4. Advies stadsdeel West Beeldkwaliteitsplannen.pdf

Adviesaanvraag B&W aan stadsdeelbestuur Invullen door directie: Onderwerp adviesaanvraag: concept beeldkwaliteitsplan Foodcenter, concept beeldkwaliteitsplan Marktkwartier en Portefeuille: Directie: Datum behandeling staf WH Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Advies mailen naar: Meegestuurde stukken: Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?

aanpassing welstandskader Marktkwartier. Ruimtelijke ordening en Grondzaken Grond & Ontwikkeling 13 mei 2020 17 juni 2020 Anky Groot, AnkyGroot@amsterdam.nl - Beeldkwaliteitsplan Foodcenter - Beeldkwaliteitsplan Marktkwartier De beeldkwaliteitsplannen zijn opgesteld door de projectontwikkelaar, Marktkwartier. De plannen zijn ter consultatie voorgelegd aan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) van de gemeente Amsterdam. De Portefeuillehouder van stadsdeel West Melanie van der Horst wordt regelmatig geïnformeerd over de voortgang van het project Food center Amsterdam door deelname aan de stuurgroep Herstructurering FCA. Invullen door stadsdeel:

West P. Harmsen Datum weekstart/staf: 18 mei 2020 Datum stadsdeelcommissie: 2 en 16 juni 2020 Datum dagelijks bestuur: 26 mei 2020 Stadsdeel: Procesbegeleider:

Adviesvraag B&W Formuleer hier de vraag aan het stadsdeel 1. Kennis te nemen van het concept beeldkwaliteitsplan Foodcenter en het concept beeldkwaliteitsplan Marktkwartier. 2. Te adviseren over het concept beeldkwaliteitsplan Foodcenter en het concept beeldkwaliteitsplan Marktkwartier, en het voornemen van B&W voor het wijzigen van de welstandscriteria voor het plangebied Martkwartier (woondeel) van ‘Kantoren en Bedrijven’ naar ‘Samengestelde Woonblokken’. Beeldkwaliteitsplannen Het beeldkwaliteitsplan Marktkwartier ( woondeel van het transformatiegebied Foodcenter Amsterdam en het beeldkwaliteitsplan Foodcenter (bedrijvendeel van het transformatiegebied Foodcenter Amsterdam zijn opgesteld door de projectontwikkelaar, Marktkwartier. De beeldkwaliteitsplannen zijn ter consultatie voorgelegd aan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. De beeldkwaliteitsplannen leggen de kaders vast voor de uitwerking van de gebouwen van het bedrijvendeel, genaamd het Foodcenter en van het woningbouwdeel, genaamd het Marktkwartier. De beeldkwaliteitsplannen hebben als doel de ruimtelijke kwaliteit van het plan te waarborgen en de architectonische samenhang binnen het gebied zeker te stellen. Het beeldkwaliteitsplan geldt als toetsingskader voor de welstandbeoordeling van omgevingsvergunning bouw.

De beeldkwaliteitsplannen zijn gebaseerd op de uitgangspunten van de verdere uitwerking van de Stedenbouwkundige Visie. Welstandskader Het Foodcenter Amsterdam is in de welstandnota ‘De schoonheid van Amsterdam, 2016’ tot nu toe ondergebracht bij het ruimtelijk systeem ‘Kantoren en Bedrijventerreinen’ met het welstandsniveau ‘gewoon’. Als gevolg van de ontwikkeling op het Foodcenter Amsterdam wordt het welstandskader dat van toepassing is op het gebied gewijzigd. Het woondeel aan de Jan van Galenstraat wordt gewijzigd naar een nieuw ruimtelijk systeem; ‘Woongebieden na 1985, samengestelde woonblokken – 8E’ met bijbehorende criteria. En zal het welstandniveau vanwege de transformatie van het gebied veranderen naar ‘bijzonder’.

Pagina 1 van 4

Definitief advies DB: Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders Met onderstaand advies is door de stadsdeelcommissie in de vergadering van 16 juni 2020 unaniem ingestemd. 13 stemmen voor, 0 tegen, geen onthoudingen. Het dagelijks bestuur heeft kennis genomen van het concept beeldkwaliteitsplan Foodcenter en het concept beeldkwaliteitsplan Marktkwartier en kan zich goed vinden in beide plannen. De voorliggende plannen bieden voldoende kader voor het toetsen van de toekomstige bouwplannen voor dit gebied. Daarnaast bieden de plannen ook voldoende houvast om de kwaliteit van de ontwikkeling te borgen. Het dagelijks bestuur ondersteunt het voornemen om het welstandkader te wijzigen voor dit gebied. Wij adviseren om rekening te houden met de unieke positie van het Foodcenter Amsterdam in het stadsdeel. Het stadsdeel hecht veel waarde aan goede verbindingen met de rest van de omgeving. Wij verwachten dat het woongebied een volwaardig onderdeel wordt van het stadsdeel. Om het bedrijvendeel voldoende aan te sluiten op het woondeel en de omliggende buurten, onderstrepen wij het belang van een hoogwaardige uitstraling van het gebied, met name aan de randen van het bedrijvendeel. Wij adviseren extra aandacht te geven aan het ontwerp van de bedrijfsgebouwen om de verbinding met de omgeving te verbeteren.

Goede participatie is van groot belang bij verdere ontwikkeling van het gebied. De eerste stappen zijn gezet om omwonenden te informeren en te betrekken bij de ontwikkeling. Wij vragen aandacht om dit proces verder te continueren. Het gebied ten westen van de Centrale Markthal is niet opgenomen in het beeldkwaliteitsplan Foodcenter. Op dit moment is namelijk nog niet duidelijk of dit gebied bestemd en ingericht wordt als werk- of als woongebied. Pas als dit duidelijk is, wordt voor dit deelgebied een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Wij vragen daarbij aandacht voor de belangrijke positie van de Centrale Markthal in dit geheel. Daarnaast vragen we aandacht voor de zichtbaarheid van de Keith Haring muurschildering. Ook vragen wij aandacht voor groen, zowel kwalitatief als kwantitatief. Groen op parkeerdekken is kwetsbaar, wij verzoeken om hier een goede kwaliteit te borgen. En hoewel er ten opzichte van de huidige situatie groen wordt toegevoegd, adviseren wij u te onderzoeken in hoeverre de huidige plannen passen binnen de Groenvisie 2050 en voor het terrein van het foodcenter te kiezen voor een ambitieuze uitwerking hiervan. De centrale markthal is een rijksmonument en wordt gerestaureerd. Dit is een mooie ontwikkeling. De centrale markthal heeft als beeldbepalend pand een voorname plaats in de cultuurhistorie van het terrein.

Wij vinden het ook belangrijk dat de cultuurhistorie van het markthallenterrein bij de verdere ontwikkeling van het gebied tot uiting komt. We adviseren om te kijken of dat bijvoorbeeld vorm kan krijgen bij de benaming van straten in het gebied. Wij hopen op een vlot planproces en kijken uit naar een nieuwe woonwijk op het Food Center terrein dat zich zal ontwikkelen. Wij vragen daarbij aandacht voor een goede samenhang en verbinding met de omliggende bestaande buurten in Bos en Lommer en Westerpark en worden graag betrokken bij verdere planvorming. Los van de beeldkwaliteitsplannen zien wij dat de ontwerpfase nadert. Er zijn op het terrein zijn maximaal 1700 woningen mogelijk. Dit is vastgelegd in het onherroepelijke bestemmingsplan. Er is reeds overeen gekomen dat 25% van de woningen in de sociale sector moeten vallen. De overige 75% zijn vrijemarktwoningen. Natuurlijk erkennen we deze afspraken, maar wij zouden graag zien dat een substantieel deel van de woningen in het middensegment zou worden gerealiseerd conform het huidige beleid van de gemeente. Wij zouden graag dit belang nog eens onder de aandacht brengen. Met betrekking tot de woningen in de sociale sector zouden wij graag zien dat er doorstroom is van huurders uit de omliggende buurten zodat mensen een wooncarrière in de buurt kunnen maken.

We zien graag een verkenning van mogelijkheden om die doorstroom te bevorderen met de beoogde corporatie die verantwoordelijke zal zijn voor de ontwikkeling van de socialesectorwoningen.

Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 2 van 4

Advies stadsdeelcommissie: advies: GL, PvdA en D66 Met onderstaand advies is door de stadsdeelcommissie in de vergadering van 16 juni 2020 ingestemd. 13 stemmen voor, 1 tegen, geen onthoudingen. Het dagelijks bestuur heeft de afwijkingen van het advies gemotiveerd in de vergadering. 1. Groen Er is weinig ruimte voor groen en water: dit beperkt zich tot het groene parkje tussen de woningbouw in. De ‘woonhoven’ worden aangemerkt als groen. Het gaat hier echter om collectieve tuinen (die in eigendom van VvE’s zullen komen) waarbij niet geborgd is dat deze ook echt groen worden. Bovendien zijn deze tuinen boven op parkeerdekken gelegen. Net als bij het Bos en Lommerplein zal blijken dat echt hoogwaardig groen hier dus niet mogelijk is. Het blijft dan beperkt tot siergroen (zoals bloembakken) en bomen in potten. Het plan zoals nu voorligt lijkt niet te passen in de Groenvisie 2050. In Haven-Stad was in de plannen ook weinig groen opgenomen; na een motie in de gemeenteraad is hier opnieuw naar gekeken. In de plannen is meer groen opgenomen zonder dat dit ten koste is gegaan van het aantal woningen dat wordt gerealiseerd. Wij roepen op dit ook te doen voor dit terrein. 2. Hittestress De eerder genoemde parkeerdekken zijn verre van ideaal voor wateropvang en het voorkomen van hittestress.

De daken van de wooncomplexen worden gebruikt ten behoeve van zonnepanelen, om aan de nieuwe BENG-eisen te voldoen. Het resterende gedeelte van het Food Center is ook erg versteend. Het is voor Amsterdam een grote opgave de stad groener te maken om zowel de leefkwaliteit te verbeteren als klimaatadaptief te worden, vooral nu Amsterdam flink aan het verdichten is. Dit plan biedt mogelijkheden om deze twee opgaven te combineren en in praktijk te brengen. 3. Architectonische verbinding met Staatsliedenbuurt Het bedrijfsgebouw aan de oostzijde is langgerekt. Hierdoor is het Food Center afgekeerd van de Staatsliedenbuurt. Wij zouden deze buurten graag meer met elkaar verbinden. Dit kan gedaan worden door het wijzigen van de ritmiek en diversiteit in de oostgevel. 4. Thema Amsterdam kent een lange traditie van het verwerken van de geschiedenis van voormalige functies bij nieuwe ontwikkelingen. Denk hierbij aan de Hallen in Oud-West, waar duidelijk de oorspronkelijke functie architectonisch terug te zien is in het huidige pand door bijvoorbeeld het in stand houden van de oude tramrails. Het zou de aanbeveling verdienen het thema ‘voedsel’ in architectonische en stedebouwkundige detaillering terug te laten komen in dit gebied. Dit zou eveneenseen educatieve functie kunnen vervullen.

Hierbij dient ook aandacht te zijn voor het toevoegen van kleur en kunst in de architectonische detaillering en later in de openbare ruimte. Gedacht kan worden om kunst in de openbare ruimte hier een grote rol te laten spelen. 5. Zuidas-op-zaterdaggevoel Het is de laatste jaren een trend om de entrees van woningen niet direct via de straatzijde te ontsluiten. De woningen worden ontsloten via interne fietsenstallingen, ondergrondse parkeergarages en via gemeenschappelijk (afgesloten) tuinen. Dit is bijvoorbeeld ook te zien in de Houthavens en het Westerdokseiland. Door deze inrichting ‘leeft’ de openbare ruimte niet (iets wat erg kenmerkend is voor Amsterdam). Een gemiddeld woonblok in Amsterdam heeft een omvang van 4.500m2. Bij de nieuwe vorm van bouwen (Westerdok bv) is dit 10.000m2. Daaromheen zitten straten. Met om 6 meter ongeveer ontsluiting van 4 woningen. Op al die plekken vindt interactie plaats. Elke woning is gericht en heeft zijn ontsluiting aan het deel van de weg waar die ontsluiting is. Dat zorgt voor sociale cohesie, verantwoordelijkheid en controle. Bij de nieuwe architectuur is er een fietskelder en een parkeerkelder. Alle woningen worden eveneens ontsloten via 1 centrale toegang. Hierdoor wordt slechts verantwoordelijkheid gevoeld voor de 10m van de toegang. Maar niet de overige meters rond het gebouw. Dat gedeelte leeft niet.

Dit geeft het zuidas-op-zaterdaggevoel: leeg, versteend en saai. Wij zouden graag zien dat er veel meer vanuit sociaal oogpunt wordt ontworpen. Een goed voorbeeld hoe dit kan is bijvoorbeeld het project Kraaipanschool in Amsterdam Oost. Het ontwerpen vanuit andere disciplines dan enkele ruimtelijk Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 3 van 4

sluit eveneens goed aan bij de Omgevingswet. Wij zouden graag zien dat het Cluster Sociaal op dit plan adviseert en in de toekomst actief betrokken wordt bij planvorming van stedelijke ontwikkelingen. 6. Kwaliteit afwerking sociale woningbouw De verdeling van de 25% sociale woningbouw en de 75 procent vrije sector (hoeveel huur en koop) zal van invloed zijn op de beeldkwaliteit van de bouwplannen. Wij vinden het belangrijk dat de sociale (huur) woningen op kwalitatieve wijze worden mee-ontworpen. Hierbij pleiten wij ervoor dat vernieuwende architecten een kans krijgen in het marktkwartier. De kwaliteit van afwerking dient gelijk te zijn aan dat van de koopwoningen. De sociale woningen mogen geen sluitpost zijn. advies: PvdA, GL en Denk Met onderstaand advies is door de stadsdeelcommissie in de vergadering van 16 juni 2020 ingestemd. 8 stemmen voor, 5 tegen, geen onthoudingen. Het dagelijks bestuur heeft de afwijkingen van het advies gemotiveerd in de vergadering. Om ervoor zorg te dragen dat in dit gebied uiteindelijke een gezonde verhouding tussen (sociale) huur en koop ontstaat willen we de volgende aandachtspunten meegeven: • Ga in gesprek met de ontwikkelaars en de vereniging van institutionele beleggers (IVBN) om te zorgen dat er op deze locatie betaalbare huur- en koopwoningen voor de middeninkomens worden gerealiseerd en leg deze (kwaliteits)afspraken vast.

• Onderzoek welke woningcorporatie verantwoordelijk wordt voor de 25 procent sociale woningbouw en nodig deze partij uit om doorstroom van bestaande sociale huurders uit de omliggende buurten te bevorderen zodat mensen een woon carrière in de buurt kunnen maken. Dit bevordert tevens de sociale cohesie. Zie bijvoorbeeld de voorrangregel van De Key in de Houthavens. • Pas de zelfwoonplicht straks ook toe voor de koopwoningen van het Marktkwartier zodat de nieuwbouwwoningen alleen nog maar door de koper bewoond mogen worden. • Neem de nieuwe voorwaarden voor middeldure huur in het Marktkwartier over zodat nieuwe woningen langdurig in het middeldure segment blijven, niet na de eerste mutatie verdwijnen naar het dure segment en worden toegewezen aan een omschreven doelgroep. Dit houdt in: 25 jaar verhuren als middeldure huur en 25 jaar verbod op uitponden. Overige aandachtspunten: • Houd in het toekomstige plan voor de openbare ruimte rekening met de fietspaden en de aansluitingen daarvan in Bos en Lommer en de Staatsliedenbuurt richting het Westerpark. • Houd rekening met het advies van het Instituut van Fysieke Veiligheid met betrekking tot de locaties van elektrische laadpalen binnen de parkeergarages. • Zorg dat de toekomstige horeca in goede harmonie is met de toekomstige woonbebouwing om overlast te voorkomen.

Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel. Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.

Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 4 van 4