4 DEF TAC advies Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJ-plas 20 08 2020.pdf

x x x

Gemeente Amsterdam

Bezoekadres Weesperplein 8

rorS XA Amsterdam Postbus 2758

rooo CT Amsterdam Telefoon r4 ozo amsterdam.nlf[AC

Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur (TAC) Retouradres: Postbus z7 58, :rooo CT Amsterdam

B & W voor deze de directie

Ruimte en duurzaamheid

t.a.v. de heer M. Bloemendaal Postbus 2758

rooo CT Amsterdam

20 augustus 2o2o Behandeld door §[1. F. Bakkum

Telefoon ozo - zSS15 4r I t5 43 secretariaatTAC @amsterdan. n I

onderwerp TAC-adviesRuimtelijktoetsingskaderNoorderlJ-plas

Geachte heer Bloemendaal,

ln de TAC-vergadering van 2l mei zozo heeft u een toelichting gegeven op het ontwerp Ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas en gevraagd om een advies als input voor de bestuurlijke besluitvorming ervan. Aangezien het gaat om een beleidskader dat de Hoofdgroenstructuur raakt is in het kadervan het planproces een advies van de Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur (TAC)vereist. Dit advies vormt een noodzakelijk onderdeel van de toetsing aan de uitgangspunten van de Structuurvisie door B&W. De TAC is gehouden haar adviezen te baseren op de richtlijnen die zijn vastgelegd in het instrumentarium voor de Hoofdgroenstructuur van de 'Structuurvisie Amsterdam 2o4o - Economisch sterk en duurzaam'. ln een eerder stadium heeft de TAC geadviseerd over Haven-Stad Groot Westerpark op :-4 augLrstus zor8 en een preadvies gegeven voor het ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas op z3

julizorg. Beleidskader

Het plangebied valt volgens de Structuurvisie Amsterdam 2o4o onder het groentype 'ruigtegebied/struinnatuur'. Bij de toetsing op inpasbaarheid worden de voor dit groentype geldende richtl'rjnen gehanteerd:

20 augustus 2o2o

Gemeente Amsterdam

TAC-advies Ruimtellk toetsingskader Noorder l..l-plas Pagina z van 8

Ëstur*trrs'§*iË*sÉt$bs**Y;q§

;:":.::::::"1ff:::.;::;,::;;:;ï:1".:::;:::fii-ï::,:ïï;ï;:;'""";ir:***"''' lielr:,,. +,, *r*xh*p".6;',tlrlq rg!*si § tqi *ar !lri!.:*i yrít *iitst:J t,l:,iq rlsd §!,:'rilir;rhg$*r '.':r::: lii!s'...:e:t"ll;:*** !91,'ig§*i-;*y--:rt,6Í1{li}Èr,nr:Jq,filn.irqiilo;,1,r,!*jlsëÍrd+l,rcrrrià§rhui r:ir,.i*i §1r:iqlirr6{lf.í +í:I*#por *'r b*f *rrJ*t L:}.1r*t: crlrtvr <** i:},.1r::lrl

Gtwen;te roneflns

i:::1:-:ilij:*-i,+1-*"s:1-ïa1ll§l* i|.1i Y*p* È*&+*r

*rit*&;r::rg

f *:,**a:-r,; *1§Èe**: è:ha*ai.ï.9J +ilií::,*i *ie

*****&+g*drr* S*{}{tr*eld**

§*n

-*

lrr;*;g1+;*rr, lé§!,1*&Ë-i-:;$ 1.:5i! i**. l+r;r;l

t(*i!l-i*l::{

èi\f a*è:*+*

i$,}; lJ::: ;:dt*' I [t+r;.rp,:.i. i]* u:6,",à.]:, a]€ té,ii§ÈaÍ**. \ -*;,*u l,!{r+' r-r r!'r;'i*,d::ix:'; 8.1l. J :'{,.J:& l'€*.è34.

fi:il'::i:ii:1-tq:'.v.'.Ë1<;ca].i"tj:igl:.;tt:*S.::-t.L:ii:ï lil:1i.S':::F:-r.,i'ï::::f:-'rii.'l,t$:"Il!1--,*.§*ls{d*i*r*ntia

l1*:q ccL:,tr$ur ri.!;li''.: lí,nriiié.rs Ita:l::-rril

ai lp".l;;; 3.$;sit fi:{'ï örlJ+:s !ui;iI.r" rt n'vi s" iàirirÍ1.11+ q'ic*iulclr*r fr.i'ri'efi s C '

'e - r!.r::!Íi-È'{.-}. t i; Àl'>-l:,:r;i .i* *1*!.*r::.r':"";í\ ll:rj;È.: 1L,*r:l l.t{i g§*i!*.aèi!il lrip**&*: e rr>*r*À**{*g*x

iri Èr:1-;*ai-'::+ ;::',!*r::,:i,gl:::,::J*:: **+.! *l

.j'jlisrllsi:!*r: *el=l*:**:::,r:**:iri+:*::ii§r++:!r:*:,'=t::i**+i:':Èi:r:Èl

...

, ;. . .^ -., -j*;'rl-

Stl',+*r*ri+.. +rÈ.iï!È*: *. !l*1.r,{i:;*"r'l:u.:' :i::l!:+.i::+r3i.j-i-,r.il.:ttrr::{.rvrrh*:-Jrri

i:f,i::.:=§:::=i:,':':.1"':i:q:-:r::::-]*i:"Y-::§-la:-L::a:i.::r:ïi-11-::,:]i-1:-.:.-:e-:a-Ll:'i:-

- -"--

Het plan

Het Ruimtelijk Toetsingskader Noorder lJ-plas geeft een ruimtelUke visie voor de komende 10 jaar waarmee de gemeente in haar rol van bevoegd gezag initiatieven en ontwikkelingen die zich in en om de plas voordoen in een juiste context kan plaatsen en beoordelen. Die context is momenteel globaal vastgelegd in beleidsdocumenten zoals de Structuurvisie zo4o en de Ontwikkelstrategie Haven-Stad. Het huidige toetsingskader met het groentype ruigtegebied/struinnatuur binnen de Hoofdgroenstructuur is naar uw standpunt onvoldoende flexibeltoe te passen in de ontwikkeling naar een parkachtige blauwgroene schakel tussen Zaanstad en Amsterdam. Dit is reden om vooruitlopend op de omgevingsvisie een specifiek toetsingskader voor dit gebied vast te stellen. Dit toetsingskader wordt bestuurlijk vastgesteld. Met de voorgestelde ruimtelijke uitgangspunten tot de periode tot 2o3o wordt niet noemenswaardig afgeweken van staand beleid, zoals dat is vastgelegd in de Structuurvisie Amsterdam Economisch Sterk en Duurzaam uit zon en de daaraan gekoppelde aanvullende toetsingskaders zoals de Windvisie uit 2o12. Dit toetsingskader vormt tevens input voor de Omgevingsvisie. De Noorder lJ-plas is een omvangrijk groengebied tussen Amsterdam-Noord, Zaanstad en Oostzaan, ten westen van de Coentunnel in de oksel van de Aro en A8. De plas is een voormalige

zandwinput voor de aanleg van de Rijkswegen en woonwijken. Het is een van de ontwikkelgebieden van Haven-Stad Amsterdam. ln de in december zotT vastgestelde Ontwlkkelstrategie Haven-Stad is het gebied aangewezen als eén van de twee grootstedelijke stadsparken van Haven-Stad, samen met het Groot Westerpark aan de zuidzijde van het lJ. De betekenis van de Noorder lJ-plas komt met de geleidelijke transformatie van de Cornelis Douwes bedrijventerreinen en de Achtersluispolder in een totaal ander licht te staan. De Ontwikkelstrategie Haven-Stad bestempelt de plas daarom als een groenblauw verbindend park tussen de geplande grootschalige ontwikkelingen in Amsterdam en Zaanstad. ln plaats van een ontoegankelijke zone wordt het een aantrekkelijke route met een groots uitzicht. Uniek door de ligging direct aan het Noordzeekanaal en uniek omdat het een nieuwe groene scheg kan zijn tussen beide steden. De hogere stedelijke dichtheden die met de transformatie van de omliggende bedrijventerreinen beoogd worden, geven veel betekenis aan de groenblauwe long die de Noorder lJ-plas hierbinnen kan zijn.

Gemeente Amsterdam

20 augustus 2020

TAC-advies Ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas Pagina 3 van 8

De A8 en A1o vormen een belangrijke barrière voor de bereikbaarheid van de Noorder U-plas. De

enige autoverbinding ligt aan de noordzijde en geeft toegang tot de woonboten langs Zijkanaal H. De plas en zijn oevers zijn verder niet ontsloten voor auto en fiets, en alleen wandelend te bereiken via struin- en olifantenpaden. Ten noorden van de plas ligt een busroute en een fietsverbinding; de recreatieve snelfietsroute Dam tot Dam. Aan de westzijde ligt e.en lint van woonboten met voortuinen aan een straat die doodloopt. De weg komt uit op een stukje van de oude zeedijk met een autoweg. Het gebied bevat een paar opmerkelijke gebruiksfuncties: een stoomgemaal, een gronddepot - deze zal nog vier jaar in het gebied blijven en dan worden ontmanteld -, hoogspanningskabels die aan de zuidzijde de grond in gaan en een kleine buurtspeeltuin. Grenzend aan de Noorder lJ-plas langs de andere zijde van de Aro liggen de gebieden die beheerd en ontwikkeld worden door NoordOogst, een stadslandbouwproject als basis voor allerlei voorzieningen daaromheen. Het Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJ-plas, 2o2o-2o3o biedt mogelijkheden voor nieuwe ontwikkelingen die nodig z'rjn en consolideert en verbetert de belangrijke waarden in het gebied.

Het heeft een blikveld van ro jaar wat, gezien de groeiverwachting van Haven-Stad, naar verwachting het kantelpunt tussen een relatief onbekend gebied en een intensief stadspark zal zijn.Zo wordt een kwalitatief hoogwaardige basis voor de toekomst gewaarborgd met passend gebruik voor Amsterdammers en hun buren. De routing van de Dam tot Dam fietsroute en de ligging van de fietsbrug over het Zijkanaal H, de aantakking op het fietsnetwerk in Amsterdam en Zaanstad is verder uitgewerkt. Er moet worden voorgesorteerd op het beëindigen van de grondwerken van de Grondbank in zoz3. Er wordt sturing gegeven aan waar het beste windmolens en zonnepanelen kunnen worden gesitueerd. In principe eerst langs de infrastructuurbundelvan de rijkswegen, en in de laatste instantie op de plas zelf die bij voorkeur een open karakter moet houden. De Noorder lJ-plas vormt in de concept Regionale Energiestrategie Noord-Holland Zuid (RES NHZ) één van de 7 zoekgebieden voor windturbines en zonne-energie (conform Windvisie zorz).ln februari zozo heeft B&W ingestemd met als het Amsterdamse aandeel duurzame energie in de concept RES NHZ 5o MW door windenergie en 35o MW door zonne-energie.

Om de Noorder lJ-plas nu al een buurtfunctie te kunnen geven voor de omliggende buurten, is het wenselijk om een ontmoetingsplek aan de plas te maken. De huidige plek van de Grondbank wordt als meest geschikte locatie hiervoor beoordeeld: het is al ontsloten, goed bereikbaar per fiets en openbaar vervoer en met een gunstige zonligging aan het water. De beoogde invulling is een maatschappelijk culturele bestemming die activiteiten mogelijk maakt zoals (natuur)educatie, kunst makgn, klimaatneutraal uitgevoerd of als thema voor een circulaire werkplaats, of gericht op gezondheid, en gerlcht op prettig verblijven bijvoorbeeld aangevuld met kleinschalige horeca. Richting verdere toekomst van 2o4o en buiten de scope van dit toetsingskader is de Noorder lJplas zowel de groene long in het stedelijke milieu van ZaanlJ als de infrastructurele schakeltussen het Amsterdamse en Zaanse deel van het plangebied. De verwachting is dat de dynamiek van de verstedelijking zich aan de zuidzijde van de plas doorzet, en dat daar in combinatie met een hoogwaardig openbaar vervoerverbinding met Zaanstad een meer stedelijk gebruiks? vorm krijgt. De Structuurvisie zo4o anticipeert hier ook op met de aanduiding van een metropolitane plek aan de Noorder lJ-plas, bijvoorbeeld in de vorm van een stedelijke culturele voorziening zoals een museum.

ln dit kader zijn verkenningen gedaan voor de tracékeuze voor een metro, stadstram of bus verbinding met een doorsnijding van de plas. Dit vraagt om een slimme fasering van de ontwikkelingen rondde Noorder lJ-plas. Het is een gevoelig gebied waar ontwikkelingen in

Gemeente Amsterdam

20 augustus 2o2o

TAC-advies Ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas Pagina 4van 8

aanvang bij voorkeur stapsgewus en in bescheiden omvang plaats moeten vinden. Vandaar dat gekozen is voor een korte en middellange termUnvisie voor wijze van activering, door een zelfbewuste typering van wat dit gebied is en het uitsluiten van (stadsrand)ontwikkelingen zonder toegevoegde waarde voor het gebied. De volgende ruimtelijke uitgangspunten gelden op basis van het bovenstaande voor het Ruimtelijk toetsingskader: r. Het water beleven: De grootte van de plas en het uitzicht richting Noordzeekanaal en haven zijn uniek. Vooral de noordoever, waar nu de Grondbank gesitueerd is, kan een mooie openbare plek worden met een strand en een kleinschalige horecavoorziening; z. De natuur verder ontwikkelen: Het ondieper maken van de waterbodem langs de oostelijke oevers wordt afgemaakt. Dit ter verbetering van waterkwaliteit met meer mogelrlkheid voor vis-paaiplaatsen en waterplanten op deze ondiepe plekken, die tevens voor waterzuivering moeten gaan zorgen. Het struinnatuurgebied met Schotse Hooglanders kan worden vergroot aan de noord- en oostzijde, alsmede het fiets- en wandelnetwerk daar door- en omheen;

3. Het wandel en fietsnetwerk uitbreiden: een dam tot dam fietsroute door de Noorder lJ-plas (op middendam die noord en

.

zuidzijde van de plas scheidt)

.

een extra wandelroute, zie vorig punt, aangevuld met een houten watervlonder langs de

zachte oostoever als aantrekkelijke noord-zuidverbinding langs de plas.

.

een Hoogwaardig Openbaarvervoersverbinding tussen Zaanstad en Amsterdam via de

Noorder lJ-plas, eveneens op de middendam. 4. De toegankelijkheid vergroten: toevoegen van meer en mooivormgegeven ingangen van het park, aansluitend op het fiets- en wandelnetwerk; 5. Het verblijven versterken: Publieke plek aan de plas: zandstrand (mogelijk zwemmen), cultuur & ontmoeting,

o

kleinschalige horeca, educatief jong & oud

o Route langs het water: plek voor wandelen en verblijven langs de waterkant . Middendam: optimale waterbeleving met bankjes, informele speelplek voor de woonbuurt

o Publieke plek aan het lJ: vr'rj uitzicht op Amsterdam en de, Achtersluispolder, picknickplaats en informatie over het gebied

.

Hoogteverschillen: uitzicht over de plas, mogelijkheid tot uitbreiding in noordwestelijke

richting langs A8. i

Multifunctionele publieke plek Waar nu de Grondbank is gesitueerd kan na vertrek van de Grondbank vanaf 2023 een publieke plek ontstaan. Deze plek is goed ontsloten voor fiets- en busverkeer en prachtig gepositioneerd aan de kop van de plas. ln combinatie met een zwemstrand is het een ideale plek voor recreëren en ontmoeten, mooi op de zon gelegen. Met de Grondbank wordt ingezet op het extra afschermen van de A8 door uitbreiding van de zandheuvels tegen de A8 aan. Zo kan een luwe ligging van de verblijfplek worden gerealiseerd en de verkeersbundel aan het zicht worden onttrokken. De hoofdingang van de Noorder lJ-plas kan voorlopig ook op deze locatie worden gesitueerd. Deze publieke plek kan een aanvullend programma krijgen al dan niet van tijdelijke aard. Te denken valt aan kleinschalige horeca met terras in combinatie met werkruimtes (kunst of ambacht), sociale ontmoetingsplek, educatie centrum, gericht op sociaal-maatschappelijke thema's, natuur- en duurzaamheidseducatieprojecten, en wellicht een cultureel programma, Dit alles kleinschalig met oog voor harmonie en in balans met de groene omgeving.

Gemeente Amsterdam

20 aUgUSIUS 2020

TAC-advies Ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas Pagina 5 van 8

Balkon aan het lJ Aan de zuidzijde van de Noorder lJ-plas is de relatie met de dynamiek van de stad het grootst, zowel in afstand als visueel. Om dit te versterken kan extra ruimte ingezet worden om dit te beleven, in de vorm van een "balkon" (houten terrassen, zitplekken in de vorm van een tribune) en bijvoorbeeld een uitkijkpunt alsmede een tweede en derde entree naar het park vanuit Amsterdam en Zaanstad. ln de toekomst zal de veranderende siad hier het duidelijkst waarneembaar zijn, mede door de komst van een HOV-lijn en de verandering en verdichting van de Achtersluispolder en de Cornelis Douwes bedrijventerreinen binnen Haven-Stad. Aan deze zijde van het park ontstaat in de toekomst de mogelijkheid voor het vestigen van een stedelijke voorziening zoals een museum. Het uitzichtpunt aan de zuidelijke oever biedt een totaal zicht op het Noordzeekanaal richting westen en het lJ richting oosten. Dit is een plek voor een b'rjzondere markering van de lJ-oeverontwikkelingen.

Advies Op grond van de door u verstrekte informatie (ontwerp Ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas 2o2o-2o3o, maart zozo) constateert de TAC dat het Ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas niet inpasbaar is in de Hoofdgroenstructuur, om drie redenen. De eerste is dat het voorgestelde beleid minder dan het bestaande beleid bescherming biedt aan

wat het beoogt te beschermen. De tweede is dat het voorgestelde beleid ruimte biedt aan initiatieven, in het bijzonder de publieke openbare plek op de noordoever, die strijdig zijn met het bestaande beleidskader. Dat leidt 'automatisch' tot een negatief advies van de TAC. De derde is dat in onvoldoende mate wordt afgebakend wat in ieder geval als niet wenselijke ontwikkelingen moet worden beschouwd om het unieke karakter van het gebied als bijzonder struinnatuurgebied te waarborgen. We zijn van mening dat het Ruimtelijk toetsingskader is opgesteld met een scherp oog voor de kwaliteit van het gebied en bewust van de dynamiek die in en rond het gebied speelt. De Noorder lJ-plas kent vanuit de geschiedenis al een bijzondere en grote ruimtelijke dynamiek. Ontstaan door een rgde eeuw dijkdoorbraa( vervolgens ingepolderd en in de jaren 7o-8o weer uitgegraven voor dijklichamen van de Aro. Nu ligt het er als een ge'Ísoleerd onontdekt groenblauwe parel die wacht om wakkerte worden gemaakt. De vraag is welke ruimtelijke opgave we de plas richting zo5o willen meegeven. Dat vraagt om een zorgvuldige afweging. De TAC onderkent de grote stedelijke dynamiek in de directe omgeving en onderschrijft de

stelling dat het gebied in de toekomst als een belangrijke schakel zal kunnen fungeren om Zaanstad met Amsterdam te verbinden. Bovendien zal het in het kader van Haven-Stad één van de twee parken van formaat z'rjn. Dat vraagt om een visie op de wijze waarop de activering dient plaats te vinden. Wel benadrukken we dat die groeiende verstedelijking een lange looptijd zal hebben en de omvang vooralsnog beperl« zal blijven. De initiatieven die zich nu aandienen lijken meer algemeen van een stadsrandorde dan dat ze voorsorteren op de stedelijke potentie van de Noorder lJ-plas zelf. Helaas zien we ook elders dat de leegte en ruigte van dit groentype aanleiding lijken te zijn om als afuoerputje voor initiatieven te dienen. ln de ontwikkeling van het gebied schuilt een gevaar, namelijk het verlies van het unieke karakter van dit gebied als struinnatuur, zeker als het tempo vooruit loopt op de transformatie van de omliggende gebieden. Het gebruik van de term en het groentype stadspark voor een toekomstig wensbeeld én in het bijzonder voor de overgangsperiode daarnaar toe venrroordt kernachtig dit potentiele gevaar. Een kanttekening die de TAC daarom plaatst: vanuit het Hoofdgroenstructuurbeleid geredeneerd is er geen urgentie voor een apart toetsingskader voor dit gebied vooruitlopend op de omgevingsvisie.

Zeker ook omdat de ontwikkelstrategie voor de komende ro jaar is, een periode waarin de stedelijke ontwikkeling in de directe nabijheid nog slechts in beperkte mate op gang zal komen. De TAC is

Gemeente Amsterdam

20 augustus 2020

TAC-advies Ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas Pagina 6 van 8

blij te zien dat haar preadvies in deze is overgenomen en een fasering is ingebouwd. De uitgangspunten voortoekomstige ontwikkeling zijn grotendeels behoud en uitbreiding van de bestaande struinnatuur, plus het toegankelijk en beleefbaar maken er van: water beleven, natuur

ontwikkelen, routing uitbreiden, toegankelijkheid vergroten, verblijven versterken. De kern van ons advies is dat het huidige groentype en toetsingskader het gebied beter

beschermen dan dit voorliggende ontwerp toetsingskader. Met eèn apart toetsingskader wordt het gevaar van onwenselijke, elders uit te plaatsen, functies eerdervergroot dan verkleind. Bijkomend is dat het Ruimtelijk toetsingskader niet concreet genoeg is om als toetsingskader te gebruiken. Het gevaar bestaat daarmee dat naast wenselijke ook onwenselijke initiatieven hier zullen landen. Een gevaar voor de Hoofdgroenstructuur waar de TAC als basistaak op heeft te attenderen. Als het wenselijk is om een toetsingskader te maken, dan is de absolute voonvaarde dat er een plafond wordt ingebouwd. Het groentype'Struinnatuu/ kan nog tien jaar mee in het gebied en is juist de grote kwaliteit hier. De openheid rond het water en de ruigte van de oevers geven het gebied een eigen identiteit die ook op termijn behouden dient te blijven. Daarom moet bepaald worden welk karakter de Noorder lJ-plas en het park moeten gaan krijgen en of deze langzaam qua groentype van ruigte/struinnatuur naar stadspark kan transformeren. Waar de afgelopen jaren beleidsmatig bewust is ingezet op natuurontwikkeling in dit park - en de TAC de initiatieven die zich aandienden ook strikt heeft getoetst vanuit regels verbonden aan het groentype struinnatuur/ruigtegebied komt de nadruk nu meer op recreatieve activatie te liggen.

De TAC ziet het in dat kader als een uitdaging om binnen de huidige typering te kijken wat er mogelijk is. Dat is anders dan de ambitie in de Haven-Stad visie, al wordt ook daar ingezet op een stapsgewijze aanpak. We beschouwen deze strijdigheid als een opgave voor de omgevingsvisie om duidelijkheid te scheppen in welk tempo de ontwikkeling in die richting wenselijk wordt geacht, aangezien dit mede bepalend is voor de groentypering die hier bij herijking van de Hoofdgroenstructuur aan meegegeven dient te worden. Het niet noemenswaardig wijzigen ten opzichte van staand beleid voor de periode tot 2o3o roept bij de TAC vraagtekens op omdat er ook verdergaande ingrepen opgesomd worden bij de 5 ruimtelijke uitgangspunten. ln het voorliggende ontwerp toetsingskader lijkt een keuze te zijn gemaakt tot activering binnen het groentype struinnatuur/ruigtegebied. De TAC ondersteunt dit. Daarentegen worden op meerdere plekken in het document doorkijken gegeven richting verdere toekomst waarbij ingezet wordt op doorontwikkeling naar een stadspark en verdergaande initiatieven. Dit schept verwarring over wijze van interpretatie van het toetsingskader.

Ervan uitgaande dat alle specifiek genoemde functies/acties in hoofdstuk 6 als inpasbaar worden aangemerkt binnen het Ruimtelijk toetsingskader, concludeert de TAC dat een gedeelte hiervan niet inpasbaar is in het bestaande toetsingskader of om een nadere afbakening vraagt wil het als toetsingskader kunnen fungeren. Het behoud van ruigte als de gebruiksdruk toeneemt, vraagt om duidelijke keuzes over wat waar kan gebeuren. Het ontwerp en inrichting kunnen sturing geven waarbij water of vlonders op het water en reliëf - als restant van de Grondbank - een belangrijke rol kunnen spelen. We missen daarbij een verwijzing naar het huidige recreatieve gebruik met honden uitlaat/ struingebied / motorcross en hoe dat een plek krijgt of juist wordt tegengegaan. Een deel van het voorgestelde programma is niet verenigbaar met wat er vanuit het vigerend beleid hier mogelijk is. ln een eerder stadium heeft de TAC bij het bestemmingsplan heel strikt getoetst aan struinnatuur/ruigtegebieden en een strand en bijbehorende voorziening niet inpasbaar benoemd. Vanuit de ambitie en deze locatie zou het gemeentebestuur kunnen redeneren dat een strand inpasbaar is en daarbij behorende kleinschalige voorziening. Kleinschaligheid is in deze context cruciaal, een werkfunctie en doorontwikkeling naar grootschaligere ontwikkeling zijn wat de TAC betreft uitgesloten. Dat geldt ook voor een museum.

Gemeente Amsterdam

20 aUgUStUS 2020

TAC-advies Ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas Pagina 7 van

I

Doorontwikkeling van fietsroute over middendam naar HOV is evenmin inpasbaar. Destijds is het een bestuurlijke keuze geweest om een fietsverbinding over de middendam mogelijk te maken, beredeneerd vanuit de maatschappelijke meerwaarde van deze verbinding. Vanuit de ambitie met dit gebied geredeneerd is deze Dam-tot-dam route een te ondersteunen keuze. Doorontwikkeling naar een hoogwaardige openbaarvervoersverbinding in de vorm van een metro, tram of busverbinding is van een totaal andere orde, Dergelijke infrastructurele ingrepen zijn volgens het vigerende Hoofdgroenstructuurbeleid niet inpasbaar, noch binrien het groentype struinnatuur, noch binnen het groentype stadspark. Het is aan het bestuur om te beslissen over de wijze waarop en locatie van een dergelijke infrastructurele doorsnijding van de Noorder lJ-las om de bereikbaarheid tussen Zaanstad en Amsterdam te vergroten of deze richting herijking uitte sluiten van de Hoofdgroenstructuur. De keuze voor een dynamische zuidzijde rond de kleine plas sluit het best aan bij de aangrenzende stedelijke ontwikkeling van Zaanstad en de lJ-oevers en biedt de mogelijkheid voor een rustiger achterland noordwaarts. Met de locatie van de Grondbank als publieke bebouwde plek met allerlei voorzieningen wordt echter ook, of mogelijk zelfs juist, de noordzijde geactiveerd.

Vanuit bereikbaarheid van de locatie overigens een logische gedachte. De mate waarin activering plaatsvindt, is daarmee bepalend voor de mate waarin het conflicteert met het unieke karakter van de struinnatuur.

Programmering van voorzieningen is cruciaal om keuzes te maken passend bij het unieke karakter van het gebied en bij de toekomstige ontwikkeling. Datvraagt om een zelfbewuste typering van wat dit gebied is en het uitsluiten van meer algemene stadsrandontwikkelingen zonder toegevoegde waarde voor het gebied. ln het voorliggende ontwerp toetsingskader is hiertoe een aanzet gedaan, maar door de TAC als onvoldoende beoordeeld om als toetsingskader te kunnen vigeren. De tijdens de inspraak voorgelegde dilemma's zijn daarvoor illustratief. Het toetsingskader geeft slechts in beperkte mate sturing aan deze in de dilemma's geschetste keuzes qua programmering. Naast wenselijke ontwikkelingen zullen er ook onwenselijke ontwikkelingen op dit gebied afkomen. We adviseren het ruimtel'rjk toetsingskader verder aan te scherpen door plafonds in te bouwen van wat er niet kan. Uit onze ruime praktijkervaring attendeert de TAC op de grote creativiteit van initiatiefnemers die visieonderdelen als'een balkon'en 'metropolitane plek' oproepen. Deze zijn voor meerdere interpretaties vatbaar.

Daarbij zou je bij voorkeur niet in functies moeten denken, want je kunt nooit overzien wat er allemaal op de Noorder lJ-plas af gaat komen aan initiatieven, maar meer in de zin van concrete aanscherpingspunten: - de bebouwing blijft beperkttot.....(qua omvang en locatieaanduiding) - geen overnachtingsmogelijkheden - geen grootschalige activiteiten en voorzieningen - geen motorboten (alleen elel«risch vanuit duurzaamheid en ecologie) - geen doerbraak naar kanaal mogelijk maken - geen terreinuitgifte aan particuliere initiatiefnemers De TAC erkent dat de Structuurvisie nog geen rekening hield met de duurzaamheidsopgave en

initiatieven die daar op dit moment uit voortvloeien. ln die zin is er behoefte aan visievorming hierop, maar dat geldt voor al het groen in en om de stad, niet specifiek voor de Noorder lJ-plas. Windturbines gelden volgens de algemene richtlijnen over inpasbaarheid als niet inpasbaar met uitzondering van de uitwerkingsgebieden windenergie, waarbij partners uit de metropoolregio zullen worden betrokken. De Noorder lJ-plas is in de Windvisie (zorz) benoemd als uitwerkingsgebied. Hoewel de TAC geen directe zeggenschap heeft in deze, staat ze op het standpunt dat bij de afweging de ambitie voorop dient te staan om ter plaatse een recreatieve ontwikkeling mogelijk te maken. ln casu lijkt het omgekeerde het geval en krijgt het gebied aan de voorkant een serieuze duurzaamheidsopgave mee. Deze was in 2012 nog niet zo nadrukkelijk in beeld. De wijze van situering en uitvoering zullen medebepalend zijn voor de vraag of de

20 augustus 2o2o

Gemeente Amsterdam

TAC-advies Ruimtelijk toetsingskader Noorder lJ-plas Pagina B van 8

duurzaamheidsopgave verenigbaar is met de recreatieve opgave. Op het moment dat deze vanuit stedelijk perspectief resulteert in een ja, vraagt de TAC aandacht voor de impact van windturbines op omliggende (toekomstige) voorzieningen en een goede landschappelijke inpassing van de windturbine(s), zodat ze een logisch onderdeel worden van het landschap in plaats van de beleving van horizonvervuiling. Ten aanzien van zonne-energie doet het Hoofdgroenstructuur toetsingskader geen uitspraken, evenmin over zonne-energie op het water. Ook hiervoor geldt dat de wijze van situering, omvang en uitvoering medebepalend zijn Voor de vraag of inpassing verenigbaar is met de recreatieve opgave en de opgave van het behoud van het stru innatu u rkara kter. Bij 'natuur ontwikkelen'gaan het in het ontwerp toetsingskader alleen over het landdeel- niet het

water. De verondieping wordt benoemd als maatregel om water te zuiveren - maar de plas had van oudsher het aller helderste water van Amsterdam. De toename van de biodiversiteit leidt tot meer van wat we in onze omgeving al hebben, en gaat ten koste van de aanwezigheid van (in onze omgeving) zeldzame brakwatersoorten - dus een afname van biodiversiteit. De TAC waardeeft het zeer dat ze haar input in dit stadium mocht leveren en blrjft graag actief

betrokken bij het vervolgtraject als het gaat om concrete initiatieven voor het gebied. We zijn benieuwd naar de status die dit toetsingskader krijgt en of dit een specifiek toetsingskader wordt ter verfijning van het vigerende Hoofdgroenstructuurbeleid, waar de TAC ook aan dient te gaan toetsen of wordt het verdisconteerd in actualisatie Hoofdgroenstructuur / Omgevingsvisie? De TAC wordt graag binnen een termijn van drie maanden ge'informeerd hoe met dit negatieve advies wordt omgegaan.

Hoogachtend, ,.'ï'-)

<-, . L'e4-.<-

'-, -:- l::-i

t rlLt /'--;-' .

Dr. M.C. van Schendelen

Voorzitter Technische Adviescommissie H oofdg roenstructuur

Secretaris TAC