4. Inventarisatie Knelpunten Gebruiksdaken.pdf

INVENTARISATIE KNELPUNTEN GEBRUIKSDAKEN KNELPUNTEN & PRAKTIJKVOORBEELDEN Multifunctionele daken, Amsterdam september 2020

INHOUDSOPGAVE 1. 2. 3. 4. 5.

© Dakdokters

Introductie Potentie groene daken Nieuwbouw (knelpunten/oplossingen) Bestaande bouw Aanbevelingen

2

INTRODUCTIE Gemeentes hebben uitgesproken ambities als het gaat om het

Met die vraag in het achterhoofd hebben Rooftop Revolution,

Dit document is vormt de samenvatting van de uitkomsten van

verduurzamen en het klimaat adaptief inrichten van de stad. Er

De Dakdokters en Metropolder Company het initiatief genomen

de workshop en is gericht aan beleidsmakers binnen de

liggen veel kansen om onbenutte platte daken multifunctioneel

om een workshop te organiseren met diverse partijen die in

gemeente Amsterdam. Het probleem dat door het

in te richten. Daarmee kan een substantiële bijdrage worden

Amsterdam met daken bezig zijn. Bij de workshop waren, naast

dakencollectief is gesignaleerd is dat er minder

geleverd aan de duurzame energie transitie, het verminderen

de organisatoren, de gemeente Amsterdam, de HvA, de VU,

klimaatbestandige daken en dakterrassen worden aangelegd

van wateroverlast en hitte stress en verbeterde biodiversiteit in

Waternet, Rappange en Arduo vertegenwoordigd en zijn

dan mogelijk is als gevolg van (soms tegenstrijdige)

de stad. De praktijk leert echter dat pandeigenaren en

marktpartijen als Van Der Tol Hoveniers, 020Groen en

gemeentelijke regelgeving.

uitvoerende partijen tegen beperking stuiten als het gaat om de

Dakterras.nl op afstand aangehaakt. Het doel van dit

In dit document presenteren we enkele voorbeelden van

realisatie van multifunctionele daken. Die beperking komen

Amsterdamse dakencollectief is om de knelpunten voor de

praktische knelpunten in de regelgeving en doen we als

veelal voort uit regelgeving, welstandnota’s, bouwbesluiten en/

realisatie van multifunctionele daken inzichtelijk te maken en

dakencollectief enkele aanbevelingen, waarmee we hopen de

of bestemmingsplannen. Allemaal zaken die door gemeente

met oplossingsrichtingen te komen. Hiermee hopen we, dat er

gemeente te prikkelen om met ons mee te denken en

worden opgelegd. Dit valt veelal niet te rijmen met de ambities

een situatie ontstaat waain het voor burgers, maatschappelijke

veranderingen door te voeren. Om zo de kansen op de daken

van een dezelfde gemeente. Kan dit niet anders?!

instellingen en bedrijven makkelijker wordt om platte daken

voor een klimaatbestendige stad te benutten!

optimaal te benutten. Goed voor de dak-eigenaren én de stad!

© Dakdokters

3

POTENTIE MULTIFUNCTIONELE DAKEN AMSTERDAM Totaal dakoppervlak 25,2km2 Geschikt 43,7% Potentie 11km2 groen (25x Vondelpark) Door de geodienst berekend aan de hand van het (maximale) percentage dakoppervlak binnen de bebouwde kom

NIEUWBOUW

BESTAANDE BOUW

Met de Amsterdamse bouwenveloppe is al veel geborgd:

Plannen voor bestaande bouw worden vaak al afgekeurd na

het dak wordt ten volle benut voor waterberging, groen, geel en rood. In de uitwerking van nieuwbouwplannen blijken er desondanks beperkende regels te zijn.

stedenbouwkundige toetsing. Hierdoor is er erg weinig ruimte om vanuit kansen te denken of het gesprek met Welstand aan te gaan over wat er WEL kan. De Welstandsnota 'De Schoonheid van Amsterdam' levert voor daken te weinig ruimte om het gemeentelijk beleid ten aanzien van vergroening en verduurzaming mogelijk te maken. Elk stadsdeel hanteert haar eigen regelgeving en vrijstellingen voor bestemmingsplan. Dit alles leidt ons inziens tot verrommeling. De potentie voor het multifunctioneel maken van Amsterdamse daken ligt voornamelijk bij bestaande bouw

© Dakdokters

(VER)NIEUWBOUW knelpunten

1. Bouwbesluit

Groene, blauwe, gele en rode daken lopen vaak tegen beperkende constructieve en/of valbeveiligingstechnische randvoorwaarden aan. Het Bouwbesluit geeft minimale eisen voor de draagkracht van het dak, die alleen zijn ge-ent op water-/sneeuw- en windbelasting.

2. Bestemmingsplan

Bestemmingsplan geeft in meeste gevallen onvoldoende ruimte om een verhoogde borstwering te maken, i.v.m. het overschrijden van de maximale bouwhoogte. Hierdoor zijn extra ingrepen nodig, zoals een hekwerk, voordat het dak multifunctioneel kan worden ingezet.

8

3. Inrichtingselementen

Inrichtingselementen met hoogte worden niet toegestaan door welstand of bestemmingsplan. Dit levert beperkingen voor het optimaal benutten van het dakvlak (bijv. PV i.c.m. pergola).

(VER)NIEUWBOUW mogelijke oplossingen

1.

Opnemen van een verhoogde minimale belasting vanuit een gemeentelijke verordening (bijv. 250500 kg/m2 permanent).

2.

Bestemmingsplan daken: borstwering kan functioneren als valbeveiliging, consistent gevelbeeld en opsluiting daktuin/waterbergend dak. De te realiseren borstwering vrijstelling geven op maximale bouwhoogte. Daarnaast bovenkant borstwering nemen als startpunt voor zichtlijnen, in plaats van dakrand.

9

3.

Toestaan pergola voor energie opwekking, in overleg ook hier met vrijstelling op de maximale bouwhoogte

BESTAANDE BOUW REGELGEVING GEEFT VERROMMELING: 1.BELEID 2.VALBEVEILIGING

© Dakdokters

11

1. BELEID 1.

Stedenbouwkundige uitgangspunten verschillen per blok/stadsdeel. Zie volgende pagina.

© Dakdokters

2.

3.

Welstandsnota is bedoeld om schoonheid te waarborgen, maar gebrek aan maatwerk veroorzaakt in veel gevallen juist verrommeling

De gemeente heeft ook de wens om een groene, klimaatadaptieve stad te maken. Hiervoor is niet alleen beleid nodig, maar ook (progressieve) regelgeving.

12

Hetzelfde dak, verschillende regelgeving per stadsdeel

13

CENTRUM Praktijkvoorbeeld Bestaande bouw

Klant wil daktuin (ruimschoots groen, weinig verharding, geen opbouw), maar wordt in een minder wenselijke situatie gedwongen.

• Geen dakterras mogelijk, omdat er een kleine helling in het dak zit (3 graden). • In de regelgeving staat alleen vermeld dat er geen hulpconstructie (om afschot te neutraliseren) gebruikt mag worden, maar niet vanaf welk afschot dit geldt • Precedent aanwezig bij buren. Pas na indien bezwaar krijgen we een goed gewogen afwijzing • Waarom is er niet een percentage opgenomen in afwijkingsbesluit bestemmingsplan?

wens klant

ingediend volgens regelgeving 17

2. VALBEVEILIGING 1.

Hekwerk aluminium vs. hout: naast elkaar geeft dit juist verrommeling, hoewel ze beide aan de regelgeving voldoen (wit of lichtgrijs). Regelgeving is niet toereikend en werkt hooguit verrommeling in de hand. Zie volgende pagina. Pagina 74 Schoonheid van Amsterdam (welstandsnota)

2.

Een hekwerk is verplicht en dit moet 50% transparant zijn. Binnen dit hekwerk mag je doen wat je wilt, zolang inrichtingselementen hier niet bovenuit steken. Een dichte plantenbak voor het hekwerk zetten valt daarmee binnen de mogelijkheden. Gevolg: nul transparantie en hekwerk verliest toegevoegde waarde (meer kosten, meer verrommeling, geen functie voor valbeveiliging meer).

14

3.

Glazen hekwerk mag niet op bestaande bouw. Hierdoor ontstaan situaties waarbij bestaande bouw met glas als thema (bijv. bij de balkonhekken), er volgens de welstandsnota ook geen glazen hekwerk mag worden toegepast. Resultaat: verrommeling. Pagina 74 Schoonheid van Amsterdam (welstandsnota)

DAKTUIN

Praktijkvoorbeeld

• Klant wil zijn dak toegankelijk maken en een echte tuin op het dak realiseren, groen (zelfs met een moestuinfunctie) en conform de rainproof maximale waterberging en slimme sturing.

• Conform stedenbouwkundige uitgangspunten zou hier een hek 2 meter van de dakrand moeten worden geplaatst. Hiermee ontstaat een ontoegankelijke zone en blijft er van het dak weinig over.

• De klant zou rondom het dak het liefst een hekwerk op de dakrand plaatsen of een plantenbak van voldoende hoogte.

• Een gesprek hierover met de gemeente is niet mogelijk. De stedenbouwkundige keurt dit af op basis van de regels voor dakterrassen. 10

AANBEVELINGEN • REGELGEVING EN VISIE OP GEBRUIK VAN DAKEN IS GEFRAGMENTEERD. Voor marktpartijen en dakeigenaren is er onduidelijkheid over de mogelijkheden op het dak. Aanbeveling is om samen met het dakencollectief de knelpunten te duiden en oplossingsrichtingen te formuleren. • IN GEBRUIKSDAKEN WORDT GEÏNVESTEERD. Gebruiksdaken daken kunnen functioneren als klimaatadaptieve daken, door de categorie 'DAKTUIN' te introduceren, waar speciale regels voor gelden. Wij stellen voor in de vergunningscriteria andere eisen te stellen aan gebruiksdaken. De gemeente kan hierbij door voorwaarden aan deze daken verbinden in de vorm van minimaal percentage groen en/ of waterberging, haar beleidsdoelen halen. Rood helpt geel, groen en blauw. • HET OPRICHTEN VAN EEN LOKET MULTIFUNCTIONELE DAKEN waar alle kennis over regelgeving gebundeld is. Marktpartijen en dakeigenaren kunnen hier terecht met hun vragen en plannen en worden direct goed geïnformeerd en/of doorverwezen naar de juiste gemeentelijke afdeling. • DE INTRODUCTIE VAN DE OMGEVINGSWET (per 1 januari 2022) vormt een natuurlijk moment om de werkwijze rond vergunningverlening voor gebruiksdaken op een andere manier in te richten. 21