4. Bijlagen Omgevingseffectrapport Schinkelkwartier.pdf

9

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Parkwal, groenstructuur en watersysteem Om het gebied af te schermen van het verkeers­­ geluid komen er geluidwerende voorzieningen. Langs de A10 zijn dat geluidsschermen en afschermende bebouwing. Aan de zuidzijde langs de A4 is dat een aarden parkwal van circa 80 meter breed. Deze parkwal houdt niet alleen het geluid op afstand, maar kan ook dienst doen als grondberging, ondergrondse parkeerruimte, recreatiegebied en ecologische verbinding. In het talud van de wal is ruimte voor vrijstaande gebouwen, die in hetzelfde ritme staan als de kantoorpanden van het bestaande Rieker Business Park. Naast de parkwal kent het plan ook een groene zone langs de spoordijk met ruimte voor spelen,

Bijzondere plekken met beschutting De ruimtelijke inrichting van Schinkelkwartier moet een antwoord geven op de versnippering door wegen, spoorlijnen, dijken en viaducten. Tegenover het geweld van de zware infra­ structuur bestaat behoefte aan binnenruimte; een interieur dat naast beschutting ruimte biedt voor verblijf en contact. Daarom zijn per deelgebied centrale plekken ontworpen, afgestemd op de locatie en het daar geplande programma. In Schinkelhaven wordt het hart de bestaande havenkom, in Riekerpark het centrale park met een winkelcentrum en in Nieuwe Meer twee stadspleinen op strate­gische locaties. Al deze bijzondere plekken zijn bereik­ baar en verbonden via de Nieuwe Sloterweg.

Clustering van voorzieningen Voor 22.000 bewoners en 45.500 werknemers is op basis van de Amsterdamse referentienor­ men een breed scala aan voorzieningen nodig waarvan de ligging moet zijn afgestemd op de aanwezige milieubeperkingen. Voor het winkelen krijgt Schinkelkwartier een centraal buurtcentrum in het deelgebied Riekerpark. Daarnaast blijft er langs de hoofdroutes voor het autoverkeer ruimte voor een compacte vorm van perifere detailhandel waar bouw­ markten een plek kunnen krijgen. De maat­ schappelijke voorzieningen liggen meer verspreid over de deelgebieden, vooral langs de Nieuwe Sloterweg. Deze voorzieningen zijn meestal geclusterd rond de bijzondere plekken.

Klimaatadaptatie en natuur Met de nieuwe inrichting van het landschap biedt Schinkelkwartier maximale kansen voor biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Door de uitbreiding van het watersysteem ontstaat extra berging van regenwater, een betere waterkwali­ teit en voldoende drooglegging. Nieuwe groen­ gebieden, zoals de parkwal, de groenzone langs het spoor en het centrale park, dragen bij aan het beheersen van de temperatuur en het versterken van ecologische verbindingen.

In het plan houden we rekening met ruimte voor indoorsport, zoals fitness, padel of zaalvoetbal. Daarnaast moet er ook ruimte zijn voor buitensport. Voor hardlopen, urban sports en informele sport bieden de parken voldoende ruimte. Samen met groengebieden zorgen sportfaciliteiten en speelplekken in de openbare ruimte voor een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen.

Voorbeelduitwerking deelgebieden Binnen het stedenbouwkundig kader kunnen de bestaande deelgebieden worden getrans­ formeerd tot sterke stedelijke milieus met een eigen identiteit. We onderscheiden zes deel­ gebieden. Verschillende ­deel­gebieden in Schinkelkwartier.

De Plantijn

Spoorzone

A10 West

Aalsmeerplein

Grote bouwblokken met groene binnenterreinen In veel deelgebieden ligt de ruimtelijke structuur al vast, daarbinnen vinden vooral invuloefeningen plaats. In het hart van Schinkel­k wartier, in Riekerpark, Sloterstrip en Nieuwe Meer Oost, is echter ruimte voor een eigen typologie. Deze typologie wordt vooral bepaald door de aanwezigheid van het vliegverkeer, waardoor de bouwhoogte is beperkt. Dat vraagt om een concept waarin met relatieve laagbouw toch een hoge dicht­ heid wordt bereikt. Dat kan alleen door uiterst efficiënt met de ruimte om te gaan. De openbare verkeersruimte wordt daarom beperkt, zodat er ruimte over blijft voor grote

Aletta Jacobslaan

Vlaardingenlaan

Sloterstrip

l

Focus op openbaar vervoer Goede OV-verbindingen met stad en regio zijn voorwaardelijk voor het beperken van het autoverkeer. Het openbaar vervoer krijgt daarom een impuls door de ingang van het metrostation Henk Sneevlietweg naar het zuiden te verplaatsen, waardoor het veel meer reizigers trekt en goed aansluit op de Nieuwe Sloterweg. Op termijn komt er ook een tramof busverbinding naar het centrum. Voor de inpassing van een tram reserveren we extra ruimte in de groene middenberm van de Henk Sneevlietweg. Verder blijft er ruimte voor de verlenging van de Noord/Zuidlijn met een station bij de Johan Huizinga­laan. Op kortere termijn komen er nieuwe busverbindingen over bestaande wegen, zoals een buslijn van Schiphol naar Schinkelhaven.

Het watersysteem wordt uitgebreid en verbon­ den met de stad door nieuw oppervlaktewater toe te voegen en de Westlandgracht door te trekken naar de havenkom in Schinkelhaven. Hierdoor ontstaat een robuust systeem met ecologische potentie. In het noorden van Schinkelkwartier volgt het de geometrie van Amsterdam Nieuw-­West. In het zuiden heeft het een landschappelijk karakter dat aansluit op de parkwal.

Voor georganiseerde buitensport zetten we in op het gefaseerd realiseren van georganiseerde buitensport binnen en buiten het plangebied. We realiseren een deel van de georganiseerde buitensport in Schinkelkwartier in de vorm van compacte en intensief te gebruiken sport­ velden. In de nabijgelegen sportparken Sloten en Sloten-West is capaciteit en ruimte om een belangrijk deel van de opgave van Schinkel­ kwartier op te vangen. Ook verkennen we de mogelijkheden voor buitensport in Landschaps­ park De Oeverlanden.

samengestelde bouwblokken met groene binnenterreinen. Zo ontstaat er contrast tussen bruisende stadsstraten en luwe binnenruimten. Een combinatie van reuring, ruis en rust.

inke

De hoofdinfrastructuur voor de auto wordt gerespecteerd, maar ook opnieuw ingericht zodat er stadsstraten met adressen en verblijfs­ kwaliteit kunnen ontstaan. Binnen de deel­ gebieden is de rol van het autoverkeer beschei­ den door een beperkte toegankelijkheid, een beperkt aantal parkeerplaatsen (maximaal 0,3 parkeerplaatsen per woning) en een aan­gepaste snelheid.

sporten, rennen en fietsen. Ook komen er een centraal gelegen park in het deelgebied Riekerpark en een oeverpark langs de Schinkel. Met het plan voldoen we ruimschoots aan de Amsterdamse referentienorm voor groen. We gaan zorgvuldig om met de aangewezen hoofdgroenstructuur en ecologische structuur. De begraafplaats Huis te Vraag wordt ­onderdeel van het oeverpark en blijft een plek voor rust.

Henk Sneevlietweg

Nieuwe Meer West A4

Sch

Schinkel tussen de Generaal Vetterstraat en de Laan der Hesperiden ook verbonden met stadsdeel Zuid en het centrum. Het ontwerp voor de aanlandingen van de fietsbrug vraagt om een zorgvuldige inpassing. Langs de Nieuwe Sloterweg komen winkels, maatschap­ pelijke voorzieningen en een aantal bijzondere plekken.

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Johan Huizingalaan

10

Schinkelhaven

Nieuwe Meer Oost

Olympisch Stadion

Riekerpark

Schiphol Zuidas

De Oeverlanden

Nieuwe Meer

A10 Zuid

11

12

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Schinkelhaven Een makersdistrict met industriële panden en nieuwe gebouwen, aansluitend op de structuur van de Hoofddorpplein- en Stadionpleinbuurt. Hier is een kleinschalige mix aanwezig van creatieve en productieve bedrijven, die stap voor stap samengaat met de ontwikkeling van woningbouw. Industrieel erfgoed wordt gerespecteerd en de schaal en hoogte van de gebouwen blijven beperkt. De centrale plek van het gebied is de havenkom, die wordt uitgebreid met verblijfsplekken en horeca in de zon.

voedingsbodem voor innovatie vormen met startups en broedplaatsen. Gemengd met wonen en voorzieningen, zodat er altijd leven is op straat. Ontmoeting en interactie staan centraal. Nieuwe Meer Oost en Nieuwe Meer West vormen samen het nieuwe innovatie­district van Amsterdam. De Plantijn Een zorgcampus met gebouwen in een parkach­ tige omgeving en een voorzieningenaanbod op lokaal en nationaal niveau. Met ruimte voor nieuwe combinaties van wonen met zorg en medische voorzieningen.

Sloterstrip Een langgerekte strook met grote vrijstaande gebouwen tussen de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en de Henk Sneevlietweg, die de buurten in de omgeving met elkaar verbindt. Hier is ruimte voor stadsverzorgende voor­ zieningen, zoals scholen, compacte bouw­ markten en andere functies die profiteren van de goede bereikbaarheid. De bouwblokken behouden hun dubbele oriëntatie.

Ontwikkelstrategie De ontwikkelstrategie voor Schinkelkwartier sluit aan op de uitgangssituatie van een gefrag­ menteerd gebied, waarin ontwikkeling vrijwel alleen mogelijk is als erfpachters, private eige­ naren en ontwikkelaars investeren. Voor initiatieven en plannen moet daarom ruimte op maat worden gemaakt in samenwerking met private partijen. Het stedenbouwkundig kader is daarbij geen statisch eindbeeld, maar een dynamisch en richtinggevend kader. Het biedt volop ruimte voor nieuwe inzichten en initia­ tieven en heeft voldoende wendbaarheid in programma, schaal en tempo. We regisseren waar het moet en faciliteren waar het kan.

Riekerpark Het kloppend hart van Schinkelkwartier met gemengde functies rondom een centraal gelegen park. Hier komen buurtwinkels, scholen en maatschappelijke voorzieningen voor de hele wijk. Het groen in deze buurt is beeldbepalend en biedt alle ruimte voor sporten, spelen en ontmoeten.

Om initiatieven te kunnen faciliteren is het volgende nodig: • Het realiseren van een robuuste groen­- en waterstructuur, goede verbindingen en de noodzakelijke voorzieningen om het geluid te weren.

Nieuwe Meer Oost en Nieuwe Meer West Een economische hotspot waar toonaan­gevende bedrijven en instituten samenkomen en een Nieuwe Meer West Entreegebied De Oeverlanden Schinkelkwartier in vogelvlucht.

Nieuwe Meer Oost

Riekerpark

Schinkelhaven

De Plantijn

Sloterstrip

Het scheppen van juridisch planologische ruimte voor transformatie door dezonering van bedrijventerrein Schinkelhaven en op maat vastgestelde nieuwe bestemmings­ regelingen. • Gemeentelijke investeringen in de openbare ruimte en het verkeer, inclusief de aanleg van nieuwe infrastructuur en verlegging van kabels en leidingen. •

Fase 1 Verkenning

•

De mogelijkheid om actief te verwerven waar dat nodig is voor het realiseren van openbare ruimte, een compleet woon­ programma of noodzakelijke maatschap­ pelijke voorzieningen.

Daarbij kunnen per deelgebied, afhankelijk van de eigendomssituatie, ook verschillende deelstrategieën nodig zijn.

Fase 2 Haalbaarheid principenota principebesluit

Fase 3 Ontwerp projectnota projectbesluit

Participatie en communicatie Het gebied Schinkelkwartier heeft veel ver­ schillende stakeholders, onder andere vast­ goedeigenaren, ondernemers, (toe­komstige) bewoners en gebruikers van het gebied. Zij worden bij de ontwikkeling van Schinkelkwartier betrokken. Hoe dit participeren wordt ingevuld, verschilt per fase van de planvorming en per onderwerp. Het opstellen van de projectnota is fase 2 van het Amsterdamse plan- en besluitvormings­ proces (Plaberum). Bij het opstellen van deze projectnota hebben we qua participatie vooral ingezet op goed informeren en het ophalen van reacties. Dit hebben we meegenomen in het uitwerken van het stedenbouw­kundig kader en de ontwikkelstrategie. Deze insteek komt voort uit de grote strategische opgaven en keuzes die gemaakt moeten worden in deze fase van de gebiedsontwikkeling waarbij ‘haalbaarheid’ het uitgangspunt is. Informeren en ophalen reacties Er zijn tussentijds veel gesprekken gevoerd met stakeholders en verschillende bijeen­komsten georganiseerd om de plannen toe te lichten, vragen te beantwoorden en ideeën op te halen. Met een aantal erfpachters van grote kavels is gewerkt aan het opstellen van het stedenbouw­ kundig kader. Met de BIZ Rieker Business Park is een kansenkaart Innovatie­district gemaakt voor het ontwikkelen van Nieuwe Meer Oost en West.

Het eindresultaat, deze projectnota, is toegelicht tijdens een digitale informatiebijeen­ komst. Deze bijeenkomst heeft plaatsgevonden

13

Fase 4 Uitvoering investeringsnota investeringsbesluit

gedurende de inspraak­periode. Tijdens deze digitale bijeenkomst, maar ook ervoor en erna is er gelegenheid geweest om vragen te stellen. Alle vragen zijn verzameld en staan per thema in een overzicht met vragen en antwoorden op de project­website. Ook zijn er zes korte films gemaakt die de plannen uit de project­nota toegankelijk en beknopt in beeld brengen. Inspraakreacties zijn samengevat en beant­ woord in een Nota van beantwoording en wijzigingen. Deze nota wordt samen met de projectnota aan­geboden aan het gemeente­ bestuur. Participatie en communicatie investeringsnota’s (fase 3) Nadat de projectnota is vastgesteld, worden in de investeringsnota’s de meer gedetailleerde stedenbouwkundige plannen per deelgebied gemaakt. Hierbij blijven we de stakeholders betrekken. We gaan daarbij een stap verder dan bij de projectnota: we gaan in dialoog met stakeholders en maken inzichtelijk wat de belan­ gen, de zorgen en de kansen voor het gebied zijn en nemen dit mee in de afwegingen die we maken voor de s­ tedenbouwkundige plannen. De eerste gebieden waarvoor we dit doen zijn Schinkelhaven, Nieuwe Meer Oost en De Plantijn.

Financiën en risico’s Bij de projectnota hoort een vertrouwelijke bijlage met een financiële doorrekening van het project en een risico-inventarisatie. Vooralsnog is de conclusie dat Schinkelkwartier een haalbaar project met beheersbare risico's is.

diverse besluiten

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

1.1 Kansen voor een nieuwe stadswijk Schinkelkwartier is één van de grootste ontwikkellocaties van Amsterdam. In de corridor tussen Zuidas en Schiphol liggen grote kansen voor het ontwikkelen van een stedelijk gebied, waar groen, economie en wonen elkaar versterken. Hier is nog volop ruimte voor verdichting van de stad. Ook ondernemers, vastgoedeigenaren, ontwikkelaars en beleg­ gers zien deze kansen en nemen hier steeds vaker het initiatief om te bouwen en te trans­

1 Inleiding

formeren. Er is ruimte voor 11.000 woningen, 1.020.000 m2 kantoor- en bedrijfsruimte en 450.000 m2 maatschappelijke en commerciële voorzieningen, zoals scholen, sportfaciliteiten, winkels en horeca. Schinkelkwartier kan daarmee in de toekomst ruimte bieden aan 22.000 inwoners en 45.500 arbeidsplaatsen. Een ontwikkeling die in omvang te vergelijken is met andere grote Amsterdamse projecten, zoals IJburg en Zuidas.

1.2 Van principenota naar projectnota

Nieuw-West

Schinkelkwartier

Schiphol Ligging van Schinkelkwartier tussen Zuidas en Schiphol met zicht op een mogelijke ­verlenging van de Noord/ Zuidlijn.

Binnenstad Amsterdam

In mei 2016 stelde het college van burge­ meester en wethouders (B en W) het rapport ‘Koers 2025 Ruimte voor de Stad’ vast, waarin Schinkelkwartier als transformatiegebied is opgenomen. Op 12 februari 2019 stelde het college van B en W vervolgens een principe­ nota vast met daarin de volgende ambities voor Schinkelkwartier: transformatie van een perifere en monofunctionele stadsrand tot een intensief gebruikt, innovatief, divers en duurzaam Amsterdams stadsgebied. Een stadswijk die bij uitstek kan voldoen aan de vraag naar wonen en werken in een aantrekke­ lijke, gemengde omgeving. Het college gaf opdracht om voor deze transformatie een projectnota op te stellen met een stedenbouw­ kundig kader en ontwikkelstrategie. Inmiddels is ook de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 vastgesteld waarin Schinkelkwartier is opgeno­ men als één van de grote ontwikkelgebieden.

Zuidas

Deze projectnota is het resultaat van de haalbaarheidsfase conform de Plaberum projectfasering van de gemeente Amsterdam. Bij het voorbereiden van de projectnota hebben we meerdere sporen gevolgd. Zo hebben we een milieueffectrapport (MER) opgesteld, in dit geval verbreed tot omgevings­ effect­rapport (OER). Hierin zijn de ambities uit de principe­nota verder uitgewerkt. Per thema zijn de omgevingseffecten inzichtelijk gemaakt, nadere keuzes geformuleerd en alternatieven beoordeeld. Deze beoordeling heeft geleid tot hoofdkeuzes die zijn opgenomen in de project­ nota. Daarnaast hebben we onderzoek uitgevoerd naar een betere bereikbaarheid van het gebied en de kansen voor een inno­vatie­

district en maakten we met behulp van een groot aantal rapportages en adviezen een integraal stedenbouwkundig kader. Tegelijk hebben we overlegd met honderden bewoners, ondernemers, gebruikers en initiatiefnemers in het gebied over hun wensen en plannen. De projectnota bouwt voor een belangrijk deel voort op bestaand gemeentelijk beleid, zoals beschreven in een beknopt overzicht van het huidig beleid en juridisch planologisch kader voor Schinkelkwartier (bijlage 1). Hier­binnen hebben we afwegingen gemaakt en focus aangebracht. De voorgestelde keuzes vallen daarom veelal binnen dit vigerend beleid. Het stedenbouwkundig kader is in deze project­ nota verder uitgewerkt dan gebruikelijk in deze fase. Er is namelijk een breed gedeeld besef dat Schinkelkwartier als geheel een goede hoofd­ structuur nodig heeft om de potentie van het gebied in volle omvang te kunnen benutten. Het aanhelen van de ruimtelijke structuur, verbete­ ren van de bereikbaarheid, borgen van maat­ schappelijke voorzieningen en begeleiden van de groeiende hoeveelheid bouwinitiatieven zijn gebaat bij een gebiedsbrede aanpak. Het stedenbouwkundig kader maakt dit voorstelbaar en is richtinggevend voor de uitwerking in stedenbouwkundige plannen per deelgebied in de volgende fase en initiatieven in het plan­ gebied. Het stedenbouwkundig kader vormt tevens de ruimtelijke vertaling van de uitkom­ sten van het OER.

Hierbij kan de indeling van de deelgebieden, daar waar dit tot logischere stedenbouwkundige eenheden leidt, afwijken van die in het OER.

15

16

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Het college van B en W heeft ingestemd met de Nota van beantwoording en wijzigingen naar aanleiding van de inspraak en heeft ingestemd met de projectnota Schinkel­ kwartier. Vervolgens heeft de gemeenteraad kennis genomen van de projectnota en bijbehorende stukken. Gelijktijdig met de behandeling van de projectnota in de

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

gemeente­raad wordt een grondexploitatie ter vaststelling aan­geboden waarin de uitgaven en inkomsten voor een aantal lopende projecten zijn opgenomen. Daarnaast wordt de gemeenteraad gevraagd om het welstands­niveau voor Schinkelkwartier te verhogen en de welstandscriteria te wijzigen.

2

17

Huidige situatie

1.3 Leeswijzer

De doorrekening van de plannen in een gemeentelijke grondexploitatieraming wordt toegelicht in hoofdstuk 10, dat ook een beschrijving van de risico’s bevat. Bij dit hoofdstuk hoort een vertrouwelijke bijlage.

Schinkelkwartier ligt in de zuidwesthoek van Amsterdam en heeft een oppervlakte van circa 215 hectare. Het plangebied ligt op het snijvlak van de stadsdelen Zuid en Nieuw-West en is strategisch gelegen in de corridor tussen

Bij het opstellen van de projectnota is de aandacht vooral uitgegaan naar het gebied binnen de plangrenzen die door het bestuur werden vastgesteld. Een bredere blik heeft soms geleid tot ideeën of wensen voor de omgeving van Schinkelkwartier. Die hebben we in deze projectnota opgenomen, maar zijn geen onderdeel van het projectbesluit. Daar waar deze wensen voorwaardelijk zijn voor de ontwikkeling van Schinkelkwartier wordt de besluitvorming daarover buiten Schinkel­ kwartier om voorbereid.

Schinkelkwartier met de verschillende

Spoorzone

A10 West

Aalsmeerplein Aletta Jacobslaan

Vlaardingenlaan l

Sloterstrip Henk Sneevlietweg

In de principenota hadden de deelgebieden in Schinkelkwartier namen die in de praktijk leidden tot verwarring. Riekerhaven, Riekerzone en Rieker Business Park, allemaal genoemd naar de oorspronkelijke Riekerpolder, lijken te veel op elkaar, terwijl de toekomst van deze gebieden sterk verschilt. We hebben samen met eigenaren en gebruikers naar alternatieven gekeken en hebben advies gevraagd aan de commissie Naamgeving Openbare Ruimte. Wordt Schinkelhaven Sloterstrip Riekerpark Nieuwe Meer Oost Nieuwe Meer West De Plantijn

Plangebied

­deelgebieden.

De Plantijn

Nieuwe namen

Was Schinkelhaven Zone Henk Sneevlietweg Riekerhaven Riekerzone Rieker Business Park Medisch Cluster

Zuidas en Schiphol. Het gebied grenst aan de Schinkel en ligt aan de kop van de groene scheg die naar de Nieuwe Meer en het Amsterdamse Bos leidt.

inke

De ontwikkelstrategie is het onderwerp van hoofdstuk 7. Daarin beschrijven we hoe sturing wordt gegeven aan de ontwikkeling. Gevolgd door een stappenplan met het juridisch planologisch instrumentarium, de verwervings­ strategie, de fasering en de planning. Hoofdstuk 8 geeft daarna een samenvatting van het consultatie-, communicatie- en partici­

2.1 Ligging en ruimtelijke structuur

Nieuwe Meer West A4

Sch

Hoofdstuk 4 gaat in op de hoofdkeuzes die in deze nota zijn gemaakt. De uitkomsten en aanbevelingen uit het OER zijn daarvoor richtinggevend geweest. Daarna volgt in hoofdstuk 5 het stedenbouwkundig kader op hoofdlijnen, waarna hoofdstuk 6 de typologie van de zes deelgebieden beschrijft.

patieproces. Een jaar lang hebben we gespro­ ken met tientallen stakeholders in een continu proces, op zowel individueel als collectief niveau. Dit proces is afgesloten met een inspraakprocedure, waarvan de uitkomsten zijn vastgelegd in een Nota van beantwoording en wijzigingen. In hoofdstuk 9 volgt een beschrij­ ving van de projectorganisatie.

Johan Huizingalaan

Hoofdstuk 2 bevat een beschrijving van de bestaande situatie. We gaan in op de ligging en de historie van het gebied, de nu aanwezige functies en eigendomssituatie, de bereikbaar­ heid, milieubeperkingen, ondergrondse infra­ structuur en de juridisch planologische situatie. Daarna volgt in hoofdstuk 3 een samen­vatting van de ambities en het programma op het gebied van wonen, werken, maatschappelijke en commerciële voorzieningen.

Schinkelhaven

Nieuwe Meer Oost

Olympisch Stadion

Riekerpark

Schiphol Zuidas

De Oeverlanden

Nieuwe Meer

A10 Zuid

18

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Schinkelkwartier ligt ingeklemd tussen barrières van water en infrastructuur en wordt door­ sneden door de ringspoorbaan en autowegen. Het gebied valt daardoor uiteen in fragmenten die slecht met elkaar verbonden zijn. Door Schinkelkwartier lopen drie hoofdroutes. In noord-zuidrichting de Johan Huizingalaan, in oost-westrichting de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en ten zuiden daarvan de Henk Sneevlietweg. Deze infrastructuur leidt tot een onderverdeling in zes deelgebieden: Schinkelhaven, Riekerpark, Sloterstrip,

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

19

Nieuwe Meer Oost en West en De Plantijn. Het deelgebied Schinkelhaven ligt in stadsdeel Zuid, de overige gebieden in stadsdeel Nieuw-West. Groen en water zijn in Schinkelkwartier maar mondjesmaat aanwezig en vooral gekoppeld aan de weg- en railinfrastructuur. Grotere groengebieden liggen aan de randen, langs de Schinkel, de Nieuwe Meer en het Christoffel Plantijnpad. Ze vormen als het ware een hoefijzer rond het gebied.

2.2 Historische ontwikkeling Het plangebied Schinkelkwartier bestond tot het midden van de twintigste eeuw uit de Riekerpolder, de Sloterbinnenpolder en de Middelveldse gecombineerde polders. Deze

polders werden doorsneden door de Sloterweg; de historische route van Amsterdam naar Leiden tussen het dorp Sloten en de Overtoomse sluis.

Door het plangebied liep tijdelijk een hoofd­ ontsluiting voor het autoverkeer, de Haagseweg. Deze weg werd later overbodig door de aanleg van de A4 naar het knooppunt Nieuwe Meer. Door de aanleg van de infra­ structuur en het ophogen van de tussenliggen­ de gebieden gingen de oorspronkelijke polder­ verkaveling en de historische bebouwing grotendeels verloren. Daarvoor in de plaats

kwamen sportvelden, bedrijfsvestigingen en diverse medische instellingen langs de Johan Huizingalaan. In de jaren ‘90 werd het deel van de Riekerpolder aan de A4 ontwikkeld tot kantoorlocatie. Schinkelkwartier kreeg in 1997 een metro-ontsluiting toen bij aanleg van de ringlijn een station tussen de Henk Sneevlietweg en de Vlaardingenlaan werd gerealiseerd.

Situatie in 1962 (links) en de huidige situatie (rechts).

Luchtfoto Riekerpolder en omgeving. Opname omstreeks 1980. Foto: Stadsontwikkeling (Dienst Publieke werken). Fotonummer: 3-61014. Bron: Privé-archief Paul Südkamp.

Situatie in 1925 (links) en situatie in 1934 (rechts).

Vanaf 1925 vonden ophogingen plaats voor de ringspoorbaan, die pas in 1986 in gebruik werd genomen. In de jaren ‘50 werd, als onderdeel van de uitvoering van het Algemeen Uitbreidingsplan (1934), gestart met zand­ winning uit de Nieuwe Meer voor het bouwrijp maken van onder andere Amsterdam-West.

In de naoorlogse jaren werden vervolgens een bedrijventerrein langs de Schinkel en sport­ park Riekerhaven aangelegd. In de jaren ‘60 startte de aanleg van de tuinstad Westland­ gracht en de ringweg A10. In dezelfde periode verdween de oude Sloterweg om plaats te maken voor de fabrieken en kantoren van IBM.

Luchtfoto Riekerpolder en omgeving. Zicht op voormalig sportpark Riekerhaven. Opname omstreeks 1980. Bron: Privé-archief Paul Südkamp.

20

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

2.3 Cultuurhistorische waarden

Cultuurhistorisch waardevolle bebouwing (concept).

Door de bijzondere geschiedenis vormt Schinkelkwartier in cultuurhistorisch opzicht een lappendeken. De enige overgebleven pre-stedelijke elementen in Schinkelkwartier zijn het Jaagpad langs de Schinkel, begraaf­ plaats Huis te Vraag met de aangrenzende graslanden en de boerderij aan de Rijnsburgstraat 75. De boerderij en het ontvangstgebouw van Huis te Vraag zijn

aangewezen als gemeentelijk monument. In het aanwijzingsbesluit tot gemeentelijk monument (uit 2009) is Huis te Vraag slechts gedeeltelijk meegenomen. Met een aanvullend besluit zal de begrenzing van het monument Huis te Vraag worden uitgebreid. Het hoofd­ gebouw en voormalig wind­tunnelgebouw van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) zijn aangewezen als rijksmonument.

Daarnaast kent het plan­gebied een aantal monumentale en cultuur­historisch waardevolle bedrijfsgebouwen uit de naoorlogse periode. Het bedrijfsgebouw van De Waal Betonpalen, de voormalige Christelijke MTS en het hoofd­ kantoor van IBM zijn aan­gewezen als gemeen­ telijk monument. Een aantal gebouwen is op de concept Waarderings­kaart architectonische en ­stedenbouwkundige kwaliteit 1965­-1985 aan­gemerkt als cultuur­historisch waardevol en aangewezen als orde 1 (monument of vergelijk­ bare waarde) of orde 2 (architectuureenheid

21

met een voor de periode karakteristieke architectonische vormgeving en/of typologie). Dat geldt onder andere voor bedrijfsverzamel­ gebouw De Generaal, het voormalige kantoor van Bull en de voormalige Simplex rijwiel­ fabriek in Schinkelhaven. Deze gebouwen vertegenwoordigen de historische gelaagd­ heid van het gebied en kunnen bijdragen aan het leesbaar houden van het industrieel verleden van het gebied. De concept Waarderings­kaart moet nog worden vrij­ gegeven voor inspraak.

Rijksmonument Gemeentelijk monument Orde 1 Orde 2 Orde 3 panden zijn architectuureenheden met een voor de periode kenmerkende vormgeving en/of kenmerkende typologie. Ze komen niet in aanmerking voor hetzelfde beschermingsniveau als orde 1 en 2. Om die reden zijn orde 3 panden niet opgenomen op de kaart.

NLR. Bron: Stadsarchief Amsterdam/Collectie J. van Dijk.

Ontvangstgebouw begraafplaats Huis te Vraag. Bron: Stadsarchief A’dam.

De Waal Betonpalen (rechts). Bron: Stadsarchief Amsterdam.

Christelijke MTS. Bron: Stadsarchief Amsterdam/Oppenheim G.L.W.

Cultuurhistorisch waardevolle bebouwing (concept).

Hoofdkantoor van IBM. Bron: Stadsarchief Amsterdam.

Bull. Bron: Stadsarchief Amsterdam/Oppenheim G.L.W.

22

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

2.4 Functionele structuur

Niet-woonfuncties in Schinkelkwartier. Bron: maps.amsterdam.nl/nietwoonfuncties

Schinkelkwartier is van oudsher een gebied voor functies die veel ruimte vragen, aan de rijkswegen gevestigd willen zijn en om verschillende redenen goed aan een stadsrand gedijen. Denk aan productiebedrijven, ­distributiecentra, opslaggebouwen, sport­ velden, datacenters, een hulpwarmtecentrale,

kantoren en gemeentelijke werven. Ook kent het gebied tijdelijke bestemmingen zoals een wooncomplex voor jongeren en statushouders. In de huidige situatie is in Schinkelkwartier totaal circa 1.000.000 m2 bruto vloeroppervlak aanwezig.

Binnen Schinkelkwartier zijn daarbij verschillen te onderscheiden in functie, grootte en vorm. In het oostelijk gelegen deelgebied Schinkel­ haven zitten traditionele bedrijven, zoals een industriële bakkerij, garagebedrijven en meubelmakers en zijn hier de afgelopen jaren creatieve bedrijven op het gebied van architec­ tuur, marketing en media bijgekomen. Het Studenthotel en enkele horecavoorzieningen vormen het cement tussen deze traditionele en

Schinkelhaven. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

Ten noorden van de A4 en ten westen van de Johan Huizingalaan ligt Nieuwe Meer West (voormalig Rieker Business Park), een gebied met grootschalige kantoren, een woongebouw en een hotel. De locatie aan de oostzijde van de Johan Huizingalaan omvat het voormalige IBM-terrein, waar IBM nog steeds zijn hoofdkantoor heeft. Een voormalige productiehal van IBM is inmiddels in gebruik door datacenter Global Switch.

moderne bedrijvigheid. Aan de noordoostzijde van Schinkelhaven ligt begraafplaats Huis te Vraag. Aan de zuidzijde naast de A10 ligt een tennispark. Ten westen van Schinkelhaven en ingeklemd tussen sporen en rijkswegen ligt Riekerpark (het voormalig sportpark Rieker­ haven). Op een deel van de sportvelden is tot 2027 een tijdelijk wooncomplex voor studenten en statushouders aanwezig en blijft ook de handbalvereniging tot dan op haar plek.

Riekerpark. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

Hier vinden we ook bedrijfsverzamelgebouw B. Amsterdam, een gemeentelijk afvalpunt en verschillende logistieke bedrijven zoals Picnic. Aan de noordzijde grenst Schinkelkwartier aan de woonbuurten van Nieuw-West. In en aan de strip tussen de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en Henk Sneevlietweg zijn kantoren, bedrijfspanden en verschillende voorzieningen

Functiekaart bebouwing LEGENDA

Detailhandel

Religie

Horeca

Kantoren

Uitgaan en toerisme

Bedrijven

Sport

Openbaar vervoer

Activiteiten en ontmoeting

Parkeren

Zorg

Onbekende functie

Onderwijs

Nieuwe Meer Oost. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

De Plantijn. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

23

24

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

gevestigd, zoals een politiebureau, ROC, woonzorgcentrum en hotel. Het voormalige ACTA-gebouw ligt in de as van de Henk Sneevlietweg en biedt nu ruimte aan een broedplaats en studentenhuisvesting. In het noordwestelijk deel van Schinkelkwartier,

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

langs de Johan Huizingalaan en Plesmanlaan, ligt een biomedisch cluster met grote gebouwen. Hier zijn het voormalig Medisch Centrum Slotervaart, het Antoni van Leeuwenhoek Zieken­ huis, het Nederlands Kanker Instituut, Sanquin en verzorgingshuis Hof van Sloten gehuisvest.

2.5 Eigendomssituatie Eigendomssituatie in Schinkelkwartier. Bron: Gemeente Amsterdam.

De meeste kavels in Schinkelkwartier zijn in erfpacht uitgegeven. In de deelgebieden Schinkelhaven en Nieuwe Meer West zijn diverse kavels niet in erfpacht uitgegeven,

maar in eigendom van derden. Deelgebied Riekerpark is in vol eigendom bij de gemeente Amsterdam. Hier zullen kavels in erfpacht worden uitgegeven.

2.6 Bereikbaarheid Bereikbaarheid

niet goed te bereikenLEGENDA en de routes zijn, net als voor de voetganger, niet veilig en Private buslijn onaantrekkelijk.

Schinkelkwartier is momenteel goed ­bereikbaar met de auto en mede daardoor sterk ingericht op autogebruik. De ontslui­ ting per openbaar vervoer laat in grote delen van het gebied te wensen over. Bij de Henk Sneevlietweg ligt een metrostation, maar dat biedt alleen een verbinding via de ringlijn. Openbaar vervoer naar Schiphol en het Amsterdamse centrum ontbreekt. Verder zijn er ten zuiden van de Vlaardingenlaan en Aletta Jacobslaan geen reguliere bus- en tramlijnen. Ook voor fietsers is het gebied

Bus

Bereikbaarheid LEGENDA

Tram Metro Trein

Private buslijn Bus

Loopafstanden (800 meter metro, 400 meter tram) Rijkswegen A4/A10

Tram

Bereikbaarheid van

Stedelijke wegen

Metro

Schinkelkwartier. Bron: Gemeente Amsterdam.

Trein Loopafstanden (800 meter metro, 400 meter tram)

2

M

RijkswegenHeemstedestraat A4/A10

2

Stedelijke wegen

62 Lo o p

M Henk Sneevlietweg

247 195

68*

18 40

0m

2

pa

fst

an

d

80 0m

Loo

A10

oo pa fst an d

68*

L

69 247

68*

267

A4

267

Eigendomsituatie LEGENDA

Grond in eigendom van de gemeente In erfpacht uitgegeven grond Grond in eigendom van derden Perceelgrenzen

25

Per auto is Schinkelkwartier bereikbaar vanaf de A10-West via de op- en afritten bij de Henk Sneevlietweg. Autoverkeer van en naar de A4 rijdt via de Oude Haagseweg en de Johan Huizingalaan, en de stad in via de Henk Sneevlietweg en de Aalsmeerweg. In de huidige situatie is er sprake van veel doorgaand autoverkeer, dat elders vanuit de stad via de Henk Sneevlietweg en Johan

Huizingalaan naar de A10-West en A4 rijdt. Daarbij zijn de kruispunten Johan Huizingalaan/ Sloterweg en Anthony Fokkerweg/ Valschermkade zogenaamde blackspots, waar de afgelopen jaren diverse verkeersongelukken hebben plaatsgevonden.

afstan d 4 0 0 m

26

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

2.7 Milieu Bodem De bodem in Schinkelkwartier is op sommige plekken licht tot zwaar verontreinigd als gevolg van industriële activiteiten of ophogingen, maar er zijn ook locaties gesaneerd. In het gebied kan asbest en puin in de ondergrond worden aangetroffen. Bij een concrete ontwik­ keling is altijd verkennend bodemonderzoek nodig. Als een verontreiniging wordt aan­ getroffen dan moet deze worden gesaneerd, zodat de bodem geschikt wordt voor de beoogde functie. De zone langs de voormalige Sloterweg waar werd gewoond, heeft een hoge archeologische verwachtingswaarde. Bij bodemingrepen is nader onderzoek nodig. Verder kunnen op sommige plekken overblijf­ selen uit de Tweede Wereldoorlog worden

aangetroffen, zoals een Engels vliegtuigwrak in Riekerpark en klein kaliber munitie bij het Aalsmeerplein. Bij grondwerkzaamheden moet hier rekening mee worden gehouden, al zijn de risico’s gezien de vele naoorlogse grondwerk­ zaamheden beperkt.

Water

In het plangebied zijn diverse locaties waar wateroverlast optreedt bij hevige regenval. Ook de hoge grondwaterstand vormt een aandachts­­ punt, met name in het deelgebied Riekerpark en rondom Huis te Vraag. In Riekerpark, dat een eigen waterpeil heeft, wordt het hemelwater niet goed opgenomen in de grond, omdat daar een slecht doorlatende laag uit de Nieuwe Meer op aangebracht is. Rondom Huis te Vraag is geen ruimte voor waterhuishoudkundige maatregelen in verband met een beperkte

ontwateringsdiepte en de aanwezigheid van houten paalfunderingen en de begraafplaats.

Groen en natuur Er zijn in Schinkelkwartier geen beschermde natuurgebieden in het kader van Natura 2000 of Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het dichtstbijzijnde Natura 2000 gebied is Botshol op circa 8 kilometer afstand. De Nieuwe Meer, direct ten zuiden van Schinkelkwartier, is onderdeel van het NNN.

Het watersysteem is in de huidige situatie onvolledig en versnipperd. Het bestaat uit drie gebieden met verschillende waterpeilen, waarbij Schinkelhaven onderdeel is van de stadsboezem van Amsterdam. Verder kent het gebied twee secundaire waterkeringen, namelijk bij de Vliegtuigstraat/Anthony Fokkerweg/Westlandgracht en tussen de Henk Sneevlietweg en het Christoffel Plantijnpad.

Huidige waardevolle groenstructuur. Bron: maps.amsterdam.nl

Indeling polders en waterpeil van bestaand VP -2,20

watersysteem.

Sloterbinnen en Middelveldsepolder VP -2,10

Bron: Waternet.

Huis te Vraag VP -0,60

Nieuw Sloten VP -2,80 Schinkel peil -0,40 VP -2,16

WP -1,20

Groenstructuur LEGENDA

VP -2,30 VP -4,25

Riekerpolder VP -1,90

Nieuwe Meer boezempeil -0,60

Netwerkkaart water LEGENDA

Polder Subpolders Oppervlaktewater Secundaire waterkering Indirecte secundaire waterkering Begrenzing poldergebied

VP

Vast peil

WP Winterpeil

27

Ecologische structuur Amsterdam Hoofdgroenstructuur Amsterdam Natuurnetwerk Nederland

Een aantal groenstructuren in Schinkelkwartier en omgeving is beschermd als onderdeel van de Amsterdamse Hoofdgroenstructuur en/of de ecologische structuur. Het gaat om de zone langs de Schinkel, sportpark Jaagpad, begraaf­ plaats Huis te Vraag, park Schinkeleilanden, De Oeverlanden, volkstuincomplex Ons Buiten, het Siegerpark en het Christoffel Plantijnpad. Ook de spoordijken zijn onderdeel van de ecologische structuur.

Verder staan in Schinkelkwartier beeld­ bepalende bomenrijen, zoals de goudberken aan de Sportparklaan, de Italiaanse populieren naast het metrostation Henk Sneevlietweg, de bergiepen aan de oostzijde van de Johan Huizingalaan en de platanen langs de Albert Plesmanlaan en Anthony Fokkerweg. Dier­soorten waarmee rekening gehouden moet worden, zijn vleermuizen, kleine marter­ achtigen, ringslangen, rugstreeppadden en vogels met een jaarronde nestbescherming, zoals huismussen, gierzwaluwen en roofvogels.

28

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Hitte

Trein- en metroverkeer en lokaal wegverkeer zorgen met name aan de randen van de deel­gebieden voor een hoge geluidbelasting.

Schinkelkwartier ligt in een overgangsgebied tussen de dichtbebouwde stad en het ­omringende landschap. In de stad kan de temperatuur meer dan 5 graden Celsius hoger zijn. Deze situatie wordt een stedelijk hitte-­ eiland genoemd. Uit onderzoek komt Schinkelkwartier door de hoge mate van verharding en de beoogde hoge bebouwings­ dichtheid naar voren als risicogebied voor hittestress.

Verder wordt het gebied belast door industrie­ geluid van het gezoneerde industrieterrein Schinkelhaven, een hulpwarmtecentrale in de driehoek tussen de spoorlijn, de metrolijn en de A4 (sporendriehoek) en bedrijventerrein Schiphol­Oost. De geluidcontouren zorgen voor b ­ eperkingen voor geluidgevoelige functies, zoals wonen. Ook moet rekening worden gehouden met de (vergunde) geluid­ ruimte van individuele bedrijven, zoals NLR, zand­overslag Van Vliet in Schinkelhaven en het Olympisch Stadion.

Geluid Schinkelkwartier heeft te maken met een relatief hoge geluidbelasting door de aan­ wezigheid van de snelwegen A4 en A10, de stedelijke wegen Henk Sneevlietweg en Johan Huizingalaan en de trein- en metrosporen. Vooral het wegverkeersgeluid van de A4 en A10 vormt een aanzienlijke beperking voor woningbouw en reikt tot ver in het plangebied.

Uit onderzoek is gebleken dat ook Global Switch moet worden aangemerkt als grote lawaaimaker. Dat leidt overigens niet tot extra beperkingen in de omgeving. Tot slot is er

sprake van geluidbelasting door vliegverkeer van en naar Schiphol. Deze belasting wordt vooral bepaald door startende vliegtuigen vanaf de Zwanenburgbaan en landende vlieg­tuigen richting de Oostbaan. Volgens bewoners zorgt ook het grondgeluid op de Aalsmeerbaan, als gevolg van startende en rijdende vliegtuigen, voor overlast. Het gebied onder de aanvlieg­route van de Oostbaan kent binnen Schinkel­k wartier de hoogste geluidbelasting.

Luchtkwaliteit

29

kinderdagverblijven, verzorgingstehuizen en basisscholen. Daarnaast zijn er ook zulke beperkingen voor de eerstelijnsbebouwing binnen een afstand van 50 meter vanaf drukke stedelijke wegen, zoals de Henk Sneevlietweg en de Johan Huizingalaan. De aspecten geur en stof spelen een rol rond enkele bedrijven in Schinkelhaven, zoals bakkerij Bartels, distilleerderij Spirited Union en zandoverslag Van Vliet. Rondom deze bedrijven gelden beperkingen voor gevoelige bestemmingen.

De snelwegen A4 en A10, de Johan Huizinga­ laan, de Henk Sneevlietweg en het vliegver­ keer hebben invloed op de luchtkwaliteit. De grens­waarden voor stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10 en PM2,5) worden echter nergens overschreden. Wel gelden er binnen een afstand van 300 meter van de snelwegen beperkingen voor gevoelige functies, zoals

Beperkingenzones op

aanwezigheid van

basis van Richtlijn

300m

Geluidbelasting door industrieterreinen, infra­s tructuur en

gevoelige bestemmingen ­luchtkwaliteit. Bron: maps.amsterdam.nl

300m

luchtverkeer. Bron: Cauberg Huygen en Omgevingsdienst

48 dB(A

)

Noordzeekanaalgebied.

) (A

A)

dB

50

dB

(A)

(A

)

)

dB

dB (A

51

)

(A

dB

52

dB (A )

52

53

Beperkingenzones richtlijn gevoelige bestemmingen luchtkwaliteit 300 m

Geluid

LEGENDA

LEGENDA

Beperkingenzone gevoelige bestemmingen luchtkwaliteit

Industriegeluid

Verkeersgeluid, waarneemhoogte 10 meter

Gezoneerd industrieterrein

Onder voorkeursgrenswaarde, zonder meer aanvaardbaar

50 dB(A) geluidszone industrieterrein

Tussen voorkeurs- en maximale grenswaarde, aanvaardbaar na vaststellen hogere waarden

Luchtvaartgeluid Geluidscontouren dB(A) Lden

300 m

dB (

51

50

49

dB

(A )

300 m

Boven maximale grenswaarde, aanvaardbaar na treffen extra maatregelen Boven maximale grenswaarde, niet aanvaardbaar

Snelwegen (300 meter) Stedelijke wegen (50 meter)

300 m

30

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

31

Veiligheidscontouren

Maatgevende toets­

rondom rijkswegen en

hoogte LIB Schiphol en

aardgasleiding.

afwegingsgebied LIB-5.

Bron: Antea Group.

55m 55m

50m 50m

45m 45m

Externe veiligheid LEGENDA

Weg Invloedsgebied

5m 5m

10m 10m

Externe veiligheid

Brandaandachtsgebied (30 meter)

Luchtverkeer

LEGENDA

Explosieaandachtsgebied (200 meter)

LEGENDA

Weg

Gasleiding Invloedsgebied

Invloedsgebied

Brandaandachtsgebied (30 meter)

Brandaandachtsgebied

Explosieaandachtsgebied (200 meter)

15m 15m

20m 20m

25m 25m

Maatgevende toetshoogte LIB (in meters boven NAP)

0 - 20 meter

Afwegingsgebied geluid en externe veiligheid ‘LIB-5 zone’

40 - 60 meter

30m 30m

35m 35m

40m 40m

20 - 40 meter

Gasleiding Invloedsgebied Brandaandachtsgebied

Externe veiligheid In Schinkelkwartier moet ook rekening worden gehouden met de transportroutes voor gevaarlijke stoffen via de snelwegen A4 en A10 en de aardgasleiding ten zuiden van het plangebied. Binnen het invloedsgebied gelden beperkingen voor de huisvesting van kwets­ bare of minder zelfredzame groepen, zoals kinderen, ouderen en zieken, en moet het groepsrisico worden verantwoord. Onder de

Omgevingswet zullen invloedsgebieden worden vervangen door aandachtsgebieden. Verder moet rekening worden gehouden met veiligheidsrisico’s rond het tankstation aan de Anthony Fokkerweg, het farmaceutisch bedrijf Sanquin en de hulpwarmtecentrale van Vattenfall. De levering van LPG bij het tank­ station Fokkerweg is inmiddels beëindigd, zodat de veiligheidscontour hier vervalt.

Vliegverkeer Schinkelkwartier ligt nabij de luchthaven Schiphol. Daarom gelden de regels van het Luchthavenindelingbesluit Schiphol (LIB). Binnen de LIB-5 zone (vroeger bekend als de 20 Ke-contour) geldt een afwegingsplicht voor woningbouw. Gemeenten kunnen daarbinnen besluiten tot het toevoegen van woningbouw in bestaand stedelijk gebied, maar moeten rekening houden met het geluid en de veilig­ heidsrisico’s door het vliegverkeer. Bovendien moeten toekomstige bewoners in een zo vroeg mogelijk stadium worden geïnformeerd over de hinder die zij als gevolg van het vliegverkeer kunnen ondervinden.

Verder zorgt de aanwezigheid van Schiphol voor een beperking van de bouwhoogte vanwege vliegveiligheid en radar. De maat­ gevende toetshoogte op basis van het LIB verloopt van +17 meter NAP in Nieuwe Meer West tot +48 meter NAP in Schinkelhaven. Van deze toetshoogte kan alleen worden afgeweken na een verklaring van geen bezwaar van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De toetshoogte in verband met radar loopt op van +35 meter NAP in het zuidwesten tot +44 meter NAP in het noordoosten. Daarvan kan alleen worden afgeweken na een positief radar­advies van de Luchtverkeersleiding Nederland.

Bron: maps.amsterdam.nl

32

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

33

Vigerende

2.8 Ondergrondse infrastructuur

bestemmings­plannen in Schinkelkwartier. Bron: ruimtelijkeplannen.nl.

Uit een inventarisatie van de ondergrond blijkt dat in Schinkelkwartier veel belangrijke kabels en leidingen liggen, zoals transportleidingen voor drinkwater, riool, hogedruk gas, stads­ warmte en kabels voor hoogspanning en data. De belangrijkste tracés liggen langs de A4, de A10 en de spoorlijn en ter plaatse van de Johan Huizingalaan, de Henk Sneevlietweg, de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan, de Overschiestraat, de Valschermkade en de Vliegtuigstraat. De grote hoeveelheid ondergrondse infrastruc­ tuur heeft te maken met de aanwezigheid van partijen met belangrijke nutsconnecties in het gebied, zoals NLR, IBM en de medische instellingen in De Plantijn. Verder zorgt de

aanwezigheid van datacenters Global Switch en Colt Telecom voor omvangrijke databundels. Het stadswarmte­net in Schinkelkwartier is onlangs uitgebreid met nieuwe leidingen en een hulpwarmtecentrale in de sporendriehoek. Daarbij worden de bestaande stadswarmte­ netten van Amsterdam-Zuid en Nieuw-West met elkaar verbonden.

1 14

11

2 3

7

6

10

4

Om conflicten met de ondergrondse infra­ structuur zo veel mogelijk te voorkomen, is de bestaande ligging van kabels en leidingen in principe het uitgangspunt bij de gebieds­ ontwikkeling. Er gelden rond belangrijke kabels en leidingen beperkingen voor bebouwing. In sommige gevallen kan het verleggen van bepaalde kabels en leidingen noodzakelijk zijn.

15

13

9 12

5

6 5&6

8

Bestemmingsplannen LEGENDA

2.9 Juridisch planologisch kader In Schinkelkwartier gelden op dit moment de volgende bestemmingsplannen: Bedrijven­terrein Schinkel-Aalsmeerplein e.o., Nieuwe Meer e.o., Tennispark Jaagpad, Groengebied Schinkel, Johan Huizingalaan 759, Johan Huizingalaan 761-763, HWC Johan Huizingalaan, Park Haagseweg e.o. en Medisch Centrum Slotervaart. Enkele kleinere delen van het plangebied vallen in de bestemmings­ plannen Olympisch Stadion e.o., Stadionen Beethovenbuurt 2012 en Hoofddorppleinen Schinkelbuurt. De inhoud van deze

­ estemmingsplannen is samengevat in b een beknopt overzicht van het huidig beleid en juridisch planologisch kader voor Schinkelkwartier (bijlage 1). Op basis van de vigerende bestemmings­ plannen is de gewenste transformatie naar een gemengd woon-werkgebied niet mogelijk. Daarom zijn er nieuwe juridisch planologische kaders nodig om woningbouw en verdichting mogelijk te maken en nieuwe infrastructuur te kunnen aanleggen.

Bestemmingsplangrenzen

8

Tennispark Jaagpad Groengebied Schinkel

1

Medisch Centrum Slotervaart

9

2

Park Haagseweg e.o.

10 Bedrijventerrein Schinkel 1999, eerste herziening

3

Nieuwe Meer e.o. - Johan Huizingalaan 759

11 Willemspark – Vondelpark 2019

4

Johan Huizingalaan 761-763

5

HWC Johan Huizingalaan

6

Nieuwe Meer e.o.

7

Bedrijventerrein Schinkel-Aalsmeerplein e.o.

12 Olympisch Stadion e.o. 13 Stadion- en Beethovenbuurt 2012 14 Hoofddorpplein- en Schinkelbuurt 15 Tracébesluit Zuidasdok

Omgevingswet Naar verwachting treedt de Omgevingswet op 1 juli 2022 in werking. Doel van de Omgevingswet is een vereenvoudiging van de wetten en regels voor de ontwikkeling en het beheer van de leefomgeving. Tot de Omgevingswet in werking treedt, kunnen op grond van de bestaande Wet ruimtelijke ordening nog bestemmingsplannen in procedure worden gebracht. Daarna gaat dat via een wijziging van het omgevingsplan.

Schinkelkwartier is, met uitzondering van deelgebied De Plantijn, als onderdeel van Koers 2025 aangewezen als duurzaam innovatief experiment in het kader van de Crisis- en Herstelwet. Dit maakt het mogelijk om, vooruitlopend op de Omgevingswet, met nieuwe juridische instrumenten te werken. Zo kan worden geëxperimenteerd met bestemmingsplannen met een verbrede reikwijdte. Dit biedt ruimte voor het hanteren van een planhorizon van 20 jaar en het uitvoeren van globaal onderzoek, passend bij een gefaseerde gebiedsontwikkeling.

34

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

3 Ambities en programma

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Voor de transformatie van Schinkelkwartier zijn in de startnota voor het OER, de Notitie Reikwijdte en Detailniveau, ambities geformuleerd. Deze ambities borduren voort op de principenota en dienen als beoordelingskader op het gebied van stedelijkheid, ruimtelijke kwaliteit, bereikbaarheid, gezondheid en veiligheid, duurzaamheid en sociale inclusiviteit. In dit hoofdstuk geven we eerst invulling aan de genoemde zes ambities. Wanneer spreken we van

een gemengd stedelijk gebied dat aantrek­ kelijk, bereikbaar, gezond en veilig, duurzaam en inclusief is? Daarna volgt in dit hoofdstuk een aantal programmatische uitgangspunten voor Schinkelkwartier op het gebied van wonen, werken, voorzieningen en groen. We sluiten daarin aan op gemeentelijke beleidsdoel­stellingen en vastgesteld beleid. In bijlage 1 zijn de verschillende beleidsstukken en hun uitwerking voor Schinkelkwartier bij­eengebracht.

35

Maquette Schinkelkwartier. Bron: Made by Mistake maquettebouw.

36

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

3.1 Ambities

3.2 Programma

Stedelijkheid

Gezondheid en veiligheid

Bij een intensief gebruikt en divers woon-­ werkgebied, zoals beschreven in Koers 2025 en Omgevingsvisie Amsterdam 2050, hoort een hoge dichtheid met een floor space index (fsi) op gebiedsniveau van bijna 2. Schinkelkwartier kan met deze dichtheid een belangrijke bijdrage leveren aan het invullen van de vraag naar woon- en werkruimte in Amsterdam. Om te komen tot een milieu dat echt gemengd is, houden we tussen het vloeroppervlak voor wonen en werken een verhouding aan van ongeveer 1:1. Daarbij zijn er wel verschillen tussen de deelgebieden. Zo wordt Nieuwe Meer een innovatiedistrict, Schinkelhaven een creatieve en productieve buurt en Riekerpark vooral een woonbuurt. Het woon-­en werk­ programma wordt vanzelfsprekend aangevuld met de maatschappelijke, culturele en ­commerciële voorzieningen die horen bij een complete stadswijk.

Uitgangspunt voor Schinkelkwartier is een gezonde en veilige leefomgeving. Door de invloed van de milieubelasting van infra­ structuur, vliegverkeer en bedrijven op de gezondheid zoveel mogelijk te beperken, vermijden we onaanvaardbare gezondheids­en veiligheidsrisico’s. Verder moet de inrichting van de fysieke leefomgeving mensen stimuleren om gezond te leven. We volgen daarbij onder andere het Actieplan Schone Lucht en het Programma Bewegende Stad.

Ruimtelijke kwaliteit Schinkelkwartier wordt een aantrekkelijke en klimaatbestendige wijk. De openbare ruimte krijgt een hoge gebruiks- en belevingswaarde, zoals beschreven in de Visie Openbare Ruimte. Belangrijke landschappelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden blijven behouden en worden waar mogelijk versterkt. In lijn met de Groenvisie 2020-2050 en de Watervisie Amsterdam 2040 zorgen we voor een goede afwisseling tussen levendigheid en rust, en voor maximale mogelijkheden voor ontmoe­ ting en recreatie.

Bereikbaarheid Zoals beschreven in de Uitvoeringsagenda Mobiliteit en de Agenda Amsterdam Autoluw hoort bij een woon-werkgebied met hoge dichtheid een centrumstedelijk mobiliteits­ profiel. Daarin is autobereikbaarheid onder­ geschikt aan lopen, fietsen en openbaar vervoer. Zo’n profiel draagt ook bij aan andere ambities voor Schinkelkwartier, zoals gezondheid, veiligheid en duurzaamheid. Voor­waarden zijn goede fiets- en loopvoor­ zieningen en een verbetering van de bereik­ baarheid per openbaar vervoer.

Duurzaamheid Schinkelkwartier wordt aardgasloos en volgt de Agenda Duurzaamheid en de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050. We ontwik­ kelen een wijk met een duurzaam energie­ systeem en vergaande CO2-vermindering door in te zetten op energiebesparing en duurzame warmte- en energieopwekking. Duurzaam ruimtegebruik vraagt ook een flexibele gebouwde omgeving. Die omgeving is ­ingericht op diverse vormen van gebruik en kan adaptief reageren op maatschappelijke verandering. Om verspilling tegen te gaan wordt ingezet op circulariteit met hergebruik van grondstoffen en reductie van afval.

Sociale inclusiviteit Schinkelkwartier ondersteunt de ontwikkeling van een inclusieve en ongedeelde stad door segregatie op de woning- en arbeidsmarkt zoveel mogelijk te voorkomen. Daarbij leidt het transformatieproces tot een uitbreiding van het Amsterdamse stadsmilieu, waardoor ook de wijken buiten de ring kunnen profiteren van nieuwe stedelijke voorzieningen. Schinkel­ kwartier kan zo een ruimtelijke en maatschap­ pelijke verbindingsfunctie vervullen tussen de stadsdelen Zuid en Nieuw-West en bijdragen aan sociale samenhang en gelijke kansen.

Schinkelkwartier transformeert van een ­geïsoleerd werkgebied met circa 1.000.000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo) tot een inclusieve, levendige en groene stadswijk met circa 2.470.000 m2 bvo woningen, kantoren, bedrijven

3.2.1

en voorzieningen. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken, wordt nieuw programma toegevoegd, bestaand programma behouden en bestaand programma getransformeerd (door sloop-nieuwbouw of door functiewijziging).

Wonen

Met 11.000 nieuwe woningen is Schinkel­ kwartier belangrijk voor het verminderen van het woningtekort in Amsterdam. Door het woningaanbod af te stemmen op de vraag in de wijken van Nieuw-West en Zuid kan de gebiedsontwikkeling betekenis krijgen voor de omgeving en bijdragen aan een inclusieve stad. Het woningbouwprogramma voor Schinkel­ kwartier volgt daarbij de vigerende Woon­ agenda: 40% sociale huur, 40% middelduur (huur en koop) en 20% vrije sector. Op basis van vigerend beleid kan per bouwplan van de vastgestelde verdeling worden afgeweken. In de volgende fase worden de voorwaarden waaronder per deelgebied van de verdeling kan worden afgeweken nader uitgewerkt. In de sociale huur is ongeveer de helft van het woningaanbod bestemd voor alleenwonenden. Het gaat vooral om kleine starterswoningen, waarvan er in de directe omgeving relatief weinig zijn. Ze zijn ook belangrijk voor de toenemende stroom van buitenlandse werk­ nemers, van wie bijna een derde deel tot de lagere inkomensgroepen behoort. Daarnaast zijn voor de wat oudere singles ook grotere woningen nodig. Ruim 10% van het sociale woningaanbod moet gericht zijn op ouderen. Aantrekkelijk zijn clusters waarin zelfstandig wordt gewoond, maar waar ook gemeenschap­ pelijke voorzieningen zijn. Dat vormt een antwoord op de vergrijzing en de trend om zorg buiten zorginstellingen te organiseren (bijvoorbeeld thuiszorg).

Ook komen er zo in de bestaande voorraad grote woningen vrij. Het overige aanbod in de sociale sector, ruim een derde, is bestemd voor gezinnen. In

Nieuw-West wonen meer dan 2.000 gezinnen te krap. Vervangend aanbod in Schinkelkwartier is voor hen aantrekkelijk, omdat dan sociale netwerken, zoals familie, vrienden, school en sport, grotendeels intact kunnen blijven. Bovendien bevordert dit de doorstroming in het sociale segment. Verder is het beleid om in de sociale sector 1% van de woningen geschikt te maken als rolstoelwoning. Daarvoor geldt een bijdrageregeling. In de middeldure sector zijn alleenwonenden en stellen zonder kinderen de voornaamste doelgroep. Ongeveer twee derde van het aanbod is bestemd voor deze groep, die vooral bestaat uit starters. Daarnaast is een aanbod van wat grotere huurwoningen nodig voor kleine gezinnen en empty nesters (stellen waarvan de kinderen niet meer thuis wonen). In Nieuw-Sloten en De Aker wonen veel 55-plus­ sers in een woning die niet geschikt is om oud te worden. Voor hen kan Schinkelkwartier een goed alternatief zijn. Bovendien worden zo woningen elders vrijgespeeld. Een bijzondere groep in het middensegment zijn de koopstarters. Voor hen is een beperkt aanbod van enkele honderden kleinere woningen nuttig. Om te voorkomen dat ze uitsluitend als beleggingsobject worden gebruikt, gelden eisen voor zelfbewoning. Het hogere segment in Schinkelkwartier bestaat vooral uit koopwoningen.

Die zijn ook aantrekkelijk voor inwoners van Nieuw-West, waar momenteel in de vrije sector ruim 3.000 gezinnen wonen in een woning van minder dan 70 m2.

37

38

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

3.2.2 Werken Amsterdam ontwikkelt zich van een middel­ grote stad tot een Europese hoofdstad die meedingt op internationaal niveau. Vooral onze kenniseconomie is belangrijk en daarvoor zijn netwerken en interactiemogelijkheden cruciaal. De economische groei in de stad concentreert zich dan ook vooral in gemengde milieus met wonen, werken, leisure en cultuur binnen handbereik. Dat is de omgeving waarin talent zich thuis voelt en graag wil werken. Schinkelkwartier kan uitgroeien tot zo’n interactieve omgeving. Met in de toekomst een aanbod van circa 1.020.000 m2 ruimte voor kantoren en bedrijven ten opzichte van circa 700.000 m2 in de huidige situatie, ontwikkelt Schinkelkwartier zich tot een gemengd gebied met circa 45.500 arbeidsplaatsen. De program­ matische invulling borduurt voort op de al aanwezige differentiatie en lokale dynamiek. Gedurende de transformatie zal de behoefte aan kantoren en bedrijven blijvend worden gemonitord, waarbij rekening wordt gehouden met regionale afspraken die in het kader van Platform Bedrijven en Kantoren (PlaBeKa) worden gemaakt. Per deelgebied is er ruimte voor een rijke functiemix met verschillende accenten per deelgebied. We lichten er een aantal deel­gebieden uit die in het Kantorenplan en Ruimte voor de Economie van Morgen zijn benoemd als kansrijke gebieden voor werken.

In de bestaande kantoorgebieden Nieuwe Meer Oost en West liggen kansen voor de ontwikkeling van een innovatiedistrict. Dat is een gebied waar toonaangevende bedrijven en instituten clusteren en netwerken vormen met startups, broedplaatsen en betrokken onder­

nemers uit de buurt. Zulke milieus stimuleren samenwerking en vernieuwing en trekken talent aan. Nieuwe Meer biedt bij uitstek kansen voor de ontwikkeling tot Amsterdams innovatiedistrict, omdat het een aantal ambi­ tieuze bedrijven huisvest, zoals B. Amsterdam, IBM en PwC. Zij kunnen een belangrijke rol als aanjager vervullen. Voorwaarden voor de ontwikkeling van een innovatiedistrict zijn een goede mix van functies, ruimte voor ont­ moeting, optimale bereikbaarheid per open­ baar vervoer en ICT op topniveau. De van oorsprong kleine stedenbouwkundige korrelgrootte van Schinkelhaven maakt dit deelgebied geschikt voor productieve bedrij­ ven en kleinschalige kantoren. Nieuwe Meer Oost en West zijn nu locaties voor groot­ schalige kantoren. Beide deelgebieden bieden in de toekomst ruimte aan single tenant en multi­tenant kantoor­gebruikers van uiteen­ lopende omvang. In maart 2020 zorgde de coronapandemie ervoor dat snelle economische groei omsloeg in stagnatie en krimp. Het is onze verwachting dat de coronacrisis de groei slechts voor korte tijd onderbreekt. Met oog op de structurele economische trends houden we voor de komende jaren rekening met een verdere toename van werkgelegenheid en een ­onverminderde behoefte aan kantoorruimte in Schinkelkwartier. Mogelijk heeft de corona­ crisis wel gevolgen voor de manier waarop we werken.

Daarom zijn we alert op eventuele effecten, van bijvoorbeeld thuiswerken en flexibele werktijden, op de ruimtebehoefte en mobiliteit.

3.2.3 Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen versterken de sociale cohesie in de wijk en zorgen voor een complete stad. Daarom is veel zorg besteed aan het bepalen van de juiste behoefte aan maatschappelijke voorzieningen. Scholen, gezondheidscentra, jongerencentra, biblio­theken, sportparken, huizen van de wijk, buurtkamers, winteropvang en andere voor­zieningen zijn nodig om van Schinkelkwartier een leefbare en toekomstbestendige stadswijk te maken. Het programma voor Schinkel­k wartier is bepaald aan de hand van gemeentelijke strategische

huisvestingsplannen en Amsterdamse referentie­ normen voor maatschappelijke voorzieningen, sport en spelen, waarbij ook rekening is gehouden met de eigendoms­situatie in het gebied.

Onderwijs Amsterdam kiest voor kwalitatief goede en flexibele schoolgebouwen, die geschikt zijn voor een divers onderwijsaanbod en divers gebruik. Er is een voorkeur voor alles-in-één scholen die zorgen voor een gemakkelijke