399.25 Motie Broersen inzake themastemmen voor jongeren

Motie Datum raadsvergadering Ingekomen onder nummer Status Onderwerp

8 en 9 oktober 399 Status Motie van het lid Broersen inzake themastemmen voor jongeren

Onderwerp Jongeren zijn de toekomst van onze stad, maar hun stem wordt nog te vaak niet gehoord in de politiek. Hoewel veel besluiten binnen de gemeente directe gevolgen hebben voor hun leven - van onderwijs en klimaat tot mobiliteit en openbare ruimte - blijven jongeren vaak buitenspel staan. Ze mogen pas vanaf hun zestiende1 of achttiende stemmen en zelfs dan is de opkomst onder jonge kiezers laag.2 Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel: jongeren stemmen niet, hun stem weegt niet mee in beleid, en de politiek blijft zo op afstand van hun leefwereld. Themastemmen345 kan een vernieuwende manier zijn om jongeren van 12 tot 18 jaar actief te betrekken bij de lokale democratie. In plaats van te stemmen op politieke partijen, krijgen jongeren de kans om hun voorkeur uit te spreken over concrete thema’s die hen direct raken. Op die manier kunnen zij laagdrempelig en zonder partijpolitiek laten zien wat zij belangrijk vinden voor de toekomst van hun stad. Het draait dus niet om partijen of personen, maar om onderwerpen. Deelnemers krijgen verschillende maatschappelijke thema’s - zoals wonen, klimaat, mobiliteit, veiligheid of cultuur. De vragen en antwoordopties zijn neutraal geformuleerd en niet gekoppeld aan partijpolitieke standpunten. Zo ontstaat er een duidelijk beeld van de voorkeuren en prioriteiten van de deelnemers.

De verzamelde uitkomsten worden vervolgens gebundeld en gebruikt als input voor beleidsvorming en politieke besluitvorming voor bijvoorbeeld de coalitieonderhandelingen. Hiermee wordt de stem van jongeren direct beter vertegenwoordigd. Door dit te combineren met burgerschapslessen op scholen maken jongeren niet alleen kennis met de werking van de gemeentepolitiek, maar ervaren ze ook dat hun stem ertoe doet. Tussen 13 en 18 jaar ontwikkelen jongeren namelijk hun normen, waarden en politieke overtuigingen. Uit onderzoek blijkt dan ook dat stemmen op jonge leeftijd in veel gevallen leidt tot stemmen als gewoonte voor het leven6.

1 Voor de stadsdeelverkiezingen 2 Zie onder andere Ondervertegenwoordigd Amsterdam | Website Onderzoek en Statistiek, pg. 15

3 https://www.nrc.nl/nieuws/2022/03/15/stemmen-op-themas-in-plaats-van-op-partijen-a4101516 4 https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/arbeidsmarkt/den-haag-gaat-pionieren-met-themastemmen 5 https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/11422014/1/RIS312066_Bijlage_ 6 UvA - Waarom al stemmen op je 16e veel beter is

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 2 van 1

Aan de gemeenteraad Ondergetekende(n) de eer voor te stellen: De Raad, Gehoord de discussie over de Begroting 2026, Constaterende dat, - Jongeren uitgesproken wantrouwen hebben richting de (lokale) overheid, en professionals signaleren dat dit bij jongeren leidt tot frustratie, wanhoop, somberheid en een gebrek aan toekomstperspectief, en dat jongeren zich bovendien vaak niet gehoord voelen7; - Mensen die minder vertrouwen hebben in de politiek minder snel naar de stembus gaan;8 - Jongeren in Amsterdam significant minder vaak naar de stembus gaan dan andere leeftijdsgroepen9; - Onderzoek laat zien dat jongeren die vroeg leren participeren in het politieke proces, later vaker daadwerkelijk gaan stemmen10; - Uit onderzoek blijkt dat jongeren in het algemeen, maar vooral in stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost, zich minder goed vertegenwoordigd voelen door de politiek11; - Een laag opkomstpercentage mede leidt tot een vicieuze cirkel waarin jongeren hun stem minder meeweegt in de besluitvorming, wat wantrouwen in de politiek versterkt1213; Overwegende dat, - Themastemmen een laagdrempelige en toegankelijke manier is om jongeren van 12 tot 18 jaar kennis te laten maken met democratische besluitvorming; - Themastemmen ervoor kan zorgen dat jongeren de rest van hun leven meer politiek participeren; - Themastemmen aansluit bij het doel van de gemeente om participatieve

ongelijkheid tegen te gaan en jongeren structureel meer te betrekken bij de Amsterdamse democratie; - Jongeren niet alleen zelf leren van themastemmen, maar dit ook kan leiden tot gesprekken thuis, waardoor zij hun ouders en omgeving bewust maken en zo indirect de betrokkenheid bij verkiezingen vergroten; - Investeren in de politieke betrokkenheid van jongeren nu, op termijn een investering is in de hele samenleving omdat vroegtijdige participatie van jongeren bijdraagt aan een sterke democratie waarin iedereen zich vertegenwoordigd voelt; - Jongeren frisse perspectieven en innovatieve ideeën meebrengen die van groot belang zijn voor het aanpakken van de uitdagingen van vandaag en morgen; - Jongeren het langst geconfronteerd worden met de gevolgen van besluiten die nu genomen worden, en het daarom onze verantwoordelijkheid is om hun stem serieus te nemen; 7 NJI - Rapport Polarisatie onder jongeren 8 CBS - Vertrouwen en stemgedrag 9 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/15014147/1?connection_type=16&connection_id=1007625 10https://www.uva.nl/en/shared-content/faculteiten/en/faculteit-der-maatschappij-en-

gedragswetenschappen/news/2021/01-eng/voting-on-your-16.html 11 https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/ondervertegenwoordigd-amsterdam 12 https://circle.tufts.edu/sites/default/files/2022-01/CIRCLE_at_20_report.pdf 13 https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2023/745820/IPOL_STU%282023%29745820_EN.pdf

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 3 van 1

Verzoekt het college van burgemeester en wethouders 1. Een pilot voor themastemmen te starten in de stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord, gericht op jongeren van 12 tot 18 jaar; 2. In overleg met het voortgezet onderwijs in de betrokken stadsdelen te verkennen hoe voorafgaand aan het themastemmen op een passende manier aandacht kan worden besteed aan burgerschap en gemeentepolitiek, en dit waar mogelijk samen te organiseren; 3. De jongerenraad te betrekken bij de organisatie van de pilot; 4. De uitkomsten van themastemmen te benutten om de stem van jongeren expliciet mee te nemen in de coalitieonderhandelingen/beleidsvorming en hier duidelijk over terug te koppelen/communiceren; 5. De pilot te financieren uit de middelen van democratisering; 6. De raad te informeren over de resultaten en geleerde lessen.

Indiener(s), J. Broersen