4 Bijlage 3 Jaarplan JGZ 2022-2023.pdf

Bouwen aan een Jeugdgezond­heidszorg (JGZ) met impact

Jaarplan JGZ 2022-2023 ‘Norah is een jonge moeder van 26. Ze woont met haar zoontjes van twee en drie jaar in Amsterdam Zuidoost. Ze is zwanger van de derde, wat pittig is nu haar man definitief is vertrokken. Zelf heeft ze geen werk. En dan is er ook nog corona, wat extra spanning geeft. Ze durft zich niet te laten vaccineren omdat ze zwanger is. Straks gaat het mis! Soms reageert Norah de stress af op haar kinderen. Dat doet ze als het haar teveel wordt. De kinderen zijn immers de hele tijd bij haar en ze is moe. Haar familie woont in het buitenland en ze heeft verder niemand om mee te praten. Norah voelt zich alleen.’

De vrouw op de foto komt niet voor in de tekst.

De focus van JGZ voor 2022 en 2023 Samen met onze partners in de Ouder- en Kindteams (OKT), kunnen wij verschil maken in het leven van gezinnen zoals dat van Norah en haar kinderen. In 2022 en 2023 richten we ons dan ook onverminderd op onze missie en visie. We volgen preventief de ontwikkeling van kinderen en jongeren, geven vaccinaties en ondersteunen ouders bij lichte opvoedvragen. Hierbij hebben we extra aandacht voor die kinderen en jongeren die onze ondersteuning en hulp het hardste nodig hebben.

Kaders voor het jaarplan JGZ • Basispakket JGZ 2021-2024 (Wet Publieke Gezondheid) • Opdracht gemeentelijke afdeling Jeugd aan het OKT • Amsterdamse Nota Gezondheidsbeleid 2021-2025 • Visie op jeugdhulpstelsel Amsterdam, Diemen, Uithoorn en Ouder-Amstel • Dit jaarplan is een van de kaders voor de teamwijkplannen die op worden gesteld door de Ouder- en Kindteams in de wijken

2

Ieder kind een gelijke kans op gezondheid

We weten gezinnen in een kwetsbare situatie steeds beter te bereiken omdat we wijkgericht, outreachend en datagestuurd werken

In 2022 en 2023 investeren we in die gezinnen, wijken en scholen die onze zorg en ondersteuning het hardste nodig hebben. Dat doen we in Amsterdam en in de regio Amstelland. We staan voor gelijke kansen op gezondheid voor elk kind. Juist door ongelijk te investeren, dus extra aandacht te geven aan die gezinnen die dit het hardste nodig hebben, dragen we bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen.

Beter bereik en zorg op maat

We staan voor gelijke kansen op gezondheid voor elk kind

We weten gezinnen in een kwetsbare situatie steeds beter te bereiken omdat we wijkgericht, outreachend en datagestuurd werken. Doordat we steeds beter weten in welke wijken en buurten gezinnen in een kwetsbare situatie wonen, en door meer aan te sluiten op hun behoeften, kunnen we deze gezinnen beter bereiken en de juiste zorg en ondersteuning geven. Dit sluit aan bij onze missie om zorg op maat te geven.

Samen voor gezinnen in een kwetsbare situatie We gaan in 2022 en 2023 vanuit het OKT nog meer samenwerken met partijen die om gezinnen heen staan. De focus ligt op het versterken van de samenwerking met de buurtteams, huisartsen, verloskundigen en de informele zorg. Samen met onze partners in het OKT versterken we de samenwerking met gemeentelijke afdelingen, omdat factoren zoals armoede en huisvesting vaak leiden tot gezondheidsachterstanden. Hierbij kunnen we samen, vanuit verschillende invalshoeken, kijken hoe we deze problemen kunnen aanpakken.

Brede blik We spelen een belangrijke rol in het voorkomen, signaleren en normaliseren van problemen. Hierbij is belangrijk dat JGZprofessionals een brede blik hebben en ook naar de oorzaken van gezondheidsproblemen kijken, zoals armoede of psychische problematiek. Om gezinnen de juiste hulp te kunnen bieden, is het voor professionals van belang te weten welke partners er in de wijk zijn en wie ze kunnen betrekken bij de zorg voor een kind of jongere.

3

Ontwikkelaanpak 2022-2023 Bij de doorontwikkeling van de JGZ staan de volgende elementen centraal.

• Meerjarig De doorontwikkeling van de wijkgerichte, datagestuurde en integrale aanpak vraagt om een meerjarige aanpak. Dit geldt ook voor het arbeidsmarktvraagstuk en het creëren van stabiliteit en continuïteit in de teams. We gaan de komende jaren focussen op verbetering daarvan.

• Samen De focus ligt in 2022 en 2023 op het faciliteren van jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen (het primaire proces, het dagelijks werk met ouders en jongeren), zodat zij – samen met de collega’s uit het OKT en andere samenwerkingspartners – kunnen doen

wat nodig is in de zorg voor ouders en jeugdigen.

• Opgavegericht We werken opgavegericht door een aantal JGZ-brede opgaven te formuleren, waaraan alle JGZ-onderdelen vanuit hun eigen positie, perspectief en deskundigheid een bijdrage leveren. Dit betekent dat bij deze opgaven betrokkenen uit de uitvoering, het beleid, management en het bedrijfsbureau betrokken zullen zijn. We betrekken andere GGD- en gemeenteafdelingen , onze partners in het OKT en externe partners waar relevant. Daarmee ontstaat eenheid van denken en handelen en meer focus en eenvoud in het werk.

We faciliteren onze jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen, zodat zij kunnen doen wat nodig is in de zorg voor kinderen 4

Impact maken Om te kijken hoe we de meeste impact kunnen maken voor ouders en jongeren, gebruiken we het regenboogmodel van Dahlgren & Whitehead als gezamenlijke basis voor ons werk. Dit model geeft inzicht in welke factoren van invloed zijn op de gezondheidskansen van kinderen en op welk niveau we verschil kunnen maken. Een jeugdverpleegkundige verwoordde het zo:

‘Als ik door de straten in Amsterdam-­ Noord loop, loop ik door een tunnel van vet, zout en zoet. Als wij in Noord een gezond eetpatroon willen bevorderen, zijn gesprekken in de spreekkamer alleen niet genoeg. Dan zullen we ook wat aan de leefomgeving moeten doen. De verleiding voor kinderen is nu gewoon te groot.’

Gesprekken in de spreekkamer zijn niet genoeg, we moeten ook kijken naar de leefomgeving van mensen

• Meer focus en eenvoud Door het regenboogmodel als gezamenlijke basis te gebruiken, prioriteiten te stellen en een aantal opgaven te formuleren, creëren we meer focus. En meer focus leidt tot eenvoud. Op deze manier faciliteren we professionals om te doen wat nodig is in de zorg voor kinderen en jongeren. Regenboogmodel Dahlgren and Whitehead, bron visie en strategie GGD Amsterdam 2018-2025.

5

Jeugdigen en gezinnen in een kwetsbare situatie nóg beter bereiken Om onze visie en missie te kunnen realiseren, is het noodzakelijk om kinderen, jongeren en gezinnen in kwetsbare posities nóg beter te bereiken. Dat is onze focus voor 2022 en 2023. Met ‘beter bereiken’ wordt niet alleen een hoger percentage bereik (kwantitatief) bedoeld, maar ook het versterken van het outreachend en wijkgericht werken om nog meer contact te leggen met tot nu toe moeilijker bereikbare groepen (kwalitatief). Om dit te realiseren, hebben we voor 2022 en 2023 de volgende opgaven geformuleerd.

1. Versterken van de integrale blik en werkwijze Veel gezinnen met gezondheidsproblemen hebben te maken met onderliggende factoren als armoede, werkloosheid en laaggeletterdheid. Jonge kinderen die in deze omstandigheden opgroeien, hebben minder kans om gezond en veilig op te groeien. Voor JGZ-professionals is het belangrijk om oog te hebben voor deze onderliggende factoren. Daarnaast is het van belang dat professionals weten welke hulp in welk domein ze kunnen inschakelen als dat nodig is. Ook valt onder integraal werken dat jeugdverpleegkundigen en -artsen op meerdere leeftijdscategorieën ingezet worden.

Acties op hoofdlijnen: • Introductie van het regenboogmodel tijdens teambijeenkomsten in alle geledingen van de organisatie (verbinden met GGD brede ontwikkeling hierop); • De teams gebruiken het regenboogmodel bij het opstellen van de wijkteamplannen. Dit model helpt bij het kiezen van een effectieve aanpak voor vraagstukken die spelen in de wijk; • Alle jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen werken voor meerdere leeftijdsgebieden;

Het is belangrijk om oog te hebben voor onderliggende factoren van gezondheids­ problemen, zoals armoede Lopende projecten en programma’s: Samenwerking buurtteams, Centrale Zorgverlener, aanpak kindermishandeling, Kansrijke Start, preventie corona, verzuimaanpak, het Rijksvaccinatieprogramma en verhogen vaccinatiegraden, digitalisering. Indicatoren (naast de indicatoren uit de lopende programma’s en projecten): • Alle jeugdartsen en -verpleegkundigen zijn ingewerkt op ten minste twee leeftijdscategorieën; • Alle medewerkers hebben kennis van het regenboogmodel en hebben voorbeelden van hoe ze dit kunnen toepassen in de praktijk.

6

2. Versterken van outreachend, wijkgericht, datagestuurd werken en zorg op maat Hier gaat het om die gezinnen, groepen en scholen die JGZ het hardst nodig hebben en hoe we deze groepen kunnen bereiken. Ook het gezins- en groepsgericht werken valt onder deze opgave. Bij datagestuurd werken is het belangrijk om overzichten van relevante data die de praktijk ondersteunen verder te ontwikkelen. De beschikbare data benutten we voor effectieve preventie en zorg, die aansluit op de vragen en omstandigheden van speci­fieke groepen en wijken.

Acties op hooflijnen: • Investeren in continuïteit in teams en tegengaan van personeelsverloop; • Tijd en ruimte creëren voor het primaire proces en ondersteunende afdelingen om te doen wat nodig is en aandacht te geven aan zorg op maat en wijkgericht werken; • Duidelijke prioritering en het maken van risicoanalyses bij implementatie van zaken in de teams die verder opgepakt en ontwikkeld moeten worden; • Vergroten kennis en expertise Zorg op Maat en wijkgericht werken; • Meer aandacht voor communicatie naar ouders en jongeren over de werkwijze en belang van Zorg op Maat; • Vergroten zichtbaarheid JGZ-professionals binnen OKT, wijk, en de sociale basis zoals (voor)scholen en kinderdagverblijven; • Vormgeven samenwerking met de buurtteams, intensiveren samenwerking

met de geboortezorgketen, huisartsen en informele zorg in de wijken; • Doorontwikkelen managementinformatie en KPI’s om de resultaten goed te kunnen blijven volgen.

Lopende projecten en programma’s: aanpak kindermishandeling, Rijksvaccinatie­ programma en verhogen vaccinatiegraden, preventie corona, kansrijke Start, Centrale Zorgverlener, samenwerking buurtteams, digitalisering, verandertraject planproces, bereikbaarheid JGZ voor externe professionals. Indicatoren (naast de indicatoren uit lopende projecten en programma’s): • De norm van Zorg op Maat, 45% voor 0-4; • Het klanttevredenheidsonderzoek geeft aan dat ouders tevreden zijn over zorg op maat; • We voeren meer prenatale huisbezoeken, huisbezoeken op indicatie, voorzorgtrajecten, Samen Starten-trajecten en verwijzen vaker door naar VVE in die wijken waar dit het hardste nodig is (focusbuurten); • Het aantal ouders en kinderen niet verschenen zonder bericht (NVZB) daalt in de focuswijken t.o.v. 2021 gemiddeld met 2% per jaar.

Vormgeven samenwerking met de buurtteams, intensiveren samenwerking met de geboortezorgketen, huisartsen en informele zorg in de wijken 7

3. Bouwen aan een sterke basis De dagelijkse basis onder het reguliere werk vraagt aandacht. Er is sprake van een krappe arbeidsmarkt, die van werving en behoud van professionals een uitdaging maakt. Professionals vragen om organisatorische randvoorwaarden, zoals continuïteit in de teams en meer ruimte om te doen wat nodig is, om bijvoorbeeld meer aandacht te kunnen besteden aan wijkgericht werken en het contact met partners in de wijk. Hier worden acties op uitgezet. Daarnaast stimuleren we het eigenaarschap en de eigen kracht van professionals om te doen wat nodig is in de zorg voor ouders en jeugdigen. V ­ erder is corona nog steeds een factor die het reguliere werk kan doorkruisen. Een heldere prioritering en het maken van keuzes is hierbij van belang. Ook bedrijfsvoering (GGD breed) vraagt om een sterke basis. Het bedrijfs­ bureau sluit daarom aan op GGD brede en stedelijke ontwikkelingen. Daarnaast werkt het bedrijfsbureau integraal mee aan ­(digitale) JGZ ontwikkelingen.

Acties op hooflijnen: • Ontwikkelen van een visie op de toekomst van de jeugdarts; • In aansluiting daarop de mogelijkheden tot taakdifferentiatie (jeugdarts- verpleegkundige en – assistent) verder uitwerken en doorvoeren; • We willen het basispakket JGZ in het speciaal onderwijs (SO) herzien en streven ernaar ook meer jeugdverpleegkundigen in te zetten in het SO, gezien de arbeidskrapte van jeugdartsen; • We investeren in onze professionals en in hun vakmanschap met: - Ondersteuning datagestuurd werken; - Ondersteuning gebruik van het regen­ boogmodel; - Rust en tijd voor het inwerkprogramma, voor scholing en intervisie en voor ­management development; • Oplossingen ontwikkelen voor de krapte op de arbeidsmarkt, in samenspraak met: - Gemeente Amsterdam (faciliteren van wonen en werken voor zorgprofessionals in Amsterdam); • Strategische allianties starten met opleidingen (HvA, UvA, VU) - JGZ zichtbaar maken in relevante ­opleidingen in Amsterdam (bekendheid JGZ als werkgever vergroten); • We investeren in de doorontwikkeling van bedrijfsvoering GGD Breed; • Kidos (DD JGZ) en Diver (BI) ontwikkelen we door om de JGZ professionals en de JGZ processen optimaal te ondersteunen;

• In opdracht van de afdeling Jeugd van de gemeente werken we in 2022 op het gebied van huisvesting samen met de Stichting OKT aan een plan van eisen (blauwdruk). Dit plan is onder meer input voor het strategisch huisvestingsplan van de afdeling Jeugd.

Lopende projecten en programma’s: ­taakherschikking, visie jeugdarts, scholingen, inwerkprogramma, digitalisering, sociale ­media, continuiteit en binding, verwijzen en beschikken, verbetertraject bedrijfsvoering GGD, strategisch huisvestingsplan en blauwdruk. Indicatoren (naast de indicatoren uit lopende projecten en programma’s): • De uitstroom van personeel is in 2022 en 2023 minder dan in 2021; • Het ziekteverzuimpercentage ligt in 2022 en 2023 lager dan in 2021; • Minimaal 70% van onze mede­ werkers waardeert het werken bij de JGZ met een 7 of hoger (medewerkerwaarderingsonderzoek).

Digitale innovaties gaan ons helpen nog slimmer samen te werken met professionals en gezinnen 8

Amsterdam en Amstelland De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD Amsterdam is er voor alle (ongeboren) kinderen, jongeren tot 23 jaar en hun ouder(s) /verzorger(s) in Amsterdam en Amstelland. In Amsterdam werken we vanuit multidisciplinaire Ouder- en Kindteams. In Amstelland werken we vanuit JGZ-locaties samen met de sociale wijkteams. We zijn een netwerkorganisatie en werken op individueel en collectief niveau samen met onze partners uit het sociale en medische domein, en uit de sociale basis. Onze opdrachtgevers zijn de afdeling Jeugd van de gemeente Amsterdam en de gemeenten in de regio Amstelland.

9