4 Programmaplan maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad.pdf

Maar ook zo dat ze voor buitenschools gebruik te voet, per fiets of met het openbaar vervoer goed bereikbaar zijn vanuit meerdere richtingen. Voor voortgezet onderwijsvoorzieningen is een zekere mate van spreiding gewenst en is een gunstige ligging in het (hoofd)fietspadennetwerk en nabijheid van openbaar vervoer van belang. De gymzalen ten behoeve van. voortgezet onderwijs worden buiten schooltijden ook wel ingezet t.b.v. sporten in de buurt en daartoe wordt de capaciteit soms vergroot en als separaat ontsloten binnensportvoorziening ontwikkeld. Nabijheid van buitensport voorzieningen is wenselijk. Haven-Stad, met de omvang van een stadsdeel en goed ontsloten met hoogwaardig openbaar vervoer, biedt ook aanleiding en ruimte voor de vestiging van scholen voor Middelbaar en Hoger Beroepsonderwijs en Universitaire instellingen. Doorgaans gaat het om relatief grootschalige complexen, met als belangrijke vestigingsfactor een uitstekende bereikbaarheid per openbaar vervoer en de nabijheid van aan het onderwijs gelieerde bedrijvigheid. De op de kaart ‘Hoogstedelijkheid’ ingetekende 200 en 400 meter cirkels rond haltes van openbaar vervoer geven een indicatie van de meest voor de hand liggende vestigingslocaties voor deze instellingen.

Jeugd-, zorg- en basisvoorzieningen (welzijn) In de kaarten zijn de zones weergegeven waarbinnen de jeugd-, zorg- en basisvoorzieningen het beste kunnen worden ingepast. Jeugd-, zorg- en basisvoorzieningen kennen allen eigen specifieke uitgangspunten voor inpassing in Haven- Stad. Grof gezegd kan onderscheid worden gemaakt tussen enerzijds voorzieningen die qua inpassing en karakter gerelateerd zijn aan delen waar veel wordt gewoond, zoals de voorzieningen voor opvang, beschermd wonen of

30

Programmaplan

verpleeghuizen en anderzijds voorzieningen die qua locatie en karakter een meer publieke plek vragen. Bijvoorbeeld een Huis van de Wijk, Ouder Kind Team, een sociaal buurtteam, gezondheidscentrum of jeugdcentrum. Voor de positionering van zorgfuncties is bepalend of deze van lokale of van bovenwijkse betekenis zijn. Bij eerstelijnszorg (huisartsen e.d.) en apotheken is een plek ‘in de buurt’ essentieel. Voorzieningen als opvanglocaties, dagbesteding en verpleeghuizen hebben daarentegen een bovenwijkse functie en worden gespreid over Haven-Stad. Hierbij is met name de bereikbaarheid met het openbaar vervoer uitermate belangrijk. Bij de grootschaligere voorzieningen voor opvang en beschermd wonen is het van belang dat vroegtijdig wordt nagedacht over de inpassing. Veelal kunnen deze voorzieningen onderdeel uitmaken van de woonwijk, al naar gelang de precieze aard van de voorziening. In de praktijk worden verschillende zorg- en welzijnsvoorzieningen nogal eens geclusterd met andere maatschappelijke voorzieningen (andere zorg- en welzijnsvoorzieningen, maar ook scholen, cultuur, sport), en zijn ze gevestigd nabij of te midden van concentraties van andere voorzieningen, zoals winkels en horeca. Veel woonzorgvoorzieningen kunnen in meerdere lagen worden ontwikkeld en zijn ook combineerbaar met andere voorzieningen.

Verschillende locaties in Haven-Stad komen in aanmerking voor vestiging van, doorgaans grootschalige, zorginstellingen met een stadsbrede en/of regionale functie, zoals een ziekenhuis of een kliniek. Vanzelfsprekend is hierbij een uitstekende bereikbaarheid met het openbaar vervoer essentieel, maar spelen ook specifieke logistieke eisen op het gebied van bereikbaarheid voor hulp- en nooddiensten een rol. Kunst en cultuur Kunst en cultuur voor de buurt, wijk of gebied is vaak geclusterd bij andere voorzieningen in de reuring of zelfs ruis. Zoals een bibliotheek of podiumfunctie bij een huis van de wijk of centrumvoorzieningen. Naast ruimte voor kunst en cultuur in de buurt zijn plekken aangegeven die gereserveerd zijn voor bijzonder programma, bijvoorbeeld kunst en cultuur, met een stadsdeel overschrijdende aantrekkingskracht. Kenmerk van het bijzonder programma is dat ze zelf voldoende bezoekers en gebruikers uit stad en regio aantrekken. Daarom liggen ze op goed met OV en de fiets bereikbare locaties. Groen Het streven is om de groennorm in elke fase te halen, zowel aan de noord- als zuidzijde, en indien nodig, in een volgende fase te compenseren. Hierdoor wordt onder andere getracht de gebruiksintensiteit van de nu al zwaar belaste delen van het Westerpark zo min mogelijk te beïnvloeden door de komst van nieuwe bewoners van Haven-Stad.

Er wordt stapsgewijs gewerkt aan de ontwikkeling van een groen netwerk voor gebruik en ecologie, zoveel mogelijk in aansluiting op de realisatie van het langzaam verkeer netwerk en de woningbouwontwikkeling. De uitwerking van de groenstructuur is te zien in de kaart hierboven, bijbehorende toelichting is in het Integraal Raamwerk Haven-Stad te vinden.

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

31

Sport In het integraal raamwerk van Havenstad heeft het totale pakket van benodigde sportvormen conform de sportnorm plek. Het gaat dan over de binnensportvoorzieningen (sporthallen en zwembaden), de ruimte voor sport in de openbare ruimte én voor (anders) georganiseerde buitensport (sportterrein). Sportparken in Haven-Stad worden ingebed in het stedelijke leven; dicht bij huis, intensief bruikbaar, gekoppeld aan andere (maatschappelijke) voorzieningen en toegankelijk. Het aanbod van buitensportvoorzieningen in Haven-Stad wordt complementair en biedt een divers en breed aanbod aan voorzieningen. In de “Themakaart Rust en Ruimte; groen, sport en recreatie” in het raamwerk wordt aangegeven waar de voorkeursposities en/ of kansen worden gezien voor de grotere complexen en stedelijke sportclusters. Uitgangspunten voor de inpassing in het Raamwerk zijn: • Binnen de woonbuurten worden stedelijke compacte sportparken ingepast als ruimtelijk en programmatisch onderdeel van de wijk, gericht op de lokale sportbehoefte. Het gaat om sportterreinen in kleinere clusters, in de buurt en in de nabijheid van voorzieningen als bijvoorbeeld scholen. • Aan de rand van Haven-Stad wordt ingezet op de (door)ontwikkeling van grote groene sportparken. Concreet gaat het om de grootschalige sportcomplexen van Spieringhorn, Melkweg en Oostzanerwerf.

Deze plekken zijn zowel met de fiets, als met de auto goed bereikbaar waardoor ook gasten gemakkelijk ontvangen kunnen worden. Bovendien zijn beide gebieden gekoppeld aan grote recreatieve groengebieden, de Brettenzone, de Noorder IJ-plas en het Twiske, waardoor er mogelijkheden ontstaan een doorlopend sportieve en recreatieve structuur zoals bijvoorbeeld een joggingroute of een fiets- en wandelnetwerk.

32

Programmaplan

Ontwerp- en gebruiksprincipes bij de uitgangspunten: • De sportvelden binnen het stedelijk gebied bestaan uit clusters van 2, maximaal 3 hectare aan sportterrein. • Deze velden zijn zo veel mogelijk multifunctioneel bruikbaar voor allerlei sportsoorten. Dit door bijv. het toepassen van meerdere soorten belijning, breed te gebruiken sportondergronden en verrijdbare sportobjecten. • De sportvelden worden zo veel mogelijk gebruikt door meerdere aanbieders. Op het complex zijn daarom geen exclusieve voorzieningen voor verenigingen. • Faciliteiten als kleedkamers en kantines (gecombineerd) worden opgenomen in de omliggende stadsblokken. • De stedelijke sportclusters worden bij voorkeur gecombineerd met een naastgelegen sporthal en (onderwijs)voorzieningen. • Er wordt gestreefd naar een symbiose tussen sport en ander (maatschappelijk en commercieel) programma. Hierdoor worden de plekken waar de sportvelden liggen echte stedelijke plekken voor iedereen. • Zowel de grootschalige sportcomplexen aan de rand van Haven-Stad als de binnenstedelijke sportclusters zijn goed bereikbaar en aangesloten op het fietsnetwerk. Ruimtelijke inpassing van sportlocaties in Haven-Stad: De buitensport is zoveel mogelijk gekoppeld aan de (recreatieve) fietsroutes en parken. Hierdoor zijn deze plekken voor iedereen eenvoudig te bereiken. Dat is echter niet het enige.

Om al het sportterrein volgend uit de norm in te passen in een hoogstedelijk gebied als Haven-Stad, waar de druk op ruimte groot is, wordt gezocht naar passende (innovatieve) oplossingen om sportvoorzieningen als volwaardig onderdeel van het ruimtelijk raamwerk in te passen. Dit kan op verschillende manieren. Vooralsnog onderscheiden we er vier: 1. Sportvelden gecombineerd met park. 2. Sportvelden gecombineerd met infrastructuur 3. Sportvelden gecombineerd met water 4. Sportvelden gecombineerd met vastgoed

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

33

5 Ontwikkelprincipes en -proces

De gebiedsontwikkeling van Haven-Stad als geheel vindt plaats over een langdurig tijdsbestek. Sommige deelgebieden komen i.v.m. gemaakte afspraken en lopende contracten pas op latere termijn (na 2029 of na 2040) tot ontwikkeling met woningbouw. Zowel voor het reguliere plan- en besluitvormingsproces als in de langdurige overgangsfase moeten stappen worden gezet voor de realisatie van de voorzieningen, tijdelijk dan wel permanent. In dit hoofdstuk worden de principes en processen beschreven die gepaard gaan met de ontwikkeling van maatschappelijke voorzieningen in Haven-Stad.

5.1

Ontwikkelprincipes

Voor de realisatie van maatschappelijke voorzieningen zijn in algemene zin, en voor HavenStad in het bijzonder, leidende principes relevant. In het vorige hoofdstuk kwamen de ruimtelijke uitgangspunten al aan bod. Hieronder volgt een aantal principes en uitgangspunten die meer bepalend zijn voor de ontwikkelstrategie en het ontwikkelproces. Wees op tijd Maatschappelijke voorzieningen maken onderdeel uit van het bouwen van een leefbare, complete stad. De ervaring leert dat de ontwikkeling van (het gros van) de voorzieningen zonder inmenging van de gemeente niet vanzelf tot stand komt. Of dat te laat wordt nagedacht over de inpassing, waardoor zich allerlei drempels in het ontwikkelproces voordoen waar iedereen last van heeft. Dit geldt in traditionele ontwikkelgebieden maar nog meer in transformatiegebieden waar de gemeente voor de ontwikkeling afhankelijk is van (de samenwerking met) derden. In een steeds verder verdichtende stad als Amsterdam komt extra druk te staan op de beschikbare ruimte. En in een stad met stijgende grondwaarde staan behoud en realisatie van minder kapitaalkrachtige niet-woonfuncties, zoals maatschappelijke voorzieningen, onder druk. Daarom is het van belang in een vroeg stadium een integrale ontwikkelstrategie te maken voor het te ontwikkelen gebied, met daarin ook een robuuste maatschappelijke voorzieningenstructuur.

Voordat de markt acteert worden ambities tegen elkaar afgewogen en keuzes gemaakt. Hiermee kan de gemeente proactief en sturend optreden bij te maken afspraken met erfpachters of contractpartners. Stuur strategisch op grondpositie en eigendom In transformatiegebieden heeft de gemeente geen of weinig eigen grond. Sommige maatschappelijke voorzieningen zijn moeilijk door de markt te laten ontwikkelen. Redenen hiervan zijn de omvang of aard van een voorziening of Europese aanbestedings wet- en regelgeving. Voor dit soort voorzieningen is het van belang dat de gemeente strategisch en tijdig stuurt op de gewenste eigendomspositie voor de voorziening en het ontwikkelen van deze voorzieningen op de grond die zij zelf in eigendom heeft of krijgt. Of kansen creëert voor het verkrijgen van eigen grondpositie en/of het maken van afspraken over de realisatie van deze maatschappelijke voorzieningen bij bijvoorbeeld erfpachtwijzigingen of grondoverdracht. De benodigde proactieve sturing vraagt van de gemeente om goed te weten wat speelt bij de grondeigenaren/erfpachters in de desbetreffende transformatiegebieden en per gebied de strategie te bepalen (zie vroegtijdige ontwikkelstrategie).

34

Programmaplan

Houd rekening met logische ontwikkelmomenten van maatschappelijke voorzieningen bij het opzetten van de gebiedsfasering/planning Maatschappelijke voorzieningen staan niet op zichzelf. Ze volgen het tempo van de woningbouwontwikkeling en het aantal en soort mensen dat in een gebied gaat wonen. Zowel snelheid van de ontwikkeling als het type woningen en woonmilieu dat wordt ontwikkeld zijn daarbij van belang. Voor elke maatschappelijke voorziening is een geschikt moment voor ontwikkeling in een wijk. Voor een aantal voorzieningen, zoals onderwijs zet de gemeente in op een robuuste strategie waarbij het uitgangspunt is: eerste woning gereed, eerste school gereed. Deze strategie biedt ruimte aan andere voorzieningen die eerst een bepaalde omvang van clientèle nodig hebben in het gebied voor ze zich vestigen (zoals een gezondheidscentrum), of maatschappelijke voorzieningen die een rustige omgeving nodig hebben om goed te kunnen functioneren (zoals ouderenvoorzieningen en bepaalde opvangvoorzieningen). Daarnaast biedt de fasering in Haven-Stad ook kansen voor experiment en placemaking (al dan niet in tijdelijke vorm). Ruimte waar nog geen bewoning mogelijk is, kan worden ingezet voor (tijdelijke) ruimtezoekers, zoals groen, sport, cultuur, tijdelijke ontmoetingsvoorzieningen en broedplaatsen.

Om Haven-Stad meteen vanaf het begin compleet te laten functioneren, is het nodig om bij het opzetten van de gebiedsfasering rekening te houden met de gewenste planning en fasering vanuit de maatschappelijke voorzieningen. Het is van belang om deze gewenste volgtijdelijkheid van maatschappelijke voorzieningen voor Haven-Stad verder uit te werken. Bouw toekomstbestendig: flexibel, duurzaam en adaptief Om te ontwikkelen in transformatiegebieden is de gemeente afhankelijk van de bereidwilligheid en het tempo van de markt. Sturing op woningbouwprogramma’s is lastig en het profiel van toekomstige bewoners laat zich moeilijk voorspellen. Bovendien verandert de behoefte aan voorzieningen in de tijd. De gemeente zet stadsbreed in op de ontwikkeling van toekomstbestendig vastgoed. Daarnaast is flexibiliteit ook noodzakelijk op gebiedsniveau. Zo zal de gemeente soms eerder dan nodig een maatschappelijke voorziening moeten realiseren, omdat zich een kans voordoet. Het is daarom van belang om gebouwen te ontwikkelen die hun waarde behouden doordat ze duurzaam zijn en kunnen worden aangepast aan behoeftes die in de loop van de tijd kunnen veranderen.

Zo kunnen maatschappelijke voorzieningen die op de lange termijn bijvoorbeeld bestemd zijn als onderwijsvoorziening eerst tijdelijk worden ingevuld met andere voorzieningen en kan een jongerencentrum in de toekomst ook functioneren als dagbestedingslocatie. Opvangvoorzieningen moeten toekomstbestendig worden ontwikkeld en geschikt (te maken) zijn voor bewoning door meerdere typen (zorg)doelgroepen. Houd rekening met de bestaande stad: ongedeelde wijk Rechtvaardig Haven-Stad gaat over gelijke kansen. Het gaat over bereikbaar en toegankelijk zijn voor iedereen, zowel voor de mensen die er wonen of werken, als voor bewoners uit de omliggende gebieden. Het is belangrijk dat Haven-Stad een goede

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

35

aansluiting heeft op de bestaande gebieden (letterlijk en figuurlijk). De bestaande wijken in Amsterdam Noord en West moeten profiteren van de komst van de nieuwe wijk en andersom; ze moeten elkaar versterken en niet afsteken. Dit kan ook worden bewerkstelligd door een bewuste programmering en positionering van voorzieningen. Het nieuwe voorzieningenprogramma moet goed aansluiten bij wat er al aan voorzieningen is in de bestaande wijk of waar nog behoefte aan is. Leidende principes voor de voorzieningenstructuur Maatschappelijke voorzieningen functioneren beter of slechter al naar gelang hun locatie. Daarbij zijn naast de ruimtelijke kenmerken van een locatie (reuring, ruis, rust), ook de relatie met het woonprogramma en andere maatschappelijke en commerciële voorzieningen in het gebied van belang. Sommige voorzieningen combineren goed en versterken elkaar, terwijl andere juist beter niet bij elkaar in de buurt worden geplaatst. In bijlage 2 staan per voorzieningen de uitgangspunten voor combinatie benoemd.

5.2 Plan- en besluitvormingsproces maatschappelijke voorzieningen De ontwikkeling van Haven-Stad als geheel vindt plaats over een langdurig tijdsbestek. In beginsel zal het Amsterdamse plan- en besluitvormingsproces (Plaberum) worden gevolgd. Deze is voor bijna alle gebieden nog in het beginstadium, uitgezonderd Sloterdijk Centrum en Sloterdijk I Zuid, waarvoor investeringsbesluiten zijn genomen en waar het voorzieningenprogramma is meegenomen. De vastgestelde ‘Ontwikkelstrategie Haven-Stad’ (2017) en het ‘Integraal Raamwerk Haven-Stad’ (2020) geven de ambities en op hoofdlijnen de uitwerkingen van enkele leidende thema’s aan. Gezien de omvang van het gebied is sprake van verschillende projectgebieden en fasering in de planvorming en ontwikkeling. In het Plaberumstramien moet worden geborgd dat het programma aan maatschappelijke voorzieningen goed wordt geformuleerd en goed wordt ingebed in de plannen. Wat dit betekent voor de te nemen processtappen is schematisch weergegeven in het zogenaamde ‘Ganzenbord maatschappelijke voorzieningen’, zie bijlage 3. Aan het begin van het traject wordt het programma geformuleerd op hoofdlijnen, aan de hand van referentienormen. Met het vaststellen van het principebesluit wordt het indicatieve programma meegenomen. In de vervolgfase wordt een verfijningsslag van het programma gemaakt.

Mede op basis van de relatie met de omgeving, het woningbouwprogramma, beleidsmatige afwegingen en strategische huisvestingsplannen voor de voorzieningen. Dan wordt ook een eerste inpassingsstudie gedaan en wordt de ontwikkelstrategie bepaald. Met het uiteindelijk vaststellen van het investeringsbesluit wordt het voorzieningenprogramma concreet vastgesteld. Daarbij wordt ook inzichtelijk gemaakt welke financiële consequenties de realisatie van het programma tot gevolg heeft en waarvoor, op het moment van realisatie, in de begroting tot dekking moet worden besloten. In het ganzenbord staat uitvoerig beschreven hoe tot een ruimtelijk programmatische uitwerking van het maatschappelijk programma moet worden gekomen en hoe

36

Programmaplan

dat past bij de besluitvorming van het totale project. Het proces om te komen tot ontwikkeling en realisatie van de maatschappelijke voorzieningen, staat hier beperkt in. In de principes in dit hoofdstuk benoemen we een aantal relevante uitgangspunten waar in het proces rekening mee moet worden gehouden. De ontwikkelvraagstukken bij maatschappelijke voorzieningen zijn soms complex. En juist in een complex transformatieproject als Haven-Stad is dat bij uitstek een vraagstuk waar vroegtijdig en gedegen over moet worden nagedacht en een strategie voor moet worden bepaald. Dit is maatgevend voor het succes van de uiteindelijke realisatie van het maatschappelijk programma, onder de best haalbare condities, tijdig, op de goede plek, et cetera. Hier is op voorhand geen blauwdruk voor te maken. Voor het brede palet aan voorzieningen gelden verschillende ontwikkelprincipes, zoals de beoogde eigendomssituatie, inpassingsuitgangspunten en aanbestedingsopgave. Bovendien verschilt per plangebied de situatie rondom de eigendomspositie, belangen van stakeholders en daarmee de rol van de gemeente in de uitvoering van de transformatie. Daardoor zullen de ontwikkelstrategie van de gemeente en daarmee de in te zetten publiek- en privaatrechtelijke instrumenten elke keer maatwerk zijn. De ontwikkelstrategie voor de voorzieningen moet integraal onderdeel uitmaken van de gebiedsontwikkelstrategie.

Dat betekent onder andere dat in een aantal situaties heel vroegtijdig zal moeten worden bepaald hoe de inpassing en de ontwikkeling moet gaan plaatsvinden.

5.3 Handelswijze en kansen in de overgangsperiode De realiteit van de gebiedsontwikkeling in Haven-Stad is dat deze gaat plaatsvinden vanuit een bestaand en functionerend stedelijk gebied. Het gaat om een langdurige transformatie met een lange overgangsperiode. De realisatie zal een grillig verloop kennen mede door de beperkte grondpositie van de gemeente en afhankelijkheden van derden. Het gebied is minder voorspelbaar en stuurbaar dan de realisatie van uitleggebieden zoals IJburg. In die gebieden waar ontwikkeling op later moment plaatsvindt kunnen in de tussenfase kansen ontstaan voor voorzieningen, hetzij tijdelijk of juist vooruitlopend op de definitieve ontwikkeling. De ontwikkelstrategie voor maatschappelijke voorzieningen moet zich hiertoe verhouden. Hoe te handelen in deze overgangsperiode? In de overgangsfase zal de gemeente geconfronteerd worden met partijen die posities (willen) innemen of uitbreiden dan wel afstaan in Haven-Stad. Het feit dat posities wijzigen heeft als gevolg dat de gemeente (en het havenbedrijf) een rol kan gaan spelen in wat gaat gebeuren, omdat medewerking wordt verwacht op gewijzigd gebruik. Dat geeft de gemeente (en het havenbedrijf) positie om vooruit te lopen op toekomstige transformatie en hiermee de komst van maatschappelijke voorzieningen te borgen.

Bijvoorbeeld door van te voren procesafspraken te maken over medewerking aan transformatie en toekomstige realisatie van voorzieningen. Ook ontstaan op dit soort plekken of door de wijzigingen die plaatsvinden mogelijk kansen voor tijdelijke vestiging van voorzieningen.

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

37

Daarnaast zijn er kansen voor de realisatie van (al dan niet tijdelijke) maatschappelijke voorzieningen op plekken die nu nog leeg zijn of aan de randen van het Haven-Stad gebied liggen. Hier zijn kansen om behoefte aan ruimte voor voorzieningen vanuit de bestaande stad nu al te faciliteren. Hier liggen ook kansen voor placemakers. Voorzieningen waar aan kan worden gedacht zijn broedplaatsen al dan niet in relatie tot vrije ruimte, culturele initiatieven en een buurtontmoetingsplek, ruimte voor sport, groen en recreatie. Dit draagt direct bij aan de transformatie door het vroegtijdig leefbaar maken van het gebied en daarmee aan het gevoel van verbondenheid met Haven-Stad. Ook kan gedacht worden aan inpassing van bijvoorbeeld een (tijdelijke) maatschappelijke opvangvoorziening vooruitlopend op de gebiedsontwikkeling, een school voor voortgezet onderwijs of beroepsonderwijs gelieerd aan de bedrijvigheid in het gebied. Daarbij biedt de overgangsfase ook voor voorzieningen nadrukkelijk kansen voor experiment en flexibele vormen. Als vervolgstap moet in kaart worden gebracht welke behoefte aan voorzieningen bestaat vanuit de bestaande stad of vanuit een toekomstige behoefte voor Haven-Stad zelf, die in de periode van nu tot 2029 een plek zouden kunnen vinden in Haven-Stad.

Daarbij moet duidelijk zijn waar die kansen zich voordoen (beschikbare kavels of op plekken waar verandering in gebruik denkbaar is) en welke strategische plekken voor voorzieningen er zijn. Deze analyse is input voor het integrale toetsingskader voor initiatieven in Haven-Stad.

5.4 Samenwerking fysiek – sociaal De inpassing en ontwikkeling van maatschappelijke voorzieningen vergt een integrale aanpak die domein of sectoroverstijgend is. Vroegtijdige samenwerking en sturing vanuit de sociale opgaven en fysieke gebiedsontwikkeling op de opgave om de voorzieningen goed in te bedden in het stedelijk weefsel, is maatgevend voor het slagen. De opgave staat nu letterlijk en figuurlijk op de kaart. Daarmee begint het langdurige proces van samenwerking, gezamenlijk onderzoeken en afwegingen maken. Vanuit de afdeling maatschappelijke voorzieningen wordt inzet geleverd om in alle fasen advies te geven over de maatschappelijke voorzieningen bij de planvorming(sproducten) en besluiten in het kader van het plaberum. Daarnaast wordt inzet geleverd in de programma-organisatie van Haven-Stad waarbij: a) wordt gestuurd op het opstellen van het programma voor maatschappelijke voorzieningen in de overgangsperiode en b) de relatie met de gebiedsontwikkeling wordt gemonitord en wordt gestuurd op de relatie tussen deelplanuitwerking en het totale programma voor Haven-Stad.

5.5 Vertrekpunten en risico’s i.r.t. vertaalslag naar ontwikkeling Vertrekpunten: • Integraal en in samenhang bepalen van dragende stedenbouwkundige structuren voor de toekomstige ontwikkeling van Haven-Stad; • De voorzieningenstructuur is een onlosmakelijk onderdeel van integrale stedenbouwkundige visie van Haven Stad;

38

Programmaplan

• De stedenbouwkundige hoofdstructuur (zoals aangegeven in het integraal raamwerk) en de typologie van leefmilieus zijn richtinggevend bij verdere detaillering en uiteindelijke inpassing van het maatschappelijk programma in de deelgebieden; • Rekening houdend met aan de ene kant drie kernwaarden van de maatschappelijke visie voor Haven-Stad aan de andere kant zes motto’s voor Haven-Stad uit het integraal raamwerk Haven-Stad; • Basisuitgangspunt: integrale benadering en in samenhang met elkaar ontwikkeld, sociaal en fysiek. Zoeken en vinden van aansluiting; • Samenbrengen en categoriseren van al het (bestaande) beleid op sociaal domein. En nog breder: sectoraal beleid van gemeente met elkaar verbinden en zo te helpen bij het bepalen van een meer integrale koers voor de toekomstige (fysieke) leefomgeving; • Richtinggevend maar niet vrijblijvend. Duidelijkheid, zekerheid en overzicht biedend; • Evenwicht zoeken in continuïteit en vernieuwing in het plan; • Tegelijkertijd moet het voldoende flexibel zijn, om goed in te kunnen spelen op de veranderende samenleving, nieuwe initiatieven en inzichten en burgerinitiatieven. Want Amsterdam is nooit af; • Participatie: (vergroting) betrokkenheid van burgers en initiatiefnemers.

Risico’s • Conflicterende ruimteclaims en stapeling ambities: sommige opgaven in de gebiedsontwikkeling en de ruimteclaims die daarmee gepaard gaan komen met elkaar op een gegeven moment ook in conflict. Risico op waterbedeffect als voorzieningen niet in het deelplangebied (kunnen) worden ingepast. Belang integrale sturing en afwegingen op groter schaalniveau i.r.t. visie op voorzieningen en samenwerking fysiek-sociaal i.r.t. proces gebiedsontwikkeling; • Nauwelijks grondpositie gemeente, gemeentelijk belang om in positie te komen; • Impact van trends en transities op de fysieke leefomgeving verschilt per opgave en is soms voorspelbaar, maar vaak ook niet. Lange termijn perspectief sociaal domein benodigd; • Transformatiegebied: langdurige processen, lastig timen/sturen, afhankelijkheid markt. Vergt kennis van de markt en continue sturing; • Bestuurlijk commitment; • Financiering en subsidiering voorzieningen. Tegelijkertijd samenhangende strategie voor investeringen in de voorzieningenstructuur in wisselwerking met gebiedsontwikkeling; • Goede aansluiting voorzieningen bij/van omgevingsvisie.

Daarbij voldoende ruimte houden voor innovatie en flexibiliteit; • Goede balans vinden tussen ontwikkelruimte voor bestaande voorzieningen en ruimte geven aan nieuwe initiatieven; • Goede balans vinden tussen top-down sturing op transities en kansen voor bottom-up initiatieven in latere fase;

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

39

6 Vervolgproces: programmasturing maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad Het sociaal domein (team maatschappelijke voorzieningen) maakt deel uit van de programmaorganisatie van Haven-Stad om verder vorm en sturing te geven aan het uitvoeringsprogramma Haven-Stad voor het onderdeel maatschappelijke voorzieningen. Daartoe wordt in Q1 van 2021 nader geformuleerd wat de programmasturing aan concrete inspanningen vergt. Op basis van wat dat nu bekend is betreft dat in ieder geval het volgende. Kansen voor MV • Onderzoek (voor eind Q1 2021) behoefte aan ruimte voor benodigde en kansrijke voorzieningen die in de overgangsfase (perspectief nu-10 jaar <2030) al ingepast kunnen worden. Daarbij moet dan ook duidelijk zijn waar die kansen zich voordoen. • Op hoofdlijnen verkennen van kansen op lege ruimte of vanuit nieuwe partijen/ voorgenomen verandering in gebruik: plekken waar beweging in zit. Inventarisatie strategische locaties voor voorzieningen. • Opstellen uitgangspunten voor integraal toetsingskader tijdelijke overgangssituatie HavenStad vanuit bovenstaande analyse over maatschappelijke voorzieningen. • Vertaling naar grondstrategie en instrumenten (publiek en privaat) Nader inzicht in planning voorzieningen • Volgtijdelijkheid en fasering voorzieningen nader in beeld, koppeling aan fasering gebiedsontwikkeling Haven-Stad.

Planproducten Plaberum • Monintoring en advisering op de uitwerking en inpassing van het maatschappelijk voorzieningenprogramma voor deelgebieden i.r.t. dit programmaplan en het integraal raamwerk. • Sturing op ontwikkeling maatschappelijke voorzieningen in gebieden waar de realisatiefase gaat starten of is gestart.

40

Programmaplan

Bijlage 1: Trends en ontwikkelingen binnen maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen Aan de beleidsterreinen onderwijs, jeugd, zorg, sport en kunst en cultuur is gevraagd welke ontwikkelingen zij in de toekomst zien vanuit hun beleid. Met welke trends rekening moet worden gehouden i.r.t. Haven-Stad en wat de verwachtingen zijn als het gaat om benodigde voorzieningen. Dit heeft de volgende inzichten opgeleverd ten aanzien van de gebouwde voorzieningen en de ruimtelijke inpassing er van: Onderwijs • Voldoende buitenspeelruimte en groen (altijd prioriteit) • Centraal gelegen • Goed bereikbaar • Alles-in-één scholen (verschillende varianten, waaronder PO+VO) • ‘Traditionele scholen’ en scholen met nieuwe onderwijsconcepten • Mogelijke trend: Verlengde schooldag. Dit is een schooldag aangevuld met andere (educatieve) activiteiten op gebied van Kunst en Cultuur, Sport, Natuur, Techniek. Activiteiten die nu in buurtkamers plaatsvinden, kunnen ook in schoolgebouw, dit leidt tot intensiever gebruik van schoolgebouwen. • Met het 0 – 18 jaar concept wordt geëxperimenteerd, wat vraagt dit van gebouwen / inpassing? • Vmbo opleiding Maritieme Techniek? (motie n.a.v.

Ontwikkelstrategie uit 2017) • Vmbo-scholen zoeken vaker de combinatie met het MBO • Geen verwachting dat gebouwen er heel anders uit zullen zien • Wel meer flexibilisering en technologisering • Slimmere clustering (campus-vorming) wordt belangrijker (maakt krimp en groei makkelijker) • Mogelijk meer dubbelgebruik door PO en VO Jeugd • Focus op preventie door de inzet van ouder en kind teams (OKT) • Voortgaande ambulantisering van de hulp • Afbouwen van relatief grote verblijfsvoorzieningen voor groepen ten gunste van kleinschalige behandel-woonlocaties • Versterken van de jeugdhulpketen rondom het speciaal onderwijs; Wat vraagt dit van gebouwen / inpassing? • Versterken van het gebieds- en buurtgericht werken in het jongerenwerk; Wat vraagt dit van gebouwen / inpassing? • Jeugdzorg dichtbij huis (lokaal) > daarom behoefte aan kleinschalige opvanglocaties/ gezinshuizen • Hoge torens, veel schaduw en kille, donkere plekken vormen risicofactor (jeugdcriminaliteit) dus zorg voor veilig en gezond stedelijk milieu + goede mix van laagbouw en hoogbouw • Voor de gezondheid (bewegen) en ontwikkeling is spelen en groen voor kinderen van alle leeftijden heel belangrijk. • Binnen het jeugddomein zijn het vooral de aanbieders zelf die innoveren en nieuwe zorgconcepten ontwikkelen. De gemeente heeft als opdrachtgever een meer faciliterende rol.

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

41

Zorg • Ontmoeting – Flexibiliteit - Kleinschaligheid/menselijke maat • Maak gebruik van het water (bijvoorbeeld varend gezondheidscentrum) • Sociale en veilige leefomgeving (ook voor zorgprofessionals die ’s nachts werken) • Maak goede verbindingen met bestaande centrale voorzieningen in de stad (ziekenhuizen, huisartsenposten) > dan geen nieuwe spoedlocatie nodig • Ziekenhuis is niet nodig • Trend van thuis wonen en mantelzorg zorgt voor groeiende behoefte aan respijtzorg/time-out voor mantelzorgers (zorghotels, wijkbedden) • Sobere opvangmogelijkheden /kortdurend wonen om aan acute vragen te voldoen: asielzoekers, economisch daklozen, noodopvang gezinnen is altijd nodig. • Goede IT-infrastructuur EHealth en domotica maakt langer thuis wonen en minder zorg mogelijk. • Flexibiliteit en alternatieve aanwendbaarheid van vastgoed. • Benut plinten voor dagactiviteiten en (sociale) werkplaatsen. • Benut panden en combineer voorzieningen. Zoals overdag spreekkamers, en in de avond andere activiteiten. Flexwerkplekken voor welzijn- en zorgpartijen. • Voorzieningen kunnen ook op de eerste of tweede etage met verbindingen tussen gebouwen • Gebouwen moeten goed bereikbaar zijn voor Mantelzorgers / thuiszorgers. • Menging en slim combineren van doelgroepen, wat vraagt dit van gebouwen / inpassing? • Bouw toekomstbestendige woningen.

Ruime badkamers (rolstoelvriendelijk) waar zorg verleend kan worden en mensen zo lang mogelijk kunnen blijven met zorgbehoeften. • Bevorder een natuurlijke keten, waarbij domeinen met elkaar in verbinding staan. Denk aan woonhofjes met voorzieningen. • Menselijke maat - bevorder met de bouw en openbare ruimte de community vorming. Zorg voor ontmoeten en verbinden. • Behoud altijd de maatschappelijke bestemming van een locatie, er komt altijd een moment dat het weer nodig is voor een voorziening. Sport en spelen • Sport in stedelijke omgeving steeds complexer (concurrerende voorzieningen) • Focus op koppelen van sport aan wijkvoorzieningen en verenigingen • Ontkoppelen training- + wedstrijdlocaties (in onderzoek) • Gedeeld gebruik accommodaties • Avontuur en ‘natuurlijk’ spelen (natuurspeelplaatsen) • Meer ruimte voor fantasie en spelen (kans voor link met Kunst in de openbare ruimte) • Multifunctionele speelelementen

42

Programmaplan

Kunst en Cultuur Grootstedelijke voorzieningen • Stedelijke voorzieningen hebben raakvlakken met Programma Broedplaatsen en Programma Vrije Ruimte (concrete plekken voor tijdelijkheid en permanente locaties) • Vraag je af: wil je voor de stad? Wat voegt een voorziening toe aan de stad / wijk / buurt? Het moet niet alleen een verdienmodel zijn, maar je moet je ook afvragen: wat levert het op aan maatschappelijke waarde? • Plan niet alles vol en houdt ruimte om later in te vullen • Uitgangspunt is ecosysteem van Kunst en Cultuur: opleiden - broeden en je dan jezelf kunnen bedruipen. Kijk wat dat oplevert aan creativiteit en maatschappelijk belang. • Zoek verbinding met het gebied: de Haven. Benut hier kansen voor Maakplaatsen waar werk gecreëerd wordt en kan worden geëxposeerd. • Grootstedelijke Kunst en Cultuur zit niet op ‘plekken’, maar op ‘knooppunten’. • Het zijn de iconen van de stad • Belangrijkste randvoorwaarden: bereikbaarheid, spreiding over de stad en versterking van functies in de buurt • Mogelijke inpassingslocatie ook goed denkbaar in Noordwestelijk deel van Haven-Stad.

Lokale voorzieningen • Bijvoorbeeld: muziekscholen en bibliotheken • Slimme combinaties onderzoeken: • Scholen + muziekonderwijs of beeldende kunst (geluidsdichte klaslokalen) • Sporthallen + dans en theater • Leer hierbij van missers die gemaakt zijn bij eerdere Multifunctionele Accommodaties (MFA’s) en zorg voor eigenaarschap van het beheer en onderhoud • Er komt een grote Culturele Trekker naar de versnellingslocatie, een Signature Project opnemen (Femke Box en Maaike Scheringa). Kunst in de openbare ruimte • In het stedenbouwkundig plan moet 0.5% van de totale kosten voor openbare ruimte besteed worden aan Kunst in de Openbare Ruimte. • Advies bij stadscuratorium vragen

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

43

Bijlage 2: Ruimtelijke uitgangspunten per voorziening Aantal HavenStad

Voorzieningen (met een * is een bovenwijkse voorziening)

Typering / doelgroep

BVO per eenheid

Cliënten/ gebruikers per eenheid

Beoogde eigendomssituatie

Beheer en exploitatie

Spreiding

Ligging

47

PO-school Alles-in-éénschool (onderwijs, kinderopvang, gymzaal)

Kinderen (0/)2-12

3600 m2 BVO 1700 buitenruimte (incl. fiets parkeren)

400 leerlingen

Schoolbestuur

Schoolbestuur

Alle woningen op loopafstand van de school, bovenwijks spreidingpatroon

Centraal in de buurt, bij groen of sport, loopafstand woningen

11

VO-school*

Kinderen 12+

Ca. 4.500-7.500 m2 Plus X m2 buitenruimte en ruimte voor fietsparkeren Minimale buitenruimte,al dan niet als onderdeel van de openbare ruimte: • Tot 200 leerlingen: 300 m². • 200 – 450 leerlingen: 600 m² • 450+ leerlingen: 900 m² 4

Gem. 700 leerlingen

Schoolbestuur of OJZ

Schoolbestuur

Niet aan rand van de stad, eerder richting centrum. Spreiding op schaalniveau Amsterdam

Niet aan de rand van de stad,op een goed bereikbare plek in de wijk/ stad, afhankelijk van de doelgroep, meestal liever niet in het hart van een buurt

9

Sporthal Binnensport*

T.b.v. sportactiviteiten en klokuren VO school

Ca. 3000 m2

2 a 3 zalen

Sport en Bos

Sport en Bos

Gezondheidscentrum

Clustering van huisartsen, eerstelijnszorg, wijkzorg en apotheek. Wisselende combinatie van behandelkamers, spreek- en wachtruimten, oefenruimten, kantoren en flexibele werkplekken.

1100 m2

6500

Markt / zorgaanbieder

Markt / zorgaanbieder

Huisartspraktijk

Voor huisartsenzorg, en overige eerstelijns zorgverleners van wieg tot het graf

150 m2

1800

Markt / zorgaanbieder

Markt / zorgaanbieder

Centraal in de wijk

Totaal aantal eerstelijnszorg: 25

44

Programmaplan

Op afstand van elkaar, ivm dekkingsgraad en loopafstand voor patienten.

Centraal in de buurt

Locatie in bouwblok

Zichtbaarheid

Ontmoeting / buurtfunctie

Bereikbaarheid & Toegankelijkheid

Combinatiemogelijkheden/risico’s

Overig / opmerkingen

Begane grond, bij voorkeur 2 lagen (max 3)

Speelruimte en entree in het zicht van de omgeving (t.b.v. sociale controle), goede verlichting inde buurt van de school

Bij (groene) openbare ruimte en/of sportvoorzieningen, in directe omgeving woningen in verschillende marktsegmenten (hiermee creëren we een ontmoetingsplaats die buurtbewoners verbindt), in de nabijheid van andere maatsch voorz. gericht op kinderen/jongeren

Goede en veilige routes van en naar school per fiets en te voet Ruimte voor fietsparkeren en parkeren voor personeel. Eigen toegang tot de school

Combi met buitensport en groen, buurtontmoeting, speeltuin, cultuur Let op richtlijnen mbt milieubeperkingen, zoals fijnstof, geluid en externe veiligheid, afstand tot gevoelige bestemmingen. Inrichting van de omgeving school nodigt uit tot beweging.

Ga uit van ‘eerste woningen klaar, school klaar'

Zorg voor goede verlichting in debuurt van de school, zicht op schoolplein vanuit omgeving

VO scholen worden geplaatst bij (groene) openbare ruimte en/ of sportvoorzieningen, de school ligt bij voorkeur in de nabijheid van andere maatschappelijke voorzieningen die gericht zijn op kinderen/jongeren

goed bereikbaar, per fiets en per openbaar vervoer. Zorg voor een fietsparkeervoorziening op eigen kavel bij een VO school conform het in maart 2018 vast te stellen fietsparkeerbeleid

Let op richtlijnen mbt milieubeperkingen, zoals fijnstof, geluid en externe veiligheid, afstand tot gevoelige bestemmingen. Inrichting van de omgeving school nodigt uit tot beweging.

Ga uit van ‘eerste woningen klaar, school klaar'

De realisatie van nieuwe sporthallen wordt vaak ge-koppeld a.d. behoefte aan gymfaciliteiten van scholen voor VO (3 gymzalen vormen tezamen één grote sporthal). Duidelijke entree in In plint, bij voorkeur in/bij woonvoorziening plint. voor ouderen

Ontmoeting door zorgverleners onderling in grotere spreekruimte.

Goede ovbereikbaarheid, zorg voor korte loopafstanden. Parkeren en kiss&ride zijn belangrijk. Gereserveerde parkeerplek voor de arts (visite/spoed), mindervalideparkeerplaats en goede opstelplaats voor de ambulance. Rolstoeltoegankelijkheid is vereiste Age Friendly openbare ruimte is gewenst

Graag in de buurt van (geclusterde) ouderenwoningen. Bij de 1e zeven items in dit overzicht zitten kansen in wisselende combinaties. Liever niet bij ziekenhuizen/ specialisten in de buurt. Want vermijden verwijzing naar dure zorg. Liever in nabijheid van buurthuizen.Versterken nulde en 1elijnszorg. Dit geldt voor 1 t/m 4 Alles op gebied van zorg en welzijn, inhoudelijk in het bijzonder fysiotherapie, wijkverpleegkundige en maatschappelijk werk, apotheek. Sociaal loket, Ouder- en Kindteam. Consultatie / spreekuur specialist (timesharing). Eerstelijns Verblijf. En respijtzorg.

In plint

Niet van belang

Goede ovbereikbaarheid, zorg voor korte loopafstanden. Parkeren en kiss&ride zijn belangrijk. Fietsparkeergelegenheid is belangrijk. Rolstoeltoegankelijkheid is vereist Gereserveerde parkeerplek voor de arts (visite/spoed), mindervalideparkeerplaats en goede opstelplaats voor de ambulance.

Sommige huisartsen willen een stand alone praktijk. Combinatie met andere eerstelijnspraktijken is goed mogelijk.

Enigszins van belang

Aanpasbaarheid/ flexibiliteit in architectuur is van belang gezien het gebruik van veel verschillende partijen lift is noodzakelijk bij meerdere verdiepingen

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

45

Beheer en exploitatie

Markt

Markt

Spreiding

Ligging

Voorzieningen (met een * is een bovenwijkse voorziening)

Typering / doelgroep

BVO per eenheid

24

Apotheek

Uitgifte van medicijnen, al dan niet ook bereiding.

150 m2

4

OKT*

Ontmoetingsplek voor de ouder- en kindadviseurs en een laagdrempelige inloopvoorziening voor ouders en jeugdigen, zeker in de leeftijd van 0-4 jaar

650 m2

25 ouderkindadviseurs 3 a 4 jeugdartsen 3 a 4 jeugdpsych 2 a 3 assistenten

8

Sociale Buurtteams

Herkenbare inloopplek in de wijk voor mensen met vragen op het gebied van zorg, opvoeding, activering en ondersteuning. Voor passende hulp en ondersteuning bij hun situatie (icm de bestaanszekerheden inkomen, wonen, schulden en veiligheid).

230 m2

-

Gemeente

Buurtteam aanbieder

Meerdere per stadsdeel en soms per wijk, verzorgingsgebied van 1 km.

Centraal in de buurt

9

Huis van de Wijk* (basisvoorziening)

Centrum voor ontmoeting, cursussen, activering, samen koken/ eten, informatie en advies, spreekuurruimtes wijkteams, sociaal loket, met goede keuken

300 à 400 m2

-

GV (voorkeur) / corporatie / markt

Welzijnsaanbieder

1 per gebied

Centraal in de wijk, idealiter aan een winkelstraat

22

Buurtkamer (basisvoorziening)

Ontmoetingsruimte. Bijv. huiskamer met grootkeuken, vergaderlocatie voor actieve bewoners, ontmoeting en activering. Faciliteren van samenzijn, activeren, versterken, talent ontwikkelen, ondersteunen, hulp verlenen

3

-

GV (voorkeur) / corporatie / markt

Welzijnsaanbieder

3 per gebied

Centraal in de buurt, aan een pleintje of plantsoen.

8

Jongerencentrum (basisvoorziening)

Ontmoetings ruimte voor jongeren

300 m2

jongeren tussen de 12 en 23 jaar

46

Programmaplan

Cliënten/ gebruikers per eenheid

Beoogde eigendomssituatie

Aantal HavenStad

Centraal in de wijk

Centraal in de wijk, kan bij winkels of publieksvoorzieningen

Welzijnsaanbieder

Centraal in de wijk, Losstaand gebouw of combinatie met VO school. Aan een groot (sport) plein.

Locatie in bouwblok

Zichtbaarheid

Ontmoeting / buurtfunctie

Bereikbaarheid & Toegankelijkheid

Combinatiemogelijkheden/risico’s

In plint

Zichtbaarheid is van belang

Niet van belang

Zorg voor korte loopafstanden. Fietsparkeergelegenheid is belangrijk Rolstoeltoegankelijkheid is vereiste

Met 1 t/m/ 7

In de plint met backoffice mogelijk op de eerste etage (let op werkplekken)

Zeer belangrijk

Minder belangrijk

Zeer goede ov bereikbaarheid, voldoende ruimte voor parkeren fietsen en auto's, toegankelijk voor mensen met beperking,

Situationeel bekijken, afhankelijk van de mogelijkheden van het pand en de combinatie van gebruikers.

Goed herkenbaar van buiten. Situationeel bekijken, afhankelijk van de mogelijkheden van het pand en de combinatie van gebruikers.

Situationeel bekijken, afhankelijk van de mogelijkheden van het pand, de combinatie van gebruikers en overige voorzieningen in de buurt.

Goede ovbereikbaarheid, zorg voor korte loopafstanden. Fietsparkeergelegenheid is belangrijk. Goed zichtbaar, vindbaar, uitnodigend en (fysiek) toegankelijk.

Nabij of in: - Huizen van de wijk / ontmoetingsplekken - Gezondheidscentra - Stadsloket (Stadsdeelkantoor) - Dien.stencentra - Verzorg / verpleeghuizen - OKT - Corporatie(woning)

Medewerkers niet alleen aanwezig zijn op een eigen buurtteamlocatie maar juist ook in de buurt op satellietlocaties. Hier is in de huisvestingsberekeningen middels een flex norm ook rekening mee gehouden (80% aanwezig op werkplek, 20% elders)

In plint met een etage

Zichtbaarheid is belangrijk. Geef het gebouw architectonische ‘smoel’

Heel belangrijk

Goede ovbereikbaarheid, er moet minimaal 1 invalideparkeerplaats zijn, Fietsparkeergelegenheid is belangrijk, Rolstoeltoegankelijkheid is vereiste, Age Friendly openbare ruimte is gewenst

Combi met meedoenlocatie (dagbesteding), gezondheidscentrum, met werklocatie voor wijkteams, horeca. Algemeen: Koppel voorzieningen voor de doelgroep jongeren niet met volwassenen of alleen met een duidelijk eigen ingang.

Aanpasbaarheid/flexibiliteit in architectuur is van belang gezien het gebruik van veel verschillende partijen, Senioren vriendelijk programma van eisen, zoals een scootmobieloplaadpunt en drempelloos, uitstraling welkom en veilig (open entree), veel daglicht

In plint

goed zichtbaar van buitenaf

Zeer belangrijk

Niet combineren, moet eigen zijn Alle locaties moeten van en voor bewoners. Van belang toegankelijk zijn voor is de openheid van de entree mensen met een beperking. Zij moeten minimaal voldoen aan de criteria van het Handboek voor Toegankelijkheid en bij voorkeur ook voldoen aan de criteria van het Internationaal Toegankelijkheids Symbool. Age Friendly openbare ruimte Fietsparkeergelegenheid is belangrijk

Buitenactiviteiten moeten kunnen --> terras, uitstraling welkom en veilig

Losstaand gebouw

Heel belangrijk, er moet een eigen identiteit zijn.

Belangrijk

Gemiddelde ovbereikbaarheid voldoende ruimte voor fietsparkeren en scooters toegankelijk voor mensen met een beperking.

Mogelijke koppeling met VO, mits eigen ingang en identiteit. Niet koppelen met voorzieningen voor 12- of volwassenen / ouderen Koppeling met studentenhuisvesting kan verder onderzocht worden.

Overig / opmerkingen

Uitstraling: Transparant gebouw, toegankelijke uitstraling, flexibiliteit / multifunctionaliteit wenselijk om veranderd gebruik mogelijk te maken Sportzaal moet min. 5 meter hoog zijn, en toegankelijk voor derden via eigen ingang.

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

47

Beheer en exploitatie

Spreiding

Ligging

Typering / doelgroep

BVO per eenheid

Speeltuingebouw (basisvoorziening)

Een gebouw aan een plein van waaruit activiteiten georganiseerd worden, sport en spelmateriaal geleend / verhuurd, door ouders een kop koffie gedronken en een ontmoetingsplek voor de wijk is

120 m2

7

Opvanglocaties * Maatschappelijke Opvang: - 24 uurs opvang Gezinsopvang - Winterkoudeopvang - Passantenpension - opvang zwerfjongeren en beschermd wonen

Woonunits met kantoren en gemeenschappelijke ruimte voor mensen met en zonder zorgindicatie die tijdelijk of langdurig huisvesting nodig hebben

700 - 1500 m2 en buiten terrein

24 - 75

Zorgaanbieder / gemeente?

Zorgaanbieder, inkoop gemeente

Dagbesteding/ meewerk: 11

Dagbestedingslocaties*: Inlooplocaties Meewerklocatie Meedoenlocatie

open ontmoetingsruimte, Atelier- en, activiteitenruimte, maatsch betrokken ondernemen, rustige huiskamer voor mensen met (lichte) verstandelijke beperking en/ of psychiatrische problematiek of dementie

70 à 1000 m2

Verschillend: <10 en 50 deelnemers

Corporatie / Markt / Zorgaanbieder

Zorgaanbieder, inkoop gemeente

Afhankelijk De spreiding van type van meedoen en inloop fijnmaziger dagbesteding en wijkgerichter is dan meewerken. Meewerken is echt bovenwijks

2

Palliatieve zorg*

Hospice voor terminale patiënten

350 m2

4–6

Zorgaanbieder / markt

Zorgaanbieder

1 per 100.000 inwoners

10

Verpleeghuis

Individuele zorgwoningen voor vaak kwetsbarre ouderen die intensieve zorg nodig hebben in de laatste fase van hun leven. Units met kamergebonden sanitair, kantoorruimte, gemeenschappelijke ruimte, algemeen restaurant

"8000 m2 gemiddeld (variatie 400020000)"

"100 personen gemiddeld (variatie 50-250 pers)"

Zorgaanbieder / markt

Zorgaanbieder

1 (a 2)

Grootstedelijke culturele voorziening*

48

Programmaplan

14.530 m2

Cliënten/ gebruikers per eenheid

Beoogde eigendomssituatie

Voorzieningen (met een * is een bovenwijkse voorziening)

Aantal HavenStad

Centraal in de wijk aan een groot sport / speelplein

Per situatie beoordelen

Hoeft niet centraal

In en om de locatie moet voldoende reuring zijn, locaties moeten onderdeel zijn van de wijk.

Locatie in bouwblok

Zichtbaarheid

Ontmoeting / buurtfunctie

Bereikbaarheid & Toegankelijkheid

Combinatiemogelijkheden/risico’s

Losstaand gebouw

Belangrijk

Belangrijk

Goede bereikbaarheid OV Toegankelijk voor mensen met een beperking en kinderwagens

Te combineren met kinderdagverblijven / voorvroegschoolse educatie, moestuinen, rainproof, sportplekken

Niet van belang

Niet van belang

Goede / gemiddelde OV-bereikbaarheid. Autobereikbaarheid / parkeren minder van belang.

Afhankelijk van het type opvanglocatie BW niet dicht bij andere opvanglocatie.

Afhankelijk van het type opvanglocatie Voor de Themastudie Zorg zie: https://intranet.amsterdam.nl/ojzd/ maatschappelijke-voorzieningen/ soorten/

In plint

goed zichtbaar van buitenaf

Afhankelijk van doelgroep

Goede OVbereikbaarheid, Kiss&ridegelegenheid is van belang, Rolstoeltoegankelijkheid is vereiste, Age Friendly openbare ruimte is gewenst

Combinatie met welzijn, afhankelijk van de inhoudelijke invulling.

Rustige, overzichtelijke openbare ruimte,

Boven de plint

Niet belangrijk

Niet van belang

OV-bereikbaarheid en parkeergelegenheid zijn van belang.

Overige intramurale voorzieningen

Gelijkvloers, bij voorkeur in rustige. groene, liefst parkachtige omgeving

Apart woonblok

Locaties moeten een gastvrije,, huiselijke uitstraling hebben.

Situationeel bekijken, afhankelijk van de mogelijkheden van het pand, de combinatie van gebruikers en overige voorzieningen in de buurt.

Gemiddelde OVbereikbaarheid.

Combi met tijdelijke bedden v Voor Revalidatie, Herstel na Ziekenhuisopname. Respijtzorg

Toegang tot buitenruimte bij voorkeur gekoppeld aan gemeenschappelijke woonkamer

20 tot 40 woningen per verdieping Bij 100 won, 5 woonlagen

Parkeerplaatsen nodig voor medewerkers van de nachtdienst. Parkeerbehoefte familiebezoek

Overig / opmerkingen

Buurtkamer Dagbesteding, Werklocatie buurtteam Huisartsenpraktijk

Goed zichtbaar, signature project

OV bereikbaarheid heel belangrijk, bij knooppunt. Afhankelijk vd functie ook parkeren.

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

49

Aantal HavenStad

2 of 3

Cliënten/ gebruikers per eenheid

Beoogde eigendomssituatie

Voorzieningen (met een * is een bovenwijkse voorziening)

Typering / doelgroep

BVO per eenheid

Culturele wijkvoorziening

Gericht op culturele activiteiten voor participatie, educatie en talentontwikkeling en/ of gericht op de productie en presentatie van kunst en cultuur.

Totaalmetrage 17.373 m2, niet nader geduid

Gemeente of markt

Sport: veldoppervlakte buitensport*

Ruimte voor sport waar ook georganiseerde buitensport op gezette tijden programma aanbiedt

Substantieel metrage per locatie

Openbaar, enkele voorziening privaat

Sport in de openbare ruimte

Sport, sportieve recreatie en bewegen

69.490 m2

Buurtbewoners

Groen id openbare ruimte: 1.057.840 m2 en ecosysteemgroen: 425.440 m2

Bewoners, bezoekers

Beheer en exploitatie

Bibliotheek Broedplaatsen Vrije ruimte / tijdelijke initiatieven

334.700 m2

1.057.840 m2 en 425.440 m2

50

Groen: groen in de openbare ruimte en ecosysteemgroen

Programmaplan

Sport en Bos, enkele locatie private exploitant

Spreiding

Ligging

Netwerk van grotere voorzieningen centraal en kleinere voorzieningen in de wijk.

Afhankelijk van type voorziening. Grootschaligere voorz kunnen solitair of bij commerciele voorz

Locatie in bouwblok

Zichtbaarheid

Ontmoeting / buurtfunctie

Bereikbaarheid & Toegankelijkheid

Combinatiemogelijkheden/risico’s

Overig / opmerkingen

Combi met Huis van de Wijk, buurtkamer, broedplaatsen, bibliotheek.

Voor de inpassing van georganiseerde sport zie de 'Verkenning Veldsport 2020'.

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

51

Bijlage 3: Processtappen ontwikkeling maatschappelijke voorzieningen

%

START MV G&O R&D

Verken het totaalplaatje:

VERKENNING

1

wat zijn de ambities met betrekking tot het totaal te realiseren programma (woningbouw, werk, commercieel én maatschappelijk)

Verken de opgave voor de mv: wat en hoeveel is er nodig? Gebruik de Amsterdamse referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen

Herijk en concretiseer de opgave voor mv:

Verken combinaties:

kan er slim gecombineerd wo Waar zit meerwaarde in de ov

wat zijn de ambities met betrekking tot het totaal te realiseren programma (woningbouw, werk, commercieel én maatschappelijk).

R&D MV

Bepaal voorlopige integrale voorzieningenstructuur

hoe kunnen de voorzieningen optimaal ingepast worden?

Benoem dilemma’s, onderzoeksvragen en actiepunten voor de volgende fase.

Resultaat: Voorlopige integrale voorzieningenstructuur

R&D MV

R&D

Start juridisch planologische procedure

UITVOERING

G&O MV

R&D MV

Investeringsbesluit

4

Resultaat: Een definitieve integrale voorzieningenstructuur

Benoem dilemma’s, onderzoeksvragen en actiepunten voor de volgende fase.

3

GV

Stel investeringsopgave vast en zorg dat krediet wordt aangevraagd: reserveer geld voor realisatie, beheer en programmering (wordt deels bekostigd uit de grex en deels via reserveringen vanuit het sociaal domein).

Start realisatie integrale voorzieningenstructuur Maak afspraken over exploitatie en beheer

Start bouw van maatschappelijke voorzieningen.

Oplevering maatschappelijke voorzieningen.

GV

FINISH Programmaplan

ONTWERP

Stel een definitieve integrale voorzieningenstructuu

Start aanbestedingsprocedure indien van toepassing.

52

HAALBAA

R&D G&O MV

Projectbesluit

Bepaal uitgangspunten voor het ontwerp:

2

Herijk het totaalplaatje:

is het nodig om de opgave bij te stellen? Herhaal waar nodig stappen uit fase 1. Concretiseer de behoefte.

hoe kan de meerwaarde door functies te combineren SD geoptimaliseerd worden? Zijn de combinaties haalbaar? Wat is er MV nodig voor de realisatie? R&D

Team mv en Gemeentelijk Vastgoed maken per voorziening een GV projectplan. Deze bestaat G&O onder andere uit een R&D programma van eisen.

SD

R&D MV

Onderzoek de voorgestelde combi’s:

R&D

Verken integrale voorzieningenstructuur

SD MV R&D

MV R&D

orden? verlap?

Verken de omgeving:

hoe verhoud het te realiseren voorzieningen programma zich tot de omgeving? Wat zijn de behoeftes op het gebied van bovenwijkse voorzieningen?

MV R&D

Verken de m2:

bepaal de globale ruimte claim en verken de benodigde footprint (plint en terrein).

Verken positionering:

waar kunnen de voorzieningen een plek krijgen?

SD MV

2

ARHEID

Principebesluit

R&D

Resultaat: Inzicht in de benodigde integrale voorzieningenstructuur.

Benoem dilemma’s, onderzoeksvragen en actiepunten voor de volgende fase

Verken investeringsopgave en dekkingsbronnen:

welke investeringen zijn nodig en hoe worden deze kosten gedekt?

R&D G&O MV

R&D MV

GV

R&D G&O MV

Herijk het totaalplaatje:

P

wat zijn de ambities met betrekking tot het totaal te realiseren programma (woningbouw, werk, commercieel én maatschappelijk).

Herijk en stel de definitieve opgave voor mv vast:

is het nodig om de opgave bij te stellen? Herhaal waar nodig stappen uit fase 1.

MV R&D

R&D

Maak Bepaal het stedenbouwkundig plan of - kader: ontwikkelstrategie voor integreer de voorzieningenstructuur in het stedenbouwkundig plan. de uitvoering van de bouw van de verschillende voorzieningen.

ur vast

R&D

Legenda:

Partijen betrokken bij het nemen van deze stap:

Gebruik bij deze stap de volgende principes:

SD

Stadsdeel

Gebruikswaarde

G&O

Grond & Ontwikkeling

Belevingswaarde

R&D

Ruimte & Duurzaamheid

Toekomstwaarde

MV

Team Maatschappelijke Voorzieningen

GV

Gemeentelijk Vastgoed

Maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad

53

54

Programmaplan