in het vernieuwde Ruychaverkwartier volgens de huidige bewoners behouden mogen worden. De supermarkt wordt hoog gewaardeerd (30x), wat wijst op het belang van gemakkelijke toegang tot boodschappen.

Een ijssalon is niet per definitie gezond, maar is wel 27x benoemd door de bewoners. Er is gedeelde interesse in co-workruimte of speciale ZZP-cafés waar je met je laptop kunt (en mag) werken. Een mogelijkheid is om die ruimte in de avonden beschikbaar te stellen voor mensen die yoga- en pilatuslessen of andere groepssessies willen houden. Combinatiefuncties zijn een kracht en toegevoegde waarde voor de buurt en verhuurders, zolang ze economisch zelfvoorzienend of winstgevend zijn.

LISA (WIJKBEHEERDER EIGEN HAARD): “ WAT ZIJN DAT LEUKE KLEURRIJKE PICKNICKTAFELS. KUNNEN WE DAAR NIET EEN GEZELLIG TERRAS VAN MAKEN? DAT HEEFT EEN FIJNE SFEER ” GETALLEN UIT DE PARTICIPATIE Een lunchroom is het meest benoemd (33x) in de vraag over horeca. Een lunchroom dat ‘s avonds een buurtkeuken wordt is 47x benoemd in de combinatieruimtes. 38

De activiteiten van de Turkse stichting (24x) bedienen een grote Turkse mannelijke gemeenschap en is voor hen van wezenlijke culturele betekenis. De kans ligt hier in het verbinden met andere doelgroepen, zoals bijvoorbeeld Nederlandse ouderen. De kapper is ook populair (20x) en draagt bij aan de behoefte van jongeren om elkaar te ontmoeten. De slager, de tandarts en de buurtkamer blijken belangrijk voor de huidige gemeenschap. Zowel op het gebied van gemak als die van sociale interactie. De buurtkamer heeft echter al een andere plek in een ander nieuwbouwproject in het gebied en zal de buurt verlaten. Bewoners willen ondanks dat het buurtkamerprogramma actief blijft, wat kans biedt in samenwerking met andere organisaties.

RONALD SASABONA (66 JAAR): “ HET ZOU FIJN ZIJN ALS IK BIJ DE BUURTSLAGER OOK MIJN SPARERIBS KAN HALEN ”

GETALLEN UIT DE PARTICIPATIE Zowel de supermarkt, de Turkse stichting en de kapperszaak worden door een groot deel van de bewoners graag terug gezien in de vernieuwde buurt. Zie pagina 68 voor deze uitkomsten van de vragenlijst van het onderzoek. 39

“We maken lokale sociale impact. Dat doen we door culturele en sociale initiatieven en activiteiten een betaalbare en toegankelijke plek te bieden.” Midwest in de Baarsjes

Wat is het volgende wat je gaat lezen? In het volgende onderdeel duiken we in de verschillende scenario’s. Met een verhalende tekst, inspiratiefoto’s en een opsomming van welke type functies hier een plek in zouden kunnen hebben. Midwest in de Baarsjes - inspiratie voor invulling van combinatieruimtes

40

41

SCENARIO 1

GEZONDHEID LIFESTYLE & SPORT

42

43

EEN BUURT DIE SPORT EN GEZONDHEID ADEMT

INSPIRATIE VOOR DE GEEST

Stel je eens voor dat elke hoek van de buurt een persoonlijk verhaal van gezondheid en lifestyle ademt. De tandarts, kapper en dieetcoach bieden zorg en ondersteuning in een gezamenlijk pand, terwijl jouw lifecoach persoonlijke groei stimuleert of trauma heelt. Het nieuwe lunchcafé op de hoek wat ook een gezonde buurtkeuken is, met een heerlijk terras, brengt mensen samen met voedzame maaltijden. En in de zomer zorgt de ijssalon voor zoete ontmoetingen en een workshop gezonde hapjes maken met Healthy Sisters. Diverse sport-combinatiemogelijkheden, van een gym voor vrouwen tot sport voor senioren, bevorderen het welzijn van de bewoners. Een repaircafé en elektrische fietshub in hetzelfde pand benadrukken het gevoel van duurzaamheid en beweging. De Arabische supermarkt weerspiegelt culturele rijkdom, maar je kunt er ook terecht met al je maatschappelijke hulpvragen. En de prijzenbekers-speciaalzaak eert de prestaties van de jeugd. Samen staan we sterk. Samen zijn we hier gezond in het Ruychaverkwartier.

Mix van voorbeeldfuncties in de plinten Meedoen- en inlooplocatie voor ouderen, Medicatie ophaalpunt Gym, Sport voor 60+, Kickboksen, Personal Trainers Buurtwerkkamer en Wijkkantoor Eigen Haard Repaircafe, Elektrische fietsen verhuurhub Lunchcafe, Gezonde buurtkeuken, IJssalon Tandarts, Kapper, Dieetcoach, Lifecoach Kleine supermarkt met breed aanbod Prijzenbeker speciaalzaak Nederlandse traiteur

Foto 1: Healthy Sisters restaurant-sessie over gezonde lifestyle, beweging en voeding Foto 2: Een lunchroom / buurtkeuken waar gerechten en recepten worden uitgewisseld

Foto 3: Inloop- en meedoenlocatie voor kwetsbare ouderen, met een goede kop koffie Foto 4: Een sportschool waar een breed aanbod voor jong en oud te vinden is

Mix van activiteiten in deze plint Wat voor activiteiten zou jij hier graag zien?

OPROEP VOOR ONDERNEMERS EN

ORGANISATIES DIE ZICH HERKENNEN IN DIT PROFIEL EN MEDIO 2026 EEN RUIMTE WILLEN INVULLEN IN HET VERNIEUWDE RUYCHAVERKWARTIER IN GEUZENVELD AMSTERDAM NIEUW-WEST 44

Foto 5: Barbier waar de jongeren uit de buurt samen komen met de ouderen uit de buurt Foto 6: Een prijzen- en sportbekers speciaalzaak waar het buurtplatform ‘s avonds vergaderd 45

SCENARIO 2

CREATIEVE CULTURELE BUURTSPOT

46

47

EEN BUURT DIE CREATIVITEIT EN CULTUUR ADEMT

INSPIRATIE VOOR DE GEEST

Stel je eens een buurt voor waar creativiteit en cultuur samen gaan mét zelfvoorzienendheid en winstgevendheid. De co-workspace is ook een huiswerkplek. Ze vormen samen een broeinest van veiligheid, groei, creatief lerend vermogen en innovatie voor huidige en nieuwe generaties. De kantoren, ateliers en muziekstudio’s vinden plaats in verzamelruimtes en bieden ruimte voor artistieke en creatieve expressie. Met verschillende activiteiten op verschillende momenten op de dag bruist het hier altijd. De koffiewinkel, theesalon en ontmoetingsruimte brengen mensen van verschillende achtergronden samen in een smeltkroes van gesprekken. De lunchroom en ijssalon, samen met de buurtkeuken, vormen een culinaire hub op de hoek. De lokale supermarkt voorziet niet alleen in boodschappen voor de mensen met de kleine portemonnee, maar biedt ook sociale ondersteuning. Hier komt een buurt tot leven waar creatieve geesten en culturele werelden samenkomen in harmonie en elkaar ondersteunen. Kom je langs?

Mix van voorbeeldfuncties in de plinten Meedoen- en inlooplocatie voor kwetsbare ouderen Buurtwerkkamer en Wijkkantoor Eigen Haard Co-workspace, Huiswerkplek, Jongerenhuis Kantoren, Ateliers, Muziek- en filmstudio Kleine supermarkt met sociale hulpdesk Lunchroom / ijssalon, buurtkeuken Tandarts, Barbier, Fysiotherapie Theesalon, Koffiehuis Nederlandse traiteur

Foto 1: Plekken waar je jouw muzikaal talent kunt ontwikkelen en delen met anderen Foto 2: Co-workspace waar je gelijkgestemde ondernemers ontmoet en huiswerk maakt

Foto 3: Repaircafe waar jongeren en ouderen elkaar ontmoeten en helpen met klusjes Foto 4: Muziek- en filmstudio waar jongeren aan hun sounds en video’s kunnen werken

Mix van activiteiten in deze plint Wat voor activiteiten zou jij hier graag zien?

OPROEP VOOR ONDERNEMERS EN

ORGANISATIES DIE ZICH HERKENNEN IN DIT PROFIEL EN MEDIO 2026 EEN RUIMTE WILLEN INVULLEN IN HET VERNIEUWDE RUYCHAVERKWARTIER IN GEUZENVELD AMSTERDAM NIEUW-WEST 48

Foto 5: Een kleurrijk en gezellig atelier waar alle dames en heren elkaar (apart kunnen) ontmoeten Foto 6: Arabische supermarkt waar je ook terecht kunt met je sociale hulpvragen 49

HOE VERDEEL JE DE RUIMTE? KIEZEN VOOR HET ÉÉN OF VOOR HET ANDER KAN... WAARSCHIJNLIJK ZIT DE WIN WIN IN DE COMBINATIE: SPORT ONTMOET CREATIVITEIT. 50

TOP 10 MET HIGHLIGHTS VAN DE AANBEVELINGEN 1. Ruychaverkwartier als aanloop naar Lambertus Zijlplein is een breed gedragen keuze, maar vergeet de andere kant niet. 2. Sportplekken zoals een gym toevoegen in de buurt voor verschillende doelgroepen is een win-win. 3. Combinatiefuncties als meerwaarde voor de buurt haalt meer waarde uit het vastgoed en de ondernemers. 4. Lokaal voorzien in behoefte van jongeren met een connectie naar The Village 020 en Sichting Studiezalen. 5. Gezonde daghoreca wat tevens kan dienen als sociale buurtkeuken met kleurrijk terras. 6. Verzamelruimte (co-workspace) voor lagere huurkosten van starters. 7. Hoogwaardige vormgeving van de plint, gevels, ruimte en aanlooproute zijn bepalend voor het nieuwe profiel. 8. Zorgvuldig aandacht schenken aan het selectieproces van passende ondernemers en organisaties, m.b.v. een adviseur. 9. Huidige en toekomstige organisaties hun idee laten pitchen aan een lokale commissie en speeddates organiseren. 10. Blijf goed communiceren en gebruik de tijdelijkheid als kans om te informeren, op te roepen en experimenteren.

51

HOE NU VERDER? Hoe geef je praktische invulling aan het vervolg van deze ontwikkeling? Wat zijn de randvoorwaarden om dit proces in goede banen te leiden? En welke tools kun je inzetten om dit te faciliteren als woningcorporatie. Het antwoord ligt in de combinatie van een duidelijke identiteit en het helpen opzetten van de combinatievormen en samenwerkingen. Praktijkvoorbeelden zijn plekken zoals De Stadskas in Slotervaart, Midwest in de Baarsjes of Station Wildeman in Osdorp, waar er meerdere organisaties gebruik maken van de ruimte die er is. Ook op kleinere schaal is het gebruikelijk. Denk bijvoorbeeld aan een shopin-shop koffiezaak in een boekhandel of een juicebar in een gym. Pitchen Het onderzoeksteam beveelt aan om een commissie van bewoners, gemeente en Eigen Haard op te richten. Huidige en toekomstige ondernemers kunnen zo overtuigen met een pitch waarom zij de beste match zijn voor een plek in de nieuwe plint. Zo laten ze zien hoe hun organisatie niet alleen winst nastreeft, maar ook gemeenschapsversterking bevordert, met een inclusieve aanpak. Activiteiten voor verschillende bewoners en bijdragen aan werkgelegenheid kunnen hierin een voorwaarde zijn. Het doel is om een levendige en hechte gemeenschap te vormen waarin iedereen zich welkom voelt en en waar het aanbod niet eenzijdig is.

Speeddaten Startende ondernemers kunnen een ruimte delen, om zo lagere huur te bedingen. Een verzamelruimte is win-win voor zowel de ondernemers als de verhuurder, omdat die laatste zo ook voldoende inkomsten krijgt. Alleen met wie wil je samen een ruimte delen? Om dit op te zetten adviseren we om speeddatemiddagen te organiseren. Een matchingsadviseur kan hierin helpen bij de werving en selectie van organisaties. Deze rol kan Eigen Haard intern uitzetten of extern een onafhankelijk persoon of bureau voor werven. Groeimodel Een groeimodel met gewenningshuur is denkbaar. Algemeen bekend is dat de eerste jaren van een onderneming vaak de meest onzekere zijn. De aanbeveling is dat Eigen Haard ruimte aan potentiële partijen zoals startups financieel aantrekkelijk kan aanbieden, zodat de overhead niet een te zware druk op hun liquiditeit geeft. Eigen Haard kan kiezen om een aangepaste huurprijs te vragen, totdat levensvatbaarheid (volwassenheid) is aangetoond. Dit vraagt om maatwerk en wil je case by case bekijken en beoordelen.

52

Wat voor kansen biedt de tijdelijkheid? 3 tot 5 jaar is een lange periode, vooral in de leefwereld van bewoners en jongeren. Er ligt een kans om in de tijdelijkheid huidige of nieuwe ondernemers de ruimte te geven om te (blijven) ondernemen al te gaan experimenteren met nieuwe concepten. Denk bijvoorbeeld aan grote bouwketen of tijdelijke paviljoens, waarmee je ruimte schept. Hoe hou je de ontwikkeling zichtbaar? Het zou de buurt goed doen om op een centrale plek in de buurt, met bouwborden en op de websites duidelijk te laten zien hoe de sloop-nieuwbouw zich ontwikkelt. Geef helderheid over de fasering en bijbehorende bouwactiviteiten, maar ook wat er gebeurt in de tijdelijkheid en welke kansen dat biedt voor ondernemers.

53

54

3. ONDERZOEK & PARTICIPATIE

55

WAT ZIT ER EIGENLIJK ALLEMAAL AL IN DE BUURT? Voordat we aan de bewoneresparticipatie begonnen, is het onderzoek gestart met een breed veld- en marktonderzoek door het team van PLYGRND.city en Springco. Door inzicht in het huidige aanbod begrijpen we beter wat er ontbreekt. Zo zijn de nieuwe mogelijke scenario’s vanaf pagina 42 afgestemd met het bestaande aanbod in de buurt, waardoor we ervoor zorgen dat het aanbod elkaar aanvult in plaats van beconcurreert. In gesprek met de collega’s van Eigen Haard en Gemeente Amsterdam is de vragenlijst tot stand gekomen. Met mystery observaties en gesprekken is de Nicolaas Ruychaverstraat onder de loep genomen. Springco is tegelijkertijd in de digitale analyse gedoken.

Huidig aanbod in de buurt We hebben veldonderzoek gedaan naar de meest bezochte gebieden in de buurt met voorzieningen, kleinschalige bedrijvigheid, horeca en winkels binnen een straal van 1km. Hier maken de bewoners van de buurt gebruik van en is voor het onderzoek dusdanig belangrijk, dat er geen overlappend aanbod komt in het vernieuwde Ruychaverkwartier. Omgeving Lambertus Zijlplein, Sam van Houtenstraat en De Savornin Lohmanstraat Het gebied rond het Lambertus Zijlplein en Sam van Houtenstraat biedt een gevarieerd aanbod van voorzieningen, waaronder welzijnsorganisaties, horeca en instellingen die bijdragen aan sociale binding voor de buurt. Buurthuis Pluspunt biedt naast tal van sociale activiteiten een smal aanbod van sportieve activiteiten aan. Er zijn meerdere apotheken, een kinderdagverblijf en een fysiotherapiepraktijk aanwezig. Daarnaast is er diverse detailhandel met onder andere kledingwinkels, supermarkten, een toko, viswinkel en een drogisterij maar ook reparatie- en handelsdiensten zoals een fietsenwinkel en sleutelservice. De buurt heeft verschillende horecagelegenheden zoals een café, snackbar en Turks restaurant. Op de hoek van De Savornin Lohmanstraat en Blusséstraat (van Swietenhof) zitten enkele voorzieningen zoals Stichting Studiezalen en een sportschool, een van de weinigen in het gebied. Zie bijlage 7 op pagina 89: Overzicht huidig aanbod in de buurt

56

57

Gesprekken met de professionals In voorbereiding op het buurtonderzoek heeft het onderzoeksteam gesprekken gevoerd met buurtprofessionals en marktonderzoekers. Deze gesprekken hebben plaatsgevonden met vertegenwoordigers van de gemeente, zoals de gebiedsmakelaars, de kwartiermaker van het Ruychaverkwartier, de projectmanager economie en collega’s van Eigen Haard, waaronder de wijkbeheerder, communicatiespecialist en de projectontwikkelaar. Tijdens deze gesprekken is er waardevolle achtergrondinformatie over de buurt en eerdere participatie uitgewisseld, waaronder de gevoeligheden en nuances van dit onderzoek en de timing wanneer we het onderzoek moesten uitvoeren in verband met de vakantieperiode. Met de input van Economische Zaken en collega’s van Communicatie is een mix van vragen opgesteld om het buurtonderzoek mee op te bouwen. Emre en Diana van de projectgroep hebben geholpen met het vormen van de bewonerscommunicatie zoals de bewonersbrief en de flyers. Deze samenwerking met de buurtprofessionals en marktonderzoekers heeft ervoor gezorgd dat wij als onderzoeksteam goed geïnformeerd waren over de buurt, de geschiedenis, behoeften en uitdagingen. Dit heeft bijgedragen aan een goede voorbereiding van het buurtonderzoek. Zie bijlage 4 op pagina 86: Overzicht van buurtprofessionals

Mystery-Observaties Nicolaas Ruychaverstraat Tessa van PLYGRND.city heeft de buurt anoniem bezocht en gesprekken gevoerd met verschillende ondernemers. Tijdens deze ‘mystery-observaties’ zijn verschillende locaties beoordeeld op criteria zoals uitstraling, ontvangst, sfeer, doelgroep en kennis van de nieuwbouwplannen van de ondernemers. Zie bijlage 5 op pagina 87 voor de uitwerking hiervan.

Belangrijkste inzichten uit de mystery observaties • Er is een veelal Arabisch aanbod in de wijk • Er heerst een gezellige drukte op straat, vooral met kinderen in de leeftijd van 5-12 jaar. • De meeste ondernemers zijn zeer open, betrokken en meewerkend. • Het merendeel van de ondernemers is op de hoogte van de nieuwbouwplannen. • Een aantal ondernemers wist niet direct waar het kantoortje van Eigen Haard (de locatie voor de buurtgesprekken) zich bevond. • Sommige ondernemers vonden de timing van de buurtgesprekken niet handig omdat veel buurtbewoners al op vakantie zijn • De vintagewinkel van Yvonne in de garagebox wordt beschouwd als een parel van de buurt.

PLINTR - Digitale markt-analyse PLINTR is een innovatieve onderzoekstool ontwikkeld door Springco Urban Analytics en STIPO. Het combineert data-analyse met algoritmes om een toekomstbestendig straatbeeld te creëren. In drie stappen brengen we met PLINTR het huidige aanbod van voorzieningen in de buurt kaart, bepaalt het de vraag naar deze voorzieningen en voert een scenarioanalyse uit voor toekomstige ontwikkelingen. Deze ‘digitale datalaag’ voegen we toe aan het participatieve buurtonderzoek, waardoor een completere voorstelling van de in de toekomst gewenste situatie ontstaat. Stap 1: Aanbod van voorzieningen Het huidige aanbod van voorzieningen voor plintfuncties is nauwkeurig in kaart gebracht op verschillende schaalniveaus. Deze voorzieningen komen vanuit verschillende bronnen, waaronder DUO (onderwijs), Zorgkaart Nederland (zorg), Tomtom en Open Streetmap. Door koppeling aan BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen) kennen we het fysieke oppervlak van iedere voorziening. De voorzieningen zijn in kaart gebracht aan de hand van categorieën. Stap 2: Vraag naar voorzieningen De vraag naar deze voorzieningen is bepaald door bewoners- en bezoekersprofielen te analyseren en referentiegebieden in Nederland te selecteren met vergelijkbare demografische kenmerken en stedelijke structuur.

Dit helpt het onderzoeksteams te identificeren welke functies onder- of oververtegenwoordigd zijn in een gebied. In bijlage 13 op pagina 96 vind je hier de uitwerking van.

Figuur: Voorzieningen in kaart in het gebied rondom het Ruychaverkwartier (in het paarse vlak)

Stap 3: Scenario analyse Springco heeft een statistische look-a-like analyse uitgevoerd voor een combinatie van ‘Buurt 6’, ‘Buurt 5 Noord en Zuid’ en ‘Buurt 8’. Het Ruychaverkwartier wordt binnen Buurt 6 gerealiseerd. Het doel is om een realistische vergelijking te maken met andere buurten om zo het gewenste voorzieningenniveau te bepalen. De statistische analyse wordt uitgevoerd op variabelen die te maken hebben met het woonmilieu, de bevolking (leeftijd, samenstelling, inkomen), de woningvoorraad (eigendom, type, prijs), dichtheid, groen en water en de functieverdeling in de buurt (woningen, bedrijven). Zie bijlage 13 vanaf pagina 96: Digitale onderzoek door Springco Urban Analytics

Zie bijlage 5 op pagina 87: Mystery-Observaties Nicolaas Ruychaverstraat

58

59

BEWONERSPARTICIPATIE MET EEN HOGE FUN FACTOR De bewonersparticipatie begon met een uitnodiging tot meedoen aan het onderzoek met een bewonersbrief en promotiecampagne. Via een QR code konden mensen deelnemen aan het onderzoek met de online vragenlijst. Op dinsdag 18, woensdag 19 en donderdag 20 juli konden bewoners terecht in de Nicolaas Ruychaverstraat 24 voor het wijkkantoor van Eigen Haard en hebben we een levendig buurtlab opgezet om de betrokkenheid van bewoners en het contact met gemeente en Eigen Haard te bevorderen. Ook was er ruimte om de voorlopige woningbouwplannen nog eens te bekijken en vragen te stellen.

Een levendig buurtlab Het buurtlab was opgzet met gezellige picknicktafels, grote co-creatiewanden (banners) waar bewoners hun ideeën konden opschrijven, een bar met muziek om een gastvrije en inspirerende sfeer te creëren. Daarnaast hebben we gezorgd voor lekkere hapjes en drankjes waaronder Olaijsjes, koffie, thee en gezonde waters met citroen & munt, vers fruit en lekkere koekjes en nootjes. Het lab vormde een aantrekkelijke en laagdrempelige ontmoetingsplek waar buurtbewoners zich gehoord en betrokken voelden en er hebben zo een 180 buurtbewoners, ondernemers en jongeren deelgenomen aan het onderzoek en hun meningen gedeeld. Zie facts & figures op pagina 7. Co-creatiewanden Het lab was ingericht met twee grote co-creatiewanden waar bewoners hun ideeën en visies in real time met het onderzoeksteam konden delen. Bij deze wanden werden specifieke vragen gesteld: • Welke organisaties wil jij graag in de buurt? • Wat voor horecaplek zie jij hier voor de buurt? • Welke voorzieningen zou je hier graag willen zien? • Wat vind je van de verbinding met het Lambertus Zijlplein? Tevens werden bewoners uitgenodigd om te brainstormen over dubbelfuncties, gewenst type voorzieningen in de vernieuwde buurt en om de buurt in drie woorden te kenmerken. Bekijk de bijlage 11 op pagina 93 voor alle input vanuit de buurt.

Op pagina 65 vind je een Wordcloud hoe de buurt deze buurt beschrijft in 3 woorden. Bijlage 11 op pagina 93: Input van de co-creatiewanden

60

61

Belangrijkste punten uit de analyse van de co-creatiewanden De co-creatiewanden laten de vraag naar diverse voorzieningen zien zoals horecagelegenheid en recreatie mogelijkheden in de buurt, evenals de behoefte aan een schone, veilige en sociaal verbonden buurt. Er is een positieve waardering voor de buurt, maar er zijn specifieke aspecten die verbeterd kunnen worden om beter aan de wensen en behoeften van de bewoners te voldoen. Organisaties en Voorzieningen: • Vraag naar buurtconciërge voor veiligheid en schone omgeving. • Behoefte aan activiteiten en een centraal medicatie ophaalpunt. • Verlangen naar gezonde lunchplekken, sportruimtes en taallessen. • Gewenste aanwezigheid van bewuste winkels, duurzame supermarkt, en aanbod voor medische voorzieningen. Kenmerken en Wensen: • Waardering voor groene en ruime omgeving. • Uitgesproken interesse in cultureel en culinair aanbod • De Action willen veel bewoners graag in de buurt hebben. • Verlangen naar speeltuinen, rustige plekken, en sociale cohesie. • Behoefte aan sportplekken voor vrouwen, ouderen en kinderen • Aandacht voor een schone en veilige buurt, evt. camerabewaking Horeca en Dubbelfuncties: • Belang van gezond eten in cafés en voedingsadvies. • Verzoek voor gezellige en gezonde lunchtentjes / restaurants. • Interesse in co-work space & yoga spots, en speciale ZZP-cafés.

Wat wordt gemist • Een plek voor reparatiemogelijkheden. • Combinatie voor kantoor- en creatieve ruimtes. • Vraag naar diverse detailhandel en horeca-gelegenheden. • Aandacht voor kinderrijke buurt, openheid, en gevarieerd aanbod.

62

63

Promotie Om het buurtonderzoek in het Ruychaverkwartier en de omgeving van Lambertus Zijlplein te promoten zijn promotiematerialen verspreid. Ten eerste de bewonersbrief. Deze is naar 870 adressen in de omgeving verstuurd. Daarna zijn er in totaal 450 flyers en 20 posters verspreid in de buurt. Hierdoor werd de zichtbaarheid van het buurtonderzoek vergroot en werden buurtbewoners gestimuleerd om deel te nemen en hun stem te laten horen. De flyers en posters bevatten informatie over het onderzoek en roepen buurtbewoners op om deel te nemen aan het onderzoek door hun mening en ideeën te delen. Op de flyer en de brief kon de QR code worden gescand om deel te nemen aan het onderzoek. Deze zijn verspreid bij de lokale ondernemers en voorzieningen in de straat en het Lambertus Zijlplein, waaronder de Oba (Openbare Bibliotheek Amsterdam) en de stomerij.

Over de deelnemers Het aantal deelnemers aan de vragenlijst was 140 individuele personen. Het gemiddelde van de opgegeven leeftijden is 34 jaar. De jongste deelnemer is 7 jaar en de oudste 77 jaar oud. De grootste groep deelnemers zijn tussen de 31 en 50 jaar oud (45 x). Jongeren tussen de 16 en 21 jaar zijn 25x vertegenwoordigd. De laatste vraag uit het onderzoek was om de buurt van de toekomst te benoemen in 3 woorden. Zie de worcloud hieronder wat hier is uitgekomen. Zie bijlage 6 voor een verdieping op de geografie van de deelnemers

Bijlage 8: Bewonersbrief - Bijlage 9: Verspreidingsgebied - Bijlage 10: flyer & postercampagne BEWONERS OPROEP

Scan de QR code met je telefoon

WAT HEEFT ONZE BUURT NODIG? Het Ruychaverkwartier wordt de komende jaren vernieuwd. Er komt een nieuwe mix van woningen en bedrijvigheid met buurtfuncties terug in de buurt. Wij, Eigen Haard en gemeente Amsterdam, willen je zo goed mogelijk betrekken bij de plannen. Van welke voorzieningen in de straat maak je nu gebruik? Waar hebben jij, je familie of vrienden in de wijk nog behoefte aan? Doe mee met het onderzoek!

DOE MEE MET HET ONDERZOEK

18, 19, en 20 JULI van 16.00 tot 20.00 uur

WAAR EN WANNEER? Nicolaas Ruychaverstraat 24

Vragenlijst Dinsdag t/m donderdag 20 juli zijn de die door middel van een online formulier aan bewoners zijn gesteld. Deze Er zijn188julivragen opgesteld buurtmakers van PLYGRND.city, samen met jongeren van Stichting IMD, collega’s van de vragen gingen over het gebruik van het huidige aanbod in de Ruychaverstraat, de functiegroepen, gemeente en Eigen Haard in de Ruychaverstraat om met jou in gesprek te gaan. type maatschappelijke voorzieningen, horeca, combinatieruimtes, locatie en toekomst. De Kom je een ijsje halen? In ‘ruil’ voor het invullen vragenlijst typen antwoorden die zijn opgesplitst in ordinaal (a, b, c), nominaal van de vragenlijst kunbevat je een ijsje verschillende komen halen. Er is ook koffie, thee en wat lekkers. (meerdere antwoorden mogelijk), en vrije tekst (motiveer je keuze). Zie de volledige vragenlijst in Alvast beginnen? Scan de QR code via de link rechtsboven om de vragenlijst te vullen. de bijlage 12 op inpagina 94 en bij de uitkomsten vanaf pagina 68. (voor bij Eigen Haard)

Dinsdag 18 juli van 16:00 tot 20:00

Woensdag 19 juli van 16:00 tot 20:00

Donderdag 20 juli van 16:00 tot 20:00

Wat zijn voorzieningen? Dat zijn ruimtes voor zorg, kunst, cultuur, onderwijs, sport en buurtvoorzieningen. Deze plekken zijn het sociale hart van de buurt en zijn toegankelijk voor iedereen.

Met liefde voor de buur(t), Namens het projectteam Arjen Heus 06 8390 8380 (app) info@playgroundcity.nl

Response rate van de QR code De respons vanuit de buurtbrief was 48 keer gescand door 44 individuen. De vragenlijst is op dat moment ingevuld door 14 personen. Op een batch van 870 is de responserate respectievelijk 5% en 1,6%, wat een relatief hoge respons is. De effectiviteit van een bewonersbrief wordt niet alleen bepaald door de responserate. Soms kan een brief leiden tot indirecte reacties, zoals verhoogd bewustzijn bij de ontvangers, zelfs als ze niet rechtstreeks reageren.

64

www.amsterdam.nl/projecten/geuzenveld/deelproject/ruychaverkwartier www.eigenhaard.nl/ruychaverkwartier

65

Wat is het volgende wat je gaat lezen? Op de volgende 5 pagina’s ga je alle antwoorden ontdekken die de deelnemers hebben gegeven op de vragen uit de online vragenlijst. Daarna zoomen we in op de terugkoppeling naar de buurt en hun reacties op deze richting, op 12 september.

66

67

DE UITKOMSTEN UIT DE VRAGENLIJST ZIJN: 1. Hoe vaak maak je gebruik van de voorzieningen in de Nicolaas Ruychaverstraat? Dagelijks: 58 x Een paar keer in de week: 50 x Bijna nooit: 32 x 2. Welke functies worden gemist? De 140 respondenten hebben samen 351 antwoorden aangevinkt, waar de volgende score is uitgekomen: • Sportplekken: 66 x • Horeca: 61 x • Voorzieningen: 44 x • Creatieve ruimtes: 44 x • Detailhandel: 42 x • Gezondheidszorg: 38 x • Kantoorruimtes: 30 x • Reparatie & handel: 26 x 3. Welke maatschappelijke voorzieningen zou je graag zien? De 140 respondenten hebben samen 349 antwoorden aangevinkt, waar de volgende score is uitgekomen: • Jongerenruimte: 68 x • Sportvoorziening: 67 x • Culturele plek: 60 x • Huiswerkplek: 41 x • Buurtkeuken: 33 x • Kinderopvang: 29 x • Anders: 29 x • Co-workspace: 22 x 68