4. 20210324 Gespreksverslag NDSM-ondernemers-wethouder.pdf

Verslag (Def.) Gesprek NDSM-ondernemers met wethouder van Doorninck Aanwezig

Reinout Ezinga – (mede) eigenaar IJver Krijn van Santen – (mede) eigenaar Noorderlicht Sjoerd Steenbeek – eigenaar Pllek Rob Post – voorzitter ondernemersvereniging Veban Wilbert Verhaak – NaTech-parklab (Scheepsbouwloods) Bart Stuart – voorzitter ANGSAW en kunstenaar (X-helling) Tim Vermeulen – directeur Stichting NDSM-werf Marlon Huysmans – vertegenwoordiger Made Up North Marieke van Doorninck – wethouder Ruimtelijke ontwikkeling & Duurzaamheid Saskia Groenewoud – portefeuillehouder Openbare ruimte, Groen en Economie sd. Noord Co Stor – ambtelijk opdrachtgever NDSM-werf, tevens gespreksleider Jaap Gadella – overall projectmanager NDSM-werf Clemens Nuijens – hoofdontwerper NDSM-werf Richard Panneman – bestuurlijk adviseur van de wethouder Joris Wijnhoven – politiek assistent van de wethouder Sandra Roelofsen – ass. projectmanager NDSM – tevens verslagging

Datum

24 maart 2021 van 9.00 tot 10.00 uur

Vergadering

Digitaal via Ms Teams-link

NB:

Cursieve teksten zijn achteraf op verzoek van betreffende spreker toegevoegd.

Co Stor opent de digitale bijeenkomst en verzoekt de deelnemer zich eerst kort voor te stellen. Daarna krijgt elke deelnemer de mogelijk zich uit te spreken over de Haalbaarheidsstudie, c.q. de vergroeningsplannen voor NDSM-werf Oost. Marieke van Doorninck geeft aan dat behoud van het monumentale, ruige industriële en culturele karakter van de NDSM-werf Oost uitgangspunt is in combinatie met groen. De zoektocht is hoe dit allemaal te combineren. De Haalbaarheidsstudie Vergroening en Sport (hierna HBS) is hiertoe de eerste aanzet. Zij hecht er veel belang aan dat ondernemers, andere gebruikers en omwonenden betrokken worden bij de verdere uitwerking van het vergroeningsplan en wil hier nadere afspraken over maken. De wethouder geeft aan dat deze meeting de start is van een gesprek dat zij de komende termijn, het liefst op de werf, wil voortzetten. Rob Post stelt dat de Veban van mening is dat de gemeente zich niet zou moeten laten leiden door de kwantitatieve woningbouwopgave maar bij het maken van een nieuw stuk stad uit moet gaan van een evenwichtige manier van het mengen van wonen, werken en cultuur. Hij ziet graag dat de gemeente (en niet de Stichting) het voortouw neemt in de samenwerking met de belanghebbenden op de NDSM-werf Oost. Overigens heeft hij er vertrouwen in dat er voldoende ruimte is voor toevoeging van groen, maar niet zoals nu in de HBS wordt voorgesteld.

Marlon Huysmans is van mening dat de HBS in feite een definitieve strategie inclusief een definitieve verkaveling is, die de ontwikkeling van de maakindustrie aan de ms. Van Riemsdijkweg onmogelijk maakt. Hier hebben ontwikkelaars zich ingekocht met het oog op een mogelijke vastgoedontwikkeling aldaar. In afwachting daarvan verhuren deze erfpachters hun opstallen. Als blijkt dat van een vastgoedontwikkeling aan de ms. Van Riemsdijkweg geen sprake meer is, zullen zij via andere wegen proberen hun investering terug te verdienen en dat zal ten koste gaan van de huidige maakbedrijven. Door de definitieve verkaveling in de HBS kunnen twee plots in het

Verslag (def.) Gesprek NDSM-ondernemers – wethouder dd. 24 maart 2021

Pagina 2 van 4

bestaande bestemmingsplan achter de Ms van Riemsdijkweg niet meer worden benut voor werken. Zij vraagt zicht af hoe dit zich verhoudt tot de bedrijvenstrategie. Verder constateert zij dat er geen sprake is geweest van echte participatie/inspraak over de HBS. Tot slot geeft zij aan binnen vier weken in gezamenlijkheid een alternatieve strategie te kunnen maken waarin ruimte behouden blijft voor maakbedrijven. Krijn van Santen stelt dat Noorderlicht al sinds vele jaren een voortrekkersrol vervult op het gebied van duurzaamheid. Hij wil deze kennis over duurzaamheid graag inzetten voor de werf Oost. Zijn vrees is dat het verlies van het DNA en de vrije ruimte die kenmerkend zijn voor de werf, verloren gaan met het vergroeningsplan. Bart Stuart benadrukt dat ANGSAW (Amsterdam Noord Groene Stad Aan het Water) de transformatie nauwgezet volgt. Haar focus daarbij is om die oever met een groen, open en cultureel programma als een vrij toegankelijke gebied in Noord te zien. De directe ruimtes aan het water vormen zo een doorgaande open aaneengesloten route- dus ook op NDSM. Hier dient in het ontwerp rekening mee gehouden te worden. ANGSAW onderscheidt 3 lagen van betekenis in het gebied: De productie periode van scheepsbouw (van 1916-1983), de 'tussentijd' van culturele vrijplaats en later broedplaats (van 1983- nu) en nu de vergroening (2021-....).

Deze drie lagen moeten elkaar versterken. Door een nulmeting als opname van bijzondere eigenschappen van 'het wilde, niet aangeharkte karakter' van het gebied, kunnen we de kernkwaliteiten van de lagen vaststellen en hoe we daarbinnen de werf betekenisvol kunnen vergroenen. Vanuit zijn ervaring met het Expertteam pleit hij voor het vanaf het begin bewaken van de ‘Vrije Ruimte’. Vrije ruimte heeft een ambassadeur nodig heeft om de kwetsbare kwaliteiten van het begrip te verdedigen. De horeca heeft wel lobbyisten, maar de vrije ruimte niet. Dat moet gezien het krachtenveld veranderen. Sjoerd Steenbeek is van mening dat de horeca en de Stichting NDSM-werf een heel grote bijdrage hebben geleverd aan de huidige NDSM-cultuur. NDSM-werf Oost is volgens hem het meest diverse stukje Amsterdam. Hij vreest dat dit verloren gaat door de vergroening en versporting en daarmee ook het unieke karakter. Hij pleit ervoor dat dit karakter geborgd wordt. Tim Vermeulen onderschrijft het standpunt van Sjoerd Steenbeek, maar wijst daarnaast ook op de belangen van de ca. 400 kunstenaars en de nieuwe bewoners op de NDSM-werf West. Hij is van mening dat de groenere NDSM-werf Oost kan bijdragen aan een verbinding tussen alle belanghebbenden. Daarnaast merkt hij op dat de opmerkingen over de stichting van o.a. Rob Post niet terecht zijn.

De stichting heeft zich niet bezig gehouden met het opstellen van het HBS en/of het organiseren van een participatietraject en heeft daartoe ook geen regierol van de gemeente gekregen. Reinout Ezinga deelt de vrees dat de claim van het behalen van een bepaalde groenquote het NDSM-karakter gaat aantasten. Anderzijds zitten hij en 14 mede horecaondernemers op de NDSM-werf niet te wachten op vastgoedontwikkelingen. Hij zou graag zien dat de gemeente de ruimte biedt aan alle partijen om mee te denken over de ontwikkelingen. Jaap Gadella legt uit dat de aanvliegroute is geweest om te starten met een HBS om inzichtelijk te maken hoeveel ruimte max. voor groen en sport op NDSM-werf Oost überhaupt mogelijk zou zijn. De HBS is daarmee geen volledig inrichtingsontwerp, alleen een strategie. De start van een participatietraject is voorzien bij de verdere uitwerking. Deze uitwerking betreft de vergroening op de lange termijn. Dit traject wordt door de gemeente be- en geleid, maar kan pas starten na vaststelling van de HBS door de gemeenteraad. Om toch ook op korte termijn al eerste stappen te kunnen nemen met vergroening is door de Stichting NDSM-werf via het zg. Playbook. Het betreft dan tijdelijke initiatieven voor groen en sport die op korte termijn kunnen worden gerealiseerd om te testen wat wel en niet werkt voor/op de NDSM-werf.

Rob Post stelt dat de Stichting NDSM-werf niet in het leven is geroepen om de regie te voeren 2

Verslag (def.) Gesprek NDSM-ondernemers – wethouder dd. 24 maart 2021

Pagina 3 van 4

over de ruimtelijke ontwikkeling. De Stichting verzorgt de evenementen-programmering en voert het beheer over de openbare ruimte op NDSM-werf Oost. Voorts is hij van mening dat ‘ruimtevragende’ sportvoorzieningen niet nodig zijn op de NDSM-werf Oost, aangezien er in andere nabijgelegen delen van Noord ruimte genoeg is voor sportvoorzieningen. Krijn van Santen merkt op dat Noorderlicht ook graag snelheid wil maken met de plannen rondom Noorderlicht. Hij onderschrijft dat de Stichting niet de aangewezen organisatie is om de ruimtelijke ontwikkeling te begeleiden. Hij geeft aan dat er behoefte is aan een krachtige verbinder om tot een collectieve ontwikkeling te komen. Marlon Huysmans is van mening dat vaststelling van de HBS door de gemeenteraad betekent dat 4000 m2 aan maak-locaties komt te vervallen. Verplaatsing van de maakbedrijven naar NDSMwerf-West of Buikslotermeerplein is geen optie, want maakbedrijven met machines passen niet in een woonwijk. Als de indeling zoals aangegeven in de HB kan worden aangepast, staat Made Up North open voor overleg. Tim Vermeulen onderstreept nog eens dat de Stichting NDSM-werf niet de participatie organiseert over de HBS. De Stichting verwijst ondernemers met concrete vragen en voorstellen altijd naar de gemeente.

Wel begrijpt hij de mogelijke verwarring: de stichting heeft het NDSM Playbook geïnitieerd om in afwachting van het HBS en definitieve planvorming alvast een aantal experimenten op te zetten in de ruimte die het beheert. Meervoudig gebruik op het snijvlak van kunst en cultuur, recreatie en vergroening worden uitgeprobeerd - daartoe werkt de stichting co-creatief samen met buurtbewoners, kunstenaars en ondernemers (ook een aantal ondernemers uit de ondernemersvereniging in oprichting). Dit is geenszins bedoeld als alternatieve route voor definitieve planvorming, maar ligt geheel in het verlengde van het beheer van de culturele werf en de rol die de stichting daarin heeft. De stichting volgt de regie van de gemeente om te bepalen waar dat in tijdelijkheid kan. Rob Post vindt dat de gemeente die rol dan ook niet aan de Stichting NDSM-werf moet geven. Jaap Gadella geeft nogmaals aan dat de gemeente vanaf het begin de lead heeft over de lange termijn ontwikkeling voor NDSM-werf Oost en de Stichting alleen over het Playbook-initiatief. Wilbert Verhaak beziet de NDSM-werf Oost niet alleen van binnenuit maar ook van buitenaf. Hij benadrukt dat juist vanwege de bijzondere positie van de NDSM-werf Oost er ook meer inbreng van buitenaf mogelijk moet zijn. Dit zou z.i. door de gemeente moeten worden georganiseerd en hij wil daar graag het gesprek over aan.

Sjoerd Steenbeek mist een overzicht van het aandeel m2-ers groen dat gerealiseerd kan worden op terreinen die nu al beschikbaar zijn en de hoeveelheid m2-ers die dan nog extra vergroend moet worden. Jaap Gadella legt uit dat de gemeente in 2018 normen heeft vastgesteld voor het aantal m2-ers groen en sport dat per huishouden binnen een bepaalde afstand aanwezig moet zijn. Die normen gelden als uitgangspunt. Marieke van Doorninck vult aan dat de plannen voor NDSM-werf West al in 2013 door de gemeenteraad zijn vastgesteld en de groen- en sport normen in 2018. Omdat voor NDSM-werf West al voor 2018 contracten zijn afgesloten voor woningbouw, is NDMS-werf West geen optie meer voor toevoeging van groen en richt de HBS zich daarom op de mogelijkheden op NDSMwerf Oost. NDSM-werf Oost blijft qua DNA wat het nu is, maar dan groener. Sport wordt onderdeel van het groen. De omgeving moet aanleiding geven en uitnodigen tot bewegen en sporten. Daarnaast kan gedacht worden aan kleine sportveldjes, maar geen compleet voetbalveld. Publiekstoegankelijkheid is en blijft uitgangspunt. De NSDM-werf Oost is nu ook prachtig, maar 3

Verslag (def.) Gesprek NDSM-ondernemers – wethouder dd. 24 maart 2021

Pagina 4 van 4

met veel steen en veel auto’s. Inzet is te komen tot een combinatie van monumenten, evenementen, ontmoetingsplek en groen. Al met al is zij van mening dat de standpunten van gemeenten en ondernemers niet ver uit elkaar liggen De ontwikkelaars die zich hebben ingekocht aan de ms. Van Riemsdijkweg moeten inzien dat er geen vastgoedontwikkelingen komen op de NDSM-werf Oost. Mogelijk heeft dit ook invloed op hun verhuurbeleid. Rob Post kan zich vinden in het betoog van de wethouder, maar mist hierin het woord ‘werk’. Tim Vermeulen viel bij aantreden een grote samenhorigheid m.b.t. de toekomst van de NDSMwerf Oost op, maar hij bemerkt hierin een kentering door de HBS en het daarmee naar voren halen van de definitieve ontwikkeling van de NDSM-werf Oost. Tijdelijkheid heeft nu plaatsgemaakt voor onduidelijkheid. Hij adviseert de wethouder om ondernemers die nu in een tijdelijke huurconstructie zitten gauw duidelijkheid te bieden. Maar ook om in de definitieve planvorming niet alleen naar de belangen van de horeca en vastgoedondernemers te kijken en hierin ook een stem te geven aan de meer dan 400 kunstenaars op de werf en de oude en nieuwe buurtbewoners. In de ogen van de Stichting staan vergroening, vrije ruimte, ruimte voor cultuur, ruimte voor makers en ruimte voor recreatie en ruimte voor ondernemerschap staan niet haaks op elkaar. Sterker nog ze kunnen elkaar versterken.

Marlon Huysmans mist een visie op de maakindustrie. Het is de verwachting (van Made Up North) dat de erfpachter van diverse terreinen aan de ms. Van Riemsdijkweg bij deze definitieve verkaveling zal inzetten op het aantrekken van mediabedrijven, vanwege de hogere huren die daar te halen zijn als dit het eindplaatje wordt. Verplaatsing van de hier gevestigde maakbedrijven naar de Scheepsbouwloods is geen optie gebleken. Marieke van Doorninck stelt de maakindustrie niet uit te sluiten, maar op voorhand niet voor één groep al een bepaalde plaats te kunnen reserveren. Voor het participatieproces wil zij inzetten op co-creatie, dus samen met partijen het vergroeningsplan verder uitwerken. Saskia Groenwoud onderschrijft dat de opgave met alle partijen gemaakt moet worden. Per transformatiegebied (Buiksloterham, Hamerkwartier, etc.) bereidt zij een visie voor t.a.v. de werkfunctie. Co Stor concludeert dat er sprake is van twee ‘snelheden’ waarbij nu vast met elkaar gestart wordt met het uitwisselen van ideeën voor de lange termijn, c.q. het definitieve vergroeningsplan, maar tegelijkertijd ook plannen aangeleverd en al uitgevoerd kunnen worden voor de tijdelijke termijn. Clemens Nuijens legt uit dat in de HBS duidelijk wordt aangegeven wat als ‘Vrije Ruimte’ wordt gezien en wat de betekenis is van ‘getrokken lijnen’.

Hij stelt voor in een vervolgbijeenkomst meer uitleg te geven over de HBS Wilbert Verhaak adviseert niet alleen een optelsom, maar vooral een vermenigvuldiging te maken van alle belangen en vooral voor de stad als geheel. Marieke van Doorninck antwoordt op een vraag van Sjoerd Steenbeek dat de groen- en sportnormen geen wettelijk voorschrift zijn, maar wel zijn vastgesteld door de gemeenteraad en dat zij zich daar daarom aan gebonden voelt. Alle energie en kennis om tot een goed groenplan te komen, is volgens haar op de NDSM-werf Oost aanwezig. Zij wil daarom op korte termijn een dagdeel uittrekken voor een fysieke rondgang (corona-proof) langs de ondernemers op NDSMwerf Oost en het gesprek voortzetten. Co Stor sluit het gesprek af met bovenstaande toezegging van de wethouder en dat nog een keer een goede presentatie wordt georganiseerd over de inhoud van de HBS. 4